Ik zou graag willen weten of de situatie in Nicaragua representatief is voor andere delen van de Fair Trade wereld. Als dat nl. het geval is, behoeft Fair Trade dringend een totaal andere aanpak en worden zowel het publiek als bedrijven die de eerlijke handel-labels voeren bedot door menige eerlijke organisatie. De vraag die gesteld moet worden, moet immers luiden: hoe werken jullie mee? Om eerlijke betaling gaat het kennelijk immers niet.

In een andere discussie die hier ontstond liet Jopie Duijnhouwer, teler en voorheen ontwikkelingsmedeweker, exact hetzelfde geluid horen. Sterker nog: hij verklaarde zich tegen ontwikkelingshulp in de vorm van geld. Ik ben benieuwd naar zijn visie op eerlijke handel.

Over ontwikkelingshulp schreef Jopie:

Ik heb ruim 12 jaar in ontwikkelingssamenwerking gewerkt (o.a. 4 jaar in Kameroen) en heb daar de overtuiging opgedaan dat de ontwikkeling niet gebaseerd is op groei van de landbouw. Geen geld naar de Derde Wereld, maar geef ze eerlijke kansen en besteed geld aan het ontwikkelen van extra handelskanalen. In Mali en Burkina liggen de tonnen mango?s in het seizoen te rotten langs de weg, in Rwanda kun je net zoveel avocados kopen als je maar wilt voor 2 eurocent. Waarom krijgen we het niet voor elkaar om de Malinese en Rwandese boer(in) als trotse producent hun voortreffelijke spullen in Europa te laten verkopen? Dit is zoveel beter voor je zelfwaarde dan passief te moeten wachten op waar het hulpgeld nu weer neerdaalt?

Bart, ik kan niet overzien of het klopt wat je schrijft. Maar toch voel ik dat je goed geinformeerd en oprecht deze bombshell dropt. Ik hoor alleen wel eens dat er door boeren in jouw contreien gesproken wordt over de voor- en nadelen van organic en/of fairtrade certificeren. Het zou kunnen dat het goedkoper/makkelijker is om organic gecertificeerd te raken dan fairtrade. Of misschien andersom… Weet jij daar iets van?

Bombshell? Ik voelde een regelrechte bom.

ach voor de een een bomb, voor mij een shell…

Ter info van lezers in Europa: Bart kan meestal pas reageren nadat wij het avondeten op hebben.

In Nicaragua is het 8 uur eerder dan bij ons. Soms heeft hij vanwege ‘infrastructurele problemen’ geen toegang tot het wereldwijdeweb.

Je hoort steeds vaker het verhaal dat Fair Trade/Max Havelaar in een deel van de gevallen niet zoals het belooft zorgt voor een structurele verbetering in een gebied, zoals onderwijs voor de kinderen. Er zijn goed gedocumenteerde voorbeelden van gebieden waar dat wel gebeurt.

Op mijn potje honing uit Guatemala staat dat het zorgt voor extra inkomen voor een soort van indianen. Wat die ermee doen staat er niet op. De ex-directeur van Disney zou inderdaad meer duidelijkheid moeten scheppen.

Bart Schmal probeert zich interessant te maken. Dat merk ik aan de toon waarop hij dit neerschrijft.

Waar heeft Bart die plaatjes van zielige fairtradeboeren ooit gezien, dan? Goedlachse, weldoorvoede boeren en boerinnen, daarmee verkoop je namelijk koffie en chocola. En idd, je geeft er ook nog es een correct beeld mee.

Bart, je zou ernstiger werk kunnen verrichten. Snor een plantage op die gecertificeerd wordt door Max Havelaar en neem daar eens wat interviews af. Toets ze dan aan wat Max Havelaar beweert. En geef dan punten. Nu gooi je gewoon wat onnozele feiten bij elkaar om wat aandacht te trekken. Da’s mijn gevoel.

Aan dit soort gezwam gaat Foodlog nog ooit ten onder. En dat meen ik serieus. Alhoewel. Mss leest The Economist of CNN hier ook wel mee. Dan ga je vanavond helaas geen tijd hebben om hier te reageren, want Nicaragua dat de Milleniumdoelstellingen al heeft bereikt, da’s wereldnieuws. Niemand anders dan jij dit in het openbaar durft beweren.

Je uitsmijter over die witte auto vind ik bijzonder smakeloos. Een goeie vriend van mij is melkveehouder en hij rijdt rond in een hele dure Mercedes. Volgens jou zijn de huidige melkprijzen dus fair? (Overigens vind ik die opmerking van jou ook nog es racistisch)

Betere markttoegang voor de Nicaraguanen en Malinezen. Da’s precies de belangrijkste doelstelling van fair trade. Al moet ik daar vooral eens smakelijk om lachen.

Want dit is veel fundamentelere kritiek - wars van goedkope stemmingmakerij. “We fool ourselves if we think we can buy people out of poverty via hugely competitive cash crops.”

Helaas, driewerf helaas. Carrotmobben of krotemoppen is zoveel plezanter dan de Europese commissaris voor Handel of Landbouw voor hun verantwoordelijkheid zetten. En dit soort verhaaltjes draagt ook al niks bij aan eerlijkere internationale handelsverdragen.

Wouter, het internet staat vol met goed gedocumenteerde voorbeelden van hoe en of fair trade werkt.

Steven, de toon van dit stuk is zonder meer stevig. Of het gezam is of niet, is volgens jou gemakkelijk aan te tonen. Er is hier wel meer gezwam (te veel zelfs), maar het wordt altijd ontzenuwd op basis van feiten en argumenten.

Kom maar op. Ik geef ze alle ruimte.

Dick, de literatuur achter de link naar de impactstudies op Wikipedia zegt voldoende. Ik ben ontgoocheld in het feit dat Bart gewoon alles op één hoop meent te moeten gooien om te kunnen scoren. Zo simpel zit de koffiewereld daar niet in elkaar en hij weet dat.

Als Bart uitbuiting en misbruik van het fairtradelabel op het spoor is, roep ik hem op dit onmiddellijk wereldkundig te maken. Ik hoop echter ook dat Bart eens wat fairtrade-gecertificeerde coöperatieven gaat bezoeken en er verslag over uitbrengt.

Natuurlijk lopen er dingen minder goed of zelfs regelrecht fout binnen het fairtradecircuit. Maar veel eerder dan dat dit zich voordoet bij de kleine koffieboer, ligt de fout bij het MaxHavelaarlabel en het monopolistisch en ouderwets denken en handelen van enkele fairtrade-organisaties van het eerste uur.

