Ons voedingscentrum is een PR centrum. Kennis wordt van buiten gehaald, verder dan basale (ouderwetse?) voedingskundige inzichten zijn volgens mij niet aanwezig bij het voedingscentrum sorry Voedingscentrum. Reclame maken, via websites, folders en tv-spotjes dat is wat ze kunnen en dus ook doen. (wie gaat er even inhoudelijk schiet op deze ongenuanceerde uitspraken?).

by the way, wat is het budget van het voedingscentrum eigenlijk?

“Dikke mensen die fit zijn hebben een grotere kans op CAD [= hart- en vaatziekten, dv] dan magere mensen die niet fit zijn. Echter, die eerste combinatie komt weinig voor.”

Vertaalt Dick als:

“Zelfs dikke mensen kunnen gezond zijn, al komt dat door hun manier leven zelden voor.”

Maar dat zegt ie toch juist niet? Hij zegt toch dat je nog beter mager & onfit kan zijn dan dik & fit. Of mis ik nou iets? Het is dat woordje “echter” dat ik niet kan plaatsen. Ik vermoedde al dat ie het tegenovergestelde bedoelde, maar nu ben ik helemaal in verwarring. Zal wel aan mij liggen.....

Beste mensen, helaas staat er een fout in (mijn schuld). Het moet zijn:
Dikke mensen die fit zijn hebben een KLEINERE kans op CAD [= hart- en vaatziekten, dv] dan magere mensen die niet fit zijn. Dat betekent dus dat fitness mogelijk belangrijker is voor CAD preventie dan dik zijn op zich. Wat niet bekend is of dit ook geldt voor diabetes mellitus type 2. Ik zou maar zowel fatness vermijden als fitness bevorderen.

Ah, kijk! Ik dacht al. :-)
Hopelijk gaat Dick even overal editten.

@ Muskiet, Betekent deze fout ook nog iets voor de titel? Begrijp ik dan goed dat u liever de bevolking weer aanzet tot sporten en meer bewegen, dan de bevolking aanzetten tot ‘dieeten’? Dus als het voedingscentrum 1 unieke boodschap zou mogen gaan uitzenden, dan zou dat moeten zijn : “beweeg meer!”

(komt u ook naar de volgende Rode Hoed bijeenkomst?)

Beste Robin en Wouter, de titel is correct. Ondanks de fout had Dick de boodschap goed begrepen. Punt is dat obesitas geen ziekte is maar een risicofactor. Voor diabetes mellitus type 2 (zeer groot risico), CAD (groot risico), bepaalde vormen van kanker, fertiliteitsstoornissen bij de vrouw en nog vele andere typisch “westerse” ziektes. Dat betekent echter niet dat alles okay is als je een prima lichaamsgewicht hebt. Er zijn veranderingen nodig in onze voeding, in lichaamsbeweging, stressniveau, slaappatroon (Google eens foto’s van “the world by night") en de verontreiniging van ons (interne) milieu (bv. roken, kwik, etc). Het wordt steeds duidelijker dat de verstoring van deze omgevingsfactoren ons in een toestand brengen van chronische lage graad ontsteking.

Frits, ik heb het foutje hier en in je originele tekst hier aangepast. Je boodschap is zo helder dat ik die niet mis kon verstaan.

Oh, dan ga ik binnenkort misschien toch maar eens dagelijks asperine slikken....

Kan iemand mij uitleggen wat chronische lage graad ontstekingen precies zijn?

toch leuk dat Frits en ik het in verschillende discussielijnen op dit punt het helemaal eens blijken te zijn!

Dick Veerman schreef: “Het zijn ziekten waar we niet jong dood van gaan; helaas, want dan zou de natuur het wat sneller kunnen oplossen. “
Nuance: ziekten waar we dood van gaan VOORALEER we ons voortplanten, en dus onze genen doorgeven, selecteren tegen bepaalde genetisch “gebreken”.  Kwalen die pas later lastig worden, dodelijk of niet, veroorzaken geen enkele selectieve druk: daarom komt jicht, staar, suikerziekte, aderverkalking, osteoporose, arthrose enz.enz; overal ter wereld voor, als men maar lang genoeg leeft.

Okay, nog een keer: bedoelt Muskiet alle auto-immuun reacties? Diabetes, Hypothyreoïdie, Hyperthyreoïdie, Crohn, reuma, enz.. Alle ziektes waar ons afweersysteem een foutje maakt en zich tegen ons keert? Ik heb begrepen dat het ontstaan van deze processen onderzoekers nog steeds voor raadsels plaatsen.

Nick, dank voor je precisering. ‘Jong’ betekent inderdaad voor ‘de daad’.

Pieternel: ja, dat bedoelt hij.

Dick, Nick, het trieste is dat overgewicht wel degelijk onze voortplanting beinvloedt. We gaan er niet dood aan voor onze vruchtbare leeftijd maar overgewicht maakt wel onvruchtbaar. Niet bij iedereen overigens. Maar dan blijkt overgewicht weer tot veel meer complicaties te leiden tijdens de zwangerschap waardoor de zwangerschappen vaker mis gaan.
Overigens zie ik in mijn groep vrouwen met een kinderwens en overgewicht (vanuit Gyneacologie Franciscus, Roosendaal) dat ook hier weer geldt dat bij meer bewegen je maar enkele kilo’s hoeft af te vallen om zwanger te worden. Het ‘succespercentage’ ligt nu op 50 %!

Yneke, I stand corrected. 
Maar ik associeer overgewicht nog altijd vooral met leeftijd en bier drinken.  Met de Brusselse jeugd rondom mij valt het nogal mee op zicht, Alleen bij migranten vallen de echt dikke jongens onder de 20 mij op (tenzij de te dikke bleekneuzen binnen zitten, natuurlijk), en dan zijn er allicht ook overgewichtigen door endocriene problemen of zo, niet echt gelieerd aan voeding?

Yneke, mooi dat jullie het eens zijn. Nu het vervolg. Ben jij het er dan ook mee eens dat er flink wat mis is met het bestaande beleid op het gebied van gezondheid?

Wat Frits Muskiet betreft is het gebaseerd op deels onheldere (en daardoor zinloze), deels onterechte en, vooral, de veronderstelling dat met deelcorrecties in onze voedingshabitus de zaak wel recht te trekken valt. Wetenschappers treft het geluk dat zij slechts de feiten hoeven te benoemen; daar moeten we hen in respecteren en eren. Beleid is het terrein van anderen, o.m. van ministers, voedingswarenmakers en praktijkmensen zoals jij.

