Mede hierdoor neemt het aantal ‘zorgvragers’ - vaak mensen met relatie- en verslavingsproblemen - snel toe. Het is geen toeval dat de combinatie van landbouw en zorg uit de biodynamische landbouw voortkomt. Omdat mensen weer pas kunnen aarden op een plek waar natuurlijke levensritmes nog ervaarbaar zijn, waar het goed ruikt, waar er variatie en schoonheid is in het landschap, waar dieren vrijuit kunnen rondscharrelen. Maar het is natuurlijk de wereld op z’n kop dat mensen die in de huidige samenleving doordraaien, vereenzamen en verslaafd raken, nu opgevangen moeten worden in de landbouw. Tenminste in een klein bio en biodynamisch uithoekje van de landbouw waar nog vanuit natuurlijke ritmes wordt gewerkt , zonder planten en dieren op te jagen met grote hoeveelheden kunstmest en krachtvoer. Want de combi zorg en megastallen ligt nu eenmaal niet voor de hand.

Biodynamisch boer Meine Koopmans van de Novalishoeve op Texel vertelde me onlangs dat de natuur alles opruimt wat niet gezond is. Dus als je veel last hebt van schimmels in je gewassen, moet je begrijpen waarom dat gebeurt in plaats van de schimmels te gaan bestrijden. Anders houd je namelijk – en altijd tijdelijk – een ongezonde situatie in stand. Dat ga je ook met geknutsel aan het DNA van planten niet oplossen. Met goed observeren en je ‘gezonde’ verstand kom je tot duurzame en locatie-gebonden oplossingen. Dit soort nuchtere waarnemingen kun je ook doortrekken naar mensen die hun levenslust verliezen. Waar zit de kern van het probleem? Hoe kun je weer zin in het leven krijgen, zonder dat je depressies met medicijnen hoeft te bestrijden?

Dit soort nuchtere waarnemingen kun je ook doortrekken naar mensen die hun levenslust verliezen

Wetenschappers, ambtenaren en wij allemaal zouden vaker de tijd moeten nemen om naar een boer te luisteren die nog verbonden is met z’n land, z’n gewassen, z’n vee en de mensen in de directe omgeving. Als je eenzijdig gericht bent als onderzoeker op het uitschakelen van een schimmel of als ambtenaar op bijvoorbeeld stikstofreductie, is dat tot mislukken gedoemd. Dan creëer je een waterbed, waarbij het ene probleem opgelost lijkt en er vele anderen voor in de plaats komen. Je moet werken aan gezonde systemen. Dat vraagt om een veel bredere kijk op het leven met ook een ruimere tijdshorizon, waar ook vragen over voedselkwaliteit, over zingeving, over landschapskwaliteit bij horen.

In 100 jaar biodynamische landbouw is die levenshouding om vooral goed te leren waarnemen en te streven naar balans en verbinding altijd gekoesterd. Vroeger werd gezegd als je een verkeerd telefoonnummer had gekozen, dat je verkeerd was verbonden. Wij willen in 2024 zoveel mogelijk mensen weer in verbinding brengen met wat het leven de moeite waard maakt, op onze biodynamische boerderijen waar je je kunt opladen zonder stopcontact, zoals bij boer Meine op Texel. Wil je bij een boer in jou omgeving op bezoek, kijk dan onder bedrijven op www.stichtingdemeter.nl.

Bert van Ruitenbeek is directeur van Demeter, het kwaliteitskeurmerk voor biodynamische landbouw en voeding
Dit artikel afdrukken