Heel Ierland biologisch verklaard
Wouter Klootwijk verklaart een heel land biologisch. Zou hij opgepakt worden?
Mijn varkens zijn biologisch. Ik heb er twee. Gekocht van een slager die ze later weer terug wil kopen. Ik geef ze biologische ijs met slagroom, biologische vissenkoppen, biologische satésaus en een enkel verdwaald sigarettenpeukje. Alles wat de gasten van het eethuis, dat royale porties uitserveert, niet op konden. Maar officieel mag ik mijn varkens niet biologisch noemen en de slager mag dit niet op de koteletten stempelen: Ekodepeko. Daarvoor moeten hij en ik eerst toestemming vragen van het kantoor van Skal in Zwolle en die toestemming krijgen we tegen betaling en na het invullen van formulieren en onverwacht bezoek van een controleur. Zo maken we de gewoonste zaak ingewikkeld en onprettig. De gewoonste, want nog maar een eeuw geleden was alles biologisch en kon je niks anders kopen. En alle varkens waren opgebouwd uit afval. Daar waren ze voor; afval omzetten in waardevolle eiwitten.
Eigenlijk zouden spuitgasten en gifmengers een keurmerk moeten voeren: Gegarandeerd On Biologisch.
Maar omgekeerde wereld, vuiligheid is vrij, schoon voedsel moet verplicht gestempeld worden. Ook in Ierland. De Ieren zijn bang van Zwolle en andere biologische keurkantoren van de wereld.
Denk je een beetje ruim, dan is Ierland van ons en zijn wij van de Ieren. Allemaal Europa immers. Aldus kan ik trots op mijn Ierland zijn. Een prachtig land met heerlijke regenbuien waar het gras uitstekend van groeit. Bijna heel Ierland is eeuwig groen. Aan gras op zich heb je niet veel. Maar je kunt er beesten op laten grazen. Schapen zijn reuze geschikt voor gras. Ierland heeft net zoveel schapen als er mensen wonen, maar de schapen hebben heel veel meer ruimte dan de Ieren zelf. Ze zetten gras om in wol en uitstekend vlees. Het wordt lamsvlees genoemd zolang het schaap waar het van komt niet ouder is dan een jaar. Net als in Nederland. Ik was even op bezoek in Ierland om te kijken hoe het er toegaat in een slachthuis voor lammeren. Vredig! Het klinkt raar en stadse diervrienden willen er niet van weten, ze willen erge dingen horen over slachthuizen en over arme beesten die weten dat ze de dood tegemoet gaan.
Maar niks van dat al. Ik kon niks vinden voor u om van te huiveren. Een groot slachthuis bij Dublin was het, waar veel boeren zelf hun lammeren naartoe brengen en er bij blijven om te zien of alles goed gaat.
Het slachthuis verkoopt twee soorten vlees. Natuurlijk lamsvlees en ‘organic’, dat in Nederland biologisch genoemd wordt. Maar wat is het verschil? Er is helemaal geen verschil. Er zijn wat regeltjes waaraan biologische schapenhouders moeten voldoen, maar eigenlijk komt het er op neer dat een schapenhouder die af en toe wat kunstmest toevoegt aan het gras op zijn hellingen – vlakke waterpasse weiden zijn er niet in Ierland – dan mag hij zijn lammeren niet biologisch noemen.
Dan zijn we er uit, zei ik tegen de Ierse agrarische sector, aan tafel bijeen. Ierland stopt gewoon met kunstmest, het land kan heel goed zonder, en alles wat dan van het grasland komt is vanzelf biologisch. Niet het beest, maar het land wordt ‘organic’. Wat zou dat een wereldsensatie zijn. En niks toestemming van Zwolle. Wie is hier nou de baas?
De Ieren keken me stomverbaasd aan. Zo simpel, daar hadden ze even niet van terug. Maar toen kwamen de bezwaren. Brussel gaat moeilijk doen. De Europese Commissie zal het niet goed vinden dat een heel land zich pardoes biologisch verklaart. Daarom doe ik het bij deze. Trouwens, de meeste Ierse schapenboeren gebruiken helemaal geen kunstmest. Dus: lamsvlees uit Ierland is volmaakt biologisch. Aan Skal in Zwolle heb ik maling en als het moet ook aan Brussel.
Wouter Klootwijk
Uitgebreide versie van een kortere in Het Noordhollands Dagblad
Reacties (30)
“Heel Ierland biologisch verklaard”. Prima kop, met ‘verklaard’ als voltooid deelwoord.
