Q-koorts en publieke opinie
Dierenartsen vinden de geitenruimigen die deze week moeten plaatsvinden onterecht, maar accepteren dat het Centraal Veterinair Instituut van Wageningen het laatste woord heeft. Alle drachtige geiten moeten geruimd worden, zei de baas van dat instituut vorige week. Waarom? 'Vanwege ongeduld'.
De vraag is waar dat ongeduld vandaan komt. Q-koorts is bepaald geen grapje. Laat dat duidelijk zijn. Maar wordt de Q-koorts nu ingedamd? Niemand die het weet. Er zijn al runderen en schapen die het onder de leden hebben. Maar ik dwaal af, net als de woeste discussie die hier dit weekend over Q-koorts woedde. Dat ongeduld kwam voort uit een uitzending van Zembla over de koorts. Opeens explodeerde het schandaal in het gezicht van de natie. Was dat niet gebeurt, zou er dan geen ongeduld zijn geweest?
Ik durf er wel wat onder te vergokken: nee. Als je het zo bekijkt, is het absurd dat de natie zich zo laat meeslepen. Want wat is nou precies het argument van het CVI om radicaal te ruimen? Ik heb het in de media niet gehoord en in de verklaring van de CVI-baas niet anders kunnen beluisteren dan als 'ongeduld.'
Hier op foodlog ging het inmiddels talloze reacties lang over protocollen om de beheersbare aspecten van de overbrenging van ziekten uit te sluiten. Dat is heel belangrijk. Jazeker. Maar dat is niet waar de discussie over gaat. Die gaat 'doodsimpel' over de vraag of dit nodig was geweest als boer, ministerie en de media zelf volwassen met het publiek hadden weten om te gaan. Dat wordt nl. dom gehouden - ik verweet dat de verantwoordelijke ministers, het was de reden voor m'n ongebruikelijke steun aan Marianne Thieme. Het publiek had mogen weten wat we nu wel en niet weten over Q-koorts en hoe we er mee om gaan en waarom. Dan komen er vanzelf vragen terug en onstaan antwoorden waar een maatschappij mee om kan gaan of die nog onbevredigend zijn. Helaas is menig lid van de pers niet wijs en soms zelfs zo onwijs om in een klakkeloos unisono met de dierenbeweging met zekerheid te suggereren dat buitengeiten die je op kleine schaal houdt niet voor de ziekte zouden hebben gezorgd. Die stelling moet, blijkt uit de discussies op deze site, met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid naar fabeltjesland worden verwezen.
De dierenvriend die de Q-koortskerstruimingen omarmt in zijn strijd tegen megastallen schiet zichzelf in de voet, want gesloten houderijen zorgen nu eemaal voor minder ziekteverspreiding. Maar er is geen hond die het daar nog over wil hebben. Niet de Q-koorts, niet de geiten, maar de grote geitenhouders en zelfs alle grote dierhouderijen hebben het gedaan. Dat moet het publiek denken, maar het is niet waar. Er heerst in Nederland, zoals hier dit weekend op foodlog.nl en in het buitenland werd opgemerkt, een vorm van collectieve gekte. Nog nooit kwamen dierenvrienden, LNV, het CVI en de boeren zo dicht bij elkaar in hun poging Het Kwaad in intensieve dierhouderij met wortel en tak uit te roeien. Helaas, want waren de laatste drie maar veel eerder wijs en open geweest. Dan was het issue misschien wel - onterecht, overigens - helemaal geen issue geworden en hadden geitenhouders en hun dieren er vorig jaar al rustig en goed over na kunnen denken onder de kerstboom. Zoals ook de dierenartsen beseffen, is het daar nu te laat voor. Dat heeft niets te maken met de 'argumenten' van het CVI maar alles met een eerlijk management van de publieke opinie. Ik zeg niet dat Zembla het gedaan heeft. Als er geen Zembla was geweest, hadden volksgezondheidsbewaker Coutinho en zijn collega's andere media gevonden. En terecht. Nee, de fout is al een jaar of anderhalf geleden gemaakt. En nu moet u denken dat u rustig kunt gaan slapen. Niemand kan het u garanderen. Dat wordt u opnieuw niet verteld.
Nog dit. Of het expres is weet ik niet. Opvallend is het wel. De overzichtspagina van het Q-koorts onderzoek van de site van het CVI is verdwenen. De pagina's lijken onbereikbaar gemaakt. In de cache van Internet zijn ze nog te vinden. Het blijkt te gaan om een schematisch plaatje van de overbrenging van Q-koorts.
Reacties (30)
Een alternatief uit de ziekenhuis wereld is afzuiging.
