De kapitein van het Westland
Hoe zit het nu met die financiering in de tuinbouw en wat kan de rol van de banken zijn om de boel weer in een positieve ontwikkeling krijgen? Dat zijn vragen die in me opkwamen na de lange discussie die op Foodlog ontstond over ‘Tuinders Titanic’. Fred van Heyningen, directievoorzitter Rabobank Westland, voelde zich aangesproken en bleek graag bereid met foodlog.nl te praten.
Een uitspraak tijdens het gesprek: ‘We hebben te groot gedacht, maar willen ook meewerken aan oplossingen’.
Rabobank Westland is één van de lokale banken, die in de glastuinbouw maar liefst 4 miljard euro – meer dan de helft van de totale Rabo-organisatie – in de glastuinbouw heeft uitstaan. 1 Miljard van de kredieten van de totale Rabobankgroep verkeert in de gevarenzone, waarvan 60% onder de lokale Westlandse bank valt. Dat is veel. Heel veel. De afdeling bijzonder beheer van de bank is het afgelopen jaar uitgebreid van drie naar dertig mensen. Dat zegt genoeg.
Fred van Heyningen vertelde in het acht uur journaal van 18 december 2009 dat de helft van de glastuinbouwbedrijven in de problemen zit. Een kwart is op basis van bestaande normen niet meer te financieren en gaat seizoen 2010 in met aanvullende voorwaarden en vaak extra eigen inbreng. Dat was een moedige uitspraak, waarmee de kurk van de fles was, maar die wel de realiteit aan het licht bracht.
Van Heyningen is realist, zo blijkt uit de loop van gesprek. Hij heeft Tuinders Titanic op Foodlog gelezen en vindt belangrijk dat de pijnpunten worden benoemd. Dat schept duidelijkheid. Hij en de directie van Rabobank Nederland vonden het daarop volgende debat dusdanig veelzijdig en genuanceerd dat zij daar het beste uit destilleren om toe te voegen aan de visie die de bank ontwikkelt.
“Die visie wordt de komende maand gemaakt”, vertelt hij. Op basis hiervan bezien we of we de ingezette strategie van 2009, dus hogere eisen aan grootschalige nieuwe investeringen en doorfinancieren van bestaande bedrijven, doorzetten. We luisteren naar onze klanten, vinden hun mening belangrijk en volgen met interesse dit soort openbare debatten.”
Grootschaligheid
De afgelopen jaren heeft de bank fors geïnvesteerd in zogenaamde mega-projecten door het hele land. De meest in het oog springende is de ontwikkeling van het grootschalige Agriport A7 in de Wieringermeer. De eerste fase omvat in totaal 450 ha grond, waarvan nu de helft is volgebouwd. In de zomer van 2006 verrezen de eerste kassen, waar nu voornamelijk tomaten en paprika’s groeien.
Van Heyningen ziet nu dat de ambities van ondernemers, gunstige subsidies opgeteld met het financieel beleid van de bank te ver is doorgeschoten. “We hebben te groot gedacht. De concurrentie tussen agrarische banken is zeker ook veroorzaker geweest. We hebben onze grenzen verlegd.”
Sale-en-lease-back
Veel kritiek gaat nu richting marktleider Rabobank(80%), omdat deze ook als enige bank de zogenaamde sale-en-lease back constructie heeft toegepast bij de financiering van veel grote bedrijven. Ondernemers zijn daarbij in het bezit van hun grond, maar leasen hun kassen. Dat is vooral een fiscaal aantrekkelijke constructie, omdat de bank via haar eigen winst belastingaftrek kan toepassen. Die ligt natuurlijk veel hoger dan de winst van een ondernemer, die in de jaren na zijn nieuwbouw nauwelijks geld over houdt.
Van Heyningen wil die situatie nuanceren. “Het idee bestaat dat Rabobank echt eigenaar is van die kassen. Dat is niet zo. Als de ondernemer van zo’n bedrijf in financiële problemen raakt, dan treden ontbindende voorwaarden in werking. De constructie heeft er aanvankelijk wel voor gezorgd dat de polsstok iets langer was.”
Spanning
Intussen is de spanning om te snijden. Veel glastelers zijn met grote moeite aan een nieuw seizoen begonnen. Tomaten, paprika’s, komkommers en aubergine’s zijn allemaal net geplant en staan te groeien. Er is voor tonnen uitgegeven aan zaad, plantmateriaal en toebehoren, waarin de bank heeft moeten bijspringen met extra oogstkredieten. Het is nog twee maanden wachten op de eerste vruchten, waarvan je maar moet afwachten of ze dit jaar meer opbrengen dan vorig jaar. Hoe wrang ook, een klein lichtpuntje voor de Nederlandse tuinders is dat in Zuid-Spanje 80% van de vruchtgroente gewassen is geruimd, vanwege extreme weersomstandigheden. Misschien dat daardoor de primeurprijzen een beetje aantrekken. De ene zijn dood is immers de ander zijn brood, nietwaar?
Iedereen houdt zich angstvallig stil. Te stil, vindt Van Heyningen, die de discussie graag wil open breken. Er wordt in de wandelgangen, op verjaardagen, op telersbijeenkomsten wel druk gespeculeerd welke bedrijven het dit jaar gaan redden en welke hun ondergang tegemoet gaan. Maar ook als de prijzen wel aantrekken blijft het een jaar van keuzes. Hoe maakt de bank, die het Salomonsoordeel moet vellen, deze?
“Wij houden niet de grootste bedrijven in de benen, zoals velen denken”, reageert hij. We zien momenteel dat de middelgrote groentebedrijven van vijf tot tien hectare het beste presteren. Iets kleinere in de sierteelt. Mijn ervaring in de afgelopen dertig jaar is dat moderne bedrijven zich beter herstellen na een crisis dan verouderde. Sommige megabedrijven doen het ook nu goed.
We kijken dus naar de resultaten van de afzonderlijke bedrijven, de schuldenlast, de mogelijkheid om weer winst te genereren, de kwaliteit van het management.”
In februari stelt de bank haar visie voor 2010 vast. In maart moet duidelijk worden of het huidige beleid moet worden bijgesteld. De besluitvorming naar individuele groentebedrijven voor seizoen 2011 volgt in juli. Iedere individuele groenteteler krijgt vóór 1 september duidelijkheid. De ondernemers in de sierteelt krijgen die gedurende het jaar.
Van Heyningen: “Ondertussen praten we druk met belangenbehartigers, toeleveranciers om gezamenlijk dezelfde visie uit te stralen. We volgen strak de marktontwikkelingen, stimuleren verdere innovatie, houden klantsessies om kennis uit te dragen en proberen telersverenigingen samen te brengen. We voelen ons daarin verantwoordelijk.”
Tijdelijk productiecapaciteit uit de markt halen of saneren vindt Van Heyningen geen optie, maar uitstel van executie. “Het suggereert dat Nederland alleen in de markt staat. Areaal in Nederland weghalen helpt niet, want Spanje, Marokko, Engeland en Frankrijk hebben ook uitgebreid en vullen dat gat gewoon in.”
Heftig en diep
De crisis is veel heftiger dan eerdere crisissen beaamt de bankman. “De teruggang is veel sneller en de verliezen zijn groter dan wij bij eerdere crisissen hebben gezien. De vermogensachteruitgang is in een jaar tijd ongekend groot. Ik ben erg bezorgd. Ik heb veel compassie met de ondernemers. Zij slaan zich er goed doorheen. De directievoorzitter ziet dat het vermogen van de bank onder druk staat, maar vindt dat deze het beter kan hebben dan de tuinders. “Het vermogen blijft nog intact omdat het aantal afboekingen nog heel beperkt is. De winst is wel teruggelopen en dat vind ik als coöperatieve bank ook logisch in een tijd dat onze klanten het moeilijk hebben.”
Rabobank Westland heeft zich inmiddels achter de oren gekrabd en stelt zich behoudend op in de financiering van nieuwe grote projecten. “We hebben fouten gemaakt. Daaruit hebben we lering getrokken. De ontwikkeling naar verdere professionalisering en verduurzaming moet echter doorgaan. We financieren door als bedrijven een gezond perspectief hebben op de lange termijn. Dit betekent niet dat de bank geen randvoorwaarden stelt. We vragen hoge kwaliteit van bedrijfvoering, dus een adequaat management, goede managementinformatie, een passende afzetstructuur, voldoende schaalgrootte, moderne glasopstanden, ondernemerschap, mentaliteit en ambitie.” De lijst van eisen is dus behoorlijk lang.
Cluster
“Wij zijn van mening dat je hier in Nederland productiecapaciteit moet houden. Ik geloof namelijk niet in een handelscentrum zonder productie en toeleveranciers. Hightech productie is essentieel voor een cluster. Geen sector ontwikkelt zich zonder productie.”
Van Heyningen is een aanhanger van de clustergedachte van de Amerikaanse marketingman Porter. Vrij vertaald naar de glastuinbouw in het Westland betekent dat telers, handel, toeleveranciers, onderwijs, onderzoek en voorlichting door hun onderlinge competitie en samenwerking elkaar versterken. Als de productie verschuift naar andere gebieden, dan zullen andere onderdelen van het cluster mee verhuizen, is zijn overtuiging.
Macht of kracht
Er is een opvallend verschil in oorzaak van de malaise tussen sierteelt voedingstuinbouw. Sierteelt blijkt erg conjunctuur gevoelig. Prijzen zullen aantrekken als mensen weer meer gaan besteden. Daar ligt het chronisch probleem van een sterke euro tegen zwakkere valuta van exportlanden als Engeland, Midden- en Oost-Europa.
Voor de voedingstuinbouw ligt dat veel moeilijker. Mensen eten niet gigantisch veel minder als hun portemonnaie minder gevuld is. De afzetstructuur zit in de groentesector wezenlijk anders in elkaar, door het ontbreken van de klok, veel handelende marktpartijen en de concentratie van retailers. Van Heyningen: “Ik denk dat we naar drie, vier producentenblokken toe moeten in Nederland, die uit een vorm van marktkracht kunnen opereren. Dat is iets anders dan marktmacht. Daarmee redden we het niet.”
Marktmacht is aanvankelijk ook een motief geweest voor de schaalvergroting en concentratie, vanuit de gedachte dat je daarmee de retail van repliek kan dienen. De directievoorzitter vindt dat een gelopen race. “Als één partij in Nederland alle paprika’s verkoopt en klanten uitsluit om een hogere prijs te halen, dan wijkt een retailer als Lidl bijvoorbeeld uit naar een ander land en investeert daar in productie.”
Maar als Lidl gebruik maakt van de huidige situatie dat kassen goedkoper zijn en probeert een slag te slaan door bedrijven in de Wieringermeer op te kopen? Hij glimlacht om deze vraag. “Dat is eerder in de sector gebeurd, zonder succes. Een retailer is nu eenmaal geen producent.”
Een voorbeeld van marktkracht noemt Van Heyingen de samenwerking tussen telers, Bakker Barendrecht en Albert Heyn. In dit model zijn de telers prefered suppliers van de grootgrutter. In die vorm van samenwerking hoeven productiebedrijven afzonderlijk niet super groot te zijn. “Mensen zeggen wel dat het de retail om de laatste cent gaat, maar dat is wat we er zelf van gemaakt hebben”, meent hij.
Overigens vindt hij dit model niet heilig. Er zijn weinig voorbeelden van grote productiebedrijven die dedicated voor één supermarkt werken. Grote bedrijven moeten ook dedicated werken, maar dan voor twee of drie ketens, om het risico te spreiden.
Kostprijs of specialisatie
Nu de weg naar grootschaligheid tegen de laagste kostprijs dood lijkt te lopen is de vraag geoorloofd of Van Heyningen nog gelooft in megabedrijven. Grote bedrijven kunnen, mits er ook sprake is van goed management dat die bedrijfsgrootte aan kan, denkt hij. “Wij weten niet waar de grens ligt in de omvang van bedrijven. 50 of 100 hectare? Het lastig om een grens te trekken. In andere teelten zien we juist kleinschaligheid floreren. Er ontstaan specialismen. Het model van Koppert Cress werkt. Wij geloven dat er voor meer bedrijven zulke mogelijkheden liggen. In onze visie, waar we zoeken naar een rode draad tussen resultaten en bedrijfsomvang, komen we daar zeker op terug. Maar, er zijn meer factoren dan schaalgrootte die succes van een onderneming bepalen.”
Beter kan de Nederlandse tuinbouw zich focussen op waar ze goed in is. “Als ondernemers alleen gaan voor het goedkoopste, dan gaan zij het niet redden. Ze moeten het echt hebben van toegevoegde waarde. We zijn hier uitermate goed in logistiek en distributie. De supermarkt heeft daar baat bij. Dat kunnen we beter uitbaten. Als de sector zorgt dat producten sneller bij de supermarkt zijn. Als zij verantwoordelijkheid neemt voor de aankleding van het schap, meer vanuit klantbehoefte denkt, meer werkt aan goede producten, verpakking, beleving. Dan ligt daar meer toekomst dan in lage kostprijs. De teler moet weer dichter bij de markt komen.”
Taak voor de bank
Nederlandse tuinders en hun toeleveranciers zijn buitengewoon goed in technische innovatie en teelttechniek. De uitdaging om naar duurzame, energieneutrale tuinbouw toe te gaan is gretig opgepakt. Anders ligt het bij het vermarkten van de producten.
Na de val van de veilingklok voor de voedingstuinbouw in de negentiger jaren is er een soort vacuüm ontstaan. The Greenery heeft toen als kersverse afzetorganisatie niet gebracht wat er aanvankelijk van werd verwacht. Telersverenigingen, meer dan dertig in totaal, hebben de verkoop zelf in handen genomen. Van Heyningen vindt dat dit niet altijd even professioneel gebeurt.
“Er zijn natuurlijk goede voorbeelden. Maar toch. Wegkopen van mensen, iedere vereniging zijn eigen verkoper met dito salaris, leidt tot stapelen van kosten. Belangrijk vinden wij om samenwerkingsverbanden in de afzet duurzamer te maken en mensen aan te trekken met een bredere scope en strategisch inzicht die een goed zakenpartner van handel en supermarkt kunnen zijn”, meent hij.
De directievoorzitter vindt dat zijn bank een taak heeft om samen met andere marktleiders in de sector gericht te sturen naar een betere afzet. Hij wil daarvoor de ervaring van de bank inzetten. “Fouten die nu in de sector zijn gemaakt hebben wij als grote organisatie misschien in het verleden ook gemaakt en daarvan geleerd. Die kennis kun je inzetten. Wij voelen ons mede verantwoordelijk in het zoeken naar oplossingen”, meent hij.
“Vroeger was de tuinbouw één collectief, dat luisterde naar de voormannen. Dat is niet meer zo. Met de toename van de bedrijfomvang en individualisme zijn belangenbehartigers minder belangrijk geworden. Toch moet je de groep weer bij elkaar krijgen om de zaak in beweging te krijgen.”
Van Heyningen wil de overheid ook bij dit proces betrekken. Ik vind het belangrijk dat zij zich richt op de kaders en goede regelgeving. Kijken of supermarkten geen ongezond gebruik maken van hun macht. Dat zijn voor mij belangrijke issues. Je moet de overheid niet vragen om in te grijpen bij het bezweren van de crisis. Als je financieel afhankelijk wordt van een overheid dan raak je de dynamiek en het ondernemerschap kwijt. Je kunt de overheid wel vragen mee te werken aan het weghalen van barrières om meer samen te werken zoals de strakke regelgeving rond GMO-subsidies, die hechtere samenwerking veel lastiger maakt.”
Wakker schudden
Van Heyningen wil zaken in beweging krijgen, maar het probleem is ingewikkeld en complex van structuur. Het is de afgelopen vijftien jaar niet gelukt om neuzen dezelfde richting op te krijgen. Daarom is het best opvallend dat hij de journalistiek ook in dit proces wil betrekken. Om ogenschijnlijke tegenstellingen aan het licht te brengen. Om mensen wakker te schudden en te speuren naar nieuwe expertise uit andere sectoren.
En zijn tuinders nu eigenlijk ondernemers volgens Van Heyningen? “Voor mij is een ondernemer iemand die over zijn schaduw heen stapt, die zaken realiseert. Dat is met groot tempo gebeurd op het gebied van duurzaamheid en energie als nieuwe inkomstenbron. Een ondernemer neemt ook gecalculeerde risico’s ”, vindt hij. “In veel gevallen zijn er te grote stappen genomen, die gevaarlijker zijn dan we met z’n allen voor ogen hadden. Er mag dus meer aandacht komen te liggen op risicoanalyse.”
De kapitein heeft vertrouwen. Hij staat op de brug van het Westland. Niet van de Titanic. Hij stuurt om het ijs heen.
Reacties (224)
Het getuigt van karakter en oprechte betrokkenheid van de heer Van Heyningen zoals hij aan dit interview heeft meegewerkt. Daarbij de complimenten voor Pieternel, die met haar brede kijk op de tuinbouw en de wereld waarin de tuinbouw opereert alle belangrijke punten aan de orde heeft gesteld. In het verhaal wordt duidelijk dat moderne bedrijven, met een gezond perspectief op de lange termijn, gemiddeld genomen meer kans hebben om zich te herstellen.
Dat is ook logisch, maar ik vraag me wel af wat men dan precies verstaat onder moderne bedrijven met een gezond perspectief op de lange termijn. Zijn dat de bedrijven die teelttechnisch helemaal up to date zijn of zijn dat ook de bedrijven die al jarenlang veel tijd, bloed, zweet en tranen hebben geïnvesteerd in het creëren van toegevoegde waarde? En die nu wellicht op het punt staan om daar de vruchten van gaan te plukken?
Marktkracht, toegevoegde waarde, meer denken vanuit klantbehoefte, enz. Natuurlijk, dat is de toekomst. Op http://www.degroentenenfruit.nl/Weblog/Jan-Robben/United-Cha nge-II.htm heb ik vorige week al een oproep gedaan aan telers en de andere ketenpartijen om nu eens concreet wat te gaan doen. Helaas, de treurnis overheerst op degroentenenfruit.nl. De positieve vonk slaat nog niet over, het blijft bij een waakvlammetje.
Complimenten: Een heldere uiteenzetting en een heel duidelijk alarm. Daar moeten we iets mee. Willem&Drees;willen die ondernemers helpen die vooruit kunnen en willen. Moderne bedrijven die een onderscheidend duurzaam product telen.
Tuinders moeten marktgerichter gaan werken en specialismen ontwikkelen. Om dat te kunnen doen, moet je vakman zijn en een onderscheidend product kunnen telen.
Willem&Drees;voert op dit moment geen komkommer, tomaten en paprika. Reden: wij weten nog niet wat het onderscheidend vermogen is, wat een duurzame kasteelt zou kunnen zijn én hoe je toch de seizoenen kan blijven vieren.
Via deze weg nodigen wij telers uit om met voorstellen te komen van duurzame onderscheidende producten die zij telen en die wij dan in de buurt (lees straal van 40km rond het bedrijf) in de markt zouden kunnen zetten.
Wij zijn geïnteresseerd in verrassende innovatieve producten. Die dus echt natuurlijk zijn. Zo hebben we ‘spruiten op stam’, flamenco aardbeien en de Wellant appel. Ook de Cox’Orange Pippin wordt steeds zeldzamer.
Wij schuwen geen high tec, maar we schuwen wel ‘stoken in de winter’. Wij hebben veel biologische producten, maar staan open voor aantoonbaar duurzamer geteelde gangbare gewassen. Wij werken op basis van transparatie en vertrouwen met mensen die vooruit willen en net zo ondernemend idealistisch zijn als wij. Dus verwachten dat ook van onze leveranciers. Ach, kijk maar op de site voor meer info: http://www.willemendrees.nl
Ben benieuwd!
Ik vind het persoonlijk zeer welkom dat de heer van Heijningen en de Rabobank waar hij namens spreekt, zich in de sector mede verantwoordelijk acht voor de problemen. En dat zij zich actief willen inzetten om de problemen de baas te worden.
De problemen waar wij als telers mee te maken hebben beginnen volgens mij bij het woord transparantie. Er zijn in de groenteteelt maar weinig telers die weten waar hun partij heen is gegaan en wat er voor betaald is. NMA en LEI onderzoeken in de keten wijzen uit dat ook voor overheidsorganen transparantie ver te zoeken is.
In de verkoop keten roept men “glas bijbouwen zonder afzetgarantie door telers” uit tot populairste zin van het jaar. Bij telers wordt “voorziening tot productbeschikbaarheid door handelaren” gezien als de drive achter de twijfelachtige overproductie.