De consequenties van het eens zijn, zijn nogal fors. De jaarlijkse tientallen campagne-miljoenen vanuit een met-de-kraan-open-dweilen beleid zijn er peanuts bij.

De vraag die zich dan ook stelt, is aarts-praktisch: stel dat we het allemaal eens worden, wat moeten we dan doen? Is het zelfs nog wel realistisch om te veronderstellen dat we iets kunnen doen?

Het betekent nl. het afbouwen, cq. ombouwen van een voedingsindustrie die een belang heeft van niet een paar, maar een paar honderd miljard dollar en aanvoerlijnen en andere verwevenheden met de rest van de economie die zo ingrijpend zijn, dat we ze ons nauwelijks kunnen voorstellen. Waarom? Omdat op de bulk van ons eten de stikker ‘het eten van dit product schaadt de gezondheid op langere termijn’ van toepassing zal blijken.

Complicerende factor: ongezondheid is niet alleen een lange termijn effect van voeding, maar van onze totale lifestyle (slaap, stress en vervuiling). Onze toekomstige koningin zou vast zeggen dat het ‘een beetje’ ingewikkeld is.

Goede vraag Dick. Het probleem is hartstikke ingewikkeld, iets waarvoor je de hele maatschappij op de schop zou moeten gooien.
Maar stel dat je dit alles zou moeten en willen vertalen naar een voorlichtingsboodschap die zo simpel mogelijk is. Waar kies je dan voor? Stel dat je maximaal 4 aandachtspunten mag kiezen, om het behapbaar te maken?

Ik zou inzetten op deze vier:

1. eet heel veel groenten en fruit (dus meer dan 200 gram groenten en 2 stuks fruit, wie meer groenten en fruit eet, heeft vanzelf minder ruimte voor brood, aardappelen, vet vlees en tussendoorkoeken)
2. beweeg minstens een uur per dag (en niet alleen het halfzachte gepropageerde fietsen en wandelen maar ook minstens 3 x per week sporten, lekkere boost voor de insulinegevoeligheid en de spiermassa)
3. eet meer gezonde vetten: vis, noten en zaden (en doe niet spastisch over de hoeveelheid vetten)
4. slaap genoeg (en beperk je beeldschermtijd zoveel mogelijk zou ik willen zeggen maar dat laatste is misschien alweer een brug te ver)

Welke keuzes zouden jullie willen maken?

zondagmiddaggroet, Karine

Ha Karine op de zondagmiddag,
Grotendeels sluit ik me bij je aan, alleen dat sporten is niet voor iedereen weggelegd. Bezig zijn, bijvoorkeur buiten, lijkt mij een goed alternatief. Ook tuinieren kan een vorm van sport zijn. Het gaat er natuurlijk om dat je elke dag voldoende inspanning verricht.
En ik zou willen kijken of mensen een vorm van zelfdiscipline kunnen opbrengen. Kun je ‘nee’ zeggen tegen de eet-verleiding? Kun je uitstellen? Kun je een chocolaatje of chips afslaan, of overslaan, als je weet dat je over een half uur gaat eten?
Een gezond eetpatroon en leefpatroon kan zomaar beginnen met je bewust worden van wat je wanneer doet. Of zie ik het te simpel?

Aanrader: netbookje. Kun je steeds het rennen onderbreken en tijdens het uitpuffen even online. Bevalt me zeer.
Zit er nu mee buiten. Da’s goed voor je gratis vitamine D productie.

ach ik denk ook weleens in een sombere bui dat er niks gaat gebeuren met alleen wat voorlichting. Het vlees is zwak. De mens is (vanuit de evolutie?) immer op zoek naar zoet en vet en naar liever lui dan moe.

Misschien moet er dus wel echt wat meer veranderen. Zoals de voedingsindustrie en voedingsmarketing. Verbod op autorijden onder de 5 km afstand. Verbod om de kinderen met de auto naar school te brengen. Elke dag een uur sporten op school. Smaaklessen en schooltuinen. Regels voor het aanbod in benzinestations.

Van die dingen dus. Regels en wetten, minder sympathiek, minder vrijheid blijheid, minder fijn. Maar op den duur doeltreffender?

Zo, nu buitenspelen. Zonder netbook.

Karine

Weet je Karine, ik denk dat het ‘besturen’ van dit soort problemen niet gaat helpen. Het economische probleem wat eraan vast zit is zo giga, dat het niet uit te onderhandelen valt. Al die verboden kun je om die reden ook vergeten.

Het beste wat je als beleidsmaker kunt doen is het stimuleren van bedrijven - etenswarenmakers en -verkopers - die wat zou moeten heel aantrekkelijk en betaalbaar op de markt brengen. Als hun marktaandeel hard groeit, zal de markt zich verdomde snel hervormen. De eerste twintig dertig jaar zal er een 2-deling tussen bewuste (ca. 20-30% die ernaar gaat eten; da’s heel wat meer dan nu) optreden. Dat zal vast wat zieken, doden en maatschappelijk te dragen hoge kosten opleveren, maar het is niet anders. Daarna zal het best snel gaan. Er is een transitieperiode nodig van een jaar of 50-75. Dat is nog steeds waanzinnig kort op onze menselijke 160.000 jaar geschiedenis, en just a flash als we kijken naar de miljoenen jaren van onze homonoide evolutie. Let’s get real.
Het enige probleem in deze poistieve visie is de lengte van de agenda die politici (= dus wetgevers) nu eenmaal gegeven hun vak hebben. Er zal onderweg het een en ander verzanden in wat temporele suboptimalisaties. Maar maakt het op de keper beschouwd veel uit? Er zullen genoeg mensen overblijven en ze zullen slim zat zijn om op termijn weer wel te eten op een manier die past bij hun genoom.

Ik ben een optimist. Op de lange termijn. Niet op de korte, maar de evolutie leerde ons dan ook dat niet het individu maar de soort belangrijk is.