Ik heb begrepen dat juist bij miskramen veel virusdeeltjes vrijkomen die mensen ziek kunnen maken.
Juist de grote geitenhouderijen zouden de drachtige en besmette geiten in quarantaine in een afgezonderde, afgesloten ruimte kunnen zetten. De bij miskraam en bevalling vrijkomende virusdeeltjes kunnen dan afgezogen en vernietigd worden.
Hoe je dan van de besmetting af moet komen is vers twee natuurlijk, maar het gevaar voor mensen om Q-Koorts te krijgen krimpt alvast enorm.
Eva, correct. Ik had deze mogelijkheid gisteravond in het andere topic ook aangegeven en misschien dat Wouter de Heij er vannacht al over gedroomd heeft om hier een risico-arm systeem te ontwikkelen.
Voor de huidige ellende wellicht te laat maar voor de toekomst een optie.
Het is te verwachten dat bij grotere aantallen dieren een mogelijke explosie van deze bacterie blijft.
Dan de politiek. Het is al langere tijd dat er niet veel meer geregeerd wordt maar gereageerd. Journalisten en opinieschrijvers hebben hier hun taak in gevonden en kunnen ongehinderd zin en onzin op de politieke agenda zetten.
In het Q koorts geval liepen zin en onzin elkaar duidelijk voor de voeten.
Nu is er gekozen om de kool te sparen ten koste van de geit.
Wat gaan ze doen als het kalf gevaarlijk dicht bij de put komt?
Ik heb er al veel vaker voor gepleit: de voorlichting van de overheid moet beter, maar vooral ook toegankelijker worden. Ook zal een actieve vraag- en antwoorddienst, gericht op de media en op belangstellenden, in het leven geroepen moeten worden. De digitale wereld schept mogelijkheden genoeg.
Die voorlichting moet niet overgelaten worden aan belangengroeperingen. Het gaat immers over de volksgezondheid in het algemeen.
Het is duidelijk de overheid garant hoort te staan voor een objectieve en wetenschappelijk sterk onderbouwde voorlichting. Ook moet die transparant zijn: weten welke de bronnen zijn.
Die voorlichting is er toch? Jazeker, maar zoals in de praktijk (en hier op Foodlog) steeds weer blijkt, totaal niet bevredigend.
@Dick. Las net op de website van de PvdD een persbericht waarin de Ministeries beschuldigd worden van manipulatie van d epublieke opinie. Jij schreef: ‘Maar dat is niet waar de discussie over gaat. Die gaat ‘doodsimpel’ over de vraag of dit nodig was geweest als boer, ministerie en de media zelf volwassen met het publiek hadden weten om te gaan’.
Ik las ook de brief die de Ministers aan de hoofdredacteuren stuurden http://www.minlnv.nl/portal/page.
Hoe kun je nog meer bewijzen dat er iets fundamenteel fout zit in de voorlichting?
Sorry. Probeer nog eens: http://www.minlnv.nl/portal/page?_pageid=116,1640333&_da d=portal&_schema=PORTAL&p_news_item_id=24951. Lukt het?
Zo kan het ook, het is tenslotte publieke informatie en zegt veel over embedded journalism, ook buiten oorlogsgebied:
Brief aan Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren
Nieuwsbericht | 20-12-2009
Minister Gerda Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en minister Ab Klink van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) verzoeken journalisten om enige terughoudendheid bij het verslag doen van de ruiming van geiten. Ze vragen hen in een brief aan het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren rekening te houden met de privacy en gevoelens van geitenhouders.
Geachte heer Joustra,
Helaas hebben wij verregaande maatregelen moeten treffen om de Q-koorts te bestrijden. En uiteraard doen de media daar – in woord en beeld – verslag van.
Een van de leidende principes in de bestrijding van de Q-koorts is openheid. Dit betekent dat wij tegemoet willen komen aan de wens beelden te mogen maken van de ruimingen op geitenbedrijven. Even belangrijk echter, vinden wij de positie van de geitenhouders. Het zien ruimen van een deel van hun dieren is een ingrijpende en aangrijpende gebeurtenis. Diverse geitenhouders hebben ons dan ook gevraagd onze invloed aan te wenden om de media van het bedrijf en uit de omgeving te weren, wanneer er geruimd wordt.
Dit verzoek van de geitenhouders geleiden wij graag aan u door. En hoewel we de media natuurlijk in geen enkel opzicht in hun vrijheid willen beknotten of willen sturen, zouden ook wij het zeer op prijs stellen indien u uw collega’s wilt vragen terughoudendheid te betrachten, omwille van de privacy en de gevoelens van de geitenhouder.
Om toch tegemoet te komen aan de informatiebehoefte, organiseren wij maandag 21 december eenmalig een mediabezoek aan een te ruimen bedrijf.