De telers vermoeden dat de marge in die verkoop keten vele malen positiever is dan de negatieve marge die de telers zelf ieder jaar aan de bank mogen uitleggen. Dit wordt gesterkt door het feit dat sommige telers zo af en toe wel een verkoop prijs aan een eind afnemer te zien krijgen. En daar kun je als teler best van schrikken. Als je geïnvesteerd hebt in een top tuin, je levert naar jouw mening top kwaliteit en je ziet dan één prijs die voor jouw product wordt gemaakt. Dan weet je genoeg, “ZO KAN HET NIET LANGER”. Blokvorming is wat zo’n teler betreft prima voor transactie kosten verlaging maar niet meer met zijn producten. Hij/zij gaat er vast en zeker meer voor maken tijdens de verkoop.
Sommige telers hebben elkaar in het verleden al opgezocht, en gaan samen hun verkoop organiseren. Andere zoeken nieuwe collega’s en gaan het in kleiner verband proberen. Tegelijkertijd wil een grote groep telers de APO’s zo snel mogelijk up en running. Want door verdere blokvorming hebben we meer zeggenschap over de verkoop prijs enzovoort.
Waarom al die verschillende richtingen?
Eigenlijk is het vertrouwen tussen kopers/verkopers en telers de laatste jaren zoek geraakt. Ondanks de intensieve samenwerking en de grote verticale stappen die zijn gemaakt in de kolom. Waarschijnlijk zijn we er allemaal schuldig aan en dat is spijtig.
We moeten er nu voor waken dat andere verkoop systemen, nieuwe afzet methode en andere ontwikkelingen in de sector, gaan leiden tot hogere transactie kosten, nog minder transparantie en onwerkbare logistieke situaties. De realiteit leert ons dat de grote volume stroom die we als telers samen op gang brengen goed en goedkoop gecoördineerd dient te worden. Anders krijgen we nog minder voor ons product.
Klok
De laatste tijd ontstaat steeds vaker de roep om de klok. Ook op detuinder.com staat een artikel die met veilen 3.0 die kant op wijst. Ik werd vorige week door iemand gewezen op het onhaalbare karakter van een klok of systemen die daar op lijken, dit moet met name gezocht worden in de extra kosten die dit soort systemen met zich mee brengen. Op basis daarvan was ik al van plan de discussie wat breder te trekken.
Veilen 3.0 is geen klok, het is een virtuele mogelijke invulling van een systeem waarmee de telers en kopers terug kunnen naar transparante handel. Al is het alleen maar om het vertrouwen in de kopers/verkopers terug te brengen.
Transparantie en kosten:
Aangezien iedere teler een computer met internet heeft kan iedereen realtime de handel bekijken en volgen. Meer transparantie dan dat is volgens mij niet haalbaar.
Valkuilen:
Ik zal de laatste zijn die roept dat ik de wijsheid in pacht heb. Ik wil iedereen inclusief dhr van Heijningen daarom vragen mee te denken en te reageren. Waar liggen de valkuilen, wat zien we misschien over het hoofd. Op welke manier zorgen wij er als keten gezamenlijk voor dat we transactie kosten verlaging krijgen i.p.v. transactie kosten verhoging. En als systemen in deze richting niet wenselijk zijn hoe krijgen de telers dan weer vertrouwen in de vorming van de prijs? De drie of vier producenten blokken waar dhr van Heijningen naar toe wil. Hoe krijgen waarborg je voor de telers in die blokken transparantie rondom de prijs?
@ Willem
Ik had me vorige week aangemeld maar ik kwam tot de conclusie dat jullie mijn product niet willen. Aangezien in jullie credo op nummer 2 staat dat jullie geen product uit een verwarmde kas wil verhandelen.
Maar als je geintresseerd bent in leuke komkommers dan kunnen we natuurlijk altijd wat afspreken.
@ Robert
Hoe is de kas verwarmd? Daar moeten we zicht op krijgen.
Wij willen net zoals foodlog.nl een rationele analyse waarom we een product wel of niet zouden moeten opnemen. Op dit moment hebben we nog geen rationele basis gevonden om met deze producten te werken. Maar wie weet, overtuig ons maar!
Willem Treep, ik las jullie verhaal in Nieuwe Oogst.
Die verwarming is een interessante discussie. Je weet dat er is geïnvesteerd in duurzame verwarmingssystemen tot en met nagenoeg gesloten kassen. Interessant is om eens te bepalen hoe duurzaam die komkommers zijn. Het zou best eens kunnen zijn dat zo’n kasproduct niet zo heel veel energie kost. Althans, veel minder dan je op het eerste oog verwacht.
De kapitein staat op de brug van het Westland, niet op die van de Titanic en dat is maar goed ook want dan was hij allang verzopen.
Dat bootje waar hij nu op vaart omzeilt de ijsberg en is inmiddels belandt in de storm, met uitschieters van orkaankracht, die over de hele wereld raast.
Tot mijn spijt moet ik constateren dat het compas in de stuurhut nog steeds gericht staat op liberale wereldhandel.
Een richting die ervoor gezorgd heeft dat we nu in deze situatie belandt zijn.
Een door overheden en banken gestimuleerd systeem op basis van groei en kostprijsverlaging die zinkend de kade bereikt heeft.
Rentetarieven zijn al in de jaren negentig kunstmatig laag gehouden om groei te kunnen realiseren en zijn een belangrijke voedingsbodem gebleken voor het ontstaan van bubble’s.
Broodnodige correcties, die mensen bewust hadden gemaakt van de utopie oneindige groei, bleven uit en de economisch, financiële tanker, om maar bij bootjes te blijven, bleek niet meer te stoppen.
Toch wel, twee jaar geleden, toen in de USA pokeraars die op het luxueuze dek hun spel speelden natte voeten begonnen te krijgen.
Toen bleek hoe lek de Hare Majesteit Vergiet was.
Erkend zal moeten worden dat het liberale systeem niet deugd.
Een ander systeem is gewenst omdat ook elk alternatief, meer niche markten, meer biologisch, kortom meer van alles weer in diezelfde spiraal terecht gaat komen.
Ook de zienswijze van Van Heyningen om maar weer tot kostenverlaging en productie verbetering en verhoging over te gaan is gedoemd te stranden in een ratrace.
Continentale landbouw, met regulatie van productaanbod en prijs op hoogste kwaliteitsniveau, waardoor producenten, van alle producten, weer marge kunnen maken en vandaaruit kunnen werken aan verdere verbeteringen is een alternatief en oplossing voor veel meer problemen die liberalisatie met zich meebrengt.
Ondernemers zijn dan zelfs weer in staat om de verplichtingen aan hun financiers te voldoen.
Graag zou ik hier een reactie van de Van Heyningen op hebben om het idee van continentale landbouw te becommentarieren en waar hij knelpunten ziet.
Ik zit me vanaf 10.11 te verbazen over de reacties. Wat zegt de heer van Heyningen?
Quote:
Van Heyningen wil zaken in beweging krijgen, maar het probleem is ingewikkeld en complex van structuur. Het is de afgelopen vijftien jaar niet gelukt om neuzen dezelfde richting op te krijgen. Daarom is het best opvallend dat hij de journalistiek ook in dit proces wil betrekken. Om ogenschijnlijke tegenstellingen aan het licht te brengen. Om mensen wakker te schudden en te speuren naar nieuwe expertise uit andere sectoren.
Natuurlijk is die kasverwarming relevant en die smaakcommissie van Jan Robben ook, maar het punt is dat het systeem als geheel niet klopt. Dat kunnen de tuinders niet oplossen, de verwerkers ook niet, de supers niet, de rabobank niet. Niemand kan dat in z’n eentje. Alleen samen kun je zoeken naar verbetering.
Van Heyningen noemt het een complex probleem. Dat woord complex valt hier vaker: complex communiceren bijvoorbeeld. Er wordt echter ook bijgezegd dat het wel simpel genoeg moet blijven. Daarom een simpele vraag: met wie zouden jullie (de tuinders) nu eens open willen praten om samen tot een nieuwe visie te komen. Enne ... ohja ... ook in die visie staan niet alle neuzen dezelfde kant op.
Nog even voor de helderheid: het gaat daarbij ook niet om JULLIE visie over te brengen op die anderen en die anderen mogen GEEN tuinders zijn, maar spelers uit de keten tussen jullie en mij (ik ben de echte klant/consument). Het gaat om luisteren, bedrijpen, inzicht opbouwen, enz en dan pas visie vormen.
Ik ben benieuwd met wie jullie zouden willen praten en waarover?
PS: Mocht de Rabo meelezen. Betalen jullie de zaalhuur?
Harold,
Het overleg in de tuinbouw zit helemaal op slot, voor zover ik het kan beoordelen en hoe ik het heb opgetekend uit de mond van Van Heyningen. Het is dus inderdaad opvallend dat hij de journalistiek een rol toekent om discussie los te trekken. Er lopen capabele mensen rond, die het vermogen hebben NMA, PT en LNV te beïnvloeden en wijze adviezen te geven, maar ze zijn nog niet gebundeld.
Kennelijk moet het nog slechter gaan, voordat mensen stappen gaan nemen.
Harold, ik doe met je mee als er behoefte aan is. En vooral omdat ik, met alle respect voor meneer van Heijningen, weer begrippen voorbij zie zeilen als marktmacht, toegevoegde waarde, focussen op waar je goed in bent, klantgerichtheid, producentenblokken, wakker schudden, neuzen in dezelfde richting, tegenstellingen aan het licht. Begrippen die ons misschien wel juist in deze situatie gebracht hebben. Ik denk dat het eerder gaat om de realiteit onder ogen te zien, oplossingen op nieuwe plekken te zoeken, alle mogelijkheden te onderzoeken en met alle mogelijkheden te werken en vooral proberen nieuwe betekenis(sen) te vinden in wat we doen. Dat geldt voor de teler, de verdeler en de consument. They are in this together, we zullen er samen uit moeten komen. Het zit hem niet in een grote machtige ommezwaai, het zit hem in honderden kleine alternatieven. En die moeten we gaan bedenken en gewoon doen.
Tot mijn verwondering wordt er veel geïnvesteerd in kassenbouw in Terneuzen (zie o.a. hier: http://www.warmco.nl/welkom/ ) in kassenbouw in Terneuzen (en weer zit Rabo ertussen..), waar men met afvalwarmte in combinatie met CO2-afdracht van Yara uit Sluiskil (Norske Hydro; fertilizer plant/kunstmest) doet of men het ei van Colombus heeft uitgevonden.
Hoe kan dat ?
De CO2 (zelf nog pijpleidingen verkocht voor dit Shellproject) van Shell wordt in het Westland ook toegepast, eveneens als restwarmte, en dat ook weer in combinatie met kleine warmtekrachtcentrales…
Is er een extra subsidiepot voor deze regio, waar het Westland niet aan kan ?
Gek om extra te investeren als een bedrijfstak in het nauw zit.
Of een curieus subsidie-vehikel hier met Europees geld, of zo ?
En in hoeverre drukt de kunstmatige opgepepte kweek van watersmaakpaprika’s op de belastingbetaler ?
Zelf ga ik elke week naar onze Terneuzense Turk (bij het binnenkomen zeg je (fonetisch) ‘kenaaide’ en bij het weggaan ‘kulukkelu’) en met een grote smile koop je dan daar zeer verse geïmporteerde zoete, pittige en hete ‘biber’ waar die absoluut prachtige supergrote smaakloze Nederlandse waterpaprika niet aan kan tippen..
Jan Peter,
Geheel mee eens. Ik denk zelf dat er in het laatste deel van quote ook nog een essentie zit:
Quote:
.... en te speuren naar nieuwe expertise uit andere sectoren
Zelf denk ik dat het eerder zal gaan om perspectieven uit de andere sectoren, dan om expertise. Maar goed, het idee dat al die honderden kleine alternatieven niet allemaal uit de sector zelf hoeven te komen en ook niet beperkt hoeven te blijven tot de sector zelf is op zich al opzienbarend genoeg lijkt me.
Mij lijkt het wel wat als de locale huisarts een paar uur in de locale super komt rondlopen om zijn “klanten” te helpen de voor hen juiste boodschappen te doen (die zijn namelijk anders voor jongeren, ouderen, dikken, dunnen, zieken, etc. En wat de te denken van jonge-zieken en oude-dunnen. HAHAHA, de bijl aan de wortel van de doelgroepmarketing!
Zo’n soort aanpak strookt overigens niet geheel met wat de Rabo voor ogen heeft:
Quote
De directievoorzitter vindt dat zijn bank een taak heeft om samen met andere marktleiders in de sector gericht te sturen naar een betere afzet. Hij wil daarvoor de ervaring van de bank inzetten. “Fouten die nu in de sector zijn gemaakt hebben wij als grote organisatie misschien in het verleden ook gemaakt en daarvan geleerd. Die kennis kun je inzetten.
Dat laaste, dat inzetten van de kennis, dat klopt wel, maar om samen met de marktleiders gericht te sturen naar een betere afzet???? Ik geloof dat niet. Dat klinkt inderdaad teveel als de grote ommezwaai in de handen van de machtigen.
Ik geloof wel in jouw “honderden kleinere alternatieven-aanpak”. En daarom refereerde ik ook aan het woord “zoeken” in mijn reactie om 13:36.
Laat de directeur van de locale Rabo daarom maar meelopen met die huisarts en ook met de slakweker die consumenten komt voorlichten over “echte sla is lekkerder” (of zoiets). En dat een paar honderd keer, in allerlei vormen.
Zoeken naar verbetering door honderen kleine initiatieven is een bekende manier om complexe problemen te lijf te gaan. OK, dat is moderne managementtheorie. Mag dat ook gezegd worden op Foodlog? :-)
En als dat mag, dan kan de Rabo ook met recht die zaalhuur gaan betalen. Er komen immers mensen (slakwekers, locale rabodirecteuren, huisartsen, enz, enz) die zinnig met elkaar kunnen praten vanuit een betere visie op de praktijk dat de marktleiders dat zouden kunnnen. HAHHAAH. De bijl aan de wortel van de focusgroepen.
Benieuwd of dat ook mag op Foodlog?
En in die meeting kan dan ook dat hele scale aan initiatieven worden gedeeld en kunnen successen en tegenvallers worden besproken een aangepast. HAHHHHAA, de bijl aan de worden van “de strategie”.
En nu ophouden, anders loopt het uit de hand.
PS: Erg blij met dit interview. De opening is gemaakt.
Inderdaad Harold, dat samen met andere marktleiders gericht sturen naar een betere afzet is marktleiderstaal. Die heb ik vaker gehoord. Nog uit de tijd van ‘one size fits all’ Je zou toch denken dat bankdirecteuren anders zouden zijn gaan denken. Maar genoeg kritiek. Van Heyningen heeft A gezegd en daar is moed voor nodig, nu gaan we B zeggen en daar is ook moed voor nodig.
@Harold “Dat kunnen de tuinders niet oplossen, de verwerkers ook niet, de supers niet, de rabobank niet. Niemand kan dat in z’n eentje. Alleen samen kun je zoeken naar verbetering.”
Om dan als voorbeeld nog maar even bij mijn eigen idee te blijven: daar zie ik een belangrijke rol voor het Productschap Tuinbouw. Niet dat ik mijn eigen ideeën heilig wil verklaren. Maar bij het PT heb je juist de hele club bij elkaar zitten, van telers- tot en met supermarktbelangenbehartigers. En als die willen kunnen ze bindende afspraken met elkaar maken.
Wellicht kunnen mensen van PT zich hier ook eens laten horen. PT moet zich het komende jaar nog dubbel en dwars gaan bewijzen als nuttig instrument. Anders lopen ze het risico om door de politiek van de kaart geveegd te worden. En dan zijn we het enige orgaan waar de hele keten met elkaar iets kan afspreken wellicht voorgoed kwijt.
Ook dat moet gezegd worden: het is geen kritiek op de Rabo. Integendeel zelf. Hulde! Hulde! (twee keer is genoeg).
En het is een uitnoding om het gesprek over B aan de gaan met alle stakeholders in het systeem en waar dat helpt ook met perspectieven van buiten. Dan komt vanzelf boven water of ze anders zijn gaan denken of dat het simpelweg ontbreekt aan “kennis over hoe het anders kan”.
Laten we niet vergeten dat alle managementscholen, publicaties, organisatievormen en marketingaanpakken die nu in gebruik zijn in de basis 1 herkomst hebben: militaire strategie en organisatie. Met dank aan onze Amerikaanse guru-vrinden.
Zo’n aanpak helpt als je moet veroveren, maar niet meer als je in een complex netwerk moet overleven en transformeren. Als je je daar geen rekenschap van geeft veroorzaak je veel schade en dat kennen we van .... juist ja, de militairen.
Het is tijd voor een nieuw instrumentarium, de “honderden initiatieven aanpak” is daar een voorbeeld van. Dat snapt de Rabo ook wel. En als het niet zo is, dan lezen we dat hier wel. En gaan we die discussie gewoon aan. Wat het moet niet alleen anders, het kan ook.
Nou kapitein van de Rabo.De titanic is m.i al aan het zinken. Ik kijk om me heen in de Bommelerwaard.Heel veel chrysantenteelt. Mooie grote bedrijven en koopmanshuizen die aan de vecht zeker niet zouden misstaan.Prachtig toch? vrijwel allemaal gefinancierd door onze plaatselijke Rabo. Prachtig toch? Tenslotte als je veel geld uitleent kun je ook heel heel veel verdienen als bank.Prachtig toch........?Maar de werkelijkheid is een beetje anders. Ik ken handenvol bedrijven die technisch totaal failliet zijn. Sommige staan leeg. vele draaien met hun mooie zwarte Merceds G en BMW s op de dam door. Dit wordt gedaan uit compassie met de ondernemer.Prachtig toch? Hoe kan het dan dat na 1,5 jaar economische crisis de buidel bij de kwekers totaal leeg is?Ook privé?Vooral prive trouwens want u trekt er echt de laatste cent uit. Hoeveel schone schijn is er jarenlang opgehouden? U bent voor clusters want dat is goed voor de sector.Ja ja de sector. Ik maar denken dat de Rabo er is en was voor haar leden...........mijn totale excuses dat ik het zo fout heb gezien. Wel goed dat u reageert.
De “honderden initiatieven aanpak” of “Erkend zal moeten worden dat het liberale systeem niet deugd.”? Alleen het feit dat zo’n strategische keuze onderwerp van gesprek is is al bijzonder.
Interessant om de Rabobank-visie te vergelijken met de bijdrage van Gerard Rutte getiteld Welke dombo beweert dat boeren ooit de regie in handen hebben gehad of zo iets. Fred van Heyningen komt overigens tot veel gelijke conclusies als heer Rutte: er zijn in het verleden dingen verkeerd gelopen en daar moet verandering in komen als er wat verdiend moet gaan worden. Waarom vind ik het ene verhaal dan sympathiek en gaat van het andere verhaal bij mij de haren rechtop staan? (wat ook de bedoeling is) De Rabo-bank geeft toe dat ze het zelf niet helemaal meer weten. Gerard Rutte weet echter precies wat er aan de hand is. Boeren zitten lekker op hun krent af te wachten (mopperend), maar echt ondernemen? ho maar! Hij wil geen coach zijn die het achteraf goed weet. Boeren moeten zelf (weer) de regie in handen nemen. Ze moeten het dan wel goed doen uiteraard. Je moet iets ontwikkelen waar afnemers niet genoeg van kunnen krijgen. Komt mij over als de voetbalcoach die na een met 1-0 verloren wedstrijd tegen de keeper zegt: “Je moet gewoon de bal tegenhouden hoe goed de aanvallers van de tegenpartij ook zijn” en tegen de spits: “Je moet gewoon scoren, hoe goed de verdediging ook is”. Dan win je met 1-0.
“Als je faalt heb je het niet goed gedaan” dat lijkt een onweerlegbare conclusie. Maar ik zie een andere conclusie: als je het goed doet heb je geen garantie op succes. En als je succes hebt wil dat niet zeggen dat je het goed gedaan hebt.
Daarom hulde aan de Rabo voor hun visie dat het moeilijk is een visie te hebben. Hebben ze het tot vorig jaar verkeerd gedaan?? Er is ook zo iets als “go with the flow”. Vergelijking met de aandelenmarkt: Het beste moment was vorig jaar om op de top van de markt de aandelen te verkopen. Maar stel dat iemand zo vooruitziend was dat hij de aandelenbubble had voorzien, welk moment had die zijn aandelen verkocht? En stel dat je een bedrijf in aandelen hebt en klanten adviseert: wanneer zou je advies geven te cashen? [ik bedoel het volgende te zeggen:]
Als de Rabobank 5 jaar geleden had gezegd: we raden jullie aan om maar niet te investeren in kassen, grond, etc. Zouden klanten dan niet massaal hebben gezegd: “We gaan toch nog even bij een andere bank informeren”?
@Willem
Ik zal eens kijken of ik mijn afstudeer scriptie van een jaar of 4 geleden online kan zetten. De scriptie heeft als onderwerp energie van bedreiging naar kans. In de stuk heb ik naar het best van mijn vermogen geprobeerd te onderbouwen waar we als glastuinbouw sector naar toe zouden kunnen gaan.
