Wie de commentaren op bijvoorbeeld de Facebookpagina van foodwatch leest, krijgt de indruk dat de industrie probeert de consument te vergiftigen met E-nummers, zoetstoffen en nog veel meer.

Vertrouwen
Allerlei voedselfraudes - van het bekende paardenvleesschandaal, het strooizoutschandaal, menselijk DNA in hotdogs en gesjoemel met biologische producten – laten mensen denken dat ze vooral bang moeten zijn voor list en bedrog. In de winkels ligt spul dat niet meer is wat het lijkt.
Wie kan je dus nog vertrouwen in deze donkere tijden van "op macht en geld beluste niets ontziende levensmiddelenfabrikanten"?

Ik pluk een paar citaten van Facebook:
- "De voedingsmiddelen industrie moeten ze aanpakken. Ze vergiftigen ons langzaam met hun voeding. Al die onnodige aditieven die ze toevoegen aan ons voedsel. Er zit een krachtige lobby achter."
- "In deze tijd bestaat er geen 'gezond' voedsel meer. Daar wordt wel voor gezorgd!"
- "Laatst zag ik ook een pak sinaasappelsap die voor 3% uit sinaasappelsap bestond.. De rest was troep.. E nummers, suiker, glucose, fructose, mellose.. Ja niet iedereen weet dat die 4 hetzelfde zijn."

Het gaat dan bijvoorbeeld om producten waar veel minder aan bijvoorbeeld fruit in zit dan wat men vermoed en waar op zich keurig op het etiket staat hoeveel er in zit.

Een ander citaat over (vruchten)limonades: "de meeste bestonden alleen uit glucosestroop, aroma, zuur en een kleurstof"

Ralf Hartemink
Word lid

Fijn dat je Foodlog leest! Dit artikel is gratis. Wil je dat wij kunnen blijven bestaan? Steun ons dan en word lid. Dat kan al vanaf €5,- per maand.


Er waren nog geen supermarkten en geen sjoemelende multinationals. Maar gesjoemeld werd er bij het leven.
1913
Het laatste citaat komt niet van Facebook, maar uit het jaarverslag over 1913 van de Keuringsdienst van Waren van de gemeente Leeuwarden.
In de Leeuwarder Courant (geraadpleegde kranten : 13-12-1907, 01-07-1910, 22-11-1911, 02-04-1913, 07-04-1914) kwam ik nog sprekende voorbeelden van 100 jaar oud bedrog tegen. Er waren nog geen supermarkten en geen sjoemelende multinationals. Maar gesjoemeld werd er bij het leven. Gelukkig hebben we tegenwoordig een keuringsdienst.

Op 2 april 1913 schreef de krant: "eenige monsters snoepgoed bleken geen schadelijke bestanddelen te bevatten." Daar staat dat de meeste snoepjes van toen dus wél schadelijke ingrediënten hadden. En dan bedoel ik geen suiker, maar serieus giftige stoffen. De volgende zin luidt: “Ook het papier, waarin de chocolade en bonbons waren verpakt, bevatte geen arsenicum of lood.” Papier zonder die twee giftige stoffen was het opmerken waard.

Lkrant_hartemink


In een ander artikel blijkt het enige onderdeel van de vrucht een (toevallig ?) aanwezige pit te zijn, verder alleen weer glucosestroop, zoetstof en kleurstof. Tegenwoordig staat er tenminste nog een percentage op (hoe klein dan ook), toen niet. Misschien niet beter, wel duidelijker. Maar toch wekt zo’n percentage minder vertrouwen.

Honderd jaar geleden was er nog geen landelijke keuringsdienst. Die bestond alleen op gemeentelijk niveau. Daar speelden fabrikanten handig in. Dat blijkt uit een overzicht van marmelade: "Het bleek dat er jamfabrikanten zijn die voor plaatsen met keuringsdiensten een speciaal product maken".

blythman



Wist je dat de kleurstoffen in limonades destijds zo sterk waren dat je er biljartballen weer kleur mee kon geven?
1912: echte honing verdwenen
Het mengen van zand en andere poeders door meel, hoge percentages gemalen cacaodoppen in de cacao, foute kleurstoffen, te veel zoetstoffen het kan niet op. Honing zou op zo'n grote schaal worden nagemaakt dat het oorspronkelijke product niet meer te krijgen zou zijn, meldt een artikel uit 1912.
Aniline en koolteer dienden als basis voor kleurstoffen. Het meest gebruikte conserveermiddel was salicylzuur, dat gelukkig al lang niet meer is toegestaan als additief. En wist je dat de kleurstoffen in limonades destijds zo sterk waren dat je er biljartballen weer kleur mee kon geven?

Grootmoeder
Een eeuw later zijn levensmiddelen in de supermarkt veel veiliger en lijkt er minder gevaarlijk gesjoemeld te worden. Sjoemelen zullen bedrijven altijd blijven doen, als de marge groot genoeg is en de kans op (imago)schade klein. Wij kijken we verbaasd op als er in China weer eens een fraude gevonden wordt - plastic rijst of melamine in de melk -, maar een eeuw geleden deden producenten dat hier dus net zo hard.
Naast Joanna Blythman die nu furore maakt met haar boek Slik je dat?, zijn er de nodige auteurs die in serieuze publieksbladen adviseren dat je niet moet eten wat je oma niet zou herkennen als voedsel. Als ik zo de jaarverslagen lees, wil ik zeker niet eten wat mijn overgrootmoeder destijds wél kende als eten.

Ik ben benieuwd hoe we over 50 jaar kijken naar de huidige commentaren op die ‘boeven van de voedselindustrie’.

Fotocredits: Rattengif, Jürgen Stemper // Bloemche
Dit artikel afdrukken