De Voedsel en Waren Autoriteit zal voor dit bezoek het bezoekersverbod, dat vanaf nu op besmette bedrijven geldt opheffen, opdat één cameraploeg in de stal opnames kan maken, die vallen onder het u bekende poolregime. Buiten deze opnames kunnen de media het ruimen vanaf de openbare weg volgen.
Met vriendelijke groeten,
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
‘Embedded journalism’ klinkt heel spannend, maar wat heeft het met deze intrieste affaire te maken? Willem citeert dit stukje als een ... ‘raar stukje’: de media wordt gevraagd de affaire net zo aan het zicht te ontrekken als al die tijd al gebeurd is.
Inderdaad, dat is wel zo kuis naar de mensen die het emotioneel betreft, maar het is tegelijk te gek voor woorden. Wat we zouden moeten zien is het afschuwelijke voorbeeld van hoe dodelijk en grievend SYMBOOLPOLITIEK kan zijn.
Het is alleen verschrikkelijk jammer dat het maar door zo weinigen op tot op die kern wordt geanalyseerd. Dierenvrienden betonen zich ramptoeristen en roepen ‘zie je wel, we hebben het altijd al geroepen - groot is fout’ (wat dus juist niet waar is waar het op de verspreiding van dierziekten aankomt). Voor zover ze het niet hardop zeggen, gaan journalisten mee met deze krokodillentranen door de affaire te verknopen met megastallen. En het ministerie, dat maakt beesten dood terwijl het weet dat als dat de oplossing zou zijn er ook schapen en koeien afgemaakt moeten worden. Maar dat weet het volk niet, denkt het en daarom hoeft dat niet. Om die reden - en geen enkele andere - is dit aanfluiting.
Daarnaast moet eens grondig bekeken worden hoe professioneel dierziektenpreventie in welke stal in Nederland dan ook eigenlijk worden aangepakt. Daarover leerden we afgelopen weekend op foodlog ook het een en ander. Maar let wel: dat staat los van deze Kerstdodingen met zondebokjes en -geitjes voor het falen van open beleid. De ministers vragen journalisten eerbied te hebben voor de geitenhouders. Nee, die hadden zij 1,5 jaar geleden toen het gerommel begon moeten hebben. Zij horen in de beklaagdenbank en alweer heeft Thieme gelijk: de opinie wordt gemanipuleerd. Ook door haar trouwens, maar op een ander terrein.
Tot mijn stomme verbazing lees ik zojuist dat de hoogste dierenarts van het ministerie de dierenartsen moet gaan uitleggen waarom de ruiming goed is en zij te stom zijn om dat te begrijpen:
De hoogste veterinair van het ministerie van landbouw, Christianne Bruscke, gaat het ruimingsbeleid uitleggen aan dierenartsen.
“Ik vind het belangrijk om goed uit te leggen waarom we tot deze maatregelen zijn overgegaan.”
Bruschke verwacht niet direct dat dierenartsen die nu weigeren om dieren te doden, worden overgehaald. “Het kan wel helpen bij het krijgen van een totaalbeeld van de situatie. Dierenartsen zijn geen dierenarts geworden om dieren te doden. Niemand wordt hier blij van en het is afschuwelijk voor veehouders en hun gezin.”
Bruschke vindt het belangrijk om de dierenartsen goed voor te lichten. “Zij kennen de bedrijven goed en hebben een vertrouwensband met de veehouders. Het ruimen van de bedrijven zonder de eigen dierenarts is niet de meest gewenste situatie.”
Als ik de KNMvD was, zou ik demonstratief oordopjes in m’n oren doen als die mevrouw Bruschke langskwam. De dierenartsen weten wel beter en hoeven niet mee te doen poppenkast die hen voor dom uitmaakt.
Inderdaad, Willem, hoe stom, dom en onhandig kunnen je voorlichters ziin? Ik hoop dat ze meelezen en deze zinnen de hele Kerst bij zich dragen en er slecht van slapen. Dat zou niet onterecht zijn.
Zonet heb ik de ZEMBLA uitzending bekeken. Schokkend. Gisteren -zondag- ben ik behoorlijk fel geweest. Ik ken de voedselverwerkende industrie vrij goed, van de veehouderij weet ik niet hoe de governance structuur in elkaar zit. Er wordt verwezen naar Gezondheidsdienst voor Dieren (GD). Het lijkt erop dat de GD een privaat bedrijf is, maar ik weet dat niet zeker. De rol van de GD tov RIVM tov GGD tov VWA tov LNV intrigeert me mateloos. Wat is trouwens de rol van LTO in dit geheel? (wat mij betreft helemaal niets).
