Waar zijn die kleine cooperaties, Albert Heijn? Zeg het en ik ga er kijken. Cameraatje mee.
En hoeveel van mijn geld dat ik bij u betaal, Albert Heijn, voor een reep Fair Trade chocola die ook nog eens biologisch is, hoeveel van mijn euro’s gaat er naar de cacaoboer?
Het pijnlijke antwoord op deze laatste vraag is nog kort geleden gegeven in een televisieprogramma over de kwalijke kanten van de wereldcacaoproductie.
Het doet verdriet. In het rijke Westen wordt veel verdiend aan producten met een Fair Trade logo. In het arme Zuiden soms zo goed als, of helemaal niks. Cacaoboeren horen er van op dat ze voor Fair Trade produceren. Nooit iets van gemerkt, die boeren (proefschrift A. Bijnen, Universiteit van Amsterdam).

@Dick, zou het kunnen zijn dat AH zich wil profileren als ‘goede’ supermarkt door deze ogenschijnlijke meerwaarde aan te bevelen?

Ik bedoel het is over-informatie waar in mijn ogen de consument niet op zit te wachten. Alleen de ‘domme consument’ en we weten dat die juist niet bij AH koopt! Immers ‘domheid’ geeft vaak aan ook een lagere opleiding en dat impliceert weer dat die mensen naar de Aldi & Lidl gaan?!

Wat probeert AH nu te doen? De betere consument over te halen om toch maar gewoon te doen wat het label voorschrijft. Alsof het een soort doktersadvies zou zijn. Of diezelfde consument op een moment van onoplettendheid (immers boodschappen doen is ook een soort ontspanning....) dit product in de maag te splitsen.

De grootste fout in de tekst is dat de chocolade helemaal niet door de boerencoöperaties is gemaakt,maar ergens in Nederland door een grootschalige fabriek (gok ik). Verder is het inderdaad meeliften op vooroordelen zoals dat ‘kleinere boerencoöperaties’ beter zijn qua arbeidsvoorwaarden dan grotere en dat deze ook nog eens alleen maar topkwaliteit leveren.

Maar wie kan lezen, kan hier doorheen prikken. Of moet er naast de smaaklessen ook een uurtje worden ingeruimd voor reclame-exegese?

Ailko, ik vind het suggestieve misinformatie. Het doet geen bewering, maar suggereert. Controleerbaar zijn inderdaad die ‘kleine coöperaties’ en de romantische gedachten die AH daarmee oproept. Maar geen hond die er gaat kijken. Mooi daarom als een cameraploeg zou gaan kijken.

Voor de betere consument die bij AH koopt? Ik vind het een belediging van het verstand van iedere consument, of die nou bij AH, de Lidl of de Aldi komt (waar de BMW’s X5 en Volvo’s V70 nog altijd de grote verpakkingen gerookte zalm komen halen, omdat die daar zo goedkoop is - opleidingsniveau en shoppen, gevaarlijke correlatie).

@Dick, ben dat ook met je eens, maar dat is wel waarmee de ‘markt’ schermt .... begrijp er daarom ook steeds minder van.

Heb het gevoel dat we over-geïnformeerd worden. Hierdoor wordt “het lekkere” weggehaald zoals je al schreef in je vorige artikel.

Over-informatie. Ik zou het willen preciseren: we maken woorden betekenisloos. Fair trade wordt hier genept als begrip. FT pakt sinds een jaar of 2 breed en is nu al net zo’n loos begrip geworden als ‘boerenbruin’ of een ‘wilde tomaat’ van AH, een brood en een tomaat die nog nooit een boerderij of wilde akker hebben gezien.

Dick, het is Fair Trade dat nept. Deze organisatie dwingt deelnemers een bepaalde organisatievorm, kleine coöperaties, toe te passen. Met o.a. overheidsgeld is het in de hersenen van het publiek gebrand dat dit een goede zaak is.

AH heeft het volste recht om op dit vooroordeel in te spelen. Ze noemen FT helemaal niet, alleen kleinschalig en coöperaties. Dat dit goed is, verzint de lezer er zelf bij. Voor biologisch geldt hetzelfde. Daar wordt veel propaganda voor gemaakt, dus verkoopt AH het.

Wouter, dat vind ik een omkering. Natuurlijk mag AH erop inspelen. Maar zo suggestief en zodanig dat de consument de rest er wel bijdenkt?
Als AH om pure verkoopredenen de wereld weer een beetje verder vooruit helpt, ben ik de eerste om te zeggen dat daar niet veel mis mee is. Maar dan wel graag op basis van echte FT, dwz iets waar die afhankelijke boer wat mee opschiet.

Maar dit kun je toch niet menen: het hele begrip FT doodverklaren? Ik mag hopen dat FT een begrip met inhoud is. Preciseer dus: bedoel je dat FT per definitie nep is of dat (bepaalde van) de instituten die FT organiseren niet fris zijn? 

Ehhh… wie rept er nou eigenlijk over Fair Trade? AH neemt dat begip niet in de mond bij die “biologische” chocolade. AH heeft het alleen maar over ‘kleine boerencoöperaties’. Of hier dan tegelijk ook sprake is van een faire handel? Die claim legt AH hier in elk geval niet neer. Jumping to conclusions, Dick?