We waren het er zo een beetje over eens: carrotmobbing of krotemoppen is positief, boycotten is negatief. Wel, koop je fairtradekoffie dan voortaan maar in de biowinkel. Daar vind je koffie 100% verbouwd én verwerkt in Ecuador. De ENIGE ECHTE fairtradekoffie in de Benelux.

Jajaja, Steven. Jullie wel de enige echte en echter dan Havelaar? Ik zie Bart een heel ander punt maken: er is handel nodig en het slechten van handelsbarrieres en hulp bij het op gang brengen daarvan. Eerlijke prijzen zijn doekjes voor het bloeden van een andere fout in het systeempje dat vrij internationaal verkeer van goederen heet. Voorop gesteld tenminste dat je welzijn wilt voor mensen daarginder en wilt vasthouden aan onze vorm van liberale economie.

Jullie zijn kennelijk met een heel modern systeem bezig. Het wegknippen van tussenhandel en mee-eters. Da’s geen geringe stap en daarom een te grote ineens om wat uit te halen voor al die knechten in de 2e en 3e wereld of - zoals ik wel begrijp - boeren die Zelfstandigen Zonder Personeel zijn. Bart stelt een heel andere fundamentele vraag: wat willen we nou eigenlijk? Vrije handel, eerlijke handel of aflaten? Vlgs hem zijn vrije en eerlijke handel min of meer synoniem, als ik het tenminste goed begrijp. Omdat de handel niet echt vrij is en er in landen die de centen hebben, hebben we een systeem uitgevonden om ons geweten te sussen. Nu de bevolking in Parijs, London, New York, Antwerpen en Amsterdam er klaar voor is, is het wat hem betreft tijd om daar eens wat opener over te praten.

Dat vind ik een uiterst billijk punt en zeker geen ‘gezwam’. Of willen we een monster maken van het grote Fair Trade dat nu eenmaal zal winnen nu het zo hip en gangbaar is geworden? Bespreek je het nu niet, dan bespreek je het nl. nooit meer. Dan verdwijnt deze discussie onder het tapijt en zit het voorgoed ingebakken in de manier van met ‘fair’ omgaan, cq. is het aan mensen die het weeffoutje stiekum achterlangs toch oplossen. Of niet natuurlijk. En daar zit het probleem.

Ik geloof dat we mogen stellen dat er op foodlog geen auteurs of commentatoren zijn die tegen eerlijke handel zijn. Integendeel. Als ik me vergis hoor ik het hier graag.

Dick, neen, ‘fair trade zal het niet gaan winnen’. Het is zelfs op de terugweg. Niet qua (schamele) volumegroei, maar wegens ideologisch uitgehold. Ik heb het in andere draden al proberen te duiden.

Neen, het simpele wij (beweging) zijn goed, zij (kantoororganisatie) zijn slecht gaat zeker niet zomaar op. Misschien later daarover mee.

Maar eigenlijk ben ik benieuwd: zouden er mensen van het keurmerk Max Havelaar de moed hebben om eens komen uit te leggen wat er nu allemaal van aan is.

Sorry, ik maak me er zeker niet makkelijk van af; ben hier morgen terug.

Je kunt verschillende conclusies trekken uit het verhaal van Bart.
1.  Fair trade is volksverlakkerij.
2.  Fair trade werkt soms wel/soms niet. In dat geval kom je snel in een discussie wat de regel is en wat de uitzondering.
3.  De bedoeling van fair trade is dat boeren een rechtvaardige beloning krijgen. Het feit dat boeren een witte auto kunnen kopen, betekent dat het systeem werkt!

Het begrip boer is niet scherp af te bakenen. Het gaat van burgers met een veredelde moestuin tot managers op een grote plantage met honderden werknemers. In Afrika waar ik geweest ben is een gemiddelde boer iemand die 2 tot 5 ha heeft en daarop allerlei gewassen teelt, vaak door elkaar (sommige hebben bijv.de schaduw van bomen nodig). Als Bart zegt dat boeren in de stad wonen en een paar uren per dag werken, welk type boer heeft hij het dan over? Kan hij dat uitleggen?

4. Onderdeel van fairtrade is dat er aandacht is voor sociale arbeidsvoorzieningen. Je kunt uit zijn verhaal de conclusie trekken dat daar in de praktijk weinig van komt. Of is het zo dat het een moeizame zaak is om hier resultaat te behalen en dat het daarom reden is hier extra aandacht aan te besteden?

Op grond van het bericht van Bart, hoe interessant ook, kan ik geen conclusies trekken.

In het verhaal van Bart lopen twee dingen door elkaar: fair trade en landverdeling. Dat in veel gebieden land scheef verdeeld is, zal niemand verbazen. Daar hoeven we de recente overzichten van de landbouw subsidies in Europa maar bij te halen, waaruit blijkt dat er tientallen subsidie miljonairs zijn. Cees Veerman mocht als minister beslissen over een subsidieregeling, waar hij via zijn landbouwbedrijf tonnen aan over hield. We hoeven niet naar Nicaragua om te zien dat sommige mensen rijk worden door de slechtbetaalde arbeid van anderen, kijk maar in de glastuinbouw in Nederland.

Overigens heb ik in Afrika weinig van dit soort voorbeelden gezien, grond is redelijk verdeeld en het meeste werk wordt overigens door vrouwen gedaan, laten we de boerin niet vergeten.

Fair trade mag je wat mij betreft los koppelen van de grondverdeling. Het is natuurlijk niet leuk als het weer de rijkeren zijn die het meest profiteren, maar de oneindige speurtocht naar de “armsten der armen”, waar ik mij ook aan bezondigd heb is ook weinig productief gebleken. De allerarmsten hebben geen of weinig grond, produceren geen surplus en nemen niet deel aan de handel. En dan maakt het weinig uit of die eerlijk is of niet. Je kunt alleen hopen dat ze indirect profiteren van extra inkomsten. Ook in Nederland zijn het altijd weer de iets grotere en rijkere boeren die innoveren en het maximale aan subsidies binnenslepen.

Ik maak mezelf weinig illusies over de effecten van Fair Trade voor de boer(inn)en, al is 10% extra altijd mooi meegenomen. Misschien zit de meeste winst wel in de discussie die Fair Trade op gang brengt. Eerlijke handel moet naar een hoger nivo, niet langer een randverschijnsel blijven, maar een onderdeel van handelsbetrekkingen. Het is te idioot voor woorden dat je aan de ene kant landen geld geeft en ze aan de andere kant belemmerd om eerlijk geld te verdienen.