Overigens ben ik het er niet mee eens dat beleidsmakers aan obesitasbestrijding doen. Wetenschappers zoals Seidell zien daar ook helemaal geen heil in. Maar 10 % van de obesen valt succesvol (blijvend) af waarbij maar 10 % gewichtsverlies als doel geldt. 18 kg is best veel. Maar iemand van 180 kg is nog steeds obees als hij dat kwijt is.
De huidige hoge BMI-ers zijn door de huidige beleidsmakers opgegeven. Wanneer je bij je huisarts of medisch specialist komt met klachten gerelateerd aan overgewicht, wordt het hele arsenaal aan pillen voorgeschreven maar is er geen of nauwelijks tijd om het leefpatroon te bespreken. Te weinig budget misschien maar medici roepen vooral dat er geen belangstelling voor is en de patient liever een receptje wil. (overigens zijn er ook goede initiatieven op dit vlak)
Er wordt wel getracht met beleid de mensen niet zwaarder te maken en overgewicht bij kinderen te voorkomen. Kijk bijvoorbeeld naar de recente spotjes van het voedingscentrum over het papagaaigedrag van kinderen. Niet alleen het eetpatroon van de ouders wordt als voorbeeld gesteld maar ook het beweegpatroon.

Nog iets, naar aanleiding van Karine’s opmerkingen. Het zou goed zijn als we in het openbaar wat ‘evolutionairder’ naar de maakbaarheid van onze samenleving zouden durven kijken. Vrolijke beleidsmakers suggereren nu dat we zaken binnen een jaartje kunnen oplossen, terwijl ze toch echt ‘wat langer’ duren.
Wellicht zijn cynisme en sarcasme wel stijlfiguren die de publieke communicatie daarover stukken effectiever kunnen maken.

Yneke, wat doen de Seidell’s (voor niet-ingewijden: voedingsleer-man Jaap Seidell is voorzitter van de adviescommissie van Ik Kies Bewust) van deze wereld volgens jou wel?

Ze houden zich met preventie bezig: hoe kun je er voor zorgen dat we met zijn allen niet zwaarder worden en hoe kunnen we voorkomen dat kinderen niet obees worden.
Met kinderen tot twaalf jaar kun je nog best succesvol ‘aan de gang’. Eenmaal als kind te zwaar is de kans zeer klein dat je als volwassene een gezond gewicht zult hebben.

voor de volledigheid: Jaap Seidell is ook professor Voeding en Gezondheid aan de VU, en om zijn researchtopics te zien: http://www.falw.vu.nl/nl/onderzoek/health-sciences/people/ja ap-seidell.asp

Yneke, zal die preventie helpen met de normeringen die bijv. IKB gebruikt en de producten waartoe die normen fabrikanten blijken te inspireren?

Dick, maar dat bedoel ik juist: kijken waarom je wanneer wat eet. En of je dat vanuit je zelf kunt en wilt veranderen als het niet zo’n gezond patroon is. Dat betekent het opnieuw bedenken van hoe we ‘vroeger’ aten. Kunnen dan al die vettebroodjeshoeken weg uit het benzinestation? En al die snoepschappen? Wat mij betreft wel. Waarom vinden mensen dat ze zichzelf zo vaak moeten belonen met iets extra’s? Waarom geven ze toe aan ‘lekkere trek’,’geeuwhonger’, plaatsvervangende orale bevrediging? Is dat echt allemaal onbespreekbaar? Zoet en vet maakt gelukkig, als je dat eigenlijk niet bent? Ik weet het niet, ik ben geen psycholoog. Ik kijk alleen maar om me heen, luister en lees.

Yneke, ik vind dat een verontrustende observatie: met kinderen tot twaalf jaar kun je nog aan de gang. Ik zie veel moddervette tieners rondfietsen hier, puilend over hun gezondheidszadels. Opgegeven? Niet interessant? Onbereikbaar?

In een andere discussielijn heb ik aangegeven dat we hier op foodlog de neiging hebben om vooral vanuit de biochemie naar het onderwerp biochemie te kijken:

“We zijn het vat eens dat mensen te zwaar worden omdat ze teveel eten voor de hoeveelheid energie die ze verbruiken. Het verbruik hangt inderdaad af van geslacht, gewicht en activiteit en niet te vergeten lichaamsopbouw, hoeveel spiermassa heeft iemand. Maar dat terzijde. Belangrijker is dat de vraag waarom iemand overgewicht ontwikkeld niet alleen verklaard wordt door deze rekensom en ook niet door mijn toevoegingen eerder. Want waarom gaat iemand overeten?

Deze vraag kun je vanuit de biochemie proberen te beantwoorden zoals we hierboven misschien geprobeerd hebben maar dat is niet volledig. Dezelfde vraag kun je vanuit hele andere disciplines benaderen zoals psychologie, sociologie en bijvoorbeeld filosofie. Dat maakt ook dat mensen niet even op een ander eetpatroon over kunnen stappen omdat ‘wij’ vinden dat het gezonder is. Zelfs als ze na een tijdje merken dat ze zich fitter en beter voelen. Merkwaardig toch? “

Het probleem is heel erg ingewikkeld: “Het grootste probleem is niet dat te zware mensen niet kunnen afvallen. Het grote probleem is dat er allemaal prikkels zijn extern (er is overal eten) en intern (oude eetpatronen, hormonen, ‘schreeuwende hongerige vetcellen’ en verslavingsproblematiek)
waardoor mensen toch weer meer en ‘slecht’ gaan eten. En weer aankomen. Ook wanneer ze een koolhydraatbeperkt dieet of oerdieet gevolgd hebben.”

Tja, goede vraag dus Lizet, waarom overeten we ons eigenlijk? En die vraag is zeker ook ter preventie belangrijk om te beantwoorden.

Overigens kun je met pubers sowieso lastig aan de slag. Ouders verdwijnen uit zicht en hun ‘peers’ worden heel erg belangrijk. Pas na hun puberteit/studentijd blijken ze vaak weer terug te keren naar het patroon thuis wat ze geleerd hebben tot hun twaalfde. Als dat goed was heb je meer kans om geen blijvend overgewicht te ontwikkelen.

Yneke, sta me toe het scherp te maken. Maatregelen zoals IKB maken nu onderdelen van de snackhoek ‘veilig’ en plakken ‘geen gevaar’ op IJstaart, terwijl het probleem nou juist schuilt in de categorie ‘snackhoek’, de gedragsvormen ‘de hele dag eten’ en mateloos doorsnoepen en -vreten (en -drinken). Tot overmaat van ramp hebben we - volgens Muskiet et al. - aanvankelijk als cultuurgemeenschap en vervolgens als door commercie gestuurde maatschappij een menu ontwikkeld dat grotendeels gebaseerd is op voedingsstoffen waarmee we ons lichaam ontstekingen bezorgen die leiden tot zo uiteenlopende ziekten als gedragsstoornissen, reumatische stoornissen in gewrichten en darmen, schildklierproblemen, Alzheimer, hart- en vaatziekten en suikerziekte type II. De commercie heeft deze historische vergissing van mensen zich tot een ramp laten ontwikkelen die met labels en logo’s niet te stoppen is.
Gezondheidslabels - van het vermakelijke IKB tot zelfs de Kcal-aanpak - houden zich bezig met het wegpoetsen van vlekjes op tankers, waar we helemaal niet meer mee moeten willen varen. Ze maken de maatschappij en onze zwaar onvoldoende materie-deskundige wetgever en minister blij met een dode mus. Naast die tankers zijn nieuwe speedbootjes nodig, die de werkelijke aandacht en budgetten verdienen.