Ik zal eerst eens kort vertellen hoe de voedselverwerkende industrie in elkaar zit. Voedselproducerende bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor de veiligheid van hun producten. Hiertoe moeten bedrijven een HACCP plan maken. Onderdeel van een dergelijk plan, is het zg monitoringsplan: Hoevaak neem je een monster en op welke locatie. Veel bedrijven hebben geen eigen laboratorium en besteden analyses uit bij een zg ster-lab (een extern commercieel certificerende laboratorium). Als een monster een te hoge waarde laat zien, dan is het producerende bedrijf (en dus niet het sterlab) verantwoordelijk om actie te ondernemen. De VWA controleert de HACCP plannen (audits) en daarnaast is er een systeem van notified bodies die voor de certificering (controle van) de kwaliteits- en voedselveiligheidsplannen zorgt. Is er een probleem, dan heeft het voedselproducerende bedrijf de plicht om deze informatie te delen met de VWA/GGD/… Daarnaast controleren RIVM/VWA periodiek bepaalde voedselketens.
Mijn vraag is simpel:
Is de GD eigenlijk een soort van privaat sterlab? En zo ja, dan begrijp ik wel dat ze geen informatie met VWA/RIVM/GGD wilt delen. De informatieplicht ligt dan immers ook bij de boeren (eventueel via hun achterban). Dan is mijn vraag natuurlijk wel welke overheidsdienst periodiek controles komt uitvoeren.
OF
Als de GD een overheidsbedrijf is, dan zou de GD informatie moeten delen met de VWA/LNV/GGD. Maar als de GD een overheidsklub is, dan wil ik wel graag weten hoe vaak boeren ZELF hun geiten op ziektes analyseren? En welk ‘sterlab’ gebruiken ze dan? En ook in dit geval verwacht ik dat er een verplichte melding zou moeten zijn voor de sector.
Dit punt heeft te maken met scheiding der machten. Wie is waar voor verantwoordelijk. Ik snap het niet. gevoelsmatig zit dit gek in elkaar.
Dan een tweede vraag:
Gisteren kreeg ik het gevoel dat het niet gepast is in een crisis situatie om een debat aan te gaan over intensieve veehouderij. Mijn vraag is simpel, wanneer is dan wel het juiste moment? Gaan we over zes maanden weer over tot de dag en wachten we tot een volgende uitbraak? En is het dan ook op dat moment niet gepast om een debat te hebben?
Wie o wie kan er inhoudelijk antwoord geven op mijn vragen?
Embedded journalism is dus helemaal niet spannend: je mag als journalist op dié plaats(en) komen waar je door de machtshebbers wordt heengedirigeerd. Niets vrije nieuwsgaring, (zogenaamd) uit het algemeen belang. Dat is in deze ja/nee media schuldvraag wel degelijk van belang.
Wouter, info:
http://www.gddeventer.com/nl/1189940-Bestuur.html
In geval van dierziekten gaat er een grote molen draaien met elk verschillende ambtelijke taken, in hoeverre daar concurrentie zit waag ik geen voorspelling over te doen.
Q koorts is geen veewetziekte, dus minder urgentie.
In mijn lijstje van gisteren ben ik nog vergeten de controle van IKB:
http://www.ikbvarken.nl/
Over de intensieve veehouderij wordt al lang gesteggeld en zolang verstandige regelgeving en normen en waarden(ik lijk Balkenende wel) zich op voet van oorlog bevinden met de economische wedstrijd om het goedkoopste product blijft dat zo.
Het moment om te veranderen ligt al akelig dichtbij nu er vrijwel in de hele agrarische sector naar adem snakkende belanghebbenden, incl banken, rondlopen.
Het schijnt zo te moeten dat er eerst een collaps plaats moet vinden om dan pas alle geesten in dezelfde fles te krijgen.
@ Paul, dus het is inderdaad een laboratorium dat (indirect) eigendom is van de sector zelf. Logisch toch, dat ze dan geen gegevens aan de overheid verstrekken? (wat overigens niet wil zeggen, dat de sector of zelfs individuele veehouders niet een verplichting heeft het publiek te informeren). Zou je als veehouder naar een ander lab mogen gaan? Het GD lijkt een soort van monopolist. Gek, in de rest van de voedselverwerkende sector komt dat zeker niet voor.
Blijft mijn andere vraag wel geldig; waarom doet de VWA (?) of GGD (?) niet zelf onderzoek? Een verstandige overheid zorgt dat er additionele controles zijn. Het kan nooit zo zijn dat de overheid (lokaal of nationaal) zich verschuilt achter het feit “we krijgen geen informatie” (deze suggestie wordt in de ZEMBLA uitzending wel gewekt). Gisteren gaf Annechien aan dat er twijfel is over de analyse-methode. Stel dat dat zo is, dan is dat o.a. een fout van hun eigen (lees GD) lab! Wie ontwikkelt er nog meer analyse-methoden?