Even verderop: “De Europese Commissie zal het niet goed vinden dat een heel land zich pardoes biologisch verklaard.”
Kijk nog even naar die zin, want de laatste keer dat ik m’n taalboekje van de lagere school doorbladerde, was dit nog gewoon vaudt… ;-)
O o o, die d’s, t’s en dt’s toch. In de krant staat het ook al fout (hier inmiddels niet meer, al weet ik dat er hier en daar op deze razend snel geschreven krant nog wel een stel ronddwarrelt). Je kunt ook nergens meer op fertrouwe ;-)
Weer over naar Ierland. Het zou trouwens misschien op Texel ook wel kunnen.
De vraag is of de Ierse schapen - afgezien van wel of geen kunstmest op de uitgestrekte Iege graslanden - worden bijgevoederd met speciale eiwitrijke korrels tegen de tijd dat ze dekrijp zijn, tijdens de dracht en de lactatieperiode? Ierse schapen zijn van een heel ander ras dan de schapen die in Nederland worden gehouden. Als Ierse boeren geen bijvoeding geven (wat mij niet zou verbazen gezien de grootte van hun kudden en de uitgestrektheid van de graslanden waarop ze worden losgelaten), dan heeft Wouter een aardig punt. Maar of Nederlandse schapenboeren, die een zo hoog mogelijk rendement willen - dus vette ooien, fokrammen die in goede conditie verkeren en meerdere lammeren per geboorte - zouden kunnen en willen afzien van bijvoeren en kunstmest strooien , is te bezien. Los van de vraag wat er in die bijvoederkorrels voor eiwitten zijn verwerkt. Welke boeren gaan al die horden nemen in Nederland? Maar bijvoedervrij-lamsvlees van kunstmestvrije weideland, zou dat een hogere prijs kunnen krijgen om derving op ander gebied voor boeren te compenseren? Die boeren hier krijgen al zo schrikarend weinig voor hun lammeren.
Ik dacht dat de consensus was, dat we “way beyond organic” moeten. Waarom zou Ierland zich dan in lijn moeten stellen met een voorbijgestreefd landbouwbeeld?
Nick, dat hoeft nou juist helemaal niet. Ierland produceert het schoonste lamsvlees van grashellingen waar niks anders dan gras goed gedijt. Het is zo grappig: het is helemaal vanzelf ‘organic’. Alleen niet gediplomeerd door de witte boorden eko’s.
Lizet@
Ik begreep enkele dagen geleden dat je lammetjes uit laat benen, en dat kon ik weer even niet bij benen. Een oud schaap verwerk je voor een deel tot schapengehakt (heerlijk) of Irish stew. Maar zelfs de achterbout gaat bij ons de oven in. Maar zo’n lammetje ! Wat been je dan uit ? Die lieve voor- en achterboutjes, en chop je dan de het ruggetje niet in verrukkelijke lamskoteletjes ? Zet je geen kroontje op je werk ? Ontbeen je dan werkelijk de bout, en het zadel voor ‘filet’? Zonde ! Dus ook geen merg meer uit het boutebotje pijpen ? Daarnaast geeft been/bot een betere smaak aan het vlees
Klootwijk@
Misschien interessant te weten, alhoewel jij bijna alles al weet…, dat meer 250-300 geregistreerde schapenfokkers in Ierland inmiddels met scrapies-vrije Texelaars kweken.. Dus het predikaat ‘Irish Lamb’ is ook maar betrekkelijk. Wel goed natuurlijk.
Florine@
Van de ‘vrije’ grond biedt geen enkele gezondheidsgarantie. Dieren kunnen zelfs te eenzijdige voeding krijgen. Zelf zijn we helemaal niet ‘biologisch’ meer. Waarom dan zo’n belang hechten aan dat begrip. Heimwee ? Spleen ? Voer voor psychologen ?
Nick@
Sorry. Gisteren voor het ultieme graatbewijs gebeld met Erasmus aan de Vismijn in Breskens of er nog geep was. “Zijn vroeger gestopt met de geep. Verkoopt niet meer.. Te veel graten.. De mensen weten niet wat ze er mee aan moeten..” Jammer he !