Ik meen in jouw woorden dezelfde mening, maar dan vriendelijker verwoord te lezen. Of interpreteer ik je nu te ruim? (zit overigens nog altijd heel verantwoord in de najaarszon mijn vitamine D op te doen en af en toe wat te spitten).

Overeten is dan waarschijnlijk ook weer in een aantal soorten overeters op te splitsen. Is iemand eigenlijk daar al mee bezig in wetenschaps/voedingsleerland?

Dick, naast die tankers zijn nieuwe speedbootjes nodig, die de werkelijke aandacht en budgetten verdienen.
Voor de kust van Somalië hebben ze van die lieden, die noemen we piraten. Dit heeft echter niets met gezondheidslabels te doen, integendeel.

Paul, verklaar je nader. Doorgaans ben je minder cryptisch.

Dick, die tankers zijn de voedselmakers die met labels een product opwaarderen, of de roestplekjes maskeren, en de mensen die daar door heen proberen te prikken zijn voor hun de piraten. Misschien geven ze de bemanning van jouw speedbootjes ook wel geld om de tanker verder te laten varen?

Overeten en te weinig bewegen. Ik mis in het verhaal van Muskiet het element ‘stress’. Helaas behoor ik tot de groep mensen die chronisch ziek is, door een auto-immuun ziekte en ik ken heel veel mensen in dezelfde situatie. Stuk voor stuk speelde stress een rol op het moment dat hun ziekte zich manifesteerde. Nu kun je zeggen dat alle voorwaarden aanwezig waren en dat stress de trigger was, maar je kan er ook van uit gaan dat we in deze tijd meer bloot staan aan stress als onze verre voorouders. Die stonden natuurlijk bloot stress als ze nagezeten werden door een holenbeer of sabeltandtijger, maar geen permanente stress, zoals wij onszelf opleggen.

Diezelfde stress zou er ook wel eens oorzaak van kunnen zijn dat we zo’n ongezond eetpatroon ontwikkelen. Honger, lage suikerspiegel, toch veel moeten doen, dan maar een Mars, doorwerken, nog in de spits met de auto naar huis, kaasbroodje bij het benzinestation en veel te laat aan tafel voor een gezonde hap.

Wil je het eet- en bewegingspatroon van mensen aanpassen, dan zal je dit stressprobleem ook mee moeten nemen.

Nog een vraagje van mijn kant: waarom zijn vrouwen gevoeliger voor chronische ziekten? Heeft dat met bovenstaande te maken?

ach het IKB-logo. Ik denk dat niemand er echt gelukkig mee is. Zeker niet de voorzitter..
Beter kiezen zou een eerste stap kunnen zijn voor veel mensen. Maar met alleen een logo op de producten voor de producenten die dat kunnen betalen, red je het niet om mensen een goede keuze te laten maken. Daarnaast zijn de criteria inderdaad uiterst dubieus.

Alhoewel ik er natuurlijk weinig in zie, was ik vandaag zomaar eventjes voor de vettax. Maak alle troep maar duurder, verbied alle reclame die zinspeelt op jezelf verwennen met chocola en gezellig doen met chips en drank. We worden helemaal gek gemaakt en weten niet meer wat normaal is, laat staan dat we het goede voorbeeld geven aan onze kinderen (Opmerking van een meisje tegen haar moeder nadat ze was opgehaald na een middagje spelen:"nee het was helemaal niet leuk, ik kreeg geeneens chips")

Maar het is natuurlijk te gemakkelijk om de voedingsindustrie de schuld te geven. We willen het zelf. En zolang we liever een diepvriespizza van 2 euro in de oven duwen en zeggen dat het lekker is, zal er niet snel veel veranderen.

@ Yneke, stel je staat morgen in de schoenen van de minister, wat zou je dan doen?

a. gezondheidslogos (ook klavertje) verbieden?
b. een nationaal logo creëren? (een overheidslogo)
c. verlangen dat IKB en Klavertje en andere samengaan (initiatief blijft bij de industrie)
d. alleen voor IKB gaan.
e. alleen voor Klavertje gaan.
f. niets doen
g.  ... ...

(uiteraard ben ik ook nieuwschierig naar de mening van de overige foodloggers)

Nog even iets vollediger, Jaap Seidell is ook partner van het Oerdisconcept van het Innovatienetwerk. http://www.innovatienetwerk.org/nl/concepten/view/176/Oerdis.html

Wouter, leuke vraag. Maar ik houd het even bij wat ik zou doen als ik morgen dingen zou kunnen verbieden/veranderen:
- Ik zou frituurvet verbieden in snackbars en in de verkoop.
- snoep bij de kassa’s verbieden in supermarkten en bij benzinepompen. Het mag verkocht worden maar je moet niet in de rij verleid worden
- Het voedingscentrum zou als organisatie tegenwicht kunnen bieden aan de knorr wereldgerechten en de receptkaarten met pakjes en zakjes door receptkaarten bij iedere ingang van de supermarkt te hangen met eenvoudige bereidingen van standaard verse producten.
- koken en proeven als standaard onderdeel van de wekelijks lessen. Op de basisscholen en middelbare scholen. Waarom niet een gezamenlijke lunch koken tijdens de overblijf?
- Meer gym door speciaal daarvoor opgeleide leerkrachten. Waarom niet standaard iedere dag een een uur/45 min?
- snellere gezinsinterventies wanneer een kind te dik wordt met bijvoorbeeld een gezinscoach die breder kijkt dan alleen het beginnende overgewicht. Schoolartsen en consultatieburo’s moeten hier structureel iets voor kunnen bieden.
- Eigenlijk alles dus wat Karine ook al noemt.
- Het tractatiebeleid niet aan scholen overlaten.
- roken, alcohol en een frituur verbieden in sportkantines
- snack- en snoepmachines mogen alleen als er ook gezondere alternatieven worden geboden.
etcetera etcetera, ze mogen bellen!