Vrij beangstigend -ik zeg dit nu als burger- overigens dat LTO ook achter de GD zit. Dus VION=(Z)LTO, GD=(Z)LTO, GIJS=(Z)LTO. De oude zuilen en co-ops hebben nog vreselijk veel macht in Nederland. Kan LNV nog wel een eigen koers varen? Of zijn LTO/WUR en LNV wellicht veel te veel met elkaar verbonden. En de consument dan? In mijn ogen wordt op teveel plekken “de kat op het spek gebonden”
Ik ben ook bang dat we eerst een implosie moeten hebben. Meestal zijn het overigens de outsiders die ‘iets’ nieuws neerzetten. Bestaande structuren laten meebewegen is heel erg moeilijk. Met een beetje meer zelfreinigend vermogen, kan op termijn er wel weer een positieve toekomst zijn.
Wouter, je kunt wel met materiaal naar een ander instituut gaan maar in geval van calamiteiten loopt het circus toch weer via de voornoemde kanalen.
Op dubbele kosten zit niemand te wachten.
==========
Even terzijde, maar niet minder belangrijk is de analysemethode bij afvoer mest.
Deze moet verplicht via vaste laboratoria en het is niet toegestaan om meerdere analyses te gebruiken.
Dit in verband met de grote verschillen in de uitslag.
Ook hier LTO belang in de laboratoria.
==========
Gangbare praktijk is: eigen dierenarts, GD en verder richting LNV als er echt iets goed mis is.
Het pettenprobleem, zoals dat genoemd wordt, is inderdaad aanwezig.
Ik ga er voorzichtig van uit dat daar geen misbruik van gemaakt wordt maar als je ziet hoe besturen van banken, agro business en aanverwante instellingen door veel “gelijkgestemden” bemand worden is er wel degelijk sprake van sterke verwevenheid.
In andere sectoren en niet te vergeten de politiek is dat verschijnsel echter ook duidelijk aanwezig.
Een beetje politieke partij heeft ook zo haar instellingen.
Het ons kent ons gehalte is groot.
Nog even over uitslagen van analyses.
Bij speurtochten naar dierziekten, en wellicht geldt dit ook in de humane geneeskunde, worden testmethodes toegepast die eenvoudig en dus goedkooper zijn.
Test je bijv. op MKZ krijg je in eerste instantie vals positieve uitslagen, deze worden dan nogmaals in de uitgebreide testmethode nagetrokken en blijken dan ook negatief te zijn. Of niet.
Herinner je Kootwijkerbroek.
Bij Q koorts is de geschiedenis te kort(wetenschap) om zo snel sluitende uitslagen te krijgen, dus moeten er meerdere test gedaan worden over langere tijd.
Paul, ik val m’n stoel. Zeg je nou dat de belanghebbende zichzelf controleert? Met andere woorden dat de kat zichzelf op het spek heeft gebonden?
Als de pers dat maar niet hoort! Dan heeft het ministerie pas echt een probleem, want dat moet er op toezien dat er onafhankelijke controles bestaan. Of ben ik nou gek?!?
Dick, volgens mij heeft LTO hier belangen in, harde bewijzen kan ik nog niet vinden dus mocht ik fout zitten, mijn excuus.
http://www.blgg.nl/
Als dat zo is, is dat toch suf? Een gezond controlesysteem is onafhankelijk en transparant. Daar moet een overheid voor zorgen. Een belanghebbende ook, als hij wil voorkomen dat bij calamiteiten de vinger naar hem zelf gaat terugwijzen.
@allen hierboven:
Dus met andere woorden, de voedselindustrie werkt exact hetzelfde als de economische wereld. Waarbij de industrie zichzelf moet controleren en reguleren (auditors, laboratia), terwijl de overzienende partij achterover leunt uit zijn neus vreet en leugens verspreid (VWA, klassiek luie ambtenaren probleem). Klassiek Agency problem.
Mogen we dan eigenlijk niet heel dankbaar zijn, dat het in Nederland nog niet heel erg mis is gegaan.
Hoe kan het zo zijn dat de voedselindustrie aan de ene kant helemaal dood gereguleerd word, rauwmelksekaas, rauwe eieren etc.. etc.., maar aan de andere kant gewoon doodleuk zijn gaan mag gaan? Is het normaal om zo quasi en nonchalant om te gaan met de volksgezondheid?
Ik vond zowiezo al dat na KVW aflevering over Kellog’s er diepgravend onderzoek moest komen naar het functioneren van de VWA en de wet en regelgeving tov toegevoegde supplementen aan voedsel.
