Het begon ooit als een goed idee. Er was behoefte aan een keurmerk om de consument, u en ik, op een eenvoudige manier te helpen een gezonde keuze te maken bij het doen van de wekelijkse boodschappen. Want in een overvloedig gevulde supermarkt ben je al gauw het spoor bijster. Men moest ‘bewust boodschappen’ gaan doen. Dan zou men vanzelf ‘bewust kiezen’ en ‘bewust gezonder’ gaan eten.

Er werd onder aansporing van de minister van Volksgezondheid een stichting opgericht: ‘Ik kies bewust’. Een mooi logo werd bedacht: een Vinkje met V-vorm als in ‘afvinken’ in een blauwe en groene variant. Zo zou de consument in één oogopslag kunnen zien wat een gezonde en bewuste keuze zou zijn. Inmiddels bestaan de Vinkjes al 10 jaar zonder gewenst effect.

Gemiddeld kost meedoen aan het Vinkje zo’n tienduizend euro per jaar. En dat kunnen veel kleine producenten niet ophoesten. Vinkjes komen dus uit grote fabrieken. Verse producten zoals groente, fruit, vlees, vis en kaas zijn uit voedingsoogpunt vaak veel beter maar hebben geen Vinkje.
Waar ging het mis?
Onderzoek van de Consumentbond toonde onlangs aan dat vrijwel niemand de betekenis van de blauwe en groen Vinkjes kent. Tijd voor een evaluatie, want waar ging het mis?

Om het Vinkje te mogen gebruiken heb je geld nodig. Veel geld om je product te laten toetsen op suiker, zout en vet, en om de jaarlijkse bijdrage te betalen aan de stichting. Gemiddeld kost meedoen aan het Vinkje zo’n tienduizend euro per jaar. En dat kunnen veel kleine producenten niet ophoesten. Vinkjes komen dus uit grote fabrieken. Verse producten zoals groente, fruit, vlees, vis en kaas zijn uit voedingsoogpunt vaak veel beter maar hebben geen Vinkje. Ook vraag je je soms af waarom een product er een heeft. Zo zijn er mineraalwater, karnemelk met vruchtensmaak en koffiebonen met een Vinkje.

Gekochte illusie
De indruk wordt hier gewekt dat voedingsmiddelen met een Vinkje veel gezonder zijn dan overeenkomstige producten zonder Vinkje. En dat beeld klopt niet. Het is een gekochte illusie van gezond eten. En daarmee wordt de consument zand in de ogen gestrooid. De Vinkjes zouden helderheid over producten moeten geven maar kunnen hun eigen betekenis niet uitleggen: reclame wordt verward met voorlichting.

Janet Noome
Word lid

Fijn dat je Foodlog leest! Dit artikel is gratis. Wil je dat wij kunnen blijven bestaan? Steun ons dan en word lid. Dat kan al vanaf €5,- per maand.


Misschien is wel de beste aanpak om zo veel mogelijk eten met een Vinkje te vermijden. Ga naar de groenteboer, slager, visboer, versafdeling van uw supermarkt of naar de wekelijkse warenmarkt.

Deze column verscheen gisteren in de rubriek Voeding van het Dagblad van het Noorden onder de titel 'Mijd het Vinkje'

Fotocredits: Vinkjes op sauzen, still, Consumentenbond
Dit artikel afdrukken