Aan universiteiten en hogescholen wordt onderzoek gedaan naar de gezondheidseffecten van de producten die door de agrarische sector worden voortgebracht. Ook staan de gezondheid en het welzijn van de dieren die worden gehouden breed in de belangstelling. Voorts is er aandacht voor de gezondheid van de leefomgeving. Maar er is niet één leerstoelgroep of onderzoeksinstituut van Wageningen UR waar de geestelijke gezondheid van boeren en tuinders een thema is. Hetzelfde geldt voor de agrarische Hogescholen in Dronten, Leeuwarden en ’s-Hertogenbosch.

Geen professor, universitair onderzoeker of lector die dat onderwerp bestudeert.

In Engeland wordt jaarlijks een tweewekelijkse campagne gehouden onder de naam ‘Mind your head’ om het taboe rond mentale gezondheid te verminderen met als doel de stijgende trend van depressie en suïcide om te buigen. Door betrokkenen bij deze campagne wordt samen met de Universiteit van Liverpool onderzoek gedaan naar de geestelijke gezondheid van boeren en tuinders.

In onderzoek van de Farm Safety Foundation kwam naar voren dat 81% van de boeren jonger dan 40 jaar, geestelijke gezondheid als het grootste verborgen probleem ziet waarmee de sector te kampen heeft. (81 per cent of farmers under the age of 40 saw mental health as the biggest hidden problem facing the sector, schrijft Farmers Guardian).

In Nederland wordt wel onderzoek gedaan naar fysieke en geestelijke gezondheid van werknemers in de agrarische sector, waaronder dan veelal ook de verwerkende sector wordt meegenomen. Het Nederlandse Centrum voor Beroepsziekten en Stigas doen daar verslag van. De conclusie luidt dat het met de arbeidsveiligheid van werknemers redelijk goed gesteld is. Informatie over de mentale en fysieke gezondheid van boeren en tuinders en hun gezinnen ontbreekt.

Johan Weerkamp
Word lid

Fijn dat je Foodlog leest! Dit artikel is gratis. Wil je dat wij kunnen blijven bestaan? Steun ons dan en word lid. Dat kan al vanaf €5,- per maand.


Vrijwel alles rond de primaire agrarische sectoren wordt gemonitord. Aantallen, trends, verwachtingen rond diergezondheid, dierwelzijn, inkomens, bodemleven, mineralenproductie, biodiversiteit, mechanisatie, automatisering... Van de geestelijke gezondheid van boeren en tuinders weten we feitelijk niets
Vrijwel alles op en rond de primaire agrarische sectoren wordt gemonitord. Aantallen, trends, verwachtingen rond diergezondheid, dierwelzijn, inkomens, bodemleven, mineralenproductie, biodiversiteit, mechanisatie, automatisering, etcetera, etcetera, worden bestudeerd en geanalyseerd. Maar van de geestelijke gezondheid van boeren en tuinders weten we feitelijk niets. Ja, er zijn veel aanwijzingen, signalen en ervaringen over hoe het met boeren en tuinders gaat. Die signalen zijn, aansluitend bij kennis die uit het buitenland komt (Engeland, Frankrijk, Duitsland en de VS), verontrustend. Met Nederlandse cijfers kunnen we die signalen niet onderbouwen. Jammer, want het wordt tijd.

Minister Schouten blijkt een bewindspersoon met een warm hart voor mensen. In november 2018 heeft ze een brief aan de Tweede Kamer gestuurd waarin ze onder meer zegt te zullen onderzoeken of suïcide in de beroepsgroep agrariërs kan worden geregistreerd. Daar is nog weinig voortgang mee gemaakt en ook zijn er geen initiatieven om de toegankelijkheid van de geestelijke gezondheidszorg voor boeren en te vergroten.

Mijn zorg is dat boeren niet naar de psychiater (en vaak ook niet naar de dokter) gaan en dat er te weinig passende zorg beschikbaar is. De dokter en de psychiater snappen de problemen van boeren en tuinders niet. Boeren en tuinders begeleiden bij de zaken die hen depressief maken, vergt kennis van hun specifieke omstandigheden. Om hen te kunnen begeleiden, vermoed ik dat de hulp van veel mensen nodig is. De minister moet zorgen dat er werk wordt gemaakt van specifieke zorg en de regie houden.

Johan Weerkamp is agrarisch adviseur, coach en begeleider.
Dit artikel afdrukken