Voor geïnteresseerden:
VPRO (ik moet na 36 jaar toch eens opzeggen…) 4 juni; radio 1 om 15.50hrs de eerste special over Nederlandse dierenactivisten ‘Wakker dier’, daarna ‘Dier en recht’, ‘Varkens in nood’ en de ‘Anti dierproeven Coalitie’ onder het programmamotto ‘Blaffen, niet bijten’, ….en ‘schieten’, voeg ik er dan maar toe.
‘n Goeie Sinksen uit het Vlaanderenland
@Guillaume, dat uitbenen van de zuiglammetjes is hier een tikkie off topic, lees Koken met Karin dan kom je bij de juiste draad terecht en ik nam de niet-courante delen mee: nek, onderpootjes en botten. Juist daarom. Maar nogmaals, daar gaat het hier niet over. Ierland heeft vooral veel uitgestrekte graslanden waar je weinig mee kunt doen, ik zag er diverse malen schapen en koeien in de veen/grasgebieden verdronken liggen wegteren. Ook wandelden we door schapenvelden waar ik toch wel erg vieze onverzorgde wonden en ontstoken ogen hebbende dieren zag rondhobbelen. Maar dat is 25 jaar geleden, nu is het vast allemaal helemaal fijn daar.
Guillaume@
Ik hecht helemaal niet krampachtig vast aan het begrip ‘vrije grond’. Ik denk alleen aan de schapenhouders die enorme kosten zouden kunnen besparen door geen korrels en kunstmest te gebruiken. Nogmaals: ze krijgen al zo weinig voor een lam. Vandaar mij vraag of dergelijk ‘vrij’vlees een meeropbrengst zou kunnen waarmaken bij verkoop die andere derving (minder lammeren, magere ooien, minder krachtige dekrammen)zou kunnen goedmaken.
Wouter, hanteer jij nu niet een voorbeeld van dat ‘way beyond organic’? Nl. intelligent gebruik maken van de natuur. Dat is helaas wat anders dan ‘organic’. Dat komt immers zelden uit de natuur maar altijd uit gecontroleerde vormen van teelt. Na lang gesoebat mag tegenwoordig een aantal vruchten biologisch heten. Maar bewegende natuur is volstrekt uit den boze Omdat je niet weet of een lam een Marlboro-peukje vond of een achtergelaten Mc Donald’s salade met thousand islands saus ...
Je kunt wel iets biologisch verklaren, maar dan moet het ook biologisch zijn. Een van de voordelen van ´biologisch´ is dat het een wettelijke bescherming heeft. En dat er duidelijkheid is over wat wel en wat niet biologisch is. Dat heeft het voor op ´streek´ en ´ambacht´ (zie elders op dit weblog). Die bescherming is er niet gekomen omdat witteboorden keuringsinstanties en andere bureaucrqaten dat zou graag wilden, maar omdat producenten en handelspartijen duidelijkheid en onderscheid wilden aanbrengen in de markt. Misschien is het niet voldoende, en moeten we beyond organic, en soms is de meerwaarde van het certificaat misschien beperkt, maar toch, ´count your blessings´ zou ik zeggen. Een heel land zo maar biologisch verklaren, omdat we de indruk hebben dat er weinig kunstmest wordt gestrooid (biologisch is overigens meer dan dat), volgens mij is dat het toppunt van nepperij. En waren we daar nu niet juist zo op tegen?
Hoera, dat wou ik horen. Ik mag iets niet zomaar biologisch verklaren van Rene de Bruin, ik mag het niet van de wet.
Maar als Ierse veehouders maar een klein beetje veranderen, en dat hoeven ze bij lange niet allemaal, is het enige verschil tussen ‘organic’ en ‘natuurlijk’ lamsvlees een diploma en een keurmerk en afdracht van contributie of hoe je het ook noemt aan de keurmerkindustrie. Nee er is nog een verschil. Het gediplomeerde ‘organic’ is duurder.
Ja Dick, beyond.
@Dick Veerman: Beyond organic? Dit lijkt me eerder een voorbeeld van “way before organic”.
Fien, maar waarom? Zeker, biologisch is wettelijk beschermd zodat er niet mee gekloot kan worden, Maar er kan nu wel gekloot worden met iets dat de wereld een eind verder zou helpen. En erg natuurlijk is.
Blijven we dus zitten met de nepperij die Rene signaleert (en die ik begrijp want zijn echte streekproducten worden hem onder de handen vandaan gestreeckt door neppers). Maar kijk er eens anders naar: is het niet krankzinnig dat we vanwege nepperij in dit soort problemen komen?