@ Yneke, Helder! Bedankt voor je inzichten.

Wie o wie, wil reageren op mijn “stel ik ben de minister vraag”.

In het voortgezet onderwijs wordt momenteel in het tweede leerjaar het vak Verzorging onderwezen. Daarin zit ook wat voedingsleer en koken. Het is alleen jammer dat het maar één jaar gebeurt en dat het vak staat of valt bij de bekwaamheid van de leraar. Ik zou het graag uitgebreider zien, met huiswerk erbij. Dus thuis koken met kinderen. Maar ik denk dat meer foodloggers het daar mee eens zijn.
Hier in huis besteed ik er veel aandacht aan. Ik leer mijn kinderen stuk voor stuk koken met basic ingrediënten. Het is alleen een constratering dat er een generatie moeders rond loopt die de frituurpan standaard op het aanrecht heeft staan. Is die fout nog terug te draaien?

Een gezamenlijke lunch KOKEN tijdens het overblijven?
ELKE dag een uur gym, bovenop het normale program? Je bedoelt ELKE dag?
En als klap op de vuurprijl een GEZINSCOACH?

Huuuuuuuuuuuuuuu!!! Bemoeizucht tot deugd verheven.
Als ik schoolgaande kinderen had, zou ik me er met hand en tand tegen verzetten.

Fien, in Engeland noemen ze overgewicht bij kinderen gewoon kindermishandeling....
Uit onderzoek blijkt dat ouders het overgewicht bij hun kinderen helemaal niet zien. Moet je het dan maar laten lopen?

Helaas is het zo dat veel ouders het idee hebben dat ze het goed doen. Of toegeven het eigenlijk helemaal niet weten. Daar mag je ze best een beetje mee helpen en dat wordt gewaardeerd is mijn ervaring. Overigens is het voor kinderen vaak nog heel gemakkelijk wennen aan een nieuw patroon en zie je vaak dat ze hun ouders gaan corrigeren/helpen. Daarom is voedingsonderwijs als basis zo belangrijk.

Zonet ff gekeken naar de link vh Oerdisconcept vh innovatienetwerk. Is onze Foodlogger Karine Hoenderdos tezamen met Henk Huizing (de oud directeur van ATO-DLO?) daar contactpersoon? Of is het een toevallige naamgenoot?
Ik ga eens even neuzen in het rapport : http://www.innovatienetwerk.org/nl/bibliotheek/rapporten/368 /RapportageOerdis

Wouter, ik heb net het Oerdis-boek uitgepakt van het innovatienetwerk/Liesbeth Smits en Henk Huizing. Ziet er erg mooi uit@

@ Wouter,

Als ik de minister was:

a. Gezondheislogo’s verbieden;
g. een actief beleid voeren om het basis voedingspakket met groenten en fruit goedkoop in de schappen te krijgen. Geen BTW heffen, maar wel 19% op gemaksvoeding en snoep. Of een heffing op dikmakers, te besteden aan bestrijding van de gevolgen van slechte voeding. Cross-subsidies verbieden (kan in andere landen ook).

Kortom: meer doen dan een beetje campagne voeren.

Pieternel, je zegt dat je stress mist in Muskiet’s betoog. Lees de voorlaatste zin van het citaat dat ik hierboven naar voren haalde nog even.

Yneke, ‘ach dat IKB-logo’, zeg je alsof het nergens over gaat. Weet je dat er beleid op wordt gemaakt en bedrijfskantines het eisen van hun cateraar? Weet je ook dat juist jonge bewuste moeders zo ongeveer de enige doelgroep vormen die er zijn koopgedrag speciaal voor hun kinderen op aanpassen? Die kiezen nu Mad Sauce fritessaus met 9 gram suiker en Ik Kies Bewust in plaats van gewone Unilever’s uitstekende Hellmann’s mayo met 1,3 gram per 100 gram product. Je zei hierboven iets over te redden kinderlijfjes.
Daarom is dat ‘ach’ wat mij betreft, een beetje ... hoe zal ik het zeggen ... vooruit ik hou het aardig .... ‘verdoezelend en laatdunkend’.

Fijn dat Jaap Seidell ook oerdissen wil en zelfs onderzoek doet naar voedingsgerelateerde ontstekingsziekten (zoals je als je nog vollediger was zou kunnen constateren). Hoe je zijn twee posities verenigt, is voor mij een raadsel. Het is zo heerlijk Nederlands. Kies toch positie en vertel dat het echt anders zit dan we het publiek nu laten geloven, want dat weet Seidell ook.
Onderwijl gaan die cateraars door met het opvoeden van al die IKB-Nederlandertjes tussen de middag. Kunnen we ze straks weer vertellen - net als ten aanzien van linolzuur, waarvan we ze nog steeds niet verteld hebben dat het juist doet wat ze willen voorkomen - dat ze voor het lapje zijn gehouden. En dat allemaal omdat Seidell en een wijs professorencomite het zeggen, maar onderwijl heel andere dingen geloven en onderzoeken. Dat is toch buitengewoon laatdunkend en respectloos richting het publiek?

Wat zei je daar straks ook weer, Yneke, over filosofen, antropologen, historici en sociologen en nog meer van dat soort lui? Toevallig heb ik zo’n achtergrond. En ik heb zo’n donkerbruin vermoeden - zoals ik hier al jaren schrijf - dat het publiek het vertrouwen in openbare bestuurders verliest als ze doorgaan met deze vormen van communicatie. Ze bestaan bij de gratie van een wind die nooit veel langer dan een paar jaar uit dezelfde hoek waait. Ik zei hierboven al, dat ik denk dat de beleidsconsequenties uit ‘Muskiet et al.’ een beleidshorizon van vele decennia vergen. Ik denk dat je er niet komt met de houding zoals die spreekt uit jouw reactie of de dubbelzinnigheid van wetenschappers die enerzijds meewerken aan iets waarvan ze weten dat het niets gaat uithalen en anderzijds in stilte doorwerken aan iets waarvoor ze in hun andere functies alvast de communicatieve barrières voor opwerpen.

Heldere en feitelijk juiste communicatie over onze werkelijkheid is een van de meest fundamentele problemen van onze democratie. Vermoedelijk op alle terreinen. Ik stop, want ik dreig off topic te raken.