Volgens mij is niet zozeer fairtrade koffie een oplossing voor de helpende hand, maar vooral het slechten van de handelsbarrieres. Is het niet zo dat er fors meer geld verloren gaat voor de ontwikkelingslanden door de handelbarrieres dan dat zij binnenkrijgen uit ontwikkelingsgeld en andere helpende organistaties?

Helemaal mee eens, Jopie en Susan. Het nadeel van alle ontwikkelingshulp en ook van initiatieven als fair trade kan zijn dat het als oplossing wordt gezien. En als dat dan niet blijkt te werken is het daarmee legitiem om te zeggen: aan ons ligt het niet want wij doen al zo veel om hen te helpen. En als het niet aan ons ligt, dan moet het dus wel hun eigen schuld zijn.
Overigens zegt de fair-tradeorganisatie niet dat hun methode de oplossing vormt voor zaken als honger en armoede. Dat dit bij consumenten zo overkomt is iets anders. Het grote verschil tussen fair trade en andere alternatieven is juist die signaalfunctie waardoor mensen gaan nadenken over achterliggende oorzaken.

Jopie, dank voor je bijdrage vanuit je Afrikaanse ervaring! Het maakt veel helder, maar stemt nog somberder over wat fair trade kan zijn, dan het stuk van Bart Schmal. Als ik je heel kort samenvat zeg je dat waar handel is, welvaart ontstaat. Waar welvaart ontstaat ontstaan de meeste kansen voor mensen onderaan de ladder. Maar het is ook al geen garantie voor eerlijke handel, lijk je vervolgens te zeggen. Daarom koppel je het los van landeigenaarschap - en dus het boer-zijn - en zeg je vervolgens iets heel anders:
1. zorg voor handel als je voor meer welvaart wilt zorgen
2. definieer eerlijke handel niet als handel, maar als een recht op voorzieningen als (meer dan die milleniumdoelen?).

Die voorzieningen zullen ergens uit gefinancierd moeten worden en dus is 1. van belang, anders kunnen rijke mensen er eindelos lang geld achteraan blijven gooien (en niet contraproductief zoals we concludeerden in de draad waaruit ik je bovengenoemde citaat haalde).

Een vraagstuk dus dat veraf staat en een andere manier van denken vereist dan de marketingtaal van de grote Fair Trade labelaars.

“Overigens zegt de fair-tradeorganisatie niet dat hun methode de oplossing vormt voor zaken als honger en armoede. Dat dit bij consumenten zo overkomt is iets anders.”

Huib, da’s toch wel een bijzondere uitspraak. Wat pretenderen de Eerlijke Handelaren volgens jou?

Goed om te lezen dat er over dit onderwerp wordt meegedacht. ‘Scoren op dit onderwerp vind ik een beetje jammer om terug te lezen van Steven. Wel wil ik het onderwerp onder de aandacht brengen. Onder de boeren in ‘mijn’ Nicaragua is geen armoede is. De gemeenschap heeft geen baat bij dit systeem.

Nicaragua is tot in de jaren tachtig continu in oorlog geweest. Hierdoor is landbouwgrond overgegaan van politieke partij op politieke partij. Sinds de jaren negentig zijn langzamerhand de originele eigenaren weer teruggekeerd. Inmiddels is het weer gaan rommelen in de politiek. 

In La Libertad - waar ik werk - is melkveehouderij de voornaamste inkomstenbron.  Daarnaast zorgt een grote commerciële goudmijn voor een flinke inkomsten.

In La Libertad zijn ongeveer 50 boeren te vinden met meer dan 20 hectare (dus ongeveer 20 koeien). Die spelen een rol in de export buiten hun eigen provincie. De overige boertjes werken zelfvoorzienend en venten hun overige spullen op het plein van het stadje of aan de supermarktjes. Zoals Jopie aangeeft over Afrika is ook hier het land redelijk eerlijk verdeelt.

Wat zijn dan de punten waarom ik dit stuk schrijf?
Die boeren gezinnen worden beter van Fair Trade. Terwijl via andere middelen veel meer bereikt kan worden, zoals infrastructuur.
Infrastructuur is een beproefd gegeven in La Libertad, zowel een in de buurt gelegen goudmijn (investeert in straatverlichting) als de zusterstad Doetinchem.
Doetinchem is bezig om de laatste punten van de millennium-doelen in te vullen (Milieu). Zodoende kan dit stuk Nicaragua best weleens de eerste kunnen zijn die de doelen haalt.

Het behalen van de Millenium-doelen is in dit gedeelte van het land een stuk makkelijker te realiseren. We hebben het hier over een plaats waar men een inkomen kan ontlenen aan productie. Hoe doen ze dat in een willekeurige hoofdstad?

Waar ik op vertrouw is een gedachtenverandering. Een verandering waarin we zien dat Fair Trade niet zit in een betere prijs, maar in betere handel. Als de omzet van Max van 60 miljoen over 1,5 miljoen boeren wordt verdeelt hebben ze 40 euro meer per jaar! 

Onderwijs en gezondheidszorg is binnen Nicaragua een overheidstaak en voorzover ik dat overzie (en er gebruik van maak) werkt dat goed. Natuurlijk kan het verbeteren maar organisaties als Millenium-fund van de USA en Zusterbanden werken daar hard aan.

Waar het uiteindelijk omgaat is dat het extra geld ook werkelijk terecht komt bij de mensen die het nodig hebben. Zoals Huib schrijft een Boer is een betrekkelijk begrip.

Het lijkt mij niet logisch als Max met al die kleine boeren om de tafel gaat zitten. Weet je hoe lang ze hier om een vraag heen draaien?

Uit verschillende mailtjes (ook naar aanleiding van dit stuk) en mijn bezoeken in Nicaragua en Costa Rica. Bevestigen alleen maar dat het niet systeem niet werkt.

Maar zoals Susan opmerkte het zijn de handelsbelemmeringen die eerlijke kansen de das omdoen, niet alleen de infrastructuur in het land. Daarnaast de subsidies in Europa om nog maar niet over importheffingen te praten.

Bart, eerst en vooral bedankt om je belevenissen in Nicaragua met ons te willen delen.

Mijn voornaamste punten van kritiek op je artikel:
- “Marktprijzen zijn fair”. Tja, totdat hij failliet gaat, zet de boer de tering naar de nering. Overal in de wereld. Als zijn inkomen terugvalt van 2,30 euro naar 1 euro, dan overleeft hij het wel. En omgekeerd zal hij iets ‘rijkelijker’ leven. Meer kan ik uit je stelling echt niet afleiden. Ik vermoed dat we hier ideologisch anders de wereld staan. 
-Ik ken de specifieke toestand op het terrein in Nicaragua niet goed. Wel weet ik dat in Mexico een plantagearbieder drie keer zoveel verdient als een zelfstandige boer. Een koffieboer verdient 25 pesos per dag en moet er 100 aan de arbeiders betalen. Een plantage die 5000 zakken kan leveren en een boer die 15 zakken kan leveren, die verhoudingen zijn totaal verschillend.