Ik was vroeger altijd zo naief om te denken dat het VWA werkelijk iedere dag het land in ging om onaangekondigd controles uit te voeren bij willekeurige bedrijven, maar nadat ik bij verscheidene industriele maal bedrijven de maden in machines zag zitten, kon die gedachte ook meteen naar het land der fabelen verwezen worden.
Normaal gesproken is het zo dat een auditor de boeken controleert bij een bedrijf en als daar iets niet een orde is dan aan de bel trekt bij de officiele instanties, echter is het voor de auditor van belang dat de klant tevreden is over het werk dat ze doen anders wordt de auditor niet geinhuurd.
In dit geval zijn het laboratoria in “dienst” van de overheid, om er voor te zorgen dat de bedrijven zich aan de regels houden. Echter hebben de laboratoria andere incentives dan de regering, geld verdienen vs volksgezondheid. Het kromme is dus dat het productie bedrijf zelf bepaalt welk laboratorium zijn inhuren. En als een laboratorium bekend komt te staan als het laboratorium waar iedere klant (het gecontroleerde bedrijf) wordt door gestuurd naar het VWA, heeft het laboratorium vrij snel geen werk meer. Het is dus in het belang van het laboratorium om zijn werk, zoals de overheid dat ziet, niet goed uit te voeren.
Of kort gezegd de belangen van de werkgever zijn anders dan de belangen van de werknemer. En de vraag is dus altijd hoe voorkom je dat de werknemer handelt in zijn eigen belang ipv het belang van de baas.
En in de economische wereld gaat dat echt heel veel fout, auditors als KPMG (Ahold affaire) of credit rators zoals S&P;(kredietcrisis), frauderen/verbergen de waarheid dagelijks.
Euhmm, Marnix. Ik heb het werk van zo’n auditor - nota bene eentje die je daar noemt - een tijdje van dichtbij mogen meemaken. Ze moeten voldoen aan regels. Die zijn door de overheid gesteld. Ze zullen daarbinnen de zaken die je aan de orde stelt proberen te regelen. Daarmee wordt de grootschalige fraude die je suggereert juist uitgesloten. Hou je je daar als auditor niet aan dan verlies je namelijk je licence, zoals Arthur Andersen overkwam. In een klap verdween door frauduleuze toepassing van de regels dat bedrijf, een van de grootste accountants ter wereld. Rücksichtslos.
Wouter heeft het over iets anders: hij vermoedt dat de controlelabs het volledige eigendom zijn van de belanghebbende koepels en dat de overheid de controle op hun eigen activiteiten daaraan overlaat. Een bedrijf dus dat tevens de baas is van zijn eigen accountant. Dat gaat, om het met een understatement te zeggen, wel erg ver en is niet handig. Noch voor de overheid, noch voor het lab, noch voor de opdrachtgever van het lab. Zo wordt nl. iedereen verdacht, terwijl het waarschijnlijk allemaal voortkomt uit een gevoel van ‘laat-ons-nou-maar-we-regelen-het-wel’. Inmiddels weten we helaas dat de nodige geitjes al voor hun geboorte moeten ervaren wat daarvan kan komen. Hun houders erbij.
Tijd om ook daar ernstig van te leren.
Die grootschalige fraude zou uitgesloten moeten zijn. Maar KPMG heeft geloof ik in de afgelopen jaren miljarden betaald in settlements in verscheiden fraudezaken. En dat geldt eigenlijk voor de hele big 4. Ik zal niet in detail ingaan op de Enron-case en Artur Andersen(ze bestaan overigens nog steeds en hebben hun licentie), maar ik heb altijd het idee gehad dat de Amerikaanse overheid echt niet anders kon dan dat deze bedrijven kapot moesten want het schandaal was te groot om weg te stoppen. Enron was op dat moment het grootste bedrijf op aarde, omzetsgewijs gezien.
Ik krijg bij auditors altijd hetzelfde gevoel als dat ik bij kartelvorming krijg, datgene wat ze doen is toch niet tegen te houden. Het maakt niet uit wat de wetten en regels zijn.
Klopt, in theorie konden ze doorgaan, maar het bedrijf is moreel kapot - da’s je echte licence als accountant, nog steeds, zelfs als je in werkelijkheid een fraudeur zou zijn - en stelt niets meer voor.
Marnix schrijft: “Dus met andere woorden, de voedselindustrie werkt exact hetzelfde als de economische wereld”. Deze conclusie lijkt inderdaad te kloppen voor de veehouderij (en rest van de primaire sector?). In de verwerkende voedselindustrie is het aangehaalde “agency probleem” NIET aanwezig. We maken onderscheid tussen (a) directe productcontrole en (b) controle van het kwaliteitsmanagement-systeem.
