Ik heb medelijden met Stapel. Hij moet diep ongelukkig in een hoekje zijn gekropen. Ik hoop dat hij niet op onzalige gedachten komt. Ik ril als ik me in zijn situatie probeer te verplaatsen. Alle aandacht gaat op dit moment naar hem uit. Dat is beslist terecht. Een hoogleraar mag zijn data niet vervalsen, laat staan verzinnen. Het vertrouwen in de wetenschap is in het geding. Maar scheidt de sensatie en opwinding van de feiten en de conclusies die je daaruit moet trekken.

Hoe het zat en hoe ging het?

De NRC noemt Stapel een 'wonderboy'. Stapel bezorgde de Nederlandse sociale psychologie in het buitenland aanzien met inzichten die mensen intuïtief direct herkennen. "Een vrouw die na het huwelijk de naam van haar echtgenoot overneemt, wordt beoordeeld als afhankelijker en minder intelligent dan een vrouw die haar meisjesnaam behoudt". Stapel heeft data verzonnen om zulke mooie uitspraken te kunnen onderbouwen. Dat deed hij ook ten behoeve van een onderzoek waaruit moest blijken dat vleeseters onzeker zijn en uiterlijkheden nodig hebben om zich een volwaardig mens te voelen. Het paste geheel in het straatje van professor en publiciste Roos Vonk uit Nijmegen.
Het gefingeerde onderzoeksresultaat ging naar haar. Zij interpreteerde het en schreef er een persbericht bij. Dat ging naar de pers, terwijl zij wist dat er nog geen geaccepteerd artikel over was geschreven. In het persbericht noemt zij vleeseters 'hufteriger'. Hufterig, hufters en vleeseters, die woorden gebruikte zij al in een artikel in de Volkskrant van augustus 2010.

In een tweet verklaarde Roos Vonk gisteravond dat ze 'verbijsterd' was toen ze 'vandaag' (lees: 'pas vanochtend') hoorde dat Diederik Stapel data had gefingeerd. In een verklaring als een Judaskus noemde ze hem een 'vriend' en maakte ze hem tot paria. Het was ijzingwekkend om te lezen. Vanmorgen verklaarde ze op radio 1 soortgelijke dingen, waarbij ze bovendien beweerde dat hoogleraren die samen onderzoeken doen nooit naar elkaars data vragen. Ze ging zelfs zover te verklaren dat hoogleraren de data van hun AIO's nooit bekijken. Dat zou 'not done' zijn. Dat is uiteraard niet zo. Dit zegt iets over Vonk. Zij heeft iets te verbergen.

Jan van Rongen schrijft hier vanavond dat hij Vonk lang voor gisteren confronteerde met het feit dat de dataset óf een fout bevatte óf niet kon bestaan. Vonk wimpelde het af en verklaarde hem onkundig, onervaren en geen antwoord waardig. Jan, een even kundig als ervaren statisticus, stond paf van zoveel geleerde arrogantie gecombineerd met statistisch onbenul. Vonk wist het allemaal beter. In werkelijkheid stond ze voor aap. Ze weet dat het een academische zonde is om onderzoek dat nog niet in de vorm van een controleerbaar artikel is verschenen naar buiten te brengen, laat staan zo prominent. Willens en wetens werkte ze eraan mee. Dat deed ze zelfs met een onnavolgbare arrogantie. Zij gebruikte Stapel in een campagne die zij al een jaar geleden startte. De 'hufter' zou een woord zijn dat door de pers was verzonnen, zei Vonk vanmorgen. Dat is domweg een leugen. Zij bracht het in de volksmond ten aanzien van vlees.

Dick Veerman
Word lid

Fijn dat je Foodlog leest! Dit artikel is gratis. Wil je dat wij kunnen blijven bestaan? Steun ons dan en word lid. Dat kan al vanaf €5,- per maand.


De NRC lijkt onder de indruk van haar vermoorde onschuld. De krant citeert Vonk: "de gedachte aan fraude is geen moment in me opgekomen" en legt zich vervolgens neer bij de verleidingskunsten van deze moderne Eva: Vonk gaat in een verklaring op haar website diep door het stof. „Ik moet aannemen dat ook de ‘vlees-data’ berusten op fraude. Bij het bespreken van de resultaten vond ik het wel vreemd dat Diederik de naam van de assistent [die het onderzoek had gedaan] niet noemde, maar de gedachte aan fraude is geen moment in me opgekomen.”
Vonk toont zich bezorgd over de reputatieschade voor de sociale psychologie. „Het is denkbaar dat deze omvangrijke misstap van één enkele collega effecten heeft op de reputatie van ons gehele vakgebied.”


Ze leidt de aandacht af. De werkelijke dader achter de vleeshufters ontsnapt. Daarom heb ik medelijden met Stapel. Hij wilde slechts schitteren als academicus en koos de leugen als middel. Zij kiest de leugen als doel.



Dit artikel afdrukken