Dit gezegd zijnde. In een draad op Foodlog, van een jaar of wat geleden, citeerde ik een medewerker van de Heiveld-theecoöperatie in Zuid-Afrika: “Is fairtrade liefdadigheid: gelukkige arbeiders op een plantage? Of is fairtrade structuren veranderen? Ik zeg niet dat FLO niet mag groeien. Maar het mag zijn ziel niet verloochenen. Als consumenten zouden weten onder welke omstandigheden hun producten gemaakt worden… Ik weet heel goed hoe het er op Zuid-Afrikaanse plantages aan toe gaat. Ik zou er geen producten van kopen.” FLO is de fairtradelabelingorganisatie, hier beter bekend als Max Havelaar.

Op mijn eigen blog diepte ik het nog wat verder uit en zegt Ragel Hasselman van de Heiveld-coöperatieve: “In een FLO-document ging het eens over economische ontwikkeling van de werkers op de plantage tot het punt dat ze mede-eigenaars van de plantage zouden worden. Maar dat was verdwenen in de definitieve versie van dit document: de eigenaars moesten correcte arbeidsomstandigheden voorzien. En via de premie was er wat ruimte voor sociale voordelen. Maar dat noem ik geen economische empowerment. Goede arbeidsomstandigheden, dat moet een basisvereiste zijn. De focus van FLO moet economische ontwikkeling zijn.” De Sandinisten deden in Nicaragua in de jaren tachtig tenminste één ding goed, door landhervormingen door te voeren.

Over transport en infastructuur.
Eerst pour la petite histoire:
- Toen de Sandinisten in de jaren tachtig voor heel even de Amerikaanse overheersing van zich afschudden, kregen ze hun bananen niet meer gesleten op de Noord-Amerikaanse markt. De Oxfam-Wereldwinkels in Vlaanderen hebben er toen mee voor gezorgd, dat de Nicaraguaanse regering in Europa nieuwe afzetkanalen vond. Dat mag achteraf als een geslaagde operatie worden gezien.
- Toen een vriend van mij in 2008 een jaar aan de slag was als landbouwingenieur in Nicaragua, wist hij ons dit te melden: ”Nederlandse veerboot begint tweede leven in Nicaragua”.

Regionale markten opzetten, ik denk dat we elkaar daar zeker vinden, behoort tot de belangrijkste opdracht. In Brazilië en Costa Rica bijvoorbeeld is hierrond een groeiend bewustzijn ontstaan. En de Mexicaanse regering probeert de inlandse koffieconsumptie te stimuleren. Sommigen dromen er al van dat Mexico ooit zelfs koffie zal moeten gaan invoeren.

Tot slot, Bart. Het is komkommertijd. Wanneer een Nederlander vanuit Nicaragua weet te melden dat in uitgerekend één van de armste landen in Latijns-Amerika de boeren geen enkel belang hebben bij fair trade, dan is dit is echt groot nieuws. Waarom dit niet gewoon even doorsturen naar de Nederlandse pers? Ik meen dit heel serieus. Er is veel te weinig ernstig kritische berichtgeving in deze. (Ben bijv. benieuwd hoeveel boeren bij CECOCAFEN zich een witte auto bij elkaar hebben weten sparen en of de opties betaald werden met de fairtradepremie. Dat laatste is idd cynisch bedoeld. Maar wie weet.)

Reportage BBC (op YouTube) over impact fair trade in Nicaragua: PRODECOOP

Steven en Bart, ik krijg sterk de indruk dat jullie precies hetzelfde zeggen. Steven is pissig omdat het begrip Fair Trade wordt aangevallen door Bart. Bart kritiseert een invulling zoals die onder het publiek bekend is.

Jazeker, pers zou er meer aandacht aan mogen schenken. Maak je geen zorgen Steven, de RSS-feeds met de eerste regels van dit elektrische krantje doen het prima bij de geprinte.

“Tot slot, Bart. Het is komkommertijd. Wanneer een Nederlander vanuit Nicaragua weet te melden dat in uitgerekend één van de armste landen in Latijns-Amerika de boeren geen enkel belang hebben bij fair trade, dan is dit is echt groot nieuws.”

Als ik het nog eens goed lees: die is flink onder de gordel en goed verkeerd ook. Ik herinner me een promotie-onderzoek van - ik meen - een antropologe aan de Universiteit van Amsterdam. Tot haar grote verdriet moest ze vaststellen dat de cacaoboeren in Ivoorkust zelf niet wisten dat ze fair betreed werden. Minstens zo erg vond ze dat het extra geld voor faire chocola opging aan coöperatiebestuurders die er net als in Bart’s Nicaragua mooie auto’s voor kochten. Prima natuurlijk dat de vakbondsbestuurders mobiel worden, dan kunnen ze de arbeiders bereiken. Maar dat is toch wel een bijzonder cynische kijk op het leven.

Graag meer verslagen van mensen die er waren en weten hoe het zit. Alle vrolijke verhalen die op Internet staan geloof ik wel.

Ook herinner ik me een fragment - het is helaas niet te linken - uit een uitzending van de Keuringsdienst van Waarde. Daarin moest de vorige directeur van Max Havelaar toegeven dat hij niet kan aangeven waar de eerlijke handel die hij belabeld precies vandaan komt. Faire handel is uitstekend, maar het moet wel eerlijk zijn.

Er stinkt iets. Tijd om het eens goed in het openbaar te bekijken voor het te laat is en - zoals de nieuwe baas van Max Havelaar zegt - ‘de massa bereikt’. Dan kan de oneerlijke eerlijkheid niet meer kan worden doorgeprikt zonder dat ‘ut volk’ uit desillusie zijn leiders de rug toekeert of de ringvinger in de lucht steekt.

Dick in de uitzending van de chocoladeserie van de Keuringsdienst werd de Havelaardirecteur overvallen met de vraag hoeveel hij dacht dat er van ons extra fairtrade geld voor een reep chocola bij de cacaoboer terecht kwam.
Havelaar had geen idee, deed een gooi en wist zich geen raad met wat Teun van de Keuken (nou ja de redactie) had uitgezocht. De boer kreeg nulkommanulnulnul niks en dan nog iets wat in de verte rook naar een centje.