A. Directe productcontrole:
Waarom? er zijn twee typen laboratoria. Unilever (of een andere producent), heeft de plicht om controles uit te voeren en een kwaliteitsmanagementsysteem (minimaal HACCP, meestal uitgebreid tot BRC/IFS) te hebben. Productcontroles mogen door een bedrijf ZELF worden uitgevoerd, maar er zijn ook tientallen externe (private) laboratoria (= vrije markt, bijvoorbeeld: www. foodconsult.nl of netherlands.silliker.com). Daarnaast zijn er 100% overheidslaboratoria zoals RIVM en RIKILT. De VWA voert regelmatig ook controles uit (steekproeven) en neemt monsters. Deze monsters worden dan bij RIVM, RIKILT of een van de externe private laboratoria geanalyseerd. Daarnaast is er een meldingsplicht voor voedselproducerende bedrijven, calamiteiten MOETEN worden gemeld bij VWA. Ook heeft de VWA het recht om ten alle tijden de ‘boeken’ in te komen kijken.
B. Controle van het kwaliteitsmanagemenetsysteem (QA).
Naast de directe controles van producten is er ook een controle-systeem (=audit systeem) dat gericht is op de kwaliteitsmanagementsystemen, deze audits zijn DRIE-voudig. Om een HACCP of BRC certificering te krijgen moet je systeem gevalideerd zijn door een externe onafhankelijke (private) partij (bijvoorbeeld: http://www.bureauveritas.com). Daarnaast komt de VWA periodiek (b.v. 1x per jaar langs bij gewone bedrijven, dagelijks of wekelijks bij b.v. vleesverwerkende bedrijven) om audits van het QA-systeem uit te voeren. Ten slotte controleren grote klanten hun toeleveranciers periodiek ook nog eens (en deze zijn meestal het strengst!).
Kortom er zijn echt heel veel checks-and-balances ingebouwd, in de voedselverwerkende industrie.
Ik ben razend nieuwsgierig naar de governance structuur in de veehouderij (en bij tuinders). Uit de ZEMBLA-uitzending, maar ook uit deze lijn, blijkt inderdaad dat er een Agency probleem is. Ik hoop dat DEZE conclusie vreselijk fout is! Oef, welke persoon met kennis gaat deze analyse onderuithalen?
@ Marnix, jij verwijst naar de rauwmelkse kazen, ik heb over dit voorbeeld op foodlog vaak gescheven. Overreguliering is er omdat deze sector zelf te weinig kennis heeft, en soms zelfs risico’s bagatelliseert. Daarnaast zeg ik al jaren tegen boeren, veehouders en tuinders: “De dag dag dat je het mes zet in je product en dit gaat verpakken, ben je geen boer meer maar verwerker/producent. De eisen die aan verwerkers worden gesteld liggen echt heel erg hoog. Weinig boeren overzien de consequenties”.
Samengevat: we legt nog eenmaal uit hoe het productcontrole en audit systeem eruitziet in de VEEHOUDERIJ.
Wouter, ik had hierboven IKB varkens.nl link geplaatst, ik weet niet of je die uitgespit hebt maar er zijn al heel veel controlesystemen.
Ik heb uit die link deze eruit gelicht, maar het is “slechts” een onderdeel.
Nu ben ik met je eens dat risico’s voorkomen moeten worden.
Je moet echter ook je werk nog kunnen doen, als je begrijpt wat ik bedoel.
http://www.ikbvarken.nl/nl_NL/Regelgeving.html
Als een slachtdier op het slachthuis goedgekeurd is voor consumptie, heeft de boer zijn best gedaan.
Die HACCP certificering is terecht maar bij veel dingen krijg je toch het idee dat of de ondernemer of de werknemer geestelijk gehandicapt is.
Beetje te veel, zeg maar.
@Dick: Ja, dat klopt ook. Maar voor mij is het dan zo, iets is pas echt dood als het in een kist ligt. Je ziet zeker in de economie dat de verantwoordelijke er te vaak met een hele grote zak met geld weg vlucht. En doodleuk alles over kan gaan doen.
@Wouter: Dank u voor de hele waslijst aan informatie die je iedere keer weer weet te produceren, ik lees het telkens met veel plezier. En dan toch 1 vraag, wie controleert het VWA, en zorgt er voor dat het VWA wel zijn werk doet? Ik krijg zelf als argwanende consument, die zijn informatie over dit soort zaken uit de media moet halen, toch altijd het idee dat VWA een beetje staat te lanterfanten. (of dat nou alleen maar bij de controle is op het rookverbod is mij niet helemaal duidelijk.)