@Harold
Ondanks jouw verbazing zijn alle vragen en bijdrage’s volgens mij belangrijk, zeker als we hier meerdere malen uitspreken dat geen enkele partij de huidige malaise alleen kan oplossen.
Ook vragen en initiatieven zoals die van Willem en Drees. Ik denk dat de vraag van Willem over elementaire zaken zoals “How is it made” belangrijk zijn om in de huidige discussie mee te nemen.
@Pieternel en @Jan
Ik zit daar ver vanaf, sterker nog ik weet er niets van. Niets eens welke clubs er zijn en wie met wie waarover praat. Praten jullie over hetzelfde clubje?
Pieternel: welke overleg zit muurvast?
Jan: komt PT verder dan praten, of is dat het overleg waar Pieternel van zegt dat het muurvast zit?
@Robert
Mijn verbazing ging over drie reacties die over kassen en verwarming gingen. Weer over “de eigen toko” dus i.p.v. het zoeken naar de verbinding en het gesprek met de ander.
Overigens wel eens met je reactie: Ja, alle reacties zijn relevant. Ook als je merkt dat men moeite heeft om buiten de eigen toko te kijken is dat relevant. Dat is namelijk ook een meting.
@Harold, bij PT doen ze zeker meer dan alleen praten. Daar worden ook besluiten genomen. Als de telers en andere spelers in de keten samen ergens heilig in geloven en daar dan ook helemaal voor willen gaan, dan zijn de belangenbehartigers die namens alle dragende organisaties het PT besturen de aangewezen personen om die zaken te realiseren. Mits het strookt met landelijke en Europese regelgeving.
Maar dan moeten er eerst wel concrete plannen zijn om uit te voeren. Ik heb een voorzet gedaan en anderen mogen proberen een nog betere voorzet te geven. Als die goeie voorzetten er niet komen van de achterban en ze de spitsen geen rugdekking geven, dan zal de scoringsdrift van onze belangenbehartigers er misschien nog wel zijn, maar allemaal tevergeefs.
Ik sprak vanmiddag met Marc Jansen van het CBL. Het was een interview voor een serie die ik doe voor de boerenkrant van Nederland. Het is volgende week pas te lezen maar ik vermoed dat het heel interessant wordt in het licht van de opmerkingen van Harold en Jan-Peter: klassieke marketing werkt niet meer. Ook hij ziet dat. Die marketing heeft nl. laten polariseren wat nu weer bij elkaar gebracht moet worden. Ik geloof dat 2010 echt een opmerkelijk jaar gaat worden.
@Dick
Snapt Rutte dat ook? in zijn stuk op het AGD.foodlog lees ik weer veel van zijn zelfde advies. Marketing, innoveren, marketing en innoveren
@Jan Peter en @Harold, kunnen jullie niet eens wat concreter worden? Ik denk zelf ook graag buiten de gebaande paden maar wil het wel graag snel concreet en praktisch uitvoerbaar maken. Zoveel tijd hebben we niet. Hoe moet het?
Grappig: de code die ik nu moet intikken is simple51 (ik zal wel te simpel zijn en toevallig ben ik ook 51)
Beste Fred,
Met veel belangstelling, verwondering en bewondering heb ik het prima door Pieternel geredigeerde intervieuw gelezen. Het getuigd van durf en openhartigheid van binnen uit een organisatie als Rabobank die er goed in is om de vuile was te verbergen.
Dat je de handschoen op wilt nemen is punt 1 maar of je dat ook toegestaan wordt is een andere zaak. We weten maar al te goed dat Rabobank Nederland mede aan het stuur zit in het Westland op dit moment.
Je geeft toch enkele zaken aan waar ik graag met je over wil spreken.
In mijn artikel op AGF geef ik als een startegisch punt aan dat ook een investering- en financierings strategie op de toekomst ontwikkeld moet worden.
Bijvorbaat een onderdeel waar Rabobank een grote bijdreage aan kan leveren.
Je geeft ook duidelijk aan hoe moeilijk het is op dit moment om beslissingen te nemen.
Zeker daar waar in feite veel technische faillisementen zijn ontstaan.
Ik hoop van harte dat Rabobank hier het lef heeft om beslissingen te nemen op basis van de Cashflow bij de bedrijven. Mogelijk zullen velen door kostenbewust te werken voldoende Cashflow kunnen realiseren.
Als we met de tuinders op deze manier zo goed en zo kwaad als het gaat 2010 door kunnen komen en er kan voldaan worden aan de andere strategische zaken die ik heb aangegeven in mijn artikel dan gloort er weer hoop.
Jammer is het wel dat je aangeeft dat er mogelijkheden zouden kunnen ontstaan in 2010 doordat er in de Mediteranese gebeiden een vroegtijdig einde aan de oogst zou zijn gekomen.
Vers in het gteheugen moet toch liggen dat dit juist de grootste bedreiging is voor de nederlandse tuinbouw. Reken erop dat er een herplanting plaats gaat vinden zoals in 2009. Op het mement dat de nederlandse tuinbouw dan in volle productie komt dient ook dit gebied zich weer met een volle productie aan.
Beste Fred, ik vind dat je een heel positieve bijdrage hebt geleverd aan de vele emotionele reacties en ook zorgelijke uitingen door een groep mensen die verder willen en die de kans moeten krijgen om onbezorgd hun toekomst in te gaan.
Je geeft aan dat Rabobank hierin zijn verantwordelijkheid neemt omdat ze mede te ver zijn doorgeschoten in hun (begerige) beleid om te scoren.
Het zou ook goed zijn te erkennen dat Rabobank een forse dekking heeft vanuit de stroppenpot die uiteindelijk ook door de tuinders is gevuld. Rabobank heeft al een afwaardering gedaan en een voorziening veilig gesteld. Ook dat wordt weer fiscaal goed verrekend.
Het voert dan ook te ver om aan te geven dat Rabobank Westland 4 miljard heeft uitstaan in de glastuinbouw. De term moet zijn via Rabobank Westland. Iedere tuinder/ondeernemer kan op zijn aktes zien dat het geld uiteindelijk van Rabobank Nederland afkomstig is voor het allergrootste gedeelte.
N.B. Dit is maar een toevoeging op de werkwijze in het algemeen.
Fred, graag zou ik eens met je spreken over een aantal zaken.
Ik ben van mening dat je een expert bent op financieel gebied. Met mijn kennis en bijdrage op management, bedrijfseconomisach en marketinggebied maar zeker vanuit de tuinders geredeneerd kunnen we misschien een heel interessante duw gaan geven in de positieve richting
Met vriendelijke groet ,
Jan Moerdijk
Sr, Consultant, marktstrateeg.
Geachte heer Moerdijk, het is een goede gewoonte van foodlog om hier geen acquisitie te plegen.
De redactie begrijpt dat u over bijzondere gaven en kennis beschikt om het hele Westland te redden en/of saneren en verzoekt u die met deze krant te delen. Daar is’ie nl. voor bedoeld. Als u dat niet wilt, is het verstandiger persoonlijke brieven persoonlijk aan de heer van Heijningen te sturen of hem even te bellen voor een afspraak.
@Jan Robben
Jan je stelt de vraag heel terecht en meteen geef je de grootste valkuil aan. Om buiten de gebaande paden iets snel, concreet en praktisch te maken, is bijna een tegenstelling. Snel concreet en praktisch is iets dat eigenlijk alleen opgaat voor de bekende (oude)strategieën. Die doen we dan gewoon sneller en praktischer: “we investeren nog 3 miljard en dan trekken we de stekkers er uit”. Juist het onderzoeken van onbekende plekken vereist een ander aanpak. Waar we aan snel, concreet en praktisch (wat natuurlijk gewoon schijnzekerheden zijn) voorbij gaan en echte onzekerheden opzoeken. Je moet het maar willen. Onzekerheid in het gezicht kijken is ook je niet te haasten en te bedenken dat er tijd genoeg is om nieuwe alternatieven te creëren. Het oude systeem is nog niet helemaal dood. Hoewel bijtijdse stervensbegeleiding niet onhandig is. Het leed is minder en de ruimte om opnieuw te beginnen eerder en groter. Ik hoor daar niemand over praten en dat is op zich al een veeg teken.
Buiten het gebaande pad levert veel kritiek op en vaak ook agressie. Men heeft het liever niet. Pioniers of andersdenkende worden doorgaands verguisd. Later wordt er tegen gezegd: ja ik heb dat ook altijd al zo gezien.
Ik weet niet voldoende wat er speelt in de branche en ik pik hooguit een paar signalen op, waarvan ik denk ojee:
1. Banken die zich zorgen gaan maken om een branche. Je zou zeggen hou je een beetje bij je eigen stiel. Dus als een bank dat gaat doen, dan zijn ze in dit geval erg bang een paar miljard euro’s te verliezen.
2. Vele honderden hectare kassen. Ik weet niet wie er blij mee is. Maar de schaalvergroting is ernstig uit de hand gelopen. Het is geen gezicht en het levert nauwelijks meer wat op.
3. Tomaten, paprika’s, komkommers en aubergines. Daarvoor al dat gedoe denk ik dan.
4. Maar misschien het belangrijkste: ik zie noeste arbeid, vechten tegen de bierkaai, banken met heel veel eisen, een casino met verliezers, ik zie het zweet des aanschijns en veel defaitisme. Dat gaan we niet erg lang volhouden. Ik zie te weinig pret, vrolijkheid, onbevangenheid. Wat de basis voor creativiteit en originaliteit is en voor de 100 nieuwe alternatieven die we moeten gaan bedenken.
Ja Jan, meer concreter als dit kan ik het niet maken: Laten we beginnen met de stervensbegeleiding van het oude, nu het misschien nog zonder enorm veel leed kan en overgaan tot het bedenken van nieuwe richtingen. Dat is waar de situatie omvraagt en wat er gedaan moet worden. Met elkaar.
Als ik het zo allemaal lees, en mijn 35jarige int. bedrijfservaring er op loslaat (ik opleeg nu geen acquistitie, hoor !) en zwaar getrained ben in ‘argwaan’, en daardoor tot eigen verdriet soms gelijk heb in hetgeen, waar ik juist zo voor vreesde.....
... dan kan het niet anders of de RABO, als enige zeer solvabele bank met een agrarische achtergrond, moet haast wel een CONVENANT afgesloten hebben met LNV, en zijn er in dat kader soepele fiscale investeringsregelingen beloofd, om geld te pompen in een Nederlandse ‘duurzame’ productie van kas’groenten’, en al doende Nederland qua groenvreten een onafhankelijker status te geven, met tevens een goede mogelijkheid tot export…
Voeding = Politiek
Die convenanten zijn toch openbaar. Net als deze: http://www.minlnv.nl/cdlpub/servlet/CDLServlet?p_file_id=24885
Of is hier de WOB (Wet Openbaarheid Bestuur) voor (nodig) om zoiets boven water te krijgen?
Of zet een van de betrokkenen ‘m even online. Volgens Jan Robben hebben sommigen haast (en ik denk best terecht).
En als ie er niet is, zou het ook opschieten om dat te weten. Gedenk: eerlijkheid duurt het langst.
@ Harold en Jan Peter, ik word vreselijk blij van jullie bijdragen.
@ Harold. Welk overleg er vast zit? Zeg maar alles. Tussen de standorganisaties, de banken en LNV. Ze hebben een draak van een garantstellingsregeling voor noodlijdende glastuinbouwbedrijven gemaakt, waarvan iedereen van tevoren wist dat deze niet zou werken.
Tussen de telers, hun telersverenigingen en afzetorganisaties, waar GMO gelden allesbepalend zijn. ‘t Is te moeilijk om uit te leggen, laat staan dat ik er het fijne van weet.
Dat zijn de belangrijkste. Er zijn er meer.
@Jan Moerdijk. Het valt me op hoe slecht mensen kunnen lezen. Ik heb een algemeen artikel geschreven, waarin ik ook voor niet-tuinders uitleg heb gegeven van een complexe situatie. De misoogst in Zuid-Spanje is daar onderdeel van. Dat zijn dus geen uitspraken van Van Heyningen.
Ik heb Van Heyningen uitgenodigd voor een interview. Daar wist het hoofdkantoor van, maar het heeft geen enkele invloed uitgeoeffend op de inhoud. De uitspraken zijn letterlijke quotes van de heer Van Heyningen. Ik vind dat u nogal wat suggereert. Het zou fijn zijn als er in de sector meer uitspraken gedaan zouden worden op basis van feiten, in plaats van vermoedens. Dat leidt m.i. tot argwaan en vastlopen van constructief overleg.
@Jan Peter, die 100 nieuwe alternatieven......Hoeveel honderden nieuwe alternatieven zijn er al niet de revue gepasseerd de laatste jaren? En zeker zijn er ook een aantal goede alternatieven doorgebroken, worden ze met veel enthousiasme uitgeprobeerd en zijn ze succesvol in een niche. Ik ben er zelf ook eentje van die er al een hele tijd mee bezig is en maar steeds tegen de stroom in roeit. Ik ken dat wereldje van creatieve denkers ook vrij aardig denk ik, heb zelf ook creativiteitsopleidingen gevolg. Geweldig mooie ideeën kunnen die mensen bedenken, meestal samen met ondernemers. Maar het realiseren is toch een stuk weerbarstiger dan het bedenken van 100 nieuwe alternatieven. Daar zijn we immers al lang mee bezig. En natuurlijk moeten er nog veel nieuwe alternatieven bedacht worden. Maar denk je nou echt dat je hier iets nieuws vertelt?
Jan, dat vind ik een volstrekt terechte vraag. Het is nl. heel makkelijk gezegd, want wat verbeelden al die van de kant meekijkers zich wel niet? Jij doet het en weet hoe lastig en risicovol het is. Als dan ff snel zegt hoe het wel moet, moet die ook zeggen welke garanties hij of zij kan bieden.
Ik heb de nodige tijd in dat wereldje gebivakkeerd. Een paar typische situaties:
1. Er zijn de nodige charlatans waar veel woorden uit komen die er bij een onkundig maar dorstig publiek ingaan als het woord van de heiligman in zijn ouderling.
2. Er zijn heel kundige zieners, die helaas niet de beste doeners zijn.
3. Er zijn heel kundige zieners die ook nog eens kundige doeners zijn, maar helaas verprutsen hun klanten het keer op keer omdat zowel het advies als de concrete maatregelen te ver van hun bed en manier van daarin liggen staan.
4. Er zijn er ook kundige zieners die kundige doeners zijn en die ook nog eens de klant weten te kiezen (en dus ook te laten) bij wie het gaat lukken.
De laatste zijn zeldzaam. Er is immers concurrentie om klanten en dus er wordt geacquireerd als de pest.
Goddank zijn er ook ondernemers die zelf kundige kijkers zijn en daar de juiste zieners bij weten te vinden. Dat laatste is het beste recept voor succes. Zieners lopen er tenslotte veel rond. Wat lastig is, is het scheiden van kaf en koren. Maar kan een ondernemer dat, dat kan hij ver komen.
Waar gaat het hierboven allemaal over? Marketingmanagement uit de MBA cursussen en ander management boeken uit de jaren ‘80 en ‘90 werkt niet meer. Van boeken en cursussen werd je al nooit ondernemer en nu al helemaal niet meer. Omdat de wereld op zijn kop staat: bedrijven alleen komen er niet uit want ze zijn gedwongen elkaar de tent uit te vechten. De overheid alleen komt er niet uit, in het marktspel staat die allang buiten spel. Er is een ‘reset’ nodig. En in die situatie weigert iedereen de enige lieden serieus te nemen die het kunnen oplossen: mensen, gewone mensen die jouw producten en die van anderen moeten kopen. We hebben er domme koopkrachten van gemaakt en nu ringeloren ze ‘de markt’. We spelden ze fabeltjes op de mouw onder het mom van ‘eerlijke communicatie’. We verkopen ze rommel onder het mom van ‘kwaliteit’ zodat kwaliteit zelf niet meer hoeft. Toch weet de consument dat allang. Daarom kan hij het oplossen. En onderwijl blijven we met elkaar lullen en zijn er consultants die de Westlandse tuinbouw eens ‘een duw gaan geven’.
Dat is waarom doodgewone mensen met hun doodgewone mensenwensen van belang zijn. Het is gedaan met de machopraat. De klant is koning en als we die niet echt serieus nemen gaat’ie doen als een verwend kind. Opgegroeide kinderen worden weer leuk om mee te praten. Het is verrassend wat je daar allemaal mee kunt bespreken en wat ze graag aan echts van je willen horen. Je moet er alleen de modus voor vinden. Die is voor iedereen anders. Daar zit de moeilijkheid.
Pas op: ik ben slechts een ziener, niet zo’n doener (loop vaak te ver voor de muziek uit). Wel een beetje een kijker, dat wel.
Jan Peter: wat is jouw antwoord aan Jan?
Dick, gelukkig, jij begrijpt wat ik bedoel. Let wel, ik zou de laatste zijn die tegen de aanpak van Jan Peter en zijn collega creatieve denkers of doenkers is. En ik ben de eerste die meedoet als me dat gevraagd wordt.
Maar als je nu al ziet dat er zo ongeveer nul respons is uit de sector als er grensverleggende ideeën worden gepresenteerd dan vraag ik me dus wat af. Hoe krijgen we de ondernemers waar het om gaat in ‘s hemelsnaam in beweging om in eerste instantie al de ontploeterfase in te gaan?
Jan, er is al sinds Marx een vraag: zijn boeren (tuinders hadden toen nog geen aparte naam) ondernemers? Sinds Mansholt is die (de zgn. ‘Agrarfrage’) vraag keihard teruggekomen. En nu, op de wip naar het 2e decennium van de 21e eeuw, gaat’ie beantwoord worden. Niet omdat het in boerenland harder is gaan waaien, maar - zoals Marc Jansen me gisteren heel elegant zei - ‘omdat de wind gedraaid is’. Doen wat je altijd al deed, werkt niet meer in een heftige kopersmarkt.
Ik voorspel een antwoord en haal me vast de woede van velen op de nek: het antwoord is voor sommigen ‘ja’, maar voor de meesten ‘nee’. Daarom komen er geen antwoorden en doen mensen gewoon wat ze doen omdat ze het altijd al zo deden. Ondernemers doen zelden wat ze vroeger ook al deden en toch slagen ze erin geld te verdienen. Zij die geen ondernemers zijn, zullen bij de wel-ondernemers gaan werken. Of ergens anders, dat kan ook. Het zijn in ieder geval de steevaste lessen van onze economische geschiedenis.
En blijven er dan alleen HEULE GROTERDS over? Nee, dat hoeft helemaal niet. Juist niet zelfs want dan wordt het eetleven heel saai. Consumenten snappen dat heel goed als je ze maar laat weten dat ze een keus hebben en ervoor zorgt dat ze die ergens kunnen kopen.
Maar dat van die alleen-maar-grote-bedrijven gebeurt wel als er om kartrekkers en leiderschap geroepen wordt en gedacht wordt vanuit managementtheorien die uitgaan van de door ondernemers alleen maakbare economie. Dat zorgt voor ‘hangers’. Achter de kar. Een kartrekker houdt van veel van het hetzelfde. Consumenten niet en creatieve ondernemers ook niet.
Jan,
Ik ga proberen om op je vraag van gisteren 22:23 in te gaan.
In aanvulling op de bijdrage van Dick: ook de creatieven zijn niet meer in staat om de beste ideeën te bedenken. Net als marketing: voorbij.
Dan .... ik denk dat de initiatieven waar jij over praat BINNEN het huidige systeem zijn uitgevoerd. En dat werkt dus niet meer.
Even een stukje theorie: het gaat niet om het innoveren IN het systeem, maar om het TRANSFORMEREN VAN het systeem naar een nieuw SYSTEEM.
Moeilijk? JA, dus laat ik proberen het uit te leggen met een voorbeeld uit een andere industrie: muziek. Voor het internet had je daar de platenmaatschappijen die de baas waren. Maar toen ging muziek digitaal en ging het hele verdienmodel door het downloaden tegen de vlakte. Verdedigen hielp niet, rechtzaken ook niet. De winsten naar nul of lager.
En wat zien we nu? Bands die meer verdienen aan de concerttoer dan de CD. Bands waarvan de fans via Sellaband een CD kopen voordat die is opgenomen, enz. enz. Er onstaat dus een nieuw SYSTEEM terwijl het oude nog aan het sterven is.
Vergelijk dat is met de voedselindustrie. Wie waren de rijken in de samenleving van 100 jaar geleden: de boeren! En toen kwam er een hele trits veranderingen: de steden werden groter, de voedselketen werd professioneler, de buurtwinkel werd de megastore en in de voedselindustrie gebeurde daarmee precies het omgekeerde van wat er in de muziek gebeurde. In plaats van directe verkoop door de band aan de fans raakten de producenten alle contact met de klanten kwijt en andersom ook.
