Rotmans: "We zijn het sukkeltje van Europa geworden. Van de 28 landen zijn we nummer 27 in het opwekken van duurzame energie. We wekken maar 6 procent duurzaam op, terwijl ze in Scandinavië al op 50 procent zitten. Als je kijkt hoeveel energie wij per hoofd van de bevolking gebruiken, staan we in de top 5. We zijn een dichtbevolkt land. Alles wat wij doen, is intensief: veeteelt, landbouw en industrie. Bovendien hebben we een luxe levensstijl: we kopen, verbruiken en vliegen veel. Al met al is onze CO2-voetafdruk enorm.”

Hoe dat moet veranderen?

Rotmans: "Jarenlang moest ik mensen overtuigen waarom de energietransitie nodig was. Nu sta ik voor volle zalen en moet ik vooral uitleggen hoe. De urgentie is enorm toegenomen. En wij zijn een land dat dit probleem snel en slim kan aanpakken. Maar dan moet het niet op zijn polderiaans. Niet het tempo door de traagste laten bepalen, maar door de snelste. Belemmerende wetten moeten misschien tijdelijk opgeschort worden. Soms denk ik: er mag best een verlichte dictatuur op dit gebied komen. Dat schiet tenminste op."

De vraag die Fresco stelde was 'willen de duurzaamheidspleiters wel de duurzaamheid zoals die wenselijk is?' Met andere woorden: wiens dictatuur willen we om lekker tempo te maken?

Leroy deed zijn uitspraak tijdens een symposium over beleidsinformatie en vroeg zich af hoeveel dralen de aarde nog verdraagt zonder zich uit te spreken over de organisatievormen of manieren van leven die de niet-meer-democratie ons zou mogen opleggen. Luyendijk had het net als Rotmans over het gebrek aan snelheid waarmee we ons leven aanpassen aan de duurzame tijd, maar sprak zich al evenmin uit over het hoe.

Dick Veerman
Word lid

Fijn dat je Foodlog leest! Dit artikel is gratis. Wil je dat wij kunnen blijven bestaan? Steun ons dan en word lid. Dat kan al vanaf €5,- per maand.


In het interview met het AD legt Rotmans wel uit wat een milde dictatuur kan beslissen. Nederland moet van de vervuilende industrie-activiteit; dat betekent het afstoten van takken van industrie die niet op elektrische processen kunnen overschakelen. Dat zouden er best eens heel wat kunnen zijn omdat het risico bestaat dat de elektra ontbreekt om alles te kunnen elektrificeren zonder gas- of zelfs kolengestookte energiecentrales; dat betekent dus ook welvaartsverlies omdat productie moet verdwijnen. De auto moet verdwijnen ten gunste van openbaar vervoer. Veel privaat bezit moet gedeeld worden omdat bijvoorbeeld een boor en een fiets grotendeels werkloos stilstaan of -liggen. Huizen moeten energiecentrales worden; om dat te realiseren is zeer ingrijpende vernieuwbouw nodig. Huizen staan overigens grotendeels leeg en zouden best gedeeld kunnen worden. Huizen delen als een vorm van time sharing is veel duurzamer, dan het eigendom van een huis dat je alleen voor jezelf gebruikt. Wonen in een soort hotel is vele malen duurzamer dan wonen in een eigen huis.

Kortom: zo'n dictatuur, zelfs mild, betekent nogal wat voor de manier waarop je nu nog mag leven. Je moet je dus vooral afvragen wiens dictatuur je wilt.
Dit artikel afdrukken