Mijn voorbeeld voor de kaas is er ook 1 gebasseerd op gedeeltelijke informatie, ik heb tot zoverre begrepen dat er nog nooit iemand echt ziek is geworden van Rauwmelksekaas. De mensen die ziek zijn geworden van het eten van kaas, hebben altijd gepasturiseerde kaas gegeten. En dan geldt het ook nog is alleen voor zachte kazen. (Deze indruk werd bij mij gewekt door zowel McGee als Pollan.)
Wie controleert op product en wie controleert de controleur en wie controleert die weer?
Op deze piramide met een dictator-achtig figuur bovenop zit niemand te wachten.
Licence to produce, strenge regelgeving op fouten helpen beter.
Zit je boel te belazeren of je produceert met verboden middelen of voor mijn part met illegaal personeel is er maar een straf.
Meneer, U voldoet met uw gedrag niet aan de regels, U kunt uw tent wel sluiten.
Daar kan geen controle op controle systeem tegen op.
@ Paul, IKB is een kwaliteitsmanagement-systeem, door de sector zelf is opgesteld. Net zoals BRC en IFS niet bij wet voorgeschreven systemen zijn. IKB is (netzoals BRC en IFS) dus een soort van kwaliteitskeur. De VWA heeft daar niets mee te maken. De VWA staat maar voor twee activiteiten (a) zorgen dat er veilig voedsel op de markt komt, (b) dat consumenten niet worden misleid.
HACCP gaat echter sec en alleen over veiligheid. HACCP is de minimale eis die je moet hebben (BRC en IFS kunnen daarboven gezet worden). Onze wereld is zo complex, productiesystemen zijn complex en wij accepteren als maatschappij maar een heel minimaal risico. Dat is de reden dat HACCP minimaal bij wet nodig is. De tijd dat de boer of veehouder het even kwalitatief kon doen ligt decennia achter ons. Hoe intensiver, hoe meer verplichtingen. Hoe annoniemer de keten, hoe meer controlesystemen. Sorry, maar ik kom echt tegen dat inderdaad een hoop ondernemers zg onbewust-onbekwaam zijn.
Dus we ontkomen er niet aan: productcontroles, controles van de productieomgeving, controles van de kwaliteitsmanagementsysteem. En dan ook nog eens op twee niveaus : (a) vanuit de sector/industrie/notified-bodies en (b) vanuit de overheid. Ik verlang als consument heel erg veilig voedsel. Maar let wel, als producent blijf je altijd zelf eindverantwoordelijk. Dit is ook waarom ik vind dat geitenhouders zich nooit of te nimmer mogen verschuilen achter DG of achter de VWA. Ook kleine MKB bedrijven moeten daarom een goed opgeleide QA-manager hebben (of extern inhuren).
Dus integraal onderdeel van het werk van een boer of veehouder is het op orde brengen van zijn systemen. Hier mag wat mij betreft nooit of te nimmer op worden bezuinigd.
@ Willem, ik ben met tijd en wijlen ook behoorlijk scherp richting de VWA. Een van mijn medewerkers heeft een tijd daar gewerkt, en als de helft van haar verhalen klopt, dan is het ernstig gesteld. Het vasthouden van inhoudelijk expertise is moeilijk bij de VWA, en met tijd en wijlen hebben ze de neiging inderdaad ‘teveel vertrouwen te hebben’ (aan de andere kant zien we ook dat het voorkomt dat er alleen vanuit de procedure wordt gedacht). De VWA wordt inhoudelijk gecontroleerd en gecorrigeerd door de wetenschap en door de EFS (samenwerkingsverband van alle Europese VWA’s)
Als betrekkelijke leek volg ik deze discussie met heel veel belangstelling.
Vanochtend trof ik op Schaap.nl een merkwaardig persbericht:
“Q-koorts: geen schapenbedrijf meer besmet
Er zijn geen melkschapenbedrijven meer besmet met Q-koorts. Dat blijkt uit de lijst bedrijven op de website van de Voedsel- en Warenautoriteit http://www.vwa.nl.... ...Voordat de VWA de adressen van de besmette bedrijven bekendmaakte, was er één besmet melkschapenbedrijf. Eerder waren er nog twee. Waarom die nu niet meer besmet zijn is onbekend”
Ervan uitgaande dat dit bericht klopt: Aansluitend op het begin van deze discussie doet dit m.i. ook vragen rijzen over de besmetverklaring van bedrijven.
Is het tankmelkonderzoek betrouwbaar, of is die afhankelijk van het moment van bemonstering ? Of kan het zelfs een gerichte keuze zijn om schapen buiten beschouwing te plaatsen ?