Mij stoort de reactie van met name Steven hierboven op het stukje van heer Bart uit Nicaragua.
Veel tekst, veel verwijzingen naar internetstukjes.
Maar als ik Novib een bedrag stuur waar een vrouw(!) in Noord Afrika een geit van kan kopen, dan wil ik maar 1 ding: zeker weten. Dat die vrouw bestaat en dat ze van mijn geld een geit kocht.
Geen gelul en geleuter.
Als jij, koffiebrander, me zegt dat mijn extra kwartje de koffieboer ten goede komt, dan moet dat kloppen.
Zeg je me tevoren dat je van mijn extra kwartje een weg aan legt, mij best, maar zeg het.
Fair Traders in Europa moeten glashelder worden, niet op hoog niveau, maar voor mij, burger met de huishoudportemonnee, aarzelend in de supermarkt. Doen ze dat niet - open en eerlijk, ook als ik er niet dringend om vraag - dan ga ik maar weer aan de missie geven, voor jurkjes voor blote negertjes.
Steven, je moet zaken doen, niet zeiken.

Knalhard gezegd, maar snoeiwaar. Wat doe je met dat kwartje en hoe zorg je dat het er drie worden waarvan iedereen profiteert? Het zijn twee simpele vragen.

Van mij mogen de eerlijke handelaren zelfs concurreren. Dan geef ik m’n kwartje aan degene die me duidelijk kan maken dat hij er vier van weet te maken voor het nut van iedereen.

Spaar me de stripverhalen waar we ons kennelijk voor moeten gaan opmaken als ik het verhaal uit de Volkskrant goed begrepen heb.

Steven scheeft het al: “Toen de Sandinisten in de jaren tachtig voor heel even de Amerikaanse overheersing van zich afschudden, kregen ze hun bananen niet meer gesleten op de Noord-Amerikaanse markt. De Oxfam-Wereldwinkels in Vlaanderen hebben er toen mee voor gezorgd, dat de Nicaraguaanse regering in Europa nieuwe afzetkanalen vond. Dat mag achteraf als een geslaagde operatie worden gezien”.

Daar willen we toch naar toe dit is hulp bij handel hier heeft de boer iets aan maar ook de arbeiders op het land.

Zoal Klootwijk schreef het verhaal moet reeel en werkelijk zijn. Ik zie liever een nieuwe weg voor iedereen dan alleen een boer die rijker wordt.

Gisteren in het café sprak ik nog een paar boeren. Ik vroeg hen of ze Fair Trade kennen. Liet het logo zien maar geen idee waar het over ging. Toen ik inging op het Millenium fund (USA) was er wel duidelijkheid maar dat is van een heel ander kaliber ook al ondersteunt het boeren als ze werken aan het milieu.

Zoals ik al schreef het systeem deugd niet.

Hoe het wel moet ik nodig Max en alle andere uit om daar over te discussiëren.

Ho Bart, wacht even. Niet te snel. Feiten. Weten ook boeren in betere doen niet hoe de Fair Trade labels eruit zien en of ze leveren aan organisaties die die labels erop zetten?

Ik sprak met de grootste boer, en met de een van boeren die zeer goed geïnformeerd is. Tja het was verrassend. Maar het project van de USA kennen ze wel (net als de Nederlandse versie vanuit de zuster steden). Duidelijk is dat de commerciële partijen onbekend zijn.

Dick reageerde op mijn opmerking: “Overigens zegt de fair-tradeorganisatie niet dat hun methode de oplossing vormt voor zaken als honger en armoede. Dat dit bij consumenten zo overkomt is iets anders.”
Huib, da’s toch wel een bijzondere uitspraak. Wat pretenderen de Eerlijke Handelaren volgens jou?

Fair trade pretendeert dat de producten die zij inkoopt een rechtvaardige prijs voor de producenten verzekeren, alsmede aandacht voor milieu en sociale arbeidsomstandigheden. Maar - waar ik op doelde - de Fair trade organisatie stelt zich ten doel om zichzelf overbodig te maken. Dit door er aan te werken dat mensen zich bewust worden dat er zaken fundamenteel mis zijn in het wereldwijde handelssysteem. Signaalfunctie noemde iemand dat, en ik geloof dat dit belangrijker nog is dan het directe effect. Concreet voorbeeld: een aantal jaren geleden meldde Max Havelaar dat de prijs die ze betaalden aan haar leveranciers lager was dan de marktprijs. Dit kwam doordat de marktprijs op dat moment een (kortstondige) opleving vertoonde. Wel eens een andere organisatie gehoord die meldde dat er niet gecollecteerd moest worden voor de negertjes in Afrika?

Overigens is het mij ook na enkele keren lezen van het bericht van Bart en de toelichtingen niet duidelijk wat nu het grote kwaad is van Fair trade in Nicaragua. Vindt hij dat de boeren te veel verdienen of vindt hij dat de landarbeiders te weinig verdienen en wel omdat Fair Trade daar niet genoeg aandacht aan besteed? (Zijn die contractarbeiders in dienst van Fair tradeboeren?)

De hele discussie doet me denken aan het debat over ontwikkelingshulp. Moet je die maar helemaal afschaffen omdat het toch niet (genoeg) effect heeft? Een goed discussiepunt uiteraard, inclusief de vraag of het critici het argument geeft dat ondanks al die hulp de situatie niet verbeterd is en het dus wel hun eigen schuld zal zijn.

Het voortbestaan van allerlei onrecht kun je niet schuiven op het bord van Fair trade en ontwikkelingshulp. De effecten van onrechtvaardige handelsbeleid in allerlei vorm kost 5 á 10 keer zoveel als alle ontwikkelingshulp.
Fundamentele veranderingen zijn alleen mogelijk als handelsbeleid en ontwikkelingsbeleid elkaar versterken.

Bart, dus je zegt dat de meest geïnformeerde boer en de grootste niet weten dat er fair getreed wordt in Nicaragua?
Dat komt - ik kan alleen maar gissen, want heb geen ervaring ter plekke - omdat er allemaal handelsorganisaties tussen zitten eer er ‘commerciële partijen’ aan te pas komen?

En die commerciële partijen, dat zijn dan eerlijke labelaars, die kopen van handelaren die ook fair treden maar er maar niet over praten?

Misschien slaat m’n cynische fantasie nu op hol. Dus corrigeer me alsjeblieft als ik het verkeerd zie.

@ Huib

“Overigens is het mij ook na enkele keren lezen van het bericht van Bart en de toelichtingen niet duidelijk wat nu het grote kwaad is van Fair trade in Nicaragua. Vindt hij dat de boeren te veel verdienen of vindt hij dat de landarbeiders te weinig verdienen en wel omdat Fair Trade daar niet genoeg aandacht aan besteed? (Zijn die contractarbeiders in dienst van Fair tradeboeren?)”

