In december 2017 kreeg Nederland van de Europese Commissie toestemming om het fosfaatrechtenstelsel in te voeren. Volgens de staatssteun-beschikking kon Nederland aan ruim 17.800 melkveebedrijven fosfaatrechten toekennen; zo zou ons land onder het sectorplafond van 84,9 miljoen kilo fosfaat blijven.

Vrijwel de hele sector haalde opgelucht adem. Het fosfaatreductieplan en de versnelde inkrimping van de melkveestapel hadden het gewenste resultaat opgeleverd. Maar 3 maanden na de invoering lijkt het al mis te zijn, schrijft Geesje Rotgers deze week in V-focus. Er zijn aan ruim 22.000 bedrijven fosfaatrechten toegekend en het fosfaatplafond blijkt overschreden. Er is geen ruimte meer voor knelgevallen of onvoorziene omstandigheden; alle buffers zijn verbruikt.

Onrust in het veld
Het ministerie van Landbouw heeft fosfaatrechten toegekend aan vleesvee. Daar gaat Brussel niet mee akkoord want, zegt Rotgers, "vleesvee valt niet onder de definitie van 'dairy farms' en 'dairy cows', dus is hier sprake van ongeoorloofde staatssteun."

De Tom Poezen van het ministerie moesten een list verzinnen. Die bleek snel gevonden: de vleesveehouders krijgen een zogeheten 'herbeschikking'. Daarin staat dat de hen toegekende fosfaatrechten deels of helemaal vervallen. Als ze gebruik willen maken van de zogeheten vrijstellingsregeling, moeten ze hun eventuele fosfaatrechten sowieso inleveren.

Commotie alom nu.

Cécile Janssen
Word lid

Fijn dat je Foodlog leest! Dit artikel is gratis. Wil je dat wij kunnen blijven bestaan? Steun ons dan en word lid. Dat kan al vanaf €5,- per maand.


Melkveehouders zijn boos omdat vleesveehouders onnodig en onterecht fosfaatrechten toegekend hebben gekregen, terwijl zij ze hard nodig hadden. Vleesveehouders maken zich zorgen omdat ze hun fosfaatrechten veelal hebben verkocht, maar niet meer kunnen leveren. Kopers houden hen aan de levering, terwijl er geen fosfaatrechten meer te krijgen zijn. Er rest dus niets anders dan een schadevergoeding, wat legere stallen voor de kopers en nog wat extra krimp voor de melkveehouderij in het algemeen.

In het oktobernummer van het Tijdschrift voor Agrarisch Recht krijgen gedupeerde boeren het advies bezwaar tegen de herbeschikking aan te tekenen bij RVO/LNV en in beroep te gaan als ze nog een zaak hebben lopen.

Begrotingsdebat
Gisteren gebeurde in het debat over de landbouwbegroting iets bijzonders. Minister Schouten gaf met zoveel woorden toe dat ze hoopte door het intrekken van de fosfaatrechten weer onder het fosfaatplafond te komen. Schept dat ruimte voor de knelgevallen? Nee, benadrukte Schouten: "De fosfaatruimte die ontstaat bij het terughalen van de fosfaatrechten uit de vleesveehouderij kan niet besteed worden aan melkveebedrijven die al dan niet in de knel zitten." Het lijkt de directe aanleiding te zijn voor de ophef ('mestblunder') vandaag in de algemene pers en wanhoop bij individuele gevallen.

Voor Rotgers is de kous nog lang niet af. Ze vertelde ons dat ze sinds afgelopen zomer verschillende keren heeft gevraagd om de cijfers en verdeling waarop het ministerie zich baseerde om de door Brussel toegestane ruimte voor fosfaatrechten toe te kennen. Tot nu toe nog zonder resultaat. "De onderbouwing van deze cijfers maakt onderdeel uit van de staatssteunprocedure. Zoals gebruikelijk worden stukken die in onderhandelingen met de Europese Commissie zijn gewisseld niet openbaar gemaakt", kreeg ze van het ministerie van Schouten te horen. Maar Rotgers is niet voor één gat te vangen. In eerste instantie gaat ze puzzelen met de wel beschikbare cijfers en gegevens van 'dairy farms' en 'dairy cows'. En desnoods doet ze een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur om de feiten boven tafel te krijgen. Want hoe kan de Nederlandse overheid zó in de fout zijn gegaan? Rotgers is vastbesloten het antwoord op die vraag boven tafel te krijgen.
Dit artikel afdrukken