15 september 14.01 Annemiek Canjels

“Ephemeralization”, prachtig. Uitspreken valt niet mee. Ga ik nog eens dieper induiken. Overigens, maar dat is een heel andere discussie, als we allemaal 1 of 2 generaties wat rustiger aan zouden doen met het krijgen van kinderen (hoe jammer ook) zouden alle problemen rond klimaat en voorraden opgelost zijn. Natuurlijk vergt dit wel regie op een overgangsperiode van een jaar of 25 en helaas zit het niet in de politieke genen om lijnen voor meer dan 4 of 7 jaar uit te zetten. Dit is geen kritiek maar een waarneming. Maar laten we het hier verder niet over hebben op deze site. Een wel heel goede hiervoor is die van David Attenborough.

15 september 14.57 dick veerman

Annemiek, over zulke onderwerpen wil de redactie van hier het juist ook laten gaan. We zwengelen het onderwerp ‘minder mensen’ hier regelmatig aan. Geef de links eens die je relevant vindt.

23 september 0.54 Annemiek Canjels

Terwijl vanavond in de Rode Hoed het eerste debat plaatsvond .... jammer dat ik een beetje ver weg woon. Ok Dick, de site die als invalshoek een uitgebalanceerd aantal wereldbewoners neemt, met boegbeeld sir David Attenborough, is http://www.optimumpopulation.org

Uit voedsel is een maatschappelijke dienst.

We willen allemaal gezond oud worden, maar de mensheid reguleert
zichzelf door zijn gedrag. We lijken wel een stel lemmingen.
Romeins decadent gedrag kostte ook een 400jarig imperium zijn kop.
Als ik minister was deed ik niets want de betutteling heeft de grenzen al overschreden. Mensen moeten zelf beseffen welke verantwoording zij hebben, op alle fronten.
Er is een groep die beweert dat in 2012 de wereld vergaat, ik stel voor dat we dat eerst even afwachten.http://www.google.nl/search?q=2012+end+of+the+world& ie=utf-8&oe=utf-8&aq=t&rls=org.mozilla:en-GB:official &client=firefox-a

We willen allemaal gezond oud worden

Paul, je hebt het over feitelijk juiste en begrijpelijke communicatie. Ook over onzekerheden. Daar ben ik 100% voor. Een minister heeft dan ook als belangrijkste taak om te snoeien in de onzin die het probleem alleen maar groter maakt.

Dick, maar wat als we allemaal gezond oud worden??

Dat is al veel winst, want nu worden we ongezond oud en begint die ongezondheid steeds vroeger. Overbevolking is strict genomen een ander vraagstuk. Je weet dat ik ervoor pleit om ook dat openlijk aan de orde te stellen: van alles minder, of minder mensen? Minder mensen heeft overigens consequenties voor onze welvaart zoals die thans door onze liberale economie is geprogrammeerd.

@ Paul Jansen,

“Als ik minister was deed ik niets want de betutteling heeft de grenzen al overschreden. Mensen moeten zelf beseffen welke verantwoording zij hebben, op alle fronten.”

Precies ik wordt er toch zo moe van, we weten dat roken slecht, we weten dat veel eten en weinig bewegen slecht is. We weten het allemaal en als er maar een persoon denkt dat een (doel)groep te ‘dom’ is dan komen ‘ze’ weer met het idee voor regeltjes enzovoort.

Zoals Willem Schoonen van Trouw het omschreef in een video van 18 september : http://www.trouw.nl/video/?clip=2867043&service=Iframe

Dick, met ‘ach, het IKB-logo’ wilde absoluut iets anders zeggen dan jij bedoelt. Dus goed dat je het even scherp trekt. Maar volgens mij zeg ik in de zin daarna alles wat ik ermee wil zeggen. Dat niemand er echt gelukkig mee is. Behalve dan misschien de industrie die logootjes plakken als marketingtool inzet.
Afschaffen tot er een goed alternatief is?

Wat dacht je van gewoon vertellen hoe het zit, cq. wat we weten? In taal die mensen begrijpen. Moeders hun kinderen met een gerust hart Mad Sauce laten voorzetten helpt immers met zekerheid niet.
Ophouden met de dom makende betutteling, waar kennelijk toch niemand blij mij is.

Dick, volgens mij kun je me niet verwijten dat ik geen stelling neem....

Dick, praten over minder mensen mag, zolang het maar zindelijk gebeurt: Meer koopkracht voor the bottom billion en voedselsoevereiniteit zal van invloed zijn op het inwoneraantal. Begin een dialoog aan de goeie kant. Koop- of ruilkracht eerst stel ik voor.

Peter Jens, geef de wereldbevolking 24 / 7 tv en internet en zorg er vooral voor dat de stroom niet uitvalt.

Yneke, dat verwijt ik je ook niet. Je standpunt is inmiddels heel helder. Ik bedoelde met m’n laatste opmerking wat ‘men’ - in het algemeen dus - zou moeten doen: er niet langer van uitgaan dat de consument zo’n dombo is dat je hem bij gebrek aan kennis maar valse waarheden op de mouw moet spelden.

Yneke: “in Engeland noemen ze overgewicht bij kinderen gewoon kindermishandeling”

Dat bedoel ik. Vanuit zo’n standpunt als gezinscoach optreden vind ik ronduit griezelig. Bovendien, wat ga je ouders vertellen dat ze niet al weten? Tenzij ze buitengewoon slecht geinformeerd en laag opgeleid zijn, zal het langzamerhand bij iedereen bekend zijn dat groenten en fruit moeten en dat de hele dag door chips en fris fout is.

Het spijt me zeer, maar ik heb niet zo’n geweldig hoge pet op van de informatie die goedbedoelende deskundogologen vanuit hun tunnelvisie van het moment doorgeven aan anderen. Niet sinds ik me als leek in allerlei aspecten van voeding ben gaan verdiepen. Ik vond het altijd al raar dat familieleden met diabetes rustig suiker bij de vleet mochten eten, maar als ik dat zei kreeg ik te horen dat de dietiste en de dokter het toch wel beter zouden weten dan ik. Inmiddels is het tij gekeerd.

Fien, met alle respect natuurlijk, maar ... Kan het zijn dat jij zo iemand bent die niets officieels meer vertrouwd omdat er teveel is misgecommuniceerd? Zozeer, dat je inmiddels de boodschapper en de boodschap door elkaar haalt en je eigen gezonde verstand gebruikt - zelfs waar dat soms ook de weg kwijt is. Dat laatste kan tenslotte de beste overkomen.

@Dick: Ik zeg maar zo, ik zeg maar niks. Met alle respect, dat spreekt. Tussen jou en mij komt het nooit meer goed.