Ik denk dat Fair Trade niet zo kwaad is de intentie is goed alleen komt de boodschap die wij horen niet aan in de landen en de plekken waar het moet zijn.

Dus van Fair Trade geen sprookjes.

Het uiteindelijke doel van dit stukje is om te laten zien dat met een andere aanpak er meer mensen geholpen worden. Op de 12.000 zielen tellende La Libertad ‘profiteren’ 50 boeren van een introductie met Fair Trade.
Omdat er geen betere arbeidsomstandigheden nodig zijn (die voldoen aan de millenium doelen) is er voor het personeel geen verbetering.

Door een betere infrastructuur en minder handels belemmeringen kan de gehele gemeenschap profiteren.

Zoals ook de overheidsprogramma’s doen en de (Canadese) goudmijn net buiten het stadje.

@ Dick,

Ja ik denk dat je wel zo kort door de bocht mag gaan. Ik kan het proces tot aan die verhandeling zien. En in dat proces alleen maar lokale.

Daarmee is dus het raadsel van de Keuringsdienst van Waarde-uitzondering waar Klootwijk aan refereert opgelost. Faire traders treden niet tot bij de boer, zelfs niet tot bij de grotere. Dat is tenminste het beeld dat zich opdringt.
Logisch, want het is veel te bewerkelijk. Hoe je dan toch weet of die fair tredende tussenhandel netjes de centjes afdraagt die het meer krijgt? Dat is dus de vraag.

Maar waarom dat niet gezegd en waarom niet aangegeven hoe (en of?) er controle plaatsvindt en hoe en of er afspraken gemaakt worden?

Enne ... die kindjes op de plaatjes. Ook een aantal handelsstappen weg dus. Mooi fotomateriaal.

Bart, misschien is mijn eerdere post over het hoofd gezien, vandaar nog een keertje: Ik hoor wel eens dat er door boeren in jouw contreien gesproken wordt over de voor- en nadelen van organic en/of fairtrade certificeren. Het zou kunnen dat het goedkoper/makkelijker is om organic gecertificeerd te raken dan fairtrade. Of misschien andersom… Weet jij daar iets van?

Peter, terwijl Bart voorlopig nog op 1 oor ligt (en daarna hopelijk weer Internet heeft), een vraag aan jou. Per ongeluk besprak ik dat onderwerp al ‘ns met Bart. De situatie lijkt op Ierland. Ze rotzooien daar niet graag en kiezen voor heel natuurlijke vormen van teelt. De hele boel dan maar meteen EKO verklaren? Daar is hier veel vraag naar, dus je helpt meteen mee aan het op gang brengen van handel tegen schappelijke prijzen. Niemand hoeft hier dan meer te klagen over die hoge prijzen van bio. Marktonderzoek wijst uit dat het dan verkoopt als een speer.

Een kans voor open doel zou je zeggen om als bioloog je bijdrage aan de eerlijke handel te leveren. Het spaart ook meteen al die organisatiekosten die zo’n andere labelaar moet maken terwijl de boeren en hun knechten toch niet weten aan wie ze leveren.

Bart/Dick: Principes van biologische landbouw zijn gebaseerd op gezondheid, ecologie, zorg en billijkheid. De eerste twee zijn voor een deel ingebakken in wettelijke certificeringssysteem. De laatste twee nog onvoldoende alhoewel de meeste beoefenaars van “biologisch” zorg en billijkheid bij de dagelijkse situaties volop toepassen.
Je kan niet uitsluiten dat op termijn de burger wenst dat “biologisch” in haar systemen ILO en FLO standards gaat certificeren.
En dat kan heel erg goed zijn voor alle boeren, hun werknemers en hun sociale umfeld, of ze nu noord, zuid, oost of west wonen.

Peter, tussen drie regels door zeg je daar heel wat. Dat is wereldnieuws: er zijn mogelijk fusies op handen tussen de Havelaren en de Biologica’s en misschien ook wel de dierwelzijnszorgers!

Helemaal niks wereldnieuws te rapen, Dick. Organic en fair trade vinden elkaar al lang. Wat Peter zegt is gewoon dat bio en eerlijke handel elkaars standaarden ernstig nemen en kijken wat ze zelf kunnen overnemen van de ervaring/boodschap van de ander. Dierenwelzijn zie ik daar niet snel bij in beeld komen. Eén kerumerk dat bepaalt hoeveel liter een exportgerichte Thaïse biorijstboer zijn os mag laten zweten per dag, opdat hij nog een faire beloning verdient, bedoel je dat?  Of ben je op zoek naar een blik faire biohaaievinnensoep? :-)

Voor de rest:

Een tijd terug had ik een onderhoud met ‘de directeur van een Limburgse werkgeversorganisatie’. Hij opende het gesprek met de zin “Werkgevers zijn allemaal belastingontduikers, dat realiseer jij je als fairtrader toch?”. “Geen probleem, dan is het toch niet met uw belastinggeld dat ik aan het knoeien ben en de mensen leugens lig te vertellen.”

Ondernemer Teun van der Keuken heeft met zijn Tony Chocolonely nog steeds het Max Havelaar-keurmerk op de verpakkingen staan. En op 1 oktober 2008 las ik: “Vandaag is de allereerste reep Fairtrade chocolade van Verkade geveild voor het goede doel. Teun van der Keuken, de gelukkige bieder, ontving uit handen van Nance en de Meisjes van Verkade de allereerste eerlijke reep én een speciale reep van maar liefst 5 kilogram. De veiling bracht 15.800 euro op; genoeg om voor 26 kinderen van cacaoboeren in Ghana een studiejaar middelbare school te betalen.”

Teun klaagt aan wat hij zelf beleidt. Welkom in de club, Teun!

Ik hoop van harte dat Teun nog eens in Ghana gaat kijken wat er precies allemaal van aan is. En dat hij ander onpartijdig journalistiek talent meeneemt. Niet ‘embedded’, maar onafhankelijk. (ergens zegt me een stemmetje, dat dit al dit al in orde komt)

Ik denk dat Teun eieren voor zijn geld gekozen heeft, door eerst wel, dan weer niet, dan weer wel Ik roep bij deze Teun op het keurmerk van zijn verpakking te halen. Dat extra geld kan hij opsparen om eens naar Peru te vliegen. Een kennis van mij bracht vorige maand heerlijke chocola uit Peru mee. 100% daar gefabriceerd. De cacao gaat recht vanuit het bos de fabriek in. Dat consumenten er hier een bio en faitradelabel op willen, vooraleer ‘m te willen kopen, aanzien de eigenaars van de fabriek als een slag in het gezicht. Ze strijken liefst een zo groot mogelijk stuk van de koek zelf op. Maar ja, hoe leg je hen uit dat de superrijken van deze wereld liever hun tijd verdoen met het afzeiken van miniscule alternatiefjes dan de geörganiseerde misdadigers Unilever en Douwe Egberts bij hun pietje te pakken. En als ze dan toch dat éne faire (en liefst in één inspanning ook bio) product dat ze jaarlijks aankopen in hun karretje gooien, dan willen ze voor enkele centen meerprijs wel een hele verpakking vol met autoritaire labels van om de hoek.