Daarom denk ik dat 1 van die 100 ideeen dat no-logologo zou kunnen zijn omdat het (a) niet voorkomt in het huidige systeem en (b) omdat het - een beetje - het contact herstelt tussen de consument en de producent.
Die andere 99 ideeen weet ik nu niet, maar ik hoop dat ik zo een beetje beter heb kunnen uitleggen wat ik denk. Als het niet zo is hoor ik het graag en doe ik een nieuwe poging.
Wat ik wel weet is dat nu de kids naar bed moeten! En dat gaat dus nu even voor :-)
Jan Peter,
Helaas moet ik het grotendeels met je eens zijn.
Eén aspect van ons economisch “denken” irriteert mij soms mateloos: Think Big.
Je ziet het overal. Afgelopen maandag was ik even op bezoek bij onze burgemeester, had ik achteraf beter niet kunnen doen, mislukt project, hij is er voor de bv en niet voor ons. Okay, dat had ik kunnen weten. Toch heb ik wat geleerd, in de wachtkamer hing een groot reclamebord van de Franse cateraar Sodexho, ken ik die ook niet van onze olieboer NAM uit Assen?
Zelfs mijn gemeente denkt Big!
Hoe zit het dan met de Keynesiaanse multiplier effecten? Was dat allemaal onzin?
Dames en Heren, is de tijd niet rijp voor een parlementaire enquête naar de crisis in tuinbouw?
@Harold, ja ik snap je helemaal. Ik heb in het debat over de Tuinders Titanic ook gepleit voor SYSTEEMINNOVATIE. En inderdaad het ik-heb-niks-te-verbergen-logo of hoe het dan ook mag gaan heten kan ook een goeie stap zijn. Kunnen we dan misschien de Willem-en-Dreezen, de Gijzen en/of de Marqten al zien als de voorlopers van de systeemverandering. Want met dit soort initiatieven zijn er voor een aantal ondernemers die iets onstandaards te verkopen hebben al wat drempels overwonnen. Twee jaar geleden had ik het helemaal gehad met de supers, ik had de moed echt opgegeven om daar nog ooit iets aan te kunnen hebben en plotseling liggen we toch ineens prominent in het schap.
Ronald, wat hoop je daarmee op te lossen, behalve dan de verantwoordelijkheid voor ‘DE oplossing’ bij een commissie neer te leggen?
Dat is nou juist de houding dat hierboven in dit lijntje is geidentificeerd als het probleem.
Wat denk je dat bijv. het resultaat van de Q-koorts enquête gaat zijn? Het is hier de afgelopen weken geleden al opgeschreven. Als je je dat bedenkt, realiseer je je dat mensen veel tijd besteden aan poppenkast en er onderwijl veel dieren- en ondernemersleed doorheen jassen. Je zou je de haren uit het hoofd trekken.
@ Harold, slapen de kids? De mijne wel. Ben blij met je bijdrage.
@ all. Gisteren en vandaag op de Biovak gestaan. Daar heb ik veel telers ontmoet. Heerlijk om te zien wat ze doen. De aanpak zit niet alleen in hele grote. Juist ook in hele kleine. Een teler uit Zeeland gesproken. Nog geen jaar bezig. Hij teelt 50 soorten groenten en alleen voor eigen verkoop. Dat geeft energie. Hij is lekker aan het boeren, maakt zelf zijn klanten, investeert in regionale verbondenheid, nodigt scholen uit en geeft iedere klas grond om te bewerken, levert de slaplantjes en wat dies meer zij aan.
Kijk daar word ik nou vrolijk van. Een man die het zelf doet. Alleen hij heeft zichzelf nog geen strop om zijn nek laten hangen.
@ Dick heeft gelijk je MOET nu ondernemen. Maar het mooie is, als het water aan de lippen staat wordt iedereen heel inventief. Vraag het niet aan consultants, maar bekijk zelf als tuinder wat jij graag wilt en hoe je het wilt. ‘t Wordt daarna alleen maar leuker. Kijk maar naar @Jan Robben. ‘t Is zwaar, ‘t is moeilijk, ‘t duurt lang: maar je doet wat je wilt.
@ Jan Robben
Jan, ik heb je verkeerd ingeschat. Ik dacht dat je wat wilde. Maar je zit ook in het cynisme. Ik kan daar niets mee. Ik raak mijn energie er op kwijt. Ik wil graag met je zoeken naar nieuwe richtingen (waarbij het overigens helemaal niet gaat om zo creatief te zijn). Ik snap je moedeloosheid, ik kan er niets aan doen dat je branche niet onder ogen wil zien waar het is misgegaan. Onbevangenheid, daar kan ik wat mee en doe ik aan mee. De rest ken ik.
Willem, dat bedoel ik: het gaat niet om marketing, innovatie of marktmacht. Lekker boeren, meer is er niet nodig. Jan ik weet dat jij ook van die partij bent, dus neem het hierbovenstaande niet te ernstig.
“je MOET nu ondernemen”, zegt Willem. Klopt, maar ook realistisch zijn als je een eigenlijk een loonboer of -tuinder bent.
Ik was gisteravond ook op die biobeurs BIOVAK in Zwolle (helaas Willem gemist). Heel opvallend: veel boeren die er zelf staan. Dat zie je in regulier niet. Misschien moeten we biologen iets nagegeven: d’r zit pit in die jongens (nogal altijd weinig vrouwen, al trof ik in de Franse stand een Normandische met paardenmelk/lait de jument, en dan nog eens biologische ook!) om wat te veranderen en zelf hun afzet te zoeken. Zo zwart hoef je m’n precisering dus nou ook weer niet te lezen, al vergt het wel een bepaald slag mensen. Zoiets als ‘lieden die echt wat willen’.
Als hier nou toch een boel marketings en ander bargoens gepraat wordt: it’s not about marketing, it’s not about strategy, it’s about attitude. En daarbij moet je natuurlijk wel een beetje slim zijn en je vak verstaan.
@Jan Peter, veel succes met het zoeken van niet-cynische mensen in de land- en tuinbouw
@Jan, niet om flauw te doen, maar ik zoek ze niet en zij mij ook niet.
@dick, de tuinbouw is een sector die op papier goed georganiseerd is, maar in de praktijk geregeerd word door mensen met dubbele agenda, of denken dat fred en ed snack de problemen van de kwekers oplossen. Ik denk dat goede openbare verhoren onder ede veel problemen van nu in beweging kunnen krijgen.
Jan, het valt mij op dat - ver voor de tuindersgeschiedenissen hier - juist de niet-cynici hier al kwamen. Wat me nog meer opvalt is dat er ondanks kritische geluiden hier over bionep juist al heel wat biologische land- en tuinbouwmensen kwamen. En niet te vergeten jijzelf!
Zoeken we de cynici? Nee. Zoeken de niet-cynici (hoe weinig het er ook mogen zijn, maar ik zou ze niet allemaal tegelijk in mijn achtertuin op bezoek hebben) misschien elkaar op?
Niets kwaads over murw gebeukte mensen die steeds peptalk kregen voorgehouden en niet hun eigen plan trokken en daarom nu boos zijn omdat het beloofde recept uitpakte als een gifpil. Ik begrijp ze. Maar ik zou ook realist zijn. Dat is veel leuker, het gaat veel sneller en misschien levert het nog wat op ook. Stel je voor dat van de, zeg even, 80.000 land- en tuinbouwers in Nederland zo’n 5% niet-cynisch is: 4000 man!! That’s a crowd. Denk je niet dat zij, als ze het willen, met elkaar niets van de grond kunnen tillen? (desnoods samen met ‘loonboeren’, die met hun groene vinger liever alleen doen waar ze echt goed in zijn).
Hoe krijg je ze bij elkaar? Dit siteje doet er zijn best al een heel klein beetje voor. We krijgen ze op 1 april helaas niet alle 4.000 in de Eindhovense lichttoren, maar ik begin stiekum te hopen dat we er al meteen uitgegroeid zijn.
Ronald, helder. Maar ik zou me vooral richten op de toekomst. Al zijn ze nog zo rot, oude cul- en structuren hebben de nare eigenschap lang door te werken. Ik zou er geen verandering van verwachten als dat is waar de pijn zit. Er is een goede oude theorie van een goeie ouwe klassieke consultantsfirma: je moet speedbootjes naast de tanker bouwen, want tankers verleg je niet van koers.
@Dick Blijkbaar ben ik te cynisch, althans dat heb ik begrepen. Nou, ik kan best ook niet-cynisch zijn en degenen die mij kennen weten dat ik anders ben dan sommigen denken.
Maar als je ook realist bent word je door sommige “zieners” ook uitgemaakt voor cynicus. Denk niet dat de bank me morgen gaat redden omdat ik een ziener ben. Sorry dat ik zo aan het zeiken ben.
Ben benieuwd wat de kapitein tot nu toe van de reis vindt.
Naast de kapitein zijn er nog veel andere rollen, van de uitkijk in het kraaiennest, de spelers in het orkest tot de scheepsratten. Deze laatsten krijgen niet de waardering waar ze recht op hebben. Zij zijn immers wel slachtoffer, maar ze zijn vrij van schuld. Ze zijn ook voor de gewone opvarenden van groot nut. Zolang zij nog rustig aan boord blijven is er geen reden om zelf al overboord te springen.
Wat tot nu toe uit deze discussie komt is vooral hoe de individuele teler zich moet redden. Heeft een teler wel of niet de mogelijkheid om zichzelf drijvende te houden middels zijn ondernemingsschap? Alleen wordt het probleem dan gereduceerd tot een ratrace.
Zou de kapitein zich niet afvragen of er geen pompbediende is die de boot drijvende kan houden?
Trouwens weten we al wat de boot is: de bank, de bedrijven die door de bank boven water worden gehouden of de bedrijven die zichzelf nog drijvend houden?
In de Titanic-lijn werd gezegd dat het tegenover de zelfzwemmers oneerlijk is dat anderen kunstmatig boven water worden gehouden. Is dat eigenlijk wel zo? Is het voor de sector als geheel goed dat er bedrijven failliet gaan en opgekocht worden voor een appel en een ui en met veel lagere kostprijs door kunnen produceren? Of als ze afgebroken worden en in Polen weer opgebouwd worden?
@Huib
“Is het voor de sector als geheel goed dat er bedrijven failliet gaan en opgekocht worden voor een appel en een ui en met veel lagere kostprijs door kunnen produceren? Of als ze afgebroken worden en in Polen weer opgebouwd worden?”
Nope.. en daarom roepen we als een dolle in de glazen woestijn want de kans dat dit gebeurt is zeer aannemelijk. Het gevolg kan zijn: een nog grotere kapitaalsvernietiging en demotivatie onder de Nederlandse voedsel ondernemers.
@willem treep
Mijn eerder beloofde verwarming bijdrage
Robert, als individuele teler zou ik er dus vanuit uitgaan dat dat gebeurt. Het is tijd voor een plan B en dat was het al veel langer. Degenen die het niet maken gaan mee in de oplossing die de grootste marktpartijen en belanghebbenden zullen verzinnen. Die moeten weten dat hun afnemers niet onder de indruk zijn van het speciale van hun producten, zodat ze grotendeels uitwisselbaar zijn met andere (goedkopere) tuinbouwgebieden in Europa. En daar zit ‘m dus de crux: wie kan sneller iets ‘bijzonderders’ waar ik voor om wil fietsen maken? Je weet het antwoord al. Het neerlaten van speedbootjes verlicht de tanker, zodat die - na het in zee kieperen van nutteloos geworden restballast - toch nog kan keren. Het kan dus zelfs goed zijn voor het totale ‘ecosysteem’ van de sector. Het is aan de achterblijvers om nog net op tijd te snappen wat de goeie voorbeelden zijn die zij maar niet konden verzinnen en aan de ‘ratten’ die het schip slim verlieten de taak om snel voorbeelden te laten zien. Er moet dus gekozen worden: ben je een rat of een achterblijver? Beide posities hebben voor- en nadelen.
Dat klinkt heel hard en dat is de werkelijkheid soms. Het is beter om het bespreekbaar te maken dan te doen - zoals ik in het Kerstnummer van een AGF-blad zag - te doen alsof het allemaal vanzelf weer goed komt als er maar hard gewerkt wordt. Hard werken alleen is niet meer genoeg. Het koppie moet erbij, met de benen op tafel, waarschijnlijk zelfs met consumenten erbij.
Weet je Dick ik kan voor een groot deel met een aantal van jullie meningen mee. Toch denk ik wel dat ook het perspectief even moet worden mee genomen.
Bijvoorbeeld een kaart van het westland laat zien hoe de glastuinbouw geografisch eruit ziet, Veel glas bij elkaar. Dat is uit sommige reacties van andere foodloggers op makend ook wel wenselijk want er is al behoorlijk vaak uitgesproken dat men de kassen niet in de achtertuin wenst te hebben.
Dus veel kassen staan dicht bij elkaar. Vaak worden bij de ene kwekerij tomaten geproduceerd en bij de volgende ook. Het valt dus niet mee om je daarin te onderscheiden.
Ik denk niet dat particulieren voor ieder product op de fiets stappen. M.a.w. hiermee creeer je zeker weten een enorme sanering. Wat ik me afvraag is of mensen van buiten de sector op de hoogte zijn van het sector belang in de Nederlandse economie? Dus wellicht als er PT’ers mee lezen. Wilt u misschien even een paar onderbouwende cijfers op foodlog deponeren?
Of moeten we het economisch belang maar gewoon vergeten en de harde werkelijkheid die Jan Robben en ik al eerder als keten weerstand beschreven met zijn alle proberen te bewandelen?
Ik persoonlijk denk dat een gedeelde werkelijkheid de beste methode is. “Ondernemerschap moet weer beloond worden.” Dat is een term die ik de laatste tijd vaak hoor van collega telers die het vertrouwen in collega’s uit het zelfde blok en de rest van de handelskolom kwijt zijn.
Dick jij opperde in tuinders titanic het volgende lijstje
1. aanklooien in het huidige handelshuizenmodel (geen optie)
2. de ‘klok’ in de vorm van een moderne Europese beurs herintroduceren
3. huisverkoop (geen optie)
4. hun productie industrialiseren volgens het model van VION (tja)
5. eigen merken maken
6. eigen concepten maken
7. eigen winkels maken
“Optie 2, een moderne klok (als een beurs, met termijncontracten en al), waar alle productie langsgaat is een uitstekende optie, maar kan alleen als we er heel Europa langshalen. Dat heeft politiek wat voeten in de aarde, maar het is een volstrekt liberale vorm van marktregulering waarin bovendien kwaliteitsverschillen van producten weer gewaardeeerd zullen worden. Bancair heeft het een geweldig voordeel: er kan financiering plaatvinden op goederenstromen in plaats van op opstallen als onderpand, zoals dat in de VS gebeurt (ja, dat land heeft ook z’n goeie liberale kanten).”
Aanvullend
Mijn geloof: A) ‘van achteruit’ zou ik me concentreren op opties 5-7 en B) mijn standsorganisaties zou ik inzetten om de politiek zo wijs te maken dat optie 2, een moderne Europese klok, moet. Politiek is dat nu nog onhaalbaar, op termijn zal het dat wel zijn als we ons gaan realiseren dat het huidige liberale beleid onze land- en tuinbouw totaal ontwricht; andere roepen om marktregulering, zoals het totaal afschaffen van liberale markten zijn politiek te complex.
Ik denk dat er in de Nederlandse sector ruimte is voor een veilen 3.0 systeem. Er zijn nu allerlei telers partijen in beweging en zoekende. Toch wordt de discussie over een dergelijk systeem niet echt op gepakt. Wellicht dat de foodloggers daar hun licht eens op kunnen laten schijnen. Stel dat we in Nederland beginnen met een open market place onder een centraal orgaan waar alle GMO verenigingen van het PT en LNV bij mogen aansluiten. Dan zijn we als reguliere sector toch al een heel eind? En vervolgens kunnen alle telers zelf kiezen of ze op de grote hoop (blok veiling met lage transactie en logistieke kosten) willen of dat ze zich onderscheidend in de markt willen maken met kopers als Willem en Drees die dat wat ze nodig hebben via het digitale systeem kunnen kopen.
Misschien moeten we het bekijken langs de weg van de verslavingen. De sector, net als vele andere sectoren is verslaafd aan:
1. Volumedenken
2. Productiviteit
3. Efficiency
4. Financiering
5. De schuld afschuiven
Zolang deze verslavingen bestaan is er geen ruimte voor nieuwe, gezonde alternatieven. Tot die tijd zijn de oplossingen die worden gevonden bedoelt om de verslavingen in stand te houden.
En hier wordt je ook niet vrolijker van:
http://www.telegraaf.nl/binnenland/5853224/__Tuinders_moeten _huizen_plukkers_gaan_opknappen__.html
Ik lees het hier twee kanten opgaan, een met forse sanering en het opbouwen van nichemarkten en een met een liberale Europese klok.
Wat betreft de nichemarkten die zich moeten onderscheiden door korte lijnen en extra kwaliteit merk ik op dat daar een beperkte markt voor is van bewuste consumenten die wat meer euro’s over hebben voor voedsel.
het is geen optie voor het grote kanaal.
Veel nichemarkten gaan ook onderling voor prijsdruk zorgen.
Een Europese klok waarin zich telers verenigen in aanbod product en, let wel, productie om marktverstorende overproductie, die buitenkloks verkocht wordt, te voorkomen klinkt weliswaar liberaal maar riekt ook naar kartelvorming.
In bovenstaande Telegraaf-link blijkt maar weer eens dat de gehele materie in de liberale economie, niet specifiek in land en tuinbouw, veel gecompliceerder ligt dan alleen het product.
Om te voorkomen dat er oplossingen,lapmiddelen, bedacht worden die tijdelijk je eigen straatje schoon vegen, totdat de wind zich weer draait, blijf ik pleitten voor een rigoreuze allesomvattende aanpak.
Citaat: “Bovendien zijn het de tuinders die dankzij deze arbeiders geld verdienen.” tja.. minister van der Laan zegt hier iets wat ik het LEI aanreken.
Geld verdienen? Proberen te overleven lijkt mij meer op z’n plaats.
En daarnaast zijn het meestal niet de telers die arbeiders hierheen halen, maar de uitzendorganisaties of de arbeiders zelf. Soms malafide, en niet te controleren door de teler.(dit zal een perspectief kwestie zijn denk ik).
Nogmaals de vraag voor de niet tuinders maar wel foodloggers, hoe groot is het belang van de tuinbouw in de Nederlandse economie? PT u bent welkom om uw aandeel in de discussie te leveren.
@sommigen-hier-boven.
1) Ik hou van cynici, dat zijn mensen die met een klein zetje erg actief kunnen worden EN er vaak al goed over hebben nagedacht --> potentieel.
@allen
2) Mij lijkt dat de discussie hier meer zou moeten gaan over wat er samen moet worden gestart aan experimenten. Wat zouden de tuinders nu graag met de supers willen? En wat zou de bank nu samen met de verwerkers willen, enz, enz. Dat geeft experiment 2, 3, 4 ... 100.
Vragen bij 2)
(a) Is het buiten de bekende paden? Nee? --> niet doen.
(b) Is er risico voor alle partijen? Ja! --> doen.
(c) Worden de opbrengen gedeeld en de verliezen ook? Ja! --> doen.
(d) Weten de deelnemers alledrie de bovenstaande antwoorden zeker en wil iemand een contract opstellen --> niet doen!
Leeft het voorstel nog? Dan gewoon hier op foodlog het commitment laten zien, dat is contractueel sterk genoeg en levert vast ook tig extra hulptroepen op.
Ik snap het echt wel hoor: een paar mensen van buiten de branche (waaronder ik) lopen een beetje te roepen hoe het moet of zou moeten. Niet dat ze ongelijk hebben, maar het doet pijn. Uit hersenonderzoek blijkt dat in moeilijke stressvolle situaties hersenactiviteit afneemt. Blindzien is een gevolg. Buitenstaanders kunnen helpen dat te doorbreken. Als je het aan kan.
Ik ga een weekje skien en daarna bied ik mijn hulp nog een keer aan ;-),
om met elkaar eens wat te ondernemen.
Harold, in de varkenshouderij is AH en diverse organisaties bezig om een 1 ster productielijn op te zetten.(ComfortClass)
Ik verwacht dat JUMBO, eigenlijk grondlegger, en anderen zullen volgen.
Dit op basis van extra dierenwelzijn en mogelijk kwaliteitsonderscheiding verderop in het traject.
Samen gaan doen?
Bijv. super, tuinder, Polen.
Ik ga er direct bij zeggen dat ik geen enkel verband leg tussen Polen en varkens!!!
Maar de retail legt jouw product in het schap met een meerwaarde waardoor de mensen die in de tuinbouw werken, die Polen dus, niet buiten werktijd aan hun lot worden overgelaten.