Fien, ik begrijp je kritiek. Daarom pleit ik ook voor een gezinscoach met een brede visie en niet een dietiste die het eetpatroon aanpakt. Want waarom worden kinderen dik? Niet alleen door dat zakje chips na de zwemles of limonade in plaats van water.
Ouders geven niet alleen een slecht voorbeeld maar hebben vaak ook behoefte aan opvoedkundige ondersteuning. Leren ‘nee’ te zeggen en duidelijke grenzen aangeven op alle vlakken. Maar ik geef je helemaal gelijk dat je alleen gezinnen kunt coachen die dat willen.

En helaas zie ik het niet alleen bij laag opgeleide mensen. Mensen denken dat ze geinformeerd zijn maar zitten vaak vast in ouderwetse opvattingen en regelrechte fabels.

Ik heb redelijk wat ervaring met het begeleiden van gezinnen. Kinderen pakken het meestal razendsnel op ondanks dat moeders het vaak ‘zielig’ vinden.

Fien, als jij mij een ‘goedbedoelende deskundogoloog met tunnelvisie van het moment’noemt, komt het tussen ons denk ik ook niet meer goed. Maar ik hoop dat ik dat verkeerd heb begrepen. :-)
Er moet iets gebeuren. En we kunnen dat niet alleen aan de consument en zijn eigen verantwoordelijkheid overlaten. Daarvoor zijn de gevolgen te groot!

Fien, quod erat demonstrandum ;-)

Fien, ik snap je resentiment tot in diepste krochten van mijn ziel. Tegelijkertijd moet ik vaststellen dat de exponenten van de macht - die hier in grote getalen het woord voeren omdat er op de hun vertrouwde Volkskrant/NRC/NGO-toon wordt vergaderd - bij een wat nadere kennismaking redelijke en zelfs aardige mensen blijken te zijn (jasses). Zwaar geinfecteerde items als de fat scare, insulinesistentie/hyperinsulinemie als paraplu-pathologie etc. zijn zomaar ineens enigszins bespreekbaar. Het lijkt me dat we die dialoog moeten koesteren. Nog niet zo heel lang geleden werd ik op een congres letterlijk bespuwd door een dietiste toen ik in een discussie over cholesterol erg godslasterlijke dingen zei. Dit is vooruitgang! Ik gruw ook van het idee van een gezinscoach, maar ik realiseer me tegelijkertijd dat Yneke dit oppert vanuit een soms behoorlijk frustrerende klinische praktijk.

Ik vermoed dat de tijden snel drastisch zullen veranderen. Jammer dat niemand in de gaten heeft wat er in Zweden gebeurt. Het volk neemt daar het heft in eigen hand - geinformeerd door moedige artsen en wetenschappers die het establishment op de juiste podia met feiten en steekhoudende argumenten om de oren slaan en belachelijk maken. De consequenties zijn geweldig. De boodschap van de dissidente artsen/wetenschappers wordt opgepikt, want mensen zijn veel minder dom dan de autoriteiten denken. Die omwenteling zal uiteindelijk ook hier plaatsvinden.

Zodra enkele diabeten zien dat ze hun HbA1c in een half jaar tijd van 10 naar 4,5 kunnen krijgen door exact het omgekeerde te doen van wat hun artsen en dietisten ze opdragen, als ze zien dat ze hun spuiten kunnen wegmikken (de 2-en, let wel, al valt er ook voor de 1-en veel winst te behalen) en dat complicaties uitblijven of zelfs verdwijnen, is het hek van de dam, mind my words.

Ziekte is economie. Een kleine, maar machtige elite met een stevige grip op de pers, heeft veel te verliezen bij goede adviezen. Daarom gaat dit even duren. Lang leve het internet en mensen als professor Muskiet die een internetboodschap autoriteit durven geven.

Excuses, het is ‘in groten getale’.

Hoera! en dus allemaal doorgaan met ons bekwamen in via internet -samen- kennis maken. lang niet altijd makkelijk en we snappen nog maar slecht hoe het moet en kan, maar er is veel mee te winnen.

ondertussen smaakt niks met tarwe me meer lekker en was ik gister in shock op de school van onze kinderen, waar schrikbarende hoeveelheden goedkoop meel en suiker geconsumeerd worden. Oke, mensen zijn veel minder dom dan we denken, maar ik ben wel een klein beetje het spoor bijster. Paleo ga ik niet eten, maar muesli, brood, rijst.... zou ik baat kunnen hebben bij minder daarvan?

Naar aanleiding van de discussie die onstond over de verhoogde amylase-frequentie in genen van bepaalde volkeren en de zogenaamde aanpassing aan de verhoogde intake van koolhydraten het volgende. Evolutionaire aanpassingen geschieden op het niveau van benefit met betrekking tot overleving en reproductie. Een mutatie die vermeerd optreedt wordt een polymorfisme en wordt doorgegeven omdat de mutatie letterlijk levens redt rondom de reproductieve leeftijd. Zo blijkt de lactasa-mutatie te doen te hebben met rachitis en dood van baby en moeder tijdens de geboorte, de amylase-mutatie kent eenzelfde verklaring (Pruimboom in press). Amylase kan zowel geproduceerd worden via het sympatische zenuwstelsel als het parasympatisch stelsel. Sympaticus-amylase behoort bij een zogenaamde flight-fight reaction. Het innemen van zetmeel-rijke voeding lokt een sympaticus-reactie uit, alsof er sprake is van gevaar. Zetmeel-rijke voedingsmiddelen hebben één ding gemeen; er groeien graag schimmels op. Schimmels die bepaalde gifstoffen produceren, mycotoxinen genoemd. Deze toxinen hebben een breed spectrum aan negatieve effecten, waaronder embryonale sterfte en dood van zwangere moeders; met andere woorden: mycotoxinen behoren tot de zogenaamde mogelijke bottleneck factoren die een evolutionaire overlevings-strategie uitgelokt hebben. Verhoogde amylase-productie geeft de mogelijkheid om glucose hoog in het maag-darmkanaal te kunnen opnemen; een noodzaak daar de mycotoxinen een vaak dodelijke diarhee veroorzaken. Tegelijkertijd komt in sympaticus geproduceerd speeksel meer IgA voor; een immunoglobuline dat mycotoxinen onschadelijk kan maken. Schimmels die mycotoxinen produceren kunnen alleen via zeer uitgebreide maatregelen voorkomen of gedood worden:
de zetmeel houdende producten moeten gedroogd worden op matten (of industrieel, maar dat was vroeger niet)
de besmette korrels moeten handmatig verwijderd worden
de producten moeten langdurig en zeer heet verwarmd worden (195% haalt slechts 30% weg), etc. Maatregelen waarvan men vroeger geen weet had (nu nog steeds niet in bepaalde landen op de wereld), waardoor een mycotoxicose meer regel dan uitzondering was (Kenia nog in 2004). Een acute mycotoxicosis kan een bevolking dusdanig beinvloeden dat 30 - 40 % binnen een aantal weken overlijden. Dits vraagt om een mutatie die zorgt voor bescherming en dat is dus de amylase-mutatie geweest (Pruimboom 2010)