Mss kan de KvW dit oplossen?

gangbaar beter maken en niet zeuren

Steven, ben je wel eens in Ghana geweest? En in Nicaragua? En heb je die boeren en hun knechten gesproken over wat zij willen? Ik snap je wel: jij wilt nieuwe ketens maken met een aandeel voor iedereen in de winst. Fairder kan niet. Je hoeft er niet eens meer over te praten. Maar daar zit het probleem: het zijn en blijven miniscule projecten. Big Fair Trade is heel wat anders.

Naar je andere punt. Als de uitspraak van Peter Jens geen nieuws is, dan breekt mijn klomp. Ik sprak vanmiddag met een Eerlijke Handelaar van een Officiele Instantie. Nee, telefonisch. Hij deed het liever niet schriftelijk want er zijn te veel mensen met vakantie nu. Ik heb een artikel aangeboden dat ze hier zelf mogen plaatsen en eindeloos heen- en weerwoord, zolang als nodig is om alle tinten grijs helder te maken die nu eenmaal aan eerlijk en handel kleven. We gaan zien.

Weet je waarom mijn klomp dan breekt? Omdat ook deze man het zo geweldig vond dat vele NGO, Milieugroepen etc. allemaal hun eigen rol in het spel hebben. Ik leerde dat je actie NGO’s hebt en organisaties die het samen met bedrijven doen. Ik vroeg nog spel? Welk spel? Het is bloedserieus. Het publiek dat niet meer aan de missie geeft, maar aan labeltjes moet weten wat er gebeurt en hoe en waarom er meer dan $ 1 biljoen nodig is om 20.000.000 NGO medewerkers in de benen te houden. En het worden er steeds meer. Weet je wat Shell allemaal voor elkaar krijgt in de wereld met 108.000 man en een derde van de omzet van de NGO’s?
Daarom breekt mijn klomp. Gelukkig vond de Eerlijke Handelaar die discussie net zo ‘bere interessant’ als ik. We komen er vast wel.

Niemand zeikt jouw initiatieven af. We hebben het hier over het grote gezelschapsspel van de NGO’s waarin veel geld omgaat op een overduidelijk inefficiënte manier. De sympathie die Eerlijke Handelaren oogsten heeft hen te lang volledig gevrijwaard van vragen naar de antwoorden op die twee simpele vragen die gisteren werden gesteld. D’r komt er maar eentje achteraan: kan het misschien efficiënter, dan blijven er meer centjes over mensen die het echt nodig hebben. Zo niet, dan werkt ‘het spel’ niet en moet de missie weer worden uitgevonden.

En heb jij de antwoorden in het soort ketens waar jij het over hebt, dan is dat geweldig! Hier hebben we het over mainstream Fair Trade zoals het mainstream in de winkels ligt.

Over Tony. Het is een hardnekkig misverstand, maar Teun vd Keuken is geen directeur van Tony Chocolonely, maar speelt die. Hij zou er goed aan doen dat duidelijk te maken. Nog beter zou het zijn als hij over eerlijke chocola weer de echte verhalen ging vertellen. Je ziet wat er van komt: je maakt je kwetsbaar en verliest het vertrouwen. Journalisten zijn noch acteurs, noch chocolade-ondernemers. Je kunt misschien wat starten omdat niemand anders het doet. Maar daarna moet je of het een of het ander laten.

Hard? Nee. Logisch. Zo werkt dat nou eenmaal.

@ Peter Jens,

Zoals ik al schreef weten zelfs boeren met veel kennis niet wat Fair Trade inhoud. Wel hadden we het al een paar keer over Organic. Uiteindelijk moet er weer een certificaat komen. Boeren zijn daar wat angstig voor.

Ik schreef al een keer op mijn blog (voor vrienden en fam.) over de gif schandalen in Nicaragua, ook wel bekend als Round-up. De gevolgen worden in Nicaragua heel openlijk getoond. Een goede bodem en water zorgen ervoor dat het hier ook niet nodig is.

Ah, Roundup, yummie!
Sinds de aarde geobjectiveerd werd door prachtige foto’s vanuit het heelal, de democratizering van vliegreizen en de verbeterde communicatie de laaste dertig jaar is met het recente alomaanwezige www Teilhard’s noosphere ontstaan. Een gecombineerd menselijk bewustzijn. Het ontstaan van een noosphere verplicht ons telkens onze aannames en praktijken van de afgelopen dertig jaar telkens onder de loep te nemen, te herijken en aan te passen. Soms kom ik tot de ontdekking dat ik als ouwe man last heb van het werkelijk doorgronden van de implicaties van de grote veranderingen de laatste dertig jaar, en denk dat we zeker volgende generaties denkers nodig hebben die behendiger invulling kunnen geven aan bio-ethische zaken. Maar daar wil ik nu niet dieper op ingaan.

Terwijl we weten (GfK) dat individuen -wanneer bevraagd- vaak nog een verschil voelen tussen mensenrechten, fairtrade, bio en eco zijn de grondslagen van die zaken ten principale niet echt verschillend en bij bio in haar vier principes vastgelegd. Er zijn nu zoveel kruisverbanden dat het niet werkbaar meer is om in silo’s te denken.

Ik vermoed daarom dat er convergentie is ontstaan bij de vier genoemde stromingen. Eerder schreef ik dat AH’s Puur en Eerlijk een goed ordeningsprincipe is, vast en zeker gebaseerd op een door en door kennen van de consument. Mijn eerdere opmerkingen in deze draad gaan in feite over de heijnisering van bio/eco/mensenrechten/fairtrade. Ofwel laten NGO’s het aan de marktpartijen over, waardoor mogelijk belangrijke verworvenheden teloor gaan, of we doen het zelf. Dat is mijn vraag…

Wat Peter Jens zegt is gewoon geen nieuws. Waarmee ik niet gezegd heb dat hij daar geen belangrijk feit naar voren haalt.
Zie ook deze Foodlog-draad: Marketingsuggesties: fair trade & biologisch.
De eerste reactie daar kwam van Klootwijk: “Waar zijn die kleine cooperaties, Albert Heijn? Zeg het en ik ga er kijken. Cameraatje mee.”
Volledig mee akkoord.