Onderscheidend genoeg?
@jan peter: dat is m.i. de denkfout. Jij en ik (de consumenten) zijn onderdeel van het systeem (de branche) maar systematisch buiten spel gezet. Het begrip branche moet m.i. dus ook op de helling.
“Samen gaan doen?” Ja dus Paul, dat is mijn suggestie die schuilgaat onder die 4000 boeren die met z’n allen een compleet aanbod hebben dat van een gezamenlijk ik-heb-niks-te-verbergen marketingconcept kan worden voorzien. In plaats van in kolommen (groenten, vlees, fruit, melk, kaas, etc.), moet er in rijen gedacht worden. Niet alleen het idee ‘branche’ moet op de helling, ook het idee dat AGF of vlees, laat staan varkensvlees, op zichzelf staan. Consumenten gaan boodschappen doen, geen melk kopen. Dat is van heeeeeeeeeel lang geleden en komt niet meer terug. Jammer, maar helaas.
Als je rijen-denken samen uitvoert, kun je samen je merk sterk maken. Als je het allemaal apart moet doen wordt het een dure zaak. Zeker in een sector die weinig cash heeft om al die dure adviseurs en reclamejongens met hun vaak niet door kennis van voeding gehinderde verstand te betalen.
Het maken van vergelijkingen blijft altijd tricky, maar ja, het is zo leuk om te doen. De ratten, wie zijn dat? Zijn dat degenen die aan boord blijven of juist degenen die het ruime sop kiezen? [ Er is nog een ander verschijnsel: de rattenkoning, zijnde een aantal ratten die bij elkaar zitten, met de staarten in de knoop raken en ieder een andere kant op willen. Schijnt veel kabaal te maken]
Misschien is een andere indeling beter:
A. de zelfzwemmers
B. de drenkelingen die gered zijn (voorlopig) door de bank
C. de banken zelf waarvan de kapitein ernstig overweegt wie hij aan boord kan en wil nemen.
Veel van de discussie gaat over A. Maar de mogelijkheid om de meerwaarde te bemachtigen waar afnemers voor omfietsen is beperkt, simpelweg omdat het aantal fietsers beperkt is. Maar C kan onmogelijk alleen voor die groep kiezen. Bovendien, wat is er fundamenteel mis met (de bovenkant) van de bulk?
Vanuit C gedacht:
zij moeten eerst weten wat hun eigen drijfvermogen is. Sinds vorig jaar is het begrip een miljard euro aan inflatie onderhevig. Rabo heeft reeds een miljard afgeschreven van de vier die ze hebben uitstaan. Wat gebeurt er als er vier miljard afgeschreven zou moeten worden? Heeft dat alleen gevolgen voor de eindejaarsbonussen of loopt Rabo (Westland of Nederland?) het gevaar dat ook haar eigen achtersteven de lucht in gaat om vervolgens op statige wijze ten onder te gaan?
Het antwoord op die vraag is van groot belang voor de opstelling. Andere banken hebben ook enkele miljarden zien verdampen. Als dat voor Rabo niet levensbedreigend is kan de huidige situatie ook als kans worden gezien. Bijvoorbeeld: iedereen die nog rondspartelt laten we spartelen, maar degenen die net voordat ze verzuipen alleen de hand nog boven water hebben nemen we zelf aan boord, zolang in de verste verte niet duidelijk is welke averij de sector oploopt. [Hoeveel compartimenten gaan er beschadigd worden bij de aanvaring die nu aan de gang is? De echte Titanic kon drijven bij 4 of 5 lekke compartimenten. Helaas was het er één meer]
Overweging kan zijn voor de Rabobank: stel we zetten zowel de rente als de aflossing voorlopig (3 jaar?) op nul. Dat scheelt heel wat voor de kostprijs in zo’n kapitaalsintensieve sector. Kunnen ze dan zelf voor het moment blijven zwemmen? Behalen ze dan zelfs “winst” (= mogelijkheid om rente/aflossing deels te gaan betalen)?
Ze kunnen zelfs zeggen: jullie zijn in problemen maar desondanks willen we jullie een redelijk inkomen geven en zelfs een eindejaarsbonus (voor goed ondernemerschap). Want “nog grotere kapitaalsvernietiging en demotivatie onder de Nederlandse voedsel ondernemers” dat willen we niet hebben. Iedereen moet wel blijven spartelen.
Dan nog een andere puzzel. Boeren krijgen vaak het verwijt dat ze zo maar wat telen zonder dat ze aan marktonderzoek hebben gedaan. Dus - voor diegenen die de analyse van de aandelenmarkt wat al te simpel vinden: Wat is de analyse van de marktvooruitzichten voor de sector op korte/lange termijn? Vergeet niet de tomatentelers in Marokko, de rozentelers in Kenia/Ethiopië, onderhandelingen in de WTO, etc mee te nemen.
Huib, ik bedoelde met ‘ratten’ de slimmerds, de zelfzwemmers. Ratten verlaten als eerste het schip omdat ze als eerste snappen dat het fout gaat: ze zitten in het ruim.
Dick, ik ben eigenwijs genoeg om maar steeds op dat grote plaatje te blijven wijzen.
Het houdt niet op bij de ene keten waarbij enkele uit de brand zijn.
“Zeker in een sector die weinig cash heeft om al die dure adviseurs en reclamejongens met hun vaak niet door kennis van voeding gehinderde verstand te betalen”.
Die laatste zin van jouw, Dick, is wel tweeledig.
Waar zet je daar de komma’s?
Jezusmina, het lijkt wel of ik hier in haast weer dure consultantsrapporten zit schrijven. Daar staat, in het eerste deel, dat boeren geen liquide middelen hebben (nog wel beleendbaar onroerend goed) om zelf een merk te maken. Doe je dat samen dan kost het stukken minder.
Het andere deel. Pas op voor de snelle jongens die je met hun reclame auto, -pak en -praatje even een losstaand komkommer-, varkens- of aardbeienconcept voor je verzinnen. En pas er al net zo voor op als ze dat even voor de branch willen doen als ze geen echt verstand van eten, productie en verwerkig, logistiek, winkels en media hebben. Het laatste lukt ze nog wel, die eerste vier kom je zelden tegen in combinatie met de laatste twee.
Pas op dus, wie je vertrouwt. Dat was m’n boodschap. Voor je het weet zit je wel in de goeie richting, maar niet op de goeie speedboot.
Dit was wat ik las in de opmerking Kapila:
Onderweg naar Kizkalesi kun je een kijkje nemen in de intrigerende grotten van de Hemel en de Hel. Via vele traptreden daal je daar diep in de aarde af. In de grot van de Hemel zul je veel briefjes met smeekbeden van pelgrims aantreffen. In die van de Hel werd volgens Griekse mythen de god Zeus gevangengehouden door een honderdkoppig monster, Titan. Er brandt geen vuur en je hoeft er gelukkig ook niet voor eeuwig te blijven. Toch is een bezoek aan deze mythische plek spannend!
http://www.baobab.nl/packagedaytoday.asp?PackageCode=2379
Het voedingssysteem als veelkoppig monster.
Griekse klassieken bij Foodlog. Het is van alle tijden.
Nu even wachten of het klopt.
Gaan we het dan nu ook hebben over de Samkhya? Laten we bij de les en concreet blijven.
Wat mij betreft niet, maar @redactie: dat veelkoppig monster is wel on-topic toch?
Lees wat Borges verteld over het Honderdkoppige monster.
En vertel mij daarna of hij bij de les is?
Mannen, wat een boeiende discussie.
(Jan bedankt voor de tip)Ik heb gisteren mijn ondernemersverhaal mogen vertellen voor 400 collegatelers uit binnen en buitenland op de landelijke aardbeiendag in Nuland. Als ik daarna dit allemaal lees dan zie ik dat ik aardig voldoe aan het profiel van een ondernemer voor de toekomst, en in dat licht wil ik me ook wel eens mengen in deze discussie. Doe ermee wat je wil, samen komen we wellicht verder. Ik heb het gisteren ook zo verwoord met twee slogans die mij op het lijf zijn geschreven: dare to share(gejat van Jan Klerken/Scelta) en anders durven doen (gejat van de LLTB).
Eén belangrijk aspect wil ik aan de discussie toevoegen: wij als ondernemers moeten ondernemen, en doen dat willens en wetens in een sector waar de marges in geen verhouding staan tot het risico wat we lopen met ons eigen vermogen en onze persoonlijke inspanning.
Dit is altijd zo geweest en zal in de primaire voedselketen altijd zo blijven zolang deze aardkloot en onze technieken daarop geen beperkingen gaan opleveren.
(dat het voedsel slecht verdeeld wordt over de mensheid laat ik even buiten beschouwing)De politiek heeft namelijk een belang bij een goedkoop voedselpakket: geef het volk brood en spelen en het blijft rustig. Brood is er genoeg en betaalbaar (is vanzelf sprekend geworden) en de mensheid wil de rest van hun inkomsten zo groot mogelijk houden om te “spelen” (materialisme).
Zolang een niche te veel normaal brood blijft is er nauwelijk een meerprijs te maken en als de niche een echt luxe goed wordt, dan is het volume wat je daarin kwijt kunt weer te klein voor de meeste van onze bedrijven(van de tasty tom tomaten gaat maar 15 % onder die naam als niche weg de rest gaat in de grijze massa van coctail tomaat mee, eigenlijk het verhaal van Jan Robben, veel inspanning van Ton Janssen, maar levert het echt zoveel op in deze tijd dat er gewoon even teveel is???).
Welk punt wil ik nu maken:
We zijn en blijven voedselproducent, zijn bereid met beperkte rendementsverwachtingen en soms veel risico te ondernemen,maar zijn zelf verantwoordelijk voor dit alles.
Wij kunnen de rabobank van alles kwalijk nemen, maar zij zijn maar een toeleverancier, die nu alleen maar naar zijn eigen belang kijkt (leuk of niet leuk, maar zij hebben zich in die positie gemanoeuvreerd om dat te kunnen/moeten) Het zelfde geldt voor de supermarkten: zij hebben zich ook in de huidige positie gebracht uit eigen belang, maar zitten ook in een sector met beperkte marge, en beconcureren zich ook bijna kapot en over onze kromme/domme rug jammer genoeg)
als ondernemer zul je het stuur van je eigen tent stevig zelf in de hand moeten houden, je blik vooruit moeten werpen, obstakels omzeilen (soms weel je al vooruit waar ze ongeveer liggen, want we zijn rondjes aan het rijden/varen over een deels veranderd maar bekend landschap/zee) en tijdig je ‘last’ afzetten en ‘tanken’ daar waar dit kan.Als je dat niet meer wil of kan, moet je stoppen, maximaal drie jaar recupereren en blijven doen waar je goed in bent.
Ik let in deze tijd vooral op de kosten in de keten, door rechtstreeks contact met de hele keten van plant tot klant (supermarkt/groothandel), streef daarbij naar win-win situaties. Soms lukt dat goed soms wat minder, maar door ‘het anders te durven doen’ en door ‘te durven delen’ onderneem ik op mijn manier met veel plezier en succes(komt dan vanzelf vroeg of laat).
Mannen, nog één punt: waar zijn de vrouwen in deze discussie, of heb ik ze over het hoofd gezien..... De mijne is voor mij heel belangrijk als constant spiegel, vaak niet gehinderd door mijn oogkleppen.
Marcel, goede opmerking. Er schrijven hier een aantal zeer capabele vrouwen met een brede blik, maar volgens mij zijn ze even druk met iets anders.
Het is wel tekenend dat veel vrouwen die foodlog weten te vinden zich meer bemoeien met discussies over producten zelf, dan met de voedsel problematiek in het algemeen. En juist nu de discussie zich ontwikkelt in een ‘united change’ mis ik hun praktisch en creatief inzicht.
Ik verklaar het als volgt: vrouwen die zich roeren op dit niveau hebben een drukke baan en een gezin. Deze week sprak ik er eentje. Zij gaat voor praktisch: “Ik wil absoluut gezond eten en leven, maar ik heb behoefte aan een snel en makkelijk aanbod. Magnetronmaaltijden? Bleh! Ik wil een supermarkt met een breed assortiment ingrediënten voor handige gezonde maaltijden. En als ik geen tijd heb, dan moet ik hetzelfde even klaar kunnen laten maken in een aanpalende keuken met goede koks, waar het ter plekke wordt gekookt (=vers!) tegen een betaalbare prijs.”
Pieternel, mooi opgeschreven. In bepaalde processen noemen ze zoiets een Zalm-in-de Seine-doel: het lijkt ver weg, maar het geeft wel richting, terwijl eigenlijk niemand precies weet wat er moet gebeuren om het doel te bereiken.
Voor deze community is misschien “Zalm uit de Rivieren vers (klaargemaakt) in mijn Super” beter passend.
@Pieternel,kijk voor deze groep druk bezette dames eens op http://www.vershuys.com, als nieuw initiatief in zuidoost nederland,
Als producent doe ik daarin ook mee, maar kan daar geen volume kwijt en meerprijs....
Wel een manier om een groep consumenten te laten zien hoe echt vers er uit moet zien en een produkt met een gezicht (de teler) Anders durven doen dus en contact maken met de consument.
@Marcel. Tsonge, ik woon in het verzorgingsgebied (5432KA) en wij vallen onder de doelgroep, maar toch ga we dit niet doen.
Mijn vrouw wil de spullen best bestellen en dan oppikken bij de Jumbo op 2 minuten lopen omdat zoals @Dick zegt we in een keer de boodschappen doen.
Het dichtstbijzijnde verspunt is een half uur enkele reis. Kost te veel tijd (=ook geld) en is niet haalbaar.
Wil je het nummer van de supermarktmanager? Hij is een franchiser. Scheelt vast veel volume als zoiets gaat werken.
Ik reageer op de vraag van Huib Rijk “wat de kapitein zelf van de reis vindt”. Het aantal reacties tot nu toe is meer dan ik had verwacht en dat geldt ook voor de veelzijdigheid. Veel van de opgeroepen dilemma’s zijn 100% herkenbaar en vragen ook om actie. Bedankt hiervoor tot zover!
In de reactie van Huib stelt hij de vraag of ik me zou afvragen of er geen pompbediende is die de boot drijvende kan houden? Ik denk dat het nog anders is. De tuinbouwondernemer is de enige die voldoende draagvlak krijgt bij zijn collega’s om een hard noodzakelijke samenwerking te bereiken. Mensen van buiten de sector verbazen zich over het feit dat de saamhorigheid de laatste jaren zo afgebrokkeld is. Het toenemende individualisme wat voortkomt uit de schaalvergroting en de algemeen maatschappelijke tendens moet worden doorbroken. De enige kans op succes is als de teler de kapiteinspet opzet, ik meld me hierbij aan als pompbediende om die teler(s) te helpen zijn (hun) taak waar te maken.
@Harald Volgens onze trend watcher Anneke Ammerlaan is een trend voor de komende tien jaar de move naar het meer tijd gaan besteden aan eten en zelf kokkerellen enis er behoefte aan een gezicht achter een product. heeft te maken met een behoefte aan vertrouwen in een product. Internet is een mooi medium, en vershuys een initiatief wat daar in past. Geen eendagsvlieg, staan stevige jongens (ja weer gen vrouwen) achter en hebben de middelen voor een verdere uitrol en lange adem, maar het zijn wel moderne ondernemers (geen tuinders dus) die wel rendement willen zien op middellange termijn.Dus @Harald, even geduld,....gat in de markt??, verhuizen, zelf een volkstuin gaan runnen: anders durven doen!
@Marcel: klopt aan koken en eten wel, maar aan boodschappen doen niet. Anneke heeft het dus wat dat betreft helemaal mis als je het mij vraagt.
Ik heb overigens dezelfde discussie met de bakker uit de locale winkelstraat, 3km verderop. Hij levert sinds de opening vier weken geleden vers brood aan de genoemde Jumbo (200m verderop), maar NIET het brood dat wij daar willen kopen. En we kunnen het er zelfs niet bestellen. Daarom kopen we nu vaker dan vroeger het brood van de Jumbo. Ik ben de koning, want ik ben de klant.
@Fred van Heyningen:Ik denk dat je daar een potentiele succesvolle verhaallijn te pakken hebt.Laat de rabobank eens hun telersnetwerk doorlichten en organiseer eens een brainstormsessie (met de benen op tafel dus, maximaal 5-8 mensen), wellicht eerst uit het zicht van vriend en vaderland (doen we makkelijker mee)om die verhaallijn eens uit te werken.
Het proberen zeker waard, nu handelen!!
Kom op @ondernemers, dare to share!!!
@Marcel
“wellicht eerst uit het zicht van vriend en vaderland (doen we makkelijker mee)”
Ik weet het niet hoor… ik vind iedere bijdrage belangrijk, en de open discussie ook. Zeker als je opmerkt dat alle bestuurs (achterkamer) overleggen in de sector de afgelopen jaren geen succes hebben gebracht.
Dus wat mij betreft houden we de aftrap voorlopig op foodlog. Ik weet zeker dat er dan veel meer telers en overige ketenpartners kunnen en durven te reageren.
En dat de keten zich wellicht gedurende de discussie kan voorbereiden op wat er wellicht wel of niet kan ontstaan. De uiteindelijke invulling van andere dan nu geldende systemen of principes in de sector kun je altijd nog met een werkgroep of iets dergelijks vorm geven.
@ondernemers, & @Ketenspelers dare to share!!!
vergeet niet volgens een aantal foodloggers zitten we allemaal in the prisoners dilemma.
Ik zou toch echt het voorstel van Robert wilen volgen: dare to share. Niet om lullig of borstklopperig te zijn maar ik denk dat er in het Titanic- en dit lijntje voor de slimme lezer in ongeredigeerde en ongestructureerde vorm voor een ton of 5 aan advies staat dat vanuit verschillende perspectieven is ontstaan en daarom misschien wel niet zo slecht.
Die waarde bereik je niet als je weer achter de gordijnen gaat. Mag hoor, maar ik denk dat het aardig is om voor de gordijnen te blijven tot het moment is gekomen om collectief vanaf hier een keer achter de gordijnen te kruipen. Vooralsnog is hier op synchroniseren van uitgangspunten nog heel wat winst te behalen. Daar zit nl. de verfrissende werking van dit online gesprek.
Inderdaad het moet m.i. hier
Het enige alternatief is de voorkamer met open voordeur en liefst live verslag op foodlog met directe feedbackmogelijkheid. Dan is het alsnog hier!
@Dick, die 5 ton zou daarvoor ruim voldoende zijn lijkt me. Stort je het restant terug aan de gever?
Ja. Of we stoppen het in wat foodlog.nl aan het inrichten: een fonds voor onafhankelijke voedingsjournalistiek. Dat is veel beter en doet recht aan wat er daadwerkelijk in onafhankelijke waarde wordt gecreeerd.
Een aardig model voor wat Harold hier neerlegt zou het volgende zijn: start hier een discussie over het vaststellen van uitgangspunten en bepaal zelf wat die waard is. Offline ontwikkel je dan de concurrentiegevoelige operationalisaties.
Dus dan is de journalistiek intermediair tussen al die boeren, tuinders en consumenten. Consumenten maken kenbaar waar zij behoefte aan hebben. Boeren en tuinders gaan dat invullen.
Nou, euh, met journalistiek heeft dit niet zoveel meer te maken. Wel met het faciliteren van vastgelopen discussies en in rondjes draaiende denkprocessen. En daar kan een bende ongeregeld die hier en daar wat heldere momenten hebben misschien bij helpen. Je ziet bovendien online al of offline iets gaat opleveren. Mooier kan je het niet hebben.
Van Heyningen: “Ik denk dat we naar drie, vier producentenblokken toe moeten in Nederland,
@Fred
Deel jij mijn mening over het gebrek aan transparantie op de huidige vorming van de prijs? En als je die mening deelt hoe zie je de transparantie in combinatie met de drie of vier individuele producentenblokken?
@Robert, @Dick,@Pieternel en @Harald
Ik begrijp jullie scepsis, wil ik ook zeker niet bewerkstelligen, maar dit kringetje is nog te klein, en er zijn lezers en niet-lezers van deze log die we daar wel bij nodig hebben.
En iedere deelnemer moet even niet geremd worden om hardop te denken. Van mijn part komt er een journalist bij zitten die onder embargo mag mee schrijven tot de tijd voor openheid rijp is.
Ik pleit voor volledige openheid daar waar dit het proces dient, maar niet iedere ondernemer durft hier op deze plek aan mee te doen.
Ik ga even friet eten met mijn kroost, inspiratie opdoen dus, en ben straks weer terug.
Marcel, ergens een eind hierboven schreef Jan Peter van Doorn: ‘ik zoek de cynici niet en zij zoeken mij niet’. Daar zit best een heel diepe waarheid in. Ergens in het niet al te diepe voorjaar (1 april, Eindhoven) houdt foodlog.nl samen met het ICSE en het AGD een bijeenkomst in Eindhoven. Ik denk dat degenen die daar komen de mensen zijn die je wel zoekt.