Ik denk eerder dat AH probeert met die ‘kleine boerencoöperaties’ een soort kwaliteitskenmerk te suggereren. Grootschalig = industrieel = smakeloos, kleinschalig = aandacht = smaalvol.
The proof of the pudding is in the eating. 

Ja. Net zoals ambachtelijk bereid, wilde tomaten, duurzame vis, biologische hand-geoogste spruitjes. Misdaad of marketing? AH geeft het een leuk verhaal. Maar dat weten we toch wel?

Eric, tsja, eeuhhh,,inderdaad, ze zeggen het niet. Dat is het hem nou juist. Als ik het mijn lieve inmiddels wat oudere moeder laat zien, zal ze zeggen “oh `Max Havelaar’, dat doet toch tegenwoordig iedereen? ‘“ (inderdaad, niet getest, maar ik durf er wat onder te verwedden).

Snap je? Ik hoop maar dat ze dit niet leest en dat m’n zus, die bij haar in de buurt woont het haar niet vertelt ;-)

Dan hebben ze in elk geval een goed reclamebureau, Dick. Iedereen kan er in lezen wat ‘ie zelf wil: de één een kwaliteitskenmerk, de ander een Fair Trade kenmerk. En je kan ze er niet op pakken, want ze schrijven het niet. Als deze mensen nou eens tomaten en komkommers gaan aanprijzen.....

Dat ze een goed buro hebben is zeker. Verneukeratief heet dat tegenwoordig.Knap ja! 

Je kan ook zeggen: Als ik aan biologisch denk, denk ik aan AH biologisch. Dankzij AH is biologisch in NL.....

Zeker Joep. Hoera voor AH: eindelijk een kans voor industrieel biologisch (waarschijnlijk vooral niks op tegen). Maar ik doelde op de FT-suggestie: die helpt AH zo knap om zeep. Net zoals we muzak accepteren als achtergrondruis, gaan we dat ook doen met dit soort reclame-boodschappen. 

Natuurlijk snap ik jouw punt. FT-chocolade bestaat niet. Daar heeft AH 1 punt. Maar FT ligt zowiezo onder vuur. Wat is de definitie van FT eigenlijk? En wie bepaald dat? (en wat heeft die boer daaraan?) Reclame is reclame. Dat weet consument/burger toch wel? Moeten we hier regels/gedragscode voor op gaan stellen? Moet de burger dan beschermt worden? Tegen suggestieve reclame-uiting? Bestaat biologische chocolade?
In iedergeval is de AH aanname: “De beste biologische cacaobonen” juridisch niet te verdedigen.

Joep, in de discussies rond ‘wordnapping’ (googlen of via ons eigen zoekmachien) is al duidelijk geworden dat de wetgever de consument niet wil beschermen. Die moet maar slim genoeg zijn om er doorheen te prikken. Dat zal hem in heel wat gevallen niet lukken.

Nou, kom ik al weer met dat Klootwijk-woord waar ik vorige week nog over na moest denken: weerbaarheid. Dat moet je burger maken. Hopelijk is deze site er een beetje een voorbeeld van.
Gewoon af en toe even laten zien hoe je reclame kunt lezen en wat er gebeurt. Dat helpt alvast wat. Als je het leuk doet - ik ben maar een prutser, dit kan veel beter - dan krijg je nog lezers ook. Wetgever is dus niet nodig.

O ja, Kees de Gooijer (ex WUR) wond zich een tijdje geleden op over vers konijn uit China. Niet vers in blik gestopt dus, maar vers ontdooid nadat het in Rotterdam van de boot kwam. Schijnt niet te mogen, maar er wordt zoveel verkocht. Daarom: verzamel de reclame en maak het hilarisch. Probaat recept, werkt reinigend en kost veel minder dan wetgevers en advocaten. En als er onterechte aantijgingen zijn gedaan (zoals hierboven, want dat kan), dan moet AH dat gewoon duidelijk maken. Ik zal dan de eerste zijn om te zeggen “Dank, gelukkig heb ik ongelijk, nu is het tenminste helder. Ik neem alles terug.”
Past trouwens helemaal in de moderne interactieve communcatie-trend: luister naar en praat met je klant. Dan kun je veel meer duidelijk maken.

Op de leest van een dergelijke gedachte geschoeid, willen we op foodlog.nl ruimte gaan bieden aan winkeliers en producenten die hun producten inhoudelijk willen marketen ipv met ‘muzak’.

BTW, Joep, ik zou niet durven te beweren dat er echt geen FT-cacaobonen bestaan. Tony Chocolonely mag dan geschokt zijn in zijn ervaringen en het zal wel moeilijk zijn, maar zo absoluut kan het toch niet gesteld worden?