Niet akkoord met je stelling dat eerlijke handel enkel iets zou zijn waar NGO’s richting aan geven. Van in den beginne van de introductie van het Max Havelaar-keurmerk waren hier commerciële, kleine branders bij betrokken. Simon Levelt stond zelfs mee aan de wieg van het keurmerk. Vandaag zijn branders - toch niet van de minsten - als Rombouts en MIKO in België voortrekkers. Waar jij NGO’s beticht, beticht je in één adem ook deze ondernemingen. Ze werken nauw samen met NGO’s. Wat zij hierover te vertellen hebben, kan je hier bij monde van Marc Swinnen (marketingsmanager MIKO) en Hugo Rombouts (CEO Rombouts Koffie). Ik vind dat heel straffe koffie. Jij schuift het met je opstelling gewoon mee van tafel.

Neen, ik ben nooit in Ghana of Nicaragua geweest. Ben dat ook niet van plan. Wat moet ik daar gaan uitrichten? Omgekeerd ontmoet ik hier in Vlaanderen wel heel regelmatig mensen uit het Zuiden.
Maar jij bent duidelijk ook nooit aanwezig geweest op Algemene Vergaderingen, congressen en noem maar op, waar NGO’s als Oxfam-Wereldwinkels (een 99,7% vrijwilligersbeweging van 8000 leden) veel tijd in steken om in discussie te treden. Met elkaar, met partenrs uit het Zuiden, met bedrijfsleiders, noem maar op.

Waar het fout loop met labelingorganisaties is dat - in het geval van Max Havelaar - ze de zaken gewoonweg niet meer gecoördineerd kunnen houden. Dan krijg je autoritaire toestanden, met veel administratie. Dat laatste zegt oprichter van Max Havelaar, Francisco Van der Hoff. Voor de supermarkten is Max Havelaar-gelabelde koffie bijv. zo’n interessante winstpakker (’de grootste in het koffiesegment’, beweert de inkoper van Albert Heyn) dat ze aan maatschappelijk verantwoord ondernemen kunnen doen en dat daar bovenop de klant hen er hun nog een flinke bonus mee uitbetaalt. Vandaar ook het fenomeen van Max Havelaar-huismerken in onze supermarkten. De winsten blijven maximaal bij de organisator van de oneerlijke handel. 

Ik noemde Teun expliciet ‘ondernemer’ om de redenen die je zelf neerschreef.

Je mag van mij verder blijven zoeken naar al het slechts dat fair trade in zich draagt, zonder het veelvoud aan prachtige verwezenlijkingen maar zelfs te wensen te belichten. Ik heb daar geen probleem mee. Geen enkel.

Pleit ik NGO’s vrij van iedere beschuldiging? Neen. Er bestaat idd de tendens om zichzelf te willen institutionaliseren. Alleen moet je het debat wel eerlijk voeren. Binnen het hele NGO-landschap nemen fairtrade-organisaties maar een piepklein hoekje in. Ik vind dat je de laatste weken al wel eens vaker tendentieus uit de hoek komt. Dat bedrag dat je naar boven tovert mag je niet zomaar linken aan fairtrade-organisaties. Je doet dat wel.

“Weet je wat Shell allemaal voor elkaar krijgt in de wereld met 108.000 man en een derde van de omzet van de NGO’s.” Ach ja! De Koninklijke Shell! Die meer haalt uit iedere druppel. Veel interessant leeswerk op Ethicalcorp. Wat heeft Shell te maken met fair trade?

Steven,
a) ik zoek niet naar het slechte, ik zoek naar hoe het zit
b) ik zoek naar het koren en naar het kaf

Ingewikkelder is het niet.

Dat biljoen en die 20 miljoen mensen link ik niet aan Fair Trade alleen. Als die indruk zou zijn ontstaan, dan spijt me dat. Wat ik wel aan de orde stel is de vraag naar exact dat wat juist jij ook beschimpt: institutionalisering en wat er dan overblijft van echte eerlijke handel (en van al dat andere goeds waar andere NGO’s en andere welzijsnwerkers voor staan)
En voorts stel ik precies dat aan de orde wat jij - en alweer Jens - aan de orde stelt: aan wie laten we de controle op die betere wereld waarin we allemaal moeten investeren over? Op dit moment zijn er 2 smaken: de NGO’s en bedrijven. De laatsten heten enerzijds Miko en Albert Heijn, anderzijds zijn het kleine initiatieven van ideëel ondernemerschap (waar jij je sterk voor maakt, met al mijn respect en bewondering overigens!). Waar is de onafhankelijke derde? Bij gebrek aan inzicht moet een burger die niet meer aan de missie geeft daar wel naar vragen.

De trend van overheden is dat ze zowel de eerlijkheid als de controle daarop aan de markt overlaten. Dat is levensgevaarlijk nu het om steeds meer geld gaat en welzijnswerk gewoon werk wordt waarvoor mensen door headhunters worden geworven. Daarom moet er een openbare en volstrekt onafhankelijke instantie zijn die - naar mijn bescheiden mening - wel degelijk een overheidsachtige’ rol vervult. Tenzij je alles volstrekt transparant weet te maken, natuurlijk (onbegonnen werk).

Als je mijn zoektocht naar feiten, beloftes en controle tendentieus wilt noemen, so be it. Tendentieus ben ik inderdaad naar de vrolijke wegwuivers van alle mogelijke kritiek. Die geloof ik inderdaad per definitie niet.

‘Daar’ geweest en iedereen gesproken? Nee, daarom ben ik blij met de Bart’s en Jopie’s die er wel geweest zijn en er hier over verhalen. Ik hoop dat er nog veel meer komen. Daar kun je vragen aan stellen, die zij met feiten kunnen beantwoorden in plaats van met mooie grote verhalen.

Gewoon nog effe over Nicaragua.
Het inkomen van Nicaragua is
voor 25% afkomstig van ontwikkelingshulp,
25% van wat migranten aan remesas opsturen en
25% van illegale drugshandel.

Slechts een kwart van de middelen is dus het gevolg van eigen economische activiteiten.

NGO’s en stedenbanden treden in de plaats van de overheid. Deze laatste blijft achter met weinig of geen verantwoordelijkheid en zonder risico’s. Er is weinig democratische controle. Het land wordt geteisterd door corruptie.

Misschien dus niet verwonderlijk dat bepaalde Nicaraguanen geen interesse hebben in fair trade, Bart?