Verzadigd vet zou leiden tot een groter risico op hart- en vaatziekten. Onverzadigde vetten zouden daarentegen juist goed zijn voor de gezondheid van hart en vaten. Deze stelling lijkt nu onderuit gehaald te worden door een nieuwe analyse van oude data, in combinatie met nieuwe onderzoeken.

Minnesota Coronary Experiment
Amerikaanse onderzoekers onder leiding van Christopher Ramsden van de National Institutes of Health her-analyseerden de gegevens uit het Minnesota Coronary Experiment (MCE), een gerandomiseerde klinisch onderzoek dat plaatsvond tussen 1968 en 1973. Bij analyse van ongepubliceerde documenten en ruwe data van het bijna 50 jaar oude onderzoek, bleek dat slechts een deel van de resultaten was gepubliceerd.

In het oude onderzoek werden ruim 9.000 mensen uit psychiatrische ziekenhuizen en verpleeghuizen gedurende 4,5 jaar gevolgd. Er werd gekeken of het vervangen van verzadigd vet door plantaardige olie rijk aan linolzuur het risico op hart- en vaat ziekten verlaagde door een afname van het cholesterolgehalte. Mensen die veel linolzuur binnenkregen hadden een cholesterolgehalte dat 14% lager lag dan dat van mensen die dierlijke vetten aten.

Het verhoogde cholesterolgehalte bleek echter niet samen te hangen met overlijden aan hart- en vaatziekten. Sterker nog, de deelnemers die plantaardige oliën kregen, hadden een licht verhoogd overlijdensrisico
Geen link cholesterol en hartaandoeningen
Het verhoogde cholesterolgehalte bleek echter niet samen te hangen met overlijden aan hart- en vaatziekten. Sterker nog, de deelnemers die plantaardige oliën kregen, hadden een licht verhoogd overlijdensrisico. Voor iedere 30 mg/l afname in cholesterol was er een 22% hoger risico op overlijden. “De hypothese voorspelt dat hoe lager het cholesterol gehalte, hoe beter dat is voor je gezondheid. Wij vonden eigenlijk het tegenovergestelde,” zegt Ramsden. Ook toen Ramsden en collega’s een meta-analyse uitvoerden van het MCE samen met nog 5 vergelijkbare RCT’s (met in totaal 10.808 mensen) bleek de relatie tussen verhoogd cholesterol en hartaandoeningen niet vast te stellen.

Speculaties
Na het verschijnen van deze nieuwe analyse in BMJ speculeren experts over de sterkte van dit nieuwe bewijs en waar het toen ‘fout’ gegaan is. In een editorial in BMJ wijst Lennert Veerman van de University of Queensland erop dat een review in Circulation wel een verband vond tussen een hogere inname van linolzuur en een vermindering van het risico op hart- en vaatziekten. Een Cochrane review ontdekte ook een kleine maar potentieel belangrijke afname van het cardiovasculaire risico bij een vermindering van de hoeveelheid gebruikte verzadigde vetten.

Marjolein Streur
Word lid

Fijn dat je Foodlog leest! Dit artikel is gratis. Wil je dat wij kunnen blijven bestaan? Steun ons dan en word lid. Dat kan al vanaf €5,- per maand.


Time komt met theorieën die kunnen verklaren waarom een eetpatroon met plantaardige vetten wel tot een lager cholesterol leidt, maar niet tot meer hartaandoeningen. Het zou bijvoorbeeld kunnen komen omdat onverzadigde vetten tijdens verhitten oxideren. Dat kan leiden tot ontstekingen, die op hun beurt weer hartaandoeningen kunnen veroorzaken. Ook zou het kunnen dat, zoals Ramsden zelf beschrijft, de mensen in de groep plantaardige oliën er twee keer meer van aten dan de gemiddelde Amerikaan. Het kan dus letterlijk ‘teveel van het goede’ geweest zijn.

Frank Hu, van de Harvard T.H. Chan School of Public Health, die een rol heeft gespeeld bij het opstellen van de Amerikaanse voedingsrichtlijnen, meldt op CNN dat de tijd in het MCE dat de mensen het dieet volgden (1 jaar) te kort is om conclusies te trekken. Ook kunnen kwetsbare gezondheid of andere aandoeningen ten grondslag liggen aan het overlijden.

'Niet zo slecht als we dachten'
Waar ze het wel over eens zijn is dat er op basis van dit onderzoek nog geen harde conclusies kunnen worden gebonden, maar zoals Ramsden zegt: “Verzadigde vetten zijn niet ineens gezond, maar misschien niet zo slecht als mensen dachten.” Tot slot verandert het ook niets aan het advies dat een gezond eetpatroon bestaat uit groente, fruit en volle granen en dat (ultra)bewerkt voedsel, suiker, zout en te grote porties zoveel mogelijk vermeden moeten worden.

Fotocredits: 'Butter and Oil', Bill Branson via Wikimedia
Dit artikel afdrukken