@Dick, --"Op de leest van een dergelijke gedachte geschoeid, willen we op foodlog.nl ruimte gaan bieden aan winkeliers en producenten die hun producten inhoudelijk willen marketen ipv met ‘muzak’”.--

Goed initiatief! Ik ben voor! Wanneer?
Pas op dat het geen reclamestal wordt. Dus met kritiek erbij hoop ik? (zoals hier)

P.s. Oké, Dan neem ik dat van “FT-chocolade bestaat niet” terug. Ik ga ook niet zeggen dat Tony Chocolonely misschien op dat vlak naief is geweest. Prachtige uitzendingen van KVW!

Inderdaad, open voor gesprek en kritiek. Net zoals het in de 17e of 18e eeuw ook gebeurde - voor de ‘mass marketing’. Het is de beste reclame voor je product: het ‘houdt’ nl., anders deed je het niet. Je zou wel gek zijn.

Stelt dus eisen aan de adverteerders. En nee, geen banners en andere storende lelijkheden.
Over een tijdje (paar maanden); we zijn het aan het uitwerken. 

Prachtig! De producent met smoel en al. Geen goed verhaal dan geen score. Ik wacht af!

Over gebruik van biologisch/scharrel als verkoopargument : het Agrarisch Dagblad meldt vanmorgen dat inEngeland jarenlang gewone eieren als scharreleieren zijn verkocht. Het gaat om import-eieren. De zaak wordt uitgezocht. De landen waar het om gaat zijn nog niet bekend gemaakt.

1) Een FairTrade-product herken je aan een FairTrade Garantielabel; Een overzicht aan wat er zoal aan ethische labels bestaat, voorzien van enige commentaar:
http://www.oww.be/labels

2) Vele vragen over FairTrade worden hier beantwoord:
http://www.oww.be/eerlijkehandel
http://www.fairtrade.nl/vraagEnAntwoord/index.php

3) In België wordt er momenteel gewerkt aan :
een wetgevend kader rond de idee van eerlijke handel
Dit moet een concreet antwoord formuleren op het te pas en te onpas gebruiken van de term “eerlijke handel” of “fair trade”.

4) Verder helpt het de zaak natuurlijk niet erg vooruit om het verhaal maar half te doen. Dat geldt net zo goed voor FT-organisaties, als voor de media. Het verhaal dat Wouter wil doen, valt wat mij betreft zeer toe te juichen, al zou ook hij de zaken wat meer in perspectief mogen plaatsen.
Zijn kritiek:
De individuele boer merkt niets van de meerprijs die fairtrade geeft. Bovendien komt Kuapa Kokoo algemeen als een nogal amateuristische organisatie over.

- In Ghana bepaalt de Cocobod, een overheidsinstantie de prijs van de cacao. Organisaties die aan fairtradevoorwaarden verhandelen, krijgen sowieso een meerprijs. Kuapa Kokoo besliste om die meerprijs niet te laten doorvloeien naar alle individuele boeren die lid zijn van de coöperatie, maar om die meerprijs te investeren in gemeenschapsprojecten van de organisatie. Dit werkt zeer goed. Een reden om dit te doen, is dat het aandeel van fairtrade verhandelde cacao in de organisatie slechts 2% bedraagt, peanuts dus. Zelfs al zou de meerprijs dus doorvloeien naar de individuele boer, dan zou die er nauwelijks iets van merken omdat het te klein is ten opzichte van het geheel.
Dus: de boer heeft geen onmiddellijk effect in de vorm van meer loon, maar wél effect van de gemeenschapsprojecten. Bovendien is het aandeel fairtrade in het geheel van de organisatie nog te klein om op financieel vlak veel invloed te hebben op de organisatie.

- Kuapa Kokoo is wegens succes een te snel gegroeide organisatie. Alle cacaoboeren wilden erbij gaan. Het gevolg is dat het bestuur dit niet kon/kan managen. De administratieve opvolging is een ramp. Maar de activiteiten bv met de microkredieten bij de vrouwen zijn wel zeer succesvol. Stilaan probeert het nieuw bestuur de boel op orde te trekken. Dit proces wordt ook opgevolgd door FLO (Fairtrade Labeling Organisation).
Dus: Kuapa Kokoo is een op vlak van activiteiten goed draaiende boerenorganisatie, maar administratief en financieel zeer zwak.

5) En, beste vrienden, helaas: dit is Afrika.
Interessante persstukken verschenen in de Vlaamse pers:
- Hoe zuiver is Oegandese koffie?
http://www.vacature.com/scripts/Actueel/display-article.asp? ID=9185&artCount=16&startPos=1&artsLoaded=1
- Afrika heeft nood aan trade, geen aid
http://www.vacature.com/scripts/Actueel/display-article.asp? ID=9184&artCount=2&startPos=1&artsLoaded=1

Interessant ook, is eens een kijkje te gaan nemen op : http://www.kuapakokoogh.com/pages/page.php?contentid=2

En dit het verhaal van El Ceibo, een Boliviaanse coöperatie. Zuid-Amerika dus. En een ander verhaal. Dus ook een ander FairTrade-verhaal.
http://www.fairtrade.net/el_ceibo_bolivia.html

Het is begrijpelijk dat zowel de consument als de media makkelijkere verhaaltjes wil, maar de realiteit is anders.

Steven