Dick vraagt: ‘Maar kijk er eens anders naar: is het niet krankzinnig dat we vanwege nepperij in dit soort problemen komen?’
Antwoord: Ja.
Eerder is op foodlog eens geroepen dat je van alle problemen rond naamgeving en productomschrijving af bent als je liegen streng verbiedt.
Maar daar kwam de reclametak van de familie tegen in het geweer.
Liegen is tot de (commerciele) cultuur gaan behoren. En keurmerken helpen niet tegen liegen. Soms werken ze het in de hand. Als het biologische kippenvoer op is bijvoorbeeld.
“Alles wat je aandacht geeft groeit”
(en dat geldt voor keurmerken, voor biologisch, streek, etc). Als een norm van een keurmerk belangrijk wordt geef je deze norm alle aandacht. Gezond verstand en ‘logica’ worden dan niet meer gebruikt. Is onze wereld dan toch te complex geworden?
@ Wouter, het meest bizare is juist dat liegen nu al niet mag. 1ste regel van de VWA : voedsel moet veilig zijn, 2e regel van de VWA : consumenten mogen niet worden misleid. Deze 2e regel betekent toch al dat je niet mag liegen?
Wouter de Heij, misleiden mag niet. Maar we hebben er helemaal een Reclame Code Commissie voor om het begrip misleiden zo te helpen vermolmen dat jij mag zeggen dat je appeltaart gezond is en je vrouw die hem bakte een streekproduct.
Maar andersom: jij en ik mogen onze wortels uit onze achtertuinen niet biologisch noemen (als we ze te koop aan bieden). Het is in dit geval zelfs verboden om de waarheid te spreken, anders dan met dure goedkeuring van ‘Zwolle”.
Dat zegt dat toch meer over de RCC? Kortom dat daar blijkbaar weinig competentie zit!? (en misschien alleen teveel juridische kennis**) Het is gewoon niet terecht altijd maar naar EU-regels te wijzen; dat punt probeerde ik te maken. Veel wetten en normen zijn best okay en helder. Ik signaleer juist onkunde bij diegene die deze ‘simpele’ regels interpreteren zonder inhoudelijke achtergrondkennis.** Dat er in de praktijk een kennis-gat zit tussen VWA en kleinere producenten is natuurlijk ook waar. Wanneer gaan de kleinere producenten wat slimmer worden? Waarom huren ze niet een paar inhoudelijk experts in?
En dan je wortel-voorbeeld : gewoon blijven verkopen ("klaag me maar aan” zou ik zeggen tegen ‘Zwolle’). Dat je geen BIO-logootje op de verpakking kan zetten is toch geen probleem, tja als je het logotje toch wilt gebruiken dan moet je langs ‘zwolle’. In dat opzicht is het natuurlijk niet anders dan IKB en Schuttelaar & Partner ;-) .
De ellende van harde grenzen en normen is dat je altijd een discussie hebt. Sjoemelaars gaan net onder de norm zitten, logo-makers (marketeers ;-) ) verdienen eraan en als consument blijven we mopperen als we een bekeuring krijgen omdat we 124 km per rijden op de snelweg. Niets nieuws onder de zon toch?
** we zijn toch al genoeg een regel en procedure maatschappij geworden?! Voor veel organisaties en mensen het volgen van de regel en procedure het doel geworden. Dat is toch een afgeleide activiteit? Dit is naar mijn mening ons werkelijk probleem. Terug naar ambachtslui en inhoudelijk experts. En ik doel niet alleen op voedsel’mensen’.
Dus zo simpel is het? Omdat er sjoemelaars zijn, zijn er keuren. En de toezichthouders kijken ‘alleen-maar-juridisch’.
Dat diepe begrip van zaken past op 1 simpele regel. Maken we het complexer dan het is, of is het zo simpel? Een simpele regel zoals’ie uit de basisethiek van vrijwel iedere cultuur komt zou het kunnen vermijden. Hij wordt hierboven genoemd: jokken is verboden. Dat zijn maar 3 woorden.
De Heij maakt een opmerking die me doet denken aan het werk van een Duitse rechtssocioloog, Nikolas Luhmann. Hij maakte een onderscheid tussen legitimiteit en legaliteit. Het eerste voelt een maatschappij op zijn klompen aan, al hebben mensen met verschillende achtergronden nog wel een uitdaging om hun ‘klompengevoel’ bij elkaar te brengen. Het tweede is een formeel spelletje onder juristen, lobbyisten en wetgevers, handhavers en toepassers. Het schuift steeds verder op en is een spel rond de regels in plaats van het rechtsgevoel. Met legaliteit heeft het dan ook niet noodzakelijk veel van doen.