@dick ik ben lekker onbevangen begonnen aan deze discussie vandaag, en dat is het mooie voor mij en alle lezers, lekker ongeremd, maar ik weet van jullie weinig tot niets en dat is ook prima. Nu ga ik jou toch eerst even googlen (dat hebben jullie profs allang gedaan natuurlijk) en dan kom ik terug bij je.
Ik ga ervan uit net zo onbevangen, maar dat merk je wel.
Mijn reactie nu is: niet zolang wachten, spontaniteit benutten levert veel meer creativiteit op. De door jou genoemde geregiseerde soort bijeenkomsten is goed om te netwerken, maar lijkt me niet het gremium wat we nu moeten gebruiken. Anders durven doen???
Marcel,
Je kent ons (hoor mij, ik kom net kijken) inderdaad nog niet. Zelf heb ik een hele tijd de kat uit de boom gekeken, voordat ik mijn eerste bijdrage op foodlog durfde te zetten. Is dat nu wel zo slim als tuinbouwjournalist? Inmiddels heeft het mezelf heel erg aan het denken gezet. Dick weet dat. Goede vriend Jan Robben ook.
Toch denk ik dat al heel wat tuinders de laatste weken de weg naar Foodlog hebben gevonden. Omdat het interessant is. Omdat het constructieve debatten oplevert. Omdat het je dwingt tot nadenken waar je mee bezig bent (ook ik). Dat kunnen er nog veel meer worden. Klein probleem: niet iedereen is een lezer. De lange draden kunnen ontmoedigen.
Ik denk dat het zin heeft mensen in je netwerk te wijzen op dit blog. Het is zo goed omdat het niet van tevoren geplugd is, maar dat er enorme vaart en progressie in zit door de kwaliteit van deelnemers. Samen doen. Was dat niet een uitspraak van onze minister president op de nieuwjaarsbijeenkomst van het PT?
Toen Groenten en Fruit me een paar weken geleden vroeg een weblog te schrijven (dat komt door mijn bijdrage Tuinders Titanic) heb ik niet lang geaarzeld. Niet om mezelf te promoten (werk zat), maar om meer tuinbouwbedrijfsleven naar foodlog te krijgen. En omdat het een nieuw soort journalistiek is, waarin onze vakbladen nog niet zo goed bedreven in zijn. Geeft niet, we kunnen van elkaar leren.
Ik kan me goed voorstellen dat sommige mensen niet met naam en toenaam willen of kunnen reageren. Toch verandert dat zienderogen. Dit interview is er voorbeeld van. Ik help soms een handje. Mensen weten me wel te vinden en als -ik hoop neutraal- journalist kan ik soms dingen zeggen die een ander niet kan of mag zeggen zonder zichzelf in problemen te brengen. Moet mijn kop er af, so be it. Het kost me hoogstens een paar opdrachten, geen tuinbouwbedrijf.
Wat me erg verontrust zijn de gesprekken in achterkamertjes, die momenteel plaats vinden over de concentratie van afzet. Telersverenigingen praten mondjesmaat met de pers, omdat ze bang zijn dat het wel eens terug zou kunnen slaan op onderhandelingen. Die onderhandelingen zijn broodnodig, weet iedereen. Maar doordat alles in kleine of iets grotere clubs blijft rondzingen krijg je het effect van zo’n tafelspelletje waar de eerste een zin zegt en de laatste diezelfde zin moet herhalen. Als er dan wat ruis op de lijn zit (lees: belanghebbenden die proberen te stoken), dan gaat dat negen van de tien keer verkeerd. Kijk, dat lukt hier niet.
Foodlog is als een veilingklok. Het brengt transparantie in de markt.
Marcel, in je search kom je hoop ik ook deze tegen. In dat tekstje staat ergens het woordje “nee” dat in z’n eentje een hele zin is. Dat zegt dat niemand het gedaan heeft en dat geen van de partijen het lopende spel in z’n eentje kan veranderen. Als we het belangrijk vinden het te veranderen, zullen er wat bruggen over moeten worden gestoken.
Ik probeerde vorig najaar zoveel mogelijk van mijn kijk in zo weinig mogelijk tekst te stoppen. Het dossier op deze site over al die zaken beslaat inmiddels een volstrekt onleesbaar aantal pagina’s. Vandaar dat ik maar besloten heb er dit najaar een boekje over te laten verschijnen.
“Either we swim together or we sink together”. Het was niet de kapitein van de (echte) Titanic die dit zei. De uitspraak is van Desmond Tutu (na afloop van de klimaatconferentie in Kopenhagen). Als deze man dergelijke dingen zegt met zijn brede grijns, wat is dat toch fantastisch.
“Wij tegen zij schiep geen veiligheid” ook al verrassend: Francis Fukuyama (Volkskrant van vandaag), de man die ooit de geschiedenis voor afgesloten en alle niet kapitalistische systemen voor onzinnig verklaarde.
Allemaal tekenen van een veranderende tijd? Wat mij opvalt: als je er vanuit gaat dat de enige zinvolle maatregelen die zijn waar we allemaal voordeel van hebben, dat dit de discussie heel wat flitsender maakt. Anders is de neiging onbedwingbaar om argumenten die niet zo goed passen te ontkennen of te bagatelliseren ("Boeren in arme landen die last zouden hebben van overschotten die wij met exportsubsidie naar hun markt brengen, nee, daar kan ik me helemaal niets bij voorstellen"). Openheid en bescheidenheid is iets als de eerste keer in een achtbaan. Een beetje eng, maar zeer fascinerend. Vooral als er een medium is waar meerderen dit zo ervaren.
@Dick en @Pieternel,
Ok,ik begrijp jullie rol in deze, prima, betrokken en deskundig, en over één ding lijken we het eens:het zal deze keer van onderop moeten komen. Wij tuinders, boeren en ondernemers onder ons zullen het roer in handen moeten nemen om het tij te kunnen keren.
Zal echter niet meevallen. Veel te weinig collega tuinders die constructief mee willen doen aan de discussie, terwijl ze allemaal een mening hebben als ik ze spreek.
De varkenscyclus zal het tij wel weer moeten keren, voor de time being. Er zijn te veel partijen die ons voedselpakket goedkoop willen houden, want je zag de paniek uitbreken twee/drie jaar geleden toen de granen in een half jaar van 10 naar 20 cent stegen. Biomassa productie werd acuut uit de gratie genomen, want de grond was voor voedsel bedoeld.
Wij zijn de gekken die voor belachelijke marges willen ondernemen, en er zijn genoeg hijgende toeleveranciers van productiemiddelen die ons daarbij willen faciliteren. Zij weten allemaal voor de deal wat hun marge is en wij gokken weer op de varkenscyclus en onze werklust.
Sorry als ik ook al cynisch klink, maar dat zie ik om me heen gebeuren, en het kan echt anders, maar dan moeten we de juiste ondernemers vrijmaken en het vertrouwen geven om aan de keten te gaan sleutelen.
Wie voelt zich geroepen? Kom op mannen en vrouwen tuinbouwondendernemers wij voeden jullie wel met wat weblogs.
Marcel, ik zag vanavond akkerbouwer Huib Rijk elders het volgende schrijven: “De landbouw is een sector waar gemiddeld te weinig wordt verdiend. Want als de prijzen op kostendekkend niveau zouden zijn dan produceren we grote bergen met overschotten. Zijn boeren dan zielig? Niet noodzakelijk. Van alle boeren draait 20% zo goed dat ze kunnen investeren in uitbreiding van grond. 50% kan dit niet maar kan wel het bedrijf over doen aan de kinderen. 30% kan het uitzingen tot het pensioen zij het met te lage beloning. Is deze laatste groep zielig? Niet noodzakelijk.”
‘Gewone’ mensen begrijpen daar geen bal van. Is het de varkenscyclus wel, of heel wat anders? Boeren (en tuinders) boeren omdat ze gewoon willen boeren. Het is meteen ook hun valkuil. Hun wil tot onafhankelijkheid maakt ze .... (ik vertaal Huib even) ‘anders’: wereldvreemd, want onzakelijk.
“De politiek heeft namelijk een belang bij een goedkoop voedselpakket: geef het volk brood en spelen en het blijft rustig. Brood is er genoeg en betaalbaar (is vanzelf sprekend geworden) en de mensheid wil de rest van hun inkomsten zo groot mogelijk houden om te “spelen” (materialisme).” uit de bijdrage van Marcel van 13.06. Dick heeft het enkele keren eerder ook zo gezegd: boeren hebben veelal een te laag inkomen, maar dat is niet zinloos, want daardoor kan hun buurman drie keer op vakantie. Klinkt logisch, maar ik ben het er niet mee eens.
De politiek is er wel bij gebaat dat voedsel niet heel duur is. Maar als een boer wat verdient is dat geen weggegooid geld. Van alle grondstoffen is geld dat wat het meest gerecycleerd wordt. (afge3zien van een muntstuk wat in een rioolputje valt of een bankbiljet waarmee een sigaar wordt aangestoken). En hoe sneller het geld ronddraait hoe meer welvaart. Want er vind dan tegelijk een omgekeerde beweging plaats van goederen en diensten die van nut is voor de kopers. Maar dan moet het wel om nuttige zaken gaan. Als er producten worden gemaakt waar onvoldoende vraag naar is dan zal daar onvoldoende geldstroom tegenover staan. Dit is nadelig voor de gehele economie.
Als 2% van de bevolking onvoldoende inkomen heeft is dat voor een land geen probleem. In veel arme landen is de landbouw de belangrijkste economische sector. Als boeren daar niets verdienen dan kunnen ze ook niets uitgeven. Hierdoor komt de hele (formele) economie tot stilstand.
Het lijkt dat de politiek handelt om de boeren zo weinig mogelijk te laten verdienen. Dat is niet zo, zij biedt alleen niet meer zo veel bescherming als ze eerder wel gedaan heeft. Dit doordat het oude systeem weerstand opriep in andere landen en doordat nu het neoliberaal beleid is omarmd. Dit gaat er van uit dat de markt altijd rechtvaardig is, omdat overproductie vanzelf verdwijnt en er een nieuw evenwicht ontstaat met goede prijzen. Ten onrechte, zie bijv de bijdragen van HJ Kaput.
Huib, waarom gaat die boer door met boeren en neemt hij grote risico’s als’ie geen fluit verdient? (ik ben het er ook niet mee eens omdat het economisch niet vol te houden is en tot ontwrichting van de economie kan leiden, maar dat wist jij al)
“Hun wil tot onafhankelijkheid maakt ze .... (ik vertaal Huib even) ‘anders’: wereldvreemd, want onzakelijk.” Ik had deze reactie nog niet gelezen toen ik die van mij verzond.
Zijn boeren wereldvreemd? Ongetwijfeld. Maar dat ze gewoon maar blijven doorproduceren ook als er geen vraag naar hun producten is komt dat omdat ze onzakelijk zijn? Niet noodzakelijk.
Hoeveel er geproduceerd wordt wordt feitelijk niet door de boeren zelf bepaald. Het zijn alle sectoren er om heen die dat bepalen. Zo zorgen de zaadveredelaars er voor dat nieuwe rassen jaarlijks 1% extra opbrengen. Boeren kunnen het zich niet veroorloven om daar geen gebruik van te maken. Zo blijft iets in stand wat tegen alle economische theorieën ingaat: aanhoudend te hoge productie ondanks aanhoudend te lage prijzen.
Dat boeren desondanks doorgaan maakt ze noch zielig, noch onzakelijk. Zielig zijn vooral diegenen die zo lang doorgaan dat ze al hun eigen vermogen opmaken en niet op tijd juiste keuzes maken.
Wereldvreemd zijn schept ook een band. Zo kun je binnen je eigen groep functioneren. Met z’n allen tegen de boze buitenwereld. Geen wonder dat de kloof tussen boer en burger verder toeneemt.
Willen boeren anders, Huib?
Huib, socioloog Frits Spangenberg zei het mooi toen ik hem interviewde voor m’n serie op het AGD: boeren hebben geen materialistische, maar een idealistische waardenset. Dat wil inderdaad niet zeggen dat ze onzakelijk zijn. Dat geef jij ook aan met je laatste zin.
Hij zei er iets bij: ze moeten wel de juiste haakjes vinden om contact te maken met het overwegend materialistische publiek om hun product waarde te laten hebben (en dus hun werk te kunnen blijven doen zonder in te teren en juist te kunnen ontwikkelen). Dat vergt een ‘materialistisch idealisme’ (mijn woorden, maar ik vermoed dat Spangenberg zich erin kan herkennen). Mutatis mutandis, gaat het daar hierboven over met oude-maar-vernieuwde marketingrot Van Doorn en Harold. Het zou weleens een belangrijke ‘haakje’ kunnen zijn naar een wat verstandiger (nee, we gebruiken hier het woord ‘duurzaam’ niet) 21e eeuw.
Pieternel, het klopt inderdaad dat boeren het gevoel hebben dat het alle boeren tegenover de buitenwereld is. Maar dat is in mijn beleving toch niet het geval.
Het is meer dat de boeren die niet kunnen uitbreiden (80%) last heeft van die 20% die dat wel kunnen.
Neem de grondprijs. Boeren denken dat die zo hoog is omdat voor stadsuitbreiding zo veel betaald wordt. Uitgekochte boeren kopen alles op wat er te koop is. Mijn stelling is dan: boeren die voor elke prijs iets willen kopen, die bepalen niet de prijs. Het is juist die buurman die eigenlijk ook graag grond wil kopen, maar waarvoor het te duur wordt die de prijs bepaald. Juist doordat hij bij een bepaalde prijs afhaakt geeft hij de mogelijkheid aan de ander om het te kopen.
Het is nog nooit anders geweest in de landbouw dan dat er gezegd wordt: grond is zo duur dat je er niet aan kunt rekenen dat je er wat mee kunt verdienen. Dat klopt ook voor die 80%. Het klopt zelfs ook voor die 20% die wel koopt, maar zij redeneren anders. Na een aantal goede jaren willen ze liever geen belasting betalen, maar investeren. Ze kopen grond niet omdat dat economisch is maar omdat ze het zich kunnen veroorloven. Dit gaat al tientallen, (honderden?) jaren goed omdat grondprijzen blijven stijgen. Hetzelfde geldt voor quota. Is dat voor kassen ook het geval?
Gevolg is wel dat de kapitaalslasten steeds hoger worden. Ook de pachtprijzen van grond zijn gekoppeld aan de prijzen van los grond. Zo kun je in veel Oost-Europese landen land kopen voor de prijs die je hier voor één jaar pacht betaald.
Huib, moeten ze niet eens in een professionele boerensuper of boerenmerken investeren in plaats van in grond?
Huib,
Grondprijs is -in mijn beleving- in de tuinbouw een zeer belangrijke factor, die per gebied hel erg verschilt. In ZO-Drenthe kun je voor een appel en een ei een volledig modern uitgeruste kwekerij kopen, waarvan slechts een klein percentage in de grondkosten zit. Het is net als de huizenmarkt: niet courant. In het westen zijn de grondprijzen schrikbarend. In het Westland zijn prijzen van over de honderd euro per m2 niet vreemd. Hoewel dat onder invloed van de crisis gelukkig iets is genormaliseerd.
Mijn oom van 65 verkocht vorig jaar zijn bedrijf. Hij zei me dit: “Ik heb in veertig jaar letterlijk niets overgehouden van mijn bedrijf. We hebben ervan kunnen eten. Het is de grondprijs die nu voor mijn pensioen zorgt.”
Er zijn ook veel speculanten (soms tuinders, soms niet) die tuinen opkopen en hun moment afwachten. Totdat de bestemming wordt veranderd. Ik heb zelfs gezien dat speculanten aan weerszijden van een bedrijf oude tuinden opkochten. De tuinder die wilde uitbreiden kon niet anders dan links of recht onderhandelen met dezelfde speculant.
Dick, goede opmerking.
Nog een gevaarlijk punt in de gronddiscussie: status en aanzien binnen de groep. Dat zal bij boeren niet anders zijn.
Welke status kan ik ontlenen aan een boerensuper?
Niks menselijks is boeren (en tuinders) vreemd en sommige dingen zijn simpel, maar tussen die twee zit een bijzonder verband: de vraag wat zowel idealistisch als economisch duurzame zinvolheid is.
Maar het wordt laat en te filosofisch. Excuus, lezers.
Huib Rijk 23:59 “Zielig zijn vooral diegenen die zo lang doorgaan dat ze al hun eigen vermogen opmaken en niet op tijd juiste keuzes maken.”
Zielig zijn wij boeren en tuinders niet. op het dek wat water maakt, daar zitten we wel. Er zijn naast het niet willen betalen van belasting nog meer drive’s geweest om nieuw te bouwen en/of soms te vergroten. (en dus al je eigen vermogen in het bedrijf te stoppen).
De milieu doelstellingen die we als sector hebben afgesloten in het GLAMI convenant kun je alleen halen als je in de bedrijven / opstanden investeert.
Wij hebben met onze kwekerij door nieuwbouw enorme energie besparingen gerealiseerd. Het doel was natuurlijk tweeledig:
- Gas is duur dus gebruik ik het liefst zo min mogelijk
- Gas is fossiele brandstof en zal opraken dus gebruik ik het liefst zo min mogelijk
- Handelshuizen zijn voor transactie kosten verlaging dus is deze keten voorstander van uitbereiding per bedrijf. Namelijk één verladingspunt is logistieke winst. Daarmee adviseren zij de teler bij informatie inwinning door die teler dat er nog ruimte zat is voor komkommer hectares. En garanderen zij dat zij die producten wel verkocht zullen krijgen. (alleen worden er niet langer dan een jaar prijs garanties afgesloten.)
Ik heb een aardig scholingstraject gehad in glastuinbouw opleidingen. Als ik nu daarop terug kijk, valt mij daarbij op dat veel van mijn schoolgenoten (en dat waren er al niet veel) niet meer als teler in de sector actief zijn.
Zij zijn of als “slimme"ratten wat anders gaan doen in de sector. Of zij zijn gedwongen door de economische situatie om te stoppen. Ik heb 4 jaar bestuurswerk gedaan in de jongere clubs van de agrarische sector en daar zie ik eigenlijk een vergelijkbaar beeld. De uittocht is dus al aan de gang. Aangezien er maar een beperkte club nieuwe jongeren als teler bij komen, zou men verwachten (met het oog op de vergrijzing) dat het probleem zich ergens vanzelf zou moeten oplossen.
Maar momenteel zijn het juist de jongeren met nieuwbouw en moderne bedrijven die op het zwaar water makende dek zitten. Als die bedrijven verplicht zijn te stoppen uit economisch oogpunt denk ik niet dat je nog een productie sector over houd in Nederland.
En om dan even terug te komen op de stelling van Fred van Heijningen over het cluster (in mijn optiek de boot) waarin productie essentieel is en niet mag ontbreken. Dan vermoed ik dat de kapitein stiekem toch al een ijsberg geraakt heeft. De vraag is of de rest van het schip het door heeft en zal helpen met het dicht lassen van het ruim.
Ik begreep van Jan Moerdijk dat de marges op import en doorvoer op vergelijkbare producten 6% tot 10% is, terwijl op de nederlandse producten marges rond de 1% liggen. Iedereen begrijpt met dat soort cijfers precies waar het productie dek volgens de economische wetten naar toe zinkt.
Mijn stelling “Als de keten één is dan begrijpt blijkbaar het handels dek niet dat wanneer het productie dek water maakt de rest van het schip zeker ook zal zinken.”
Robeert, ingaand op je laatste opmerking: als ze dat nou juist wel begrijpen, wat dan?
Om die reden hebben Jan Robben ik en al vele malen geroepen PT kom eens met een paar economische cijfers. Hoe groot is het aandeel van het Nederlandse cluster in de Nederlandse economie? Want als zij begrijpen dat zij onderdeel zijn van het schip en het schip is aan het zinken zullen ook zij zich in deze discussie moeten gaan mengen.
“Wij zijn van mening dat je hier in Nederland productiecapaciteit moet houden. Ik geloof namelijk niet in een handelscentrum zonder productie en toeleveranciers. Hightech productie is essentieel voor een cluster. Geen sector ontwikkelt zich zonder productie.”
Ik ga er voor het gemak wel vanuit dat de mening van, dhr. van Heijningen over de essentie van een cluster inclusief productie deel niet ter discussie staat.
Dick, ik denk dat boeren best in een boerensuper willen investeren. Kom maar met een gironummer en een plan. Wellicht zal het eerder zijn dat er te veel ipv te weinig boeren mee willen doen. Met die status van de boerensuper zal het wel mee vallen. Er is een historisch voorbeeld overigens van zo iets. Twintig jaar geleden heeft een groep boeren een frietfabriek gebouwd. Het is gegaan volgens de analyse van Gerard Rutte: ze hebben wel wat gedaan maar ze hebben het niet goed gedaan. Dwz blijkbaar want ze zijn failliet.