@Melchior: Je hebt gelijk, het zijn vast (bijna) allemaal redelijke en aardige mensen. In ieder geval aardiger dan ik, al kunnen bitches ook nuttig zijn op een forum. :)
Wat verzadigd vet betreft, het is aan jouw hartstochtelijke pleidooien en aan Michael Pollan te danken dat ik bijna een jaar geleden weer ben teruggegaan naar de lekkere roomboter van vroeger. Mijn triglyceriden en cholesterolwaarden (voor zover je daar waarde aan moet hechten) zijn sindsdien een ietsje beter en ze waren al niet onrustbarend hoog. N=1, maar voor mij natuurlijk wel een belangrijke 1. :)

@Yneke: Ik trek je deskundigheid niet in twijfel en oogkleppen heeft iedereen in meer of mindere mate. Ook kan ik me nog net voorstellen dat je, zoals Melchior zegt, uit wanhoop ingrijpende stappen bedenkt. Maaaarrr… ik blijf het een enorme inbreuk vinden om een coach af te sturen op gezinnen met dikke kinderen. Ik vind het nog veel ernstiger dat je zegt “in Engeland noemen ze overgewicht bij kinderen gewoon kindermishandeling”. Juist als deskundige op voedingsgebied mag je dat soort aperte onwaarheden niet verkondigen, men zou je op grond van je autoriteit wel eens kunnen geloven. Wie doen dat dan volgens jou? En nog wel “gewoon”! De Britse overheid? De media? Medische stand, kinderbescherming, justitie, vox populi? Zijn er al mensen uit de ouderlijke macht gezet omdat hun kids te dik zijn? Dacht het niet. Misschien zou je in heel extreme gevallen van verwaarlozing kunnen spreken, maar ik durf er mijn hand voor in het vuur te steken dat jouw gezinscoach dan ook machteloos staat.

Wat gaat die gezinscoach met “brede visie” trouwens nog meer doen? Vader vertellen dat hij het slechte voorbeeld geeft met z’n kratje pils op de bank en z’n bierbuik, moeder bestraffend toespreken dat meeroken ongezond is voor de kindjes? Het hek is van de dam op deze manier. Uitermate benauwend.

Beste dr Pruimboom,

Ontzettend bedankt voor deze fascinerende verklaring. Ik heb me vaak afgevraagd in hoeverre mycotoxinen een rol zouden kunnen spelen in de pathogenese van atherosclerose/hart- en vaatziekten, op grond van de volgende overwegingen:

- mycotoxinen zijn sterk atherogeen
- LDL heeft het vermogen mycotoxinen te binden en onschadelijk te maken
- vrijwel alle farmacologische interventies met enig effect zijn fungiciden (aspirine, statines, n-3 vetzuren, vitamine D...)
- CHD-prevalentie vertoont een patroon van ‘waxing and waning’

Uit uw relaas maak ik op dat in onze samenleving geen sprake meer is van een hoge mycotoxinenbelasting. Zijn de granen in onze voedselketen werkelijk vrij van mycotoxinen of is het mogelijk dat er concentraties voorkomen die niet hoog genoeg zijn om de door u beschreven acute vergiftiging te kunnen veroorzaken, maar die bij langdurige blootstelling eventueel wel chronische problemen zouden kunnen oproepen?

Beste Melchior,

mycotoxinen spelen nog steeds een rol in onze samenleving. Inlanden zoals Afrika komen regelmatig acute mycotoxicosis voor. Daarnaast worden mycotoxinen verantwoordelijk geacht voor een groot deel van het aantal mensen die lijden aan hepatocarcinoom. In onze omgeving mag slecht 4 nanogram per gram voeding aan mycotoxinen aanwezig zijn. Na productie van bruin brood, taartjes, etc. is deze hoeveelheid dan ook aanwezig. Echter na een aantal dagen stijgt het mycotoxinen-gehalte naar 1 mcg. Een gehalte dat opnieuw in verband gebracht wordt met de ontwikkeling van carcinomen, LGIP en cardiovasculaire aandoeningen en leukopenie. Mycotoxinen vallen onder de groep van leukotoxinen; leukocyten dodende stoffen. Mycotoxinen zijn zo gevaarlijk dat continu wordt geexperimenteerd om resistente granen, nachtschades, sojaproducten en anderen te ontwikkelen.
Ik zal verder geen commentaar meer geven; dit verhaal wordt volgend jaar gepubliceerd

Beste Leo,

Dank! Waanzinnig spannend. Veel succes!

@Yneke: “Maar ik geef je helemaal gelijk dat je alleen gezinnen kunt coachen die dat willen”

En met gezinnen coachen ben je er nog niet. Veel speelt zich namelijk ook af in de gemeenschappelijke ruimte. Je kunt gezin A coachen zo veel je wilt, maar als gezinnen B, C en D hun kinderen naar school allerlei meuk meegeven waarvan de calorieën hoofdzakelijk door geraffineerde koolhydraten worden geleverd, dan heb je nog niets bereikt, want in diezelfde gemeenschappelijke ruimte (waaronder dus ook het mediabombardement valt), wordt de kinderen ingestampt dat die troep lekker, hip en begerenswaardig is, terwijl een appel of een rauwe wortel dat niet zijn. Kijk maar eens in de vuilnisbakken op en rond scholen om te zien wat er gebeurt met het meeste niet-junkfood dat ouders hun kinderen meegeven. Je ontkomt er niet aan dat peer pressure veel meer invloed heeft dan de adviezen van een gezinscoach, en dat die peer pressure op zijn beurt weer wordt beïnvloed door wat er via de media op de kinderen wordt afgevuurd. Daarom vind ik het ook--op gevaar af te boek te staan als een voorstander van betutteling--best jammer dat een verbod op reclame voor snoep, frisdrank en fastfood gericht op kinderen tot twaalf jaar het eerder deze maand niet gehaald heeft.