In de RCC-cases die we hier hebben zien langskomen vallen steevast twee aspecten op:
- de ‘gemiddelde’ consument zou iets vinden waarvan je op je klompen aanvoelt dat hij dat niet zou moeten vinden
- dingen die niet moeten zouden mogen, mogen toch om anderen het ook al mochten al zijn ze een tikkie vreemd (mogen liegen bijv.); om rechtsongelijkheid termijden wordt recht krom gebogen. Vanwege het recht!
We moeten het absurde normaal vinden omdat we het ‘recht’ niet krijgen om de absurditeit van de uitkomsten van het legalisme op een officieel platform aan de orde te stellen. Dat vervolgt dus zijn eigen weg in een dolle juristerij. Het is het drama van m.n. het moderne recht tav voeding en reclame. Inmiddels heeft zelfs een bedrijf als Unilever er last van.
Luhmann kende ik niet, maar gevoelsmatig begrijp ik zeer goed wat je bedoeld (bedankt voor de verwijzing). Naar mijn mening is het levensmiddelenrecht niet zo “precies” -op enkele product en procesnormen na- om door gewone juristen (of handhavers en toepassers) zonder inhoudelijke achtergrond kennis goed te kunnen interpreteren. Een juridische discussie (=legaliteit ?) zonder inbreng van de inhoudelijk experts is per definitie toch zinloos? Of ben ik nu naïef?
Zelf vind ik dat al lang een vreemde gang van zaken : “we hebben inhoudelijk experts die met argumenten een paar ‘spelregels’ voorstellen, deze spelregels worden door juristen in (Europese) wetten vastgelegd. Bij een juridische toetsing van een bepaalde case in de praktijk gaan deze zelfde juristen (en dus niet de inhoudelijk experts die de achtergrond van de oorspronkelijke ‘spelregels’ kennen) bepalen of een situatie wel of niet klopt”. Bizar toch?
Dit is dan ook de reden waarom het wortel-voorbeeld van Klootwijk een goed voorbeeld is. Natuurlijk is een wortel-uit-eigen-tuin-die-niet-bespoten is ook biologisch! Dit is overigens ook de reden waarom ik recalcitrant reageerde : “Sue me” . (Ach de soep wordt niet zo heet gegeten in de praktijk, ik denk dat zowel Zwolle als VWA nooit een boete zal geven).
Deze draad krijgt een belangrijke maatschappelijk draai op deze manier. :-)
Ik denk zelfs dat je de ‘;-)’ mag weglaten. Niet om ons hier een beetje op de borst te kloppen, maar vanwege de simpelheid waarmee het voor de goeie verstaander is neergeschreven.
Ben nog wel benieuwd naar de mening van Fien.
Tja, maar alleen Klootwijk weet of hij niet af en toe wat korreltje heeft gestrooid om de wormpjes onder de grond bij zijn worteltjes weg te houden. Op een dorp weet iedereen alles dus ook of Klootwijk korreltjes tegen wormpjes heeft gekocht bij de plaatselijke winkel van sinkel. Wie niet houdt van die praktijken op het dorp, koopt Klootwijk’s worteltjes niet. Dan zal hij ze elders moeten verkopen waar niemand hem kent en hij weg kan komen met zijn ‘mooie praatjes’.Onze wereld is groter dan een dorp geworden, daar zit ‘m de kneep. Werelds probleem in de bekende notendop.
@Dick Veerman: Een “grass farmer” als die Salatin van Pollan hanteert een tot in de details uitgekiend en behoorlijk arbeidsintensief systeem. Alle plantaardige en dierlijke elementen zijn optimaal op elkaar afgestemd in zo’n gemengd bedrijf. Dat is wat Pollan “beyond organic” noemde. Wat heeft dat te maken met grazende schapen in het min of meer ongerepte Ierse grasland? Wie is hier nou romantisch?
@ Florine, natuurlijk heb je helemaal gelijk.