Nog even doorgaand op het ondernemerschap. Het is een menselijke eigenschap dat genot op korte termijn (roken, drinken) zwaarder weegt dan de nadelen op lange termijn. Boeren zijn in die zin vaak onmenselijk. Er wordt volop geïnvesteerd in grond, productierechten, (kassen) op zo’n wijze dat de kostprijs omhoog gaat, ze harder moeten werken en ook nog meer risico lopen. Zijn boeren helemaal knettergek? [sommigen wel]. Maar de errvaring heeft geleerd dat dit goed uitpakt omdat alles wat op dat moment veel te duur leek achteraf een goede investering bleek door de waardevermeerdering. Juist degenen die niet meededen zijn de verliezers.
Het is interessant dit te vergelijken met boeren in arme landen. Als reactie op de voedselcrisis zijn die nauwelijks hun productie gaan opvoeren. Is er eens wat te verdienen dan zijn ze er niet bij. Zijn die boeren dan knettergek? Nee, want de ervaring heeft geleerd dat de boeren die veel risico’s namen er niet meer zijn, soms zelfs letterlijk
@Dick. ‘Niemand heeft het gedaan en geen van de partijen kan het lopende spel in zijn eentje veranderen?’
Laat ik hier maar weer eens mee beginnen, ben er een dag met iets te grote kopzorgen tussenuit geweest en zie dat er al weer veel geschreven is. Lastig om de draad weer op te pakken.
Waarom kunnen we dingen hier op Foodlog weer opnieuw uitvinden?
Het ‘lopende spel’. Bij het discussiëren hier hebben we geen last van het traditionele lopende spel. Omdat we hier niet in de traditionele overlegstructuur zitten kunnen we met volledige onbevangenheid brainstormen. We zitten ook niet met tijdsdruk vanwege deadlines en besluiten worden er hier al helemaal niet doorheen gedrukt.
Hier op Foodlog wordt denkkracht benut die in het reguliere circuit niet benut wordt. Kijk eens naar Pieternel hoe ze na aanvankelijke scepsis om zich als journalist in dit medium te gaan mengen in korte tijd een soort spil is geworden tussen de offline en de online wereld. En zo hebben we denk ik nog heel veel verborgen talent wat nu onbenut ergens zit te kniezen, maar die dingen wel in een ander perspectief zouden kunnen en durven zien.
Dit had ik in een andere draad ook al opgeschreven:
1. Hier kun je wellicht iets langer nadenken voor je iets zegt.
2. Hier worden je buiten de gebaande paden gebruikte woorden niet weggewimpeld, ze blijven staan.
3. Hier heb je geen voorzitter die afwijkende standpunten afkapt.
4. Hier borduur je voort op wat anderen eerder hebben gezegd, eventueel na nader onderzoek.
5. Hier ben je niet beperkt door inbrengtermijnen
6. Hier heb je een wisselende samenstelling van het denkpanel, afgestemd op het onderwerp.
7. Hier praten we op persoonlijke titel en niet namens een achterban.
8. Hier zit je meer relaxt en zonder tijdsdruk.
9. Hier zijn we allemaal gelijk.
En hier kun je dus ook weer makkelijk bijdragen uit andere discussies naar boven halen als ze relevant zijn.
Toch bekruipt me zo nu en dan toch het gevoel van machteloosheid. Ik sprak gisteren een tomatenteler. Hij had mijn blog United Change gelezen en vond mijn voorstel eigenlijk wel een goed idee. En eerlijk is eerlijk, enigszins onbescheiden durf ik te stellen dat het best wel 1 van de 100 nieuwe alternatieven zou kunnen zijn. We hebben ook alles in huis om het te kunnen realiseren denk ik dan.
1. We stikken van de verborgen talenten, maar die moeten losgeweekt worden
2. We hebben dé kennisinstellingen en hoogtechnologische bedrijven
3. We hebben dé zaadbedrijven van de wereld
4. En wat hebben we allemaal nog niet meer?
@Fred van Heyningen ‘De tuinbouwondernemer is de enige die voldoende draagvlak krijgt bij zijn collega’s om een hard noodzakelijke samenwerking te bereiken.’
En daar zit hem wat mij betreft nu een beetje de kneep. Uiteindelijk zullen we hier op Foodlog met zijn allen gaan geloven dat we die ‘onmogelijke droom’ werkelijkheid kan worden.
Het bedenken van ideeën voor oplossingen zal het probleem dan ook helemaal niet zijn. Maar hoe komen we in ‘s hemelsnaam van de schrijverij hier, naar de doenerij daar?
“hoe komen we in ‘s hemelsnaam van de schrijverij hier, naar de doenerij daar?”
Jan, ik pieker. Moet dat vanaf deze site gebeuren: het oprichten, zorgen voor funding, inrichten en marketen van nieuwe structuren?
De kennis waart hier rond. Voor en achter de schermen zijn hier lezers die de diversiteit van competenties hebben en die op een heel efficiente manier zouden kunnen inzetten. De bankiers zijn hier, de handel kijkt mee, de producenten kijken, mee, de markteers kijken mee en consumenten kijken mee. Het zou kunnen.
Ik leg de vraag graag voor.
Huib, dit schreef jij om 0.28u :
Neem de grondprijs. Boeren denken dat die zo hoog is omdat voor stadsuitbreiding zo veel betaald wordt. Uitgekochte boeren kopen alles op wat er te koop is. Mijn stelling is dan: boeren die voor elke prijs iets willen kopen, die bepalen niet de prijs. Het is juist die buurman die eigenlijk ook graag grond wil kopen, maar waarvoor het te duur wordt die de prijs bepaald. Juist doordat hij bij een bepaalde prijs afhaakt geeft hij de mogelijkheid aan de ander om het te kopen.
Leuke draai geef je daar.
Om te stellen dat boeren die die grond ook willen hebben, door hun meebieden de prijzen opdrijven en daardoor schuldig zijn aan te hoge grondprijzen is de wereld omdraaien.
In elke sector in onroerend goed is het je budget dat je doet afhaken en diegene die een groter budget hebben, door stadsuitbreiding bijv., zullen daardoor of meer of groter gaan kopen en de tegenstellingen in die sector vergroten.
Overheidsinstellingen of investeerders zouden dus in principe de boer of tuinder minder voor woningbouwgrond moeten gaan betalen om te zorgen dat andere boeren en tuinders minder hoeven te bieden en betalen voor agrarische grond.
In steden, waar iedereen wil wonen, zou je huizenprijzen aan limieten moeten stellen om hetzelfde effect in de omliggende plaatsen te voorkomen.
Het verschijnsel speelt niet alleen bij uitgekochte boeren maar ook bij boeren onderling.
Buurmans grond komt maar een keer te koop!!!
Robert, ik vind dat er teveel gedacht wordt in oplossingen in de BV Nederland.
De handelshuizen en de verwerkende industrie zijn al langere tijd geleden de grens overgestoken om producten te kopen en ik heb de indruk dat zij zich geen grote zorgen maken over langzaam wegvallende aanvoer uit Nederland.
We blijven maar een stipje op deze aardbol.
Voor een schokeffect moeten boeren en tuinders massaal en acuut stoppen.
Ik heb al eens eerder geschreven, in een ander forum, dat financiers niet alleen belangen hebben in primaire producenten maar zeker zoveel in de volgende schakels.
Daar ligt een punt in de discussie, wie is er belangrijker?
De verwerker heeft belang om goedkope grondstoffen in te kopen en zal daarbij de individuele boer of tuinder niet sparen.
Die is inwisselbaar omdat de mogelijkheid om te produceren elders ook kan plaatsvinden.
En wat te denken als primaire bedrijven zoveel in prijs gaan zakken dat tussenschakels van nu die over gaan nemen.
Dat is tot nu toe niet veel gebeurd omdat ondernemers bereid waren om voor niets of met verlies te werken.
Komen er oplossingen waardoor prijzen gaan stijgen zitten zij op het vinkentouw.
Hopelijk niet met financiers die bij die ander zojuist de stekker eruit getrokken hebben, dat zou wrang zijn.
Op naar dat andere systeem.
“De handelshuizen en de verwerkende industrie zijn al langere tijd geleden de grens overgestoken om producten te kopen en ik heb de indruk dat zij zich geen grote zorgen maken over langzaam wegvallende aanvoer uit Nederland.”
Één van die clubs (the Greenery) is van de telers (en de banken), wordt ook bestuurd door telers. Mijn inschatting is dat ook de medewerkers en telers (zoals ik) van deze club zich grote zorgen maken, tegelijk in de spagaat zitten en geen duidelijke exit route weten. Het is niemands schuld en iedereen zijn schuld. De vraag is nu, hoe nu verder. Jan Robben stelt een duidelijke en heldere vraag hoe van schrijven naar actie?
“Vanuit de telers” zegt van Heijningen. En ik ben het met hem eens, maar ik weet tegelijkertijd dat avonden over faillissement en afwikkeling zonder bankmensen goed bezocht worden.
Daarnaast past iedere teler in een zaal met zijn financier in de buurt wel op met wat hij zegt. Want hoge bomen vangen veel wind, men lijkt bang voor de consequenties die kunnen volgen op opmerkingen die men maakt.
Robert, zoals al aangegeven ligt het probleem niet alleen in NL, dus zul je voor een actieplan Europees een aanpak moeten organiseren.
Dan wordt de invloed van kleinere partijen of individuen erg moeilijk.
Grote belanghebbenden zullen via het EU parlement naar oplossingen moeten zoeken.
Helaas gaat het dan wel enige tijd duren om neuzen de goeie kant op te krijgen.
Chinese aanpak werkt sneller maar of de Chinees op de hoek hiervoor te porren is?
Hij is leuk Paul over die Chinees. De chinezen benutten hun sterke kracht, nl het ontbreken van democratie. dan blijft ons geen andere mogelijkheid om onze sterke kant te gebruiken: het aanwezig zijn van democratie.
Om eens iets te gaan doen? Ik heb het voorstel hier al eerder gedaan: laten we in een aparte lijn gewoon die boerensuper eens gaan oprichten. In eerste instantie digitaal en als dat bevalt gaan we over naar de real world. Allebei kan leuk zijn toch. Als het niet om de knikkers gaat wordt het spel op zich nog leuker.
Dus: aan de redactie (of als die afwezig is) Dick, start een lijn met creatieve ideeën voor de boerensuper. Zeurpieten die zeggen dat het toch niks wordt worden niet toegelaten. Voor hen kan een aparte lijn opgesteld worden.
@Jan Robben en @Dick,
De morgen benut met klankborden met achterbannen, (stond al gepland trouwens) om mijn gisteren opgedane en bijgestelde voorstelling van zaken te spiegelen. Jan, jouw 2 opsommingen kan ik alleen maar onderschrijven (maar dat zal geen verrassing zijn na mijn inbreng van gisteren).
1. We stikken van de verborgen talenten, maar die moeten losgeweekt worden!( Jan 10.44uur)
en
Jan, ik pieker. Moet dat vanaf deze site gebeuren: het oprichten, zorgen voor funding, inrichten en marketen van nieuwe structuren? (Dick 12.21 uur)
Samen met mijn eerdere stelling dat talent zich niet allemaal kan/durft te tonen hier, vanwege hun positie in de crisis, moeten er meerdere sporen bewandeld worden.
Ik begrijp al van Dick en Jan dat sommige kapiteins van onderwegzijnde reddingsbootjes dit meelezen, en hun koers dus al laten beïnvloeden door al deze gratisch satelietbeelden van de reddingsplannen van de tuinbouwtitanic. Ze blijven onderweg naar ons zolang zij daar voor zichzelf brood inzien.
Maar wij hier blijven seinen en ze pikken dit op. Ze komen dichterbij, en komen ook de ratten tegen die allang weg zijn en krijgen steeds beter hun conculega Smittak etc inbeeldt, of willen al gaan samenwerken om hun eigen marge/kans op succes te vergroten.
Onze kans op redding (de tuinbouwtitanic) zou dus moeten vergroten door onze begluurde reddingsplannenmakerij. Maar wat hebben zij echt voor?
Uit gerechtvaardigd eigen belang zullen ze eerst hun eigen lading van de titanic gaan proberen te redden, overladen en als eerste weer de kust zien te bereiken, dat levert dan nog het meest op.
Daar is geen enkele partij bij die de hele titanic kan gaan redden, en dat weten ze (uit de verhalen van de ratten en de tekeningen van het schip, die ze nu weer tevoorschijn gehaald hebben)
Maar nu de ‘doeners’ van Jan: Zijn dat de opgeleide en ervaren monteurs van de aanstormende reddingstroepen?( want daar zit de kennis en zij hebben de hulpmiddelen om ons te redden). óf, moeten we die zoeken binnen het aanwezige bemanning, die zien hoe hoog het water al staat, maar zelf goed kunnen zwemmen en nog met vertrouwen op een goede afloop aan boord zijn?
Ik denk de laatste dus, maar wij tuinders/ondernemers zullen zolang we bij positieven zijn zelf moeten bepalen wie we het vertrouwen geven om ons te gaan redden. Wij moeten zelf het stuur in handen houden, want wij zijn opgeleid en geschikt om de titanic te runnen, maar we zijn lek geschoten, hebben rattengaten in de romp, en zijn op een ijsberg gelopen in de storm, en hebben geen bemannigsleden meer aanboord die deze niet voorzien problemen nog kunnen oplossen. Dat was toch niet meer nodig met dit schip!! Het lijken problemen van alle tijden, we dachten dat we met een onaantastbaar schip op weg waren maar we moeten er een paar gaan omscholen om met maatregelen van deze tijd de gaten te dichten, danwel ons te laten redden door die aanstormende schepen, om zo nadat we aanland gezet zijn gaan bouwen aan een nieuwe titanic, met de lering van deze ramp.
Ik weet zelf niet waar we nu staan op dit moment? Kunnen we met de huidige titanic verder, hoe groot is de schade en is die te repareren onderweg of in veilige haven??
Of moeten we naar een veilige haven varen, deze ontmantelen en met de nog zowat nieuwe delen weer opbouwen tot een echt zeewaardige super cruiser?
@Huib. Lijkt me een goed idee die discussie over een boerensuper. Ik ben in een vlaag van woede wel eens kritisch geweest geloof ik, mag ik dan toch meedoen? Ik klamp me nu even vast aan de spreuk van de dag die op de ondernemerskalender hier voor mijn neus staat:
“Als er al een geheim is voor succes, dan is dat het vermogen om de dingen ook te kunnen zien vanuit andermans blikveld.” (Henry Ford)
Dat vind ik trouwens ook nog wel een goeie om toe te voegen aan het Foodlog-voordelenlijstje. Het is hier geen oogkleppenclub en dat werkt productief.
Jan, “Ik ben in een vlaag van woede wel eens kritisch geweest geloof ik, mag ik dan toch meedoen?” Dat geldt ook voor mijzelf. Wat mij betreft mag iedereen meedoen, zelfs tegelijkertijd op alle twee lijnen, de creatieve en de zeurpietenlijn.
Wat nou ook leuk zou zijn: stel dat er nou een bankmedewerker meeleest die nog ergens een miljardje op een plank heeft liggen. Dan is de rol van pompbediende ook ingevuld.
Hallo Marcel Dings,
Ik heb genoten van je verhaal op de aardbeiendag. Vooral omdat je mijn inziens een gezond evenwicht hebt tussen je moderne glastuinbouwbedrijf en jullie gezin.
Mensen die dat kunnen zijn echte ondernemers. Ik heb net snel alle voorgaande reactie doorgenomen en vind ze bij sommige mensen veel te lang. Iets kort en krachtige zeggen in een reactie is een kunst.
Marcel ik wil er ook geen lang verhaal van maken. Maar het is wel super belangrijk dat deze discussie gevoerd wordt. Ik wil het volgende nog wel meegeven en dat is de perkgoed sector. Daar zijn de bedrijven een aantal jaren geleden al in geslaagd. Om met de afnemers in concepten te gaan telen, gaan zaaien waar de klant inclusief prijs al van bekend is daar kunnen we mijn inziens als agf sector nog veel van leren. En net als jou groeien ze in overleg met de afnemers mee.
@Richard en @ Jan
Leuk weer een nuchtere (glas)aardbeienteler, die met beide voeten in de grond, met trots en drive doet wat hij doet. Richard,jij op jou manier en Jan op zijn manier en ik op mijn manier. Wat zou dat toch zijn met die aardbeien Jan? Zit er dan nog meer in dan dat viagra-achtig stofje.
Ik heb dat conceptje van ons tweeën al uit gezet bij een grote franse Toetjes maker, heb 25 % bedongen. Hoeveel moet ik hiervan naar jou schuiven? ik wil delen (dare to share), want dan wil jij dat straks met mij ook, ja toch?
Lees even dit schrijven van Willem Bruil, columnist AGD en Hoogleraar Agrarisch Recht:
Het is een reactie op de lopende discussie op AGD Foodlog.
23 jan 2010 15:55
Het verhaal van Gerard Rutte en trouwens ook van Dick Veerman komt neer op: a) boeren moeten meer ondernemer worden, en b) boeren moeten zich meer op de consument richten. Veerman pleit dan voor een eigen boerenverkoopkanaal (?boerensuper in de stad?). Rutte roept in het algemeen maar wat over innovatie en ondernemerschap. Wat beiden niet zien is dat de ?klant? van de boer niet de consument is, maar degene die zijn product afneemt. Die heeft weer te maken met de supermarkt en op zijn beurt bedient die weer de klant. Producten gaan als volgt in de markt: boerà afnemer/coöperatie à supermarktà consument. Je kunt wel proberen om die keten over te slaan, maar dat is niet realistisch. Het is ook niet efficiënt, iedereen moet doen waar hij goed in is. Als boer kun je beter aandelen Jumbo kopen dan zelf een boerensuper beginnen. Een melkveehouder is geen ijsverkoper, een varkenshouder is geen keurslager. Natuurlijk is er een enkeling die het lukt om de arbeidsspecialisatie te doorbreken en zelf een keten(tje) op te zetten. Maar dat kan/wil lang niet iedereen. Een marginaal gebeuren. De boer als ondernemer moet zich dus richten op zijn klant, de afnemer. Ondernemerschap is dan: tegen zo laag mogelijke kosten een goed en gewenst product leveren. Innovatie dus ook op dat niveau: techniek, logistiek etc. Inspelen op de vraag van de afnemer. Vergelijk het eens met Corus-Hoogovens. Die maken staal. Daar worden Hyundais van gemaakt, maar ook Ferrari?s. Wat Rutte en Veerman eigenlijk zeggen is: ?kijk eens, hoeveel consumenten betalen voor een Ferrari, Corus moet zelf Ferrari?s gaan maken en rechtstreeks aan de consument verkopen, dan kunnen ze veel meer verdienen.? Is Corus een slecht ondernemer en niet innovatief als men dat advies niet opvolgt? Natuurlijk niet. Dat er een productieketen bestaat met eigen rollen voor de participanten is normaal. Zoals Corus niet klaagt over de grote marges op de Ferrari?s, zo mogen boeren niet klagen over de winsten van de supermarkten. Dat zijn niet de concurrenten. In een vrije markt zijn boeren concurrenten van elkaar. Wie het goed doet blijft, wie het slecht doet, verdwijnt. Rutte en Veerman zien het probleem dus niet. Wat is dan wel het probleem? Ten eerste: boeren hebben vaak maar één klant. En dan heb je niet veel in te brengen. Daarvoor zijn ooit de coöperaties opgericht: het bundelen van aanbod om vervolgens tegenwicht te kunnen bieden tegen de volgende partner in de keten. Dat kan natuurlijk ook alleen maar als de coöperatie zelf geen andere belangen heeft en zelf ook innovatief en ondernemend is. Met of zonder coöperaties: landbouw is een inflexibel gebeuren. Je kunt niet zomaar even wat anders gaan doen. Dit, gevoegd bij het kenmerk van de markt - de vele kleine ondernemertjes - leidt als het ware automatisch tot sterke fluctuaties door overproductie, prijsdalingen,faillissementen en vervolgens tekorten, prijsstijgingen en overinvesteringen. Enzovoort. Oplossing daarvoor is schaalvergroting. Je zou van de ZLTO een NV moeten maken en van de leden werknemers, met een cao, een pensioenregeling, vakantiedagen en functioneringsgesprekken. Als we dat niet willen of zolang dat niet is gerealiseerd is overheidsordening onontbeerlijk. Een Europese marktordening met productiequota voor alle belangrijke productgroepen, waarbij goede boeren een redelijk inkomen kunnen verdienen, is dan voldoende. Dat breng stabiliteit in de markten en maakt subsidies overbodig. Maar ik ben bang dat boeren dat niet willen en dat het ook de vrije-marktextremisten niet uitkomt. Gek, dat die het dan toch weer met elkaar eens zijn.