Toch is het gek dat omdat de wereld groter is dan een dorp en we dus “Klootwijk” persoonlijk niet meer kunnen vertrouwen, we zg kwaliteitsmanagement-systemen (Total Quality Management, HACCP is onderdeel van TQM) hebben geïntroduceerd. En omdat we bedrijven niet vertrouwen dat ze een goed TQM systeem hebben geïmplementeerd we instanties hebben (auditors, ‘zwolle’, certificeerders, ...) die weer controleren of de TQM systemen wel okay zijn (deze bewaken alleen de systemen en de procedures en NIET de inhoudelijke kant!!). Blijkbaar vertrouwen we wel de TQM systemen en de auditors maar niet de kennis en kunde van “Klootwijk” zelf.
Mijn punt is dat we -denk ik- toch echt weer terug naar de basis moeten (vertrouwen en kennis/kunde). TQM, certificeerders en auditors zijn “middelen om” (afgeleide doelen) en geen “primaire doelen”. Het primaire doel is -lijkt me- : (1) niet neppen, (2) niet liegen, (3) veilig produceren. En laat nu net onze wetgeving deze basis uitgangspunten ook ingebouwd hebben. Dit noemt Dick toch “legitimiteit”; teveel “legaliteit” binnen de sector lijkt me niet okay.
Salatin is een intensieve boer die ‘beyond (de definitie van) organic’ snapvermogen toepast. Dat is geen vergelijk met Ierland. Eens. Maar daar ging dit ook niet over. Wel over intelligent land- en labelgebruik. Er is zoveel ongebruikt en onbenut gras op de wereld, dat we daar ook wel eens met wat meer snapvermogen over na mogen denken.
Wouter de Heij@. Ja de boel is compleet dolgedraaid. Het gaat er niet om dat we de kennis en de kunde van telers en kwekers niet meer kunnen vertrouwen;die kennis en kunde hebben ze wel degelijk in huis. Het gaat erom dat er veel geld valt te verdienen met neppers (bezuinigingen op...) en dientengevolge ook met de controle op neppers (lees Zwolle en al die andere gekmakende instanties).De verleiding is blijkbaar te groot. De een houdt de ander in stand en draai dat maar eens terug naar nul. Ik zou niet weten hoe want er zijn altijd mensen (geweest) die er geen zuivere praktijken op na houden (hielden)vanwege de centen. Zo ordinair is het gewoon. Krijg dat maar eens uit het beestje.
Wouter,
Maar ook het schapenvlees en hertenvlees uit Nieuw-Zeeland en Kangoeroe vlees uit Australië is dus ook 100% biologisch?, alleen hebben veel landen het nog niet door dat ze eigenlijk marketing technisch (gratis) goud in de koelcel hebben hangen!.
Co, neen, want schapen- en kangoeroevlees komen daar niet uit gecontroleerde kweek. Je moet de definitie van ‘organic’ nu ook niet gaan oprekken tot dingen waarvoor ze niet gemaakt is. Wild is wild en niet organic.
Anderzijds is “vertrouwen” volledig naief. Controle en verantwoording moet er zijn. Om dezelfde reden mag je geen leiders vertrouwen en geen sportlui. Zelfs al worden die laatsten met alle legale middelen omringd, dan nog gaan ze valsspelen en slikken. Tuinbouwers en schapenkwekers zijn niet anders.
Recentelijk heb ik nagedacht over het kippenproef gedoe hier. Er werd min of meer geconstateerd dat de een bioindustrie-kip hetzelfde smaakt als een biologische kip. Echter, kip die wat ouder is geworden is wel merkbaar lekkerder. Ikzelf heb vergelijkbare ervaring.
Maar ik heb begrepen dat bioindustrie nu de wijze van voedselproductie is die boven alles de productie maximaliseert. En als je kippen, in wat voor een hok dan ook, langer laat leven aleer je ze slacht dan maximaliseer je het aantal kilo’s nu juist niet. Een bioindustrieel bedrijf dat zijn kippen langer laat leven om lekkerder vlees te produceren is opgehouden een bioindustrieel bedrijf te zijn! Ergo, volgens mij is geconstateerd dat kippen die volgens SKAL certificering biologisch zijn weliswaar niet per definitie lekkerder zijn, maar dat de bioindustrie kippen wel per difinitie minder lekker zijn.
Biologische voedselprodcutie is, naar mijn beste weten, een reactie geweest op het verontrustende idee dat de maximalisatie van voedselproductie ten koste is gegaan van de ekologie van het platteland. Er zal wellicht een dag komen dat de noodzaak ervan simpelweg verdampt. Dat zal dan te zien moeten zijn in de herstelde biodiverstiteit. Of hoe je dat ook wil noemen.