Geplaatst door willem bruil, ijzerlo
@Paul Jansen Willem Bruil zegt: “Wat is dan wel het probleem? Ten eerste: boeren hebben vaak maar één klant. En dan heb je niet veel in te brengen.”
Dat is dus ook weer gedacht vanuit de gevestigde orde. Ook hoogleraren verkopen dus nog steeds het oude bullshit gedachtengoed.
Kijk eens naar Rob Baan hoe hij het doet. Rob vliegt voor het verkopen van zijn producten letterlijk en figuurlijk over alle tussenschakels heen en is als producent alleen maar bezig de eindgebruikers te verleiden.
Vervolgens komen in omgekeerde richting, dus tegen de gangbare stroom van de keten de bestellingen aan de lopende band binnen. Niet van al die eindafnemers apart, maar van de tussenschakels die door de eindafnemers gedwongen worden om de producten bij Rob te bestellen. In feite stuurt Rob dan ook maar relatief weinig facturen de deur uit, maar zijn klanten zijn wel degelijk de eindafnemers. Dus als tuinder heb je juist heel veel in te brengen, maar je moet het op de juiste plaats doen en op de goeie manier.
@Marcel Over dat schuiven van procenten worden we het wel eens. Inderdaad eerst delen en dan gaan we later wel vermenigvuldigen.
Nooit gedacht dat die kop Tuinders Titanic jullie zoveel inspiratie zou opleveren. Marcel spant wel de kroon, geloof ik. Ik zoek naar een naam voor de nieuwe draad die Huib voorstelt. Wat denken jullie van De ark van Noach?
Toen Noach zijn ark bouwde verklaarde iedereen hem voor gek. Hij nodigde van alle diersoorten een paartje uit, want hij kon ook niet de hele wereld redden. En de zondvloed kwam toch, enz. enz.
Ik zit al allerlei concepten te bedenken die mij als consument zouden aanspreken. Ik wil alvast een tafel/schap in de boerensuper inrichten met vers dat mij zou aanspreken. En met mij allerlei werkende vrouwen/mannen, die ‘s avonds moe thuis gekomen niet al te lang willen nadenken over het eten, maar wel lekker en snel een gezonde maaltijd op tafel willen zetten voor hun opgroeiende kroost.
Ik ben het niet eens met het betoog van Bruil. We weten inmiddels van Fred van Heyningen dat hij de retail niet in staat acht om te produceren. Hij spreekt uit ervaring. Zijn familie had ooit een grote kwekerij in het zuiden van Engeland. Die werd gekocht door een retailer met ambitie. Na twee jaar was het al mis, omdat de leiding niet capabel was een productiebedrijf te runnen. Omgekeerd verwacht ik niet direct dat boeren en tuinders retailers kunnen zijn. Maar dat hoeven ze niet te zijn. Er is best een constructie te bedenken dat de boerensuper een zelfstandige organisatie is met deskundige retail-leiding, waarin de boeren gewoon aandeelhouder zijn.
Jan, hij zegt het zoals het is.
In zijn verhaal staan uitzonderingen als nichemarkten genoemd.
De meerderheid van boeren en tuinders hebben door specialisatie, schaalvergroting, weinig andere keuzes om zich te onderscheiden.
Nichemarkten hebben zeker hun bestaansrecht echter bij uitbreiding van die markt worden ook zij elkaars concurrenten.
Dat is dus ook weer gedacht vanuit de gevestigde orde. Ook hoogleraren verkopen dus nog steeds het oude bullshit gedachtengoed.
Dat vind ik niet fair,
1. Hier kun je wellicht iets langer nadenken voor je iets zegt.
2. Hier worden je buiten de gebaande paden gebruikte woorden niet weggewimpeld, ze blijven staan.
3. Hier heb je geen voorzitter die afwijkende standpunten afkapt.
4. Hier borduur je voort op wat anderen eerder hebben gezegd, eventueel na nader onderzoek.
5. Hier ben je niet beperkt door inbrengtermijnen
6. Hier heb je een wisselende samenstelling van het denkpanel, afgestemd op het onderwerp.
7. Hier praten we op persoonlijke titel en niet namens een achterban.
8. Hier zit je meer relaxt en zonder tijdsdruk.
9. Hier zijn we allemaal gelijk.
Met verwijten kun je mensen wel demotiveren een inbreng te geven.
Daarnaast heeft hij wel degelijk een punt. Hij beschrijft simpel en eenvoudig hoe de situatie nu is. Daarnaast geeft hij ook aan :“Natuurlijk is er een enkeling die het lukt om de arbeidsspecialisatie te doorbreken en zelf een keten(tje) op te zetten. Maar dat kan/wil lang niet iedereen.” Rob Baan bijvoorbeeld.
Quote van mijzelf op agffoodlog(over leiderschap):
Ik sprak deze week twee mensen uit de sector. Een komkommer collega teler en één iemand die als voorlichter actief is. Quote van de teler: Door mijn bestuurswerk heb ik het idee dat we in het bestuur stappen hebben gezet. Maar het heeft op mijn bedrijf productie gekost. Niet enorm veel maar er waren cruciale dingen anders gegaan als ik thuis was geweest in plaats van onder weg. Quote van de voorlichter: Goede bestuurders zijn niet altijd de beste telers. En op dit moment is er maar één ding belangrijk. Je bedrijf laten overleven. Je moet nu alle zeilen bij zetten om geen fouten in je bedrijf te laten onstaan. Beide quotes zijn verantwoordelijk voor het uitblijven van massa’s telers die kans zien om zaken in de sector anders aan te vliegen.
De reden voor uitblijven van zichtbaar leidersschap is ook de reden voor het uitblijven van massale migratie naar blue oceans. Ten eerste Jan geef jij zelf ergens hierboven al aan dat het niet mee valt om te migreren.
En dit staat in het boek “wat led je” van Ruud Koornstra. “Vaak bij vernieuwing ontstaan er nieuwe ondernemingen en gaan de oude falliet” Als voorbeeld haalt hij de rederij aan.
Scheepvaart rederijen die te laat hebben geinvesteerd in het opkomende vliegverkeer. En als gevolg daarvan falliet gingen, tot er nog twee of drie over waren.
@Robert. Ja klopt, ik heb te snel geoordeeld en me in alle onzorgvuldigheid een beetje verschreven. Goed dat je me even tot de orde roept. Excuus Willem Bruil.
Willem Bruil geeft een uitstekende analyse en trekt daaruit de enig juiste beleidsconclusie! Ik ben het volkomen met hem eens, binnen het geldende denkkader dan (ik geef later in deze draad wel aan waarom ik denk dat je eruit kunt stappen en hoe dat kan; ‘mijn’ boerensuper en wat ik daar regelmatig omheen zeg is wat anders dan Willem ervan begrepen heeft). Ben nu echter vooral geïnteresseerd in de reactie van boeren en tuinders zelf, want Bruil doet niets anders dan veel strakker dan Van Heyningen (’een aantal blokken’) aangeven waar het op uitdraait.
De keuze die Willem Bruil neerlegt is de keuze die de boerenkoepels hun leden en Den Haag al jaren geleden hadden moeten voorstellen. Wat mij betreft dan, want nu is er jarenlang hoop gecreëerd voor de vrije jongens die boeren zijn maar niet kunnen zijn. Boerenleiders hoorde ik vaak spreken over ‘onze ondernemers’, maar die leiders waren niet verantwoordelijk voor de winst- en verliesrekening van ‘hun’ ondernemers. Voor hun geloof en aanhankelijkheid betalen die ‘ondernemers’ inmiddels het gelach van een groeiende dot niet vruchtdragende rente die niet de koepels maar zijzelf moeten betalen. Dat kan gelukkig want een flink aantal is nog uitstekend beleenbaar en kan zo zijn verliezen nog jaren financieren. Maar die woorden - ‘onze ondernemers’ - grenzen aan boerenbedrog dat dringend doorbroken moet worden. Willem doet dat: boeren zijn ondernemers van zichzelf en van niemand anders. Hen nog langer een droom voor de ogen toveren met verhalen dat het wel goed komt gaat niet zonder de consequenties duidelijk te maken:
- of er komen hele grote structuren waarin ze loonboeren zijn (de voorbeelden zijn er al)
- of de Europese politiek moet worden bewerkt om weer tot marktregulering over te gaan.
Opmerking bij die Europese optie: de wind staat precies de andere kant op, die voor het over een jaar 5-10 zover is, moet u nog wel even voldhouden.
Opmerking bij de NV De Nederlandse Boer (DNB, hee dat lijkt ergens op): die zal net als moderne oligopolies (denk aan auto,’s vliegtuigen en een het handjevol grote voedingsmiddelenverwerkers) in een moderne strijd om de allergrootste/allerlaagste costs per unit gewikkeld zijn. Nederland is daar voor een aantal producten niet echt geschikt voor. Varkens en kippen bijv. kunnen linea recta naar Z-Amerika, dat is veel duurzamer en dat zal straks een normale wereldwijd geaccepteerde eis zijn, al was het alleen maar omdat ze daar zowel veel goedkoper als veel duurzamer te produceren zijn. En u weet het allen: met een Volvo kun je je inmiddels echt nergens meer vertonen. Dat is een Chinese auto. Van diezelfde mensen die flink buiten hun eigen land in goedkoop nieuw areaal investeren. Van onze Nederlandse Chinese Lulu Wang leerde ik dat Chinezen nog steeds wijs zijn. Dat doen ze niet om voor de thuismarkt te produceren; die zou daar lui en verspillend van worden. Nee, het is gericht op buitenlandse markten. Dat is een scenario dat steevast wordt weggehoond als irrelevant. Wellicht is dat ook zo, maar wie weet dat zeker. DNB zal over een jaar of wat toch echt over na moeten denken. Eigenlijk nu al, als we hem toch op willen richten, want stel je voor dat het zo is. Dan kan zelfs die hele grote BV een deuk oplopen. En dan wordt het er eentje die flink kan nadreunen. Natuurlijk zal dat niet gebeuren. Maar strategen horen daar nou juist over na te denken. De Titanic kon niet zinken. Enron was een superbedrijf en zo zijn er nog veel meer vervelende verhalen waar je tch maar beter rekening mee kunt houden.
Mede tegen die achtergrond verzon ik ooit ‘mijn’ boerensuper, een hypermoderne vers- en versverwerkt super. Een heel nieuwe supermarkt, omdat er ergens nog een mooie kans in het Nederlandse retaillandschap zit. Boeren worden er aandeelhouder in. Het publiek trouwens ook. Het is gewoon een publiek genoteerde onderneming zullen we maar zeggen. Maar daarover nu niet. Ik ben geïnteresseerd in reacties op het beeld dat Willem zo haarscherp neerzet: of een NV met loonboeren of marktregulatie?
@Pieternel
Arc Van Noah, met van ieder soort een koppeltje!
Niet zo’n gekke draad,als tijdelijk brainstormvlot om een koppeltje retailers, koppeltje ondernemers, koppeltje consumenten, koppeltje toeleveranciers en nog wat bij elkaar te zetten. misschien Meiny Prins mee als frisse kapitein en wat verse hollandse aardbeien voor de ontspanning van de geest.We moeten uit die vicieuze cirkel geraken en dat moet met frisse, geesten die niet gehinderd worden door dubbele petten culturen. De toekomst ligt echt in het verleden als je dit op een juiste wijze weet toe te passen.
Ik regel de aardbeien wel bij een collega, wie de rest?
Vloog Jan hierboven nou zo vreselijk uit de bocht? Ja een beetje, maar dat is alweer geregeld. Maar ik begrijp hem ook wel inhoudelijk. Bruil geeft zelf al aan dat zijn conclusie een problematische oplossing is. Er zijn een paar witte raven zoals Baan (die dan ook GEEN voorbeeld is voor de sector, was het maar waar: Rob is een uitzonderlijk talent. Het is dan ook flauw van een minister-president als hij iedereen voorstelt dat hij maar een Rob Baan moet worden. We kunnen ook niet allemaal Einstein of Johan Cruyff worden).
Zoals hij zelf al zei, komt Bruil’s betoog neer op een non-keuze en zelfs een no go. Die NV zou moeten maar de vrijheidszoekers die boeren en tuinders zijn, willen daar geen werknemer van worden. Dus rest slechts de keuze van de marktregulering. En die is politiek nog jarenlang onhaalbaar.
Onderwijl zien zakelijk ingestelde lieden - terecht, vanuit het klassieke denken - dat er wel (deel-)vormen van zo’n DNB moeten komen. Alleen willen die eigenwijze zultkoppen niet! Dat is de situatie. Boeren en tuinders zijn niet in staat tot samenwerking en al evenmin tot outputregulering (ze kunnen immers collectief zorgen voor tekorten; dan schieten de prijzen omhoog nog voor de eerste ministers beginnen na te denken over regulering).
En nu? Het tekort schieten van het klassieke denken doet me begrip hebben voor Jan’s reactie. Willem’s betoog maakt duidelijk in welk spagaat je als boerenleider - en om dezelfde reden als boerenbank - leeft. Het is echt tijd om het te doorbreken en ons meteen ook even te realiseren dat Nederland geen 70/80.000 Rob’s Baan herbergt.
Even de materie over boerensuper en continentale landbouw eruit halen.
In een beschermde markt waarbij er een Europees quotum en prijssysteem voor alle basisproducten opgezet wordt, is er volop mogelijkheid om zich op alle terreinen te onderscheiden.
Voor de EU overheid om eisen te stellen aan basisvoorwaarden.
Kwaliteit, wel of niet GMO gewassen, natuurontwikkeling, milieuaspecten, productiemethoden, dierenwelzijn, arbeidsvoorwaarden, energiegebruik( zonne-, wind-, biogasenergie) en niet minder belangrijk, de plaats van productie.
In overvolle gebieden, waar productie tegen grenzen aanloopt of die al overschreden zijn, kan afgebouwd worden en in gebieden waar ruimte en ontwikkeling gewenst is worden opgestart.
Zelfs in het welvarende Europa zijn nog voldoende gebieden die ontwikkelingshulp hard nodig hebben.
Voordeel hierbij is dat er tevens koopkrachtige consumenten bijkomen en het platteland welvarender blijft.
Voor boeren en tuinders, die niet meer het juk van prijsdruk ervaren is er de mogelijkheid om zich met kwaliteitsproducten te onderscheiden en zelf markten kunnen ontwikkelen of participeren in supermarkten.
Als je in dit kader de stap kunt maken om te integreren in een boerensuper, nieuw of bestaand kanaal, is er voor eenieder, hetzij nichemarkt, biologisch, gangbaar een bestaan op te bouwen.
Het is echter voor die groep boeren en tuinders die Willem Bruil beschrijft, die alleen maar de grootste willen zijn, even de knop omzetten en te realiseren dat je met een overzichtelijke bedrijfsomvang en een reëel inkomen ook tevreden kunt zijn.
Nog idealer is het als continentale landbouw wereldwijd toegepast wordt en die gebieden meer eigen welvaart kunnen ontwikkelen.
Nu ben ik wel erg ver van de problematiek van Rabo Westland afgedwaald maar je moet ergens beginnen, niet dan?
@ Marcel, je begint al met het benoemen van een kapitein. Leuk, maar gevaarlijk. Wie de beste kapitein is blijkt straks vanzelf.
@Paul, boeren en tuinders die groot zijn gegaan zijn daar niet altijd geschikt voor. Om even een tipje van de sluier op te lichten, verschillende bankiers hebben me er op gewezen dat juist de middelgrote bedrijven het relatief goed doen. Op grote bedrijven heb je een bijzonder soort ondernemers nodig. In de tuinbouw zijn er maar een paar jongens die dat in de vingers hebben. Naast het groot-groter-grootst en goedkoop-goedkoper-goedkoopst speelt ook dat de optimale bedrijfsgrootte is overschreden. Halverwege dit jaar wordt die schifting gemaakt.
@Dick, inderdaad. Ik heb respect voor Rob Baan en de manier waarop hij zijn markt bespeelt. Het is inderdaad van de gekke dat een minister president juist hem noemt. Rob bedient het uiterste puntje van de Matterhorn. Zijn product slaagt omdat het afsteekt bij ‘gewone’ producten.
Marcel, weet je zeker dat je alleen met tuinders en groentenjongens dat boottochtje wilt maken? Ik zou ook wat andere boeren, slagers, bakkers, groentensnijnders, soepmakers, een paar procestechnologen, mensen die echt verstand van smaak en nog meer mensen die een compleet versassortiment kunnen maken meenemen.
Ik lees net de volgende opmerking van Peter Verschuren op mijn Groenten en Fruit blog: De rabobank kan toch gewoon zeggen als je geen lid bent van de Greenery krijg je geen geld. Misschien hadden ze dat altijd wel moeten doen. Of hebben ze een andere visie op de beste partij voor bundeling?
Wat vinden jullie van zo’n opmerking?
Ik snap die opmerking van Peter (broccoliteler) helemaal niet. Ten eerste: alsof bundeling van alle aanbod in 1 club de oplossing is. Ten tweede nog minder, Peter heeft voor zover ik weet in eerdere reacties op blogs altijd gezegd in bundeling niet dé oplossing te zien. Misschien probeert hij iets uit te lokken? Of Peter zelf even vragen. Of ik heb het mis. Ik probeer hem even te bereiken.
Hallo Pieternel van Velden,
Ik zie meer in een afspraak met minimaal drie afnemers van je product dat ze de prijs betalen die je nodig hebt. En als je die afnemers niet kunt vinden weet je waar je aan toe bent. Blijf je door telen voor de wat ze nu noemen de vrije markt. Of voor een gezonde MVO prijs.
Richard, als dat nu wellicht al moeite kost, wat denk je daarmee dan te bereiken? Gaat het je helpen met je bedrijf zoals het er over 5 jaar, of misschien zelfs maar 2, bij staat?
De analyse van Bruil vind ik goed in het eerste deel, waarin hij het heeft over Corus en Ferrari. Wat ik totaal niet met hem eens ben (of ik begrijp hem niet) is dat de oorzaak van de misere in de landbouw is dat de productie inflexibel is. Mijn mening is dat het juist andersom is: landbouw is uitermate flexibel. Ik ken geen landbouwproduct waar de productie inflexibel is. Van koeien kunnen de spenen niet dichtgeknoopt worden wordt gezegd. Dat klopt, maar boeren kunnen nauwkeurig sturen on hun quotum vol te melken. Wat meer of minder krachtvoer scheelt heel wat productie. Koeien boeren kunnen moeilijk zo maar rozen gaan verbouwen. Maar er is een keten van kleine stapjes. Rozenkwekers kunnen glasgroentes telen, groentetelers kunnen akkerbouwgewassen telen, akkerbouwers kunnen veevoer telen.
Belangrijk is ook dat het maar om kleine aanpassingen hoeft te gaan (enkele %).
Ook niet iedereen hoeft aan te passen. In O-Europa zijn veel gemengde bedrijven. Als vlees te weinig opbrengt verkopen ze hun graan.
Flexibiliteit is eerder onderdeel van het probleem dan onderdeel van de oplossing. Boeren afhankelijk van één afnemer? Als ze maar aan één afnemer leveren betekent niet dat ze daar aan vast zitten. Coöperaties en particuliere afnemers zullen op elkaar gaan lijken, simpelweg omdat anders een van de twee afvalt. Zo zal ook het rendement in alle sectoren van de landbouw op elkaar gaan lijken. Simpelweg omdat boeren anders naar of juist vanaf een sector verplaatsen.
Huib, jij zoekt, terecht, naar de escapes en zegt eigenlijk dat niet-flexibele boeren lui, cq. slechte ondernemers zijn. Je zegt dat ouderweste boeren van nature flexibeler zijn en verbaast je dat moderne denken dat ze in uit graniet gehouwen bedrijfsstructuur hebben. Dat is niet zo, zeg je en dat klopt natuurlijk ook. Het vergt alleen afstemming tussen ondernemers. Wie doet dat? De varkensboeren denken varken. De kippenboeren kip. De tuinbouwjongens paprika en komkommer.
Niettemin veronderstel je een managementsysteem boven al die verschillende en verschuifbare producties. Hoewel het wonderlijk is, is dat er niet. Of Rabobank nog weet wat ‘the commons’ zijn weet ik niet - ik weet zeker dat het niet te lezen is in nauwelijks een half jaar oude uitspraken van de bank over tuinbouw - maar boeren weten het zelf ook niet: ze reguleren noch hun output, noch de mogelijke communicerende vaten daarin. Of vergis ik me nou?
De laatste dertig jaar van mijn werkzame bestaan stond het begrip ondernemerschap centraal. Alle management goeroes riepen in koor over enterpreneurship, intern ondernemerschap en zo. Ik heb daar zolangzamerhand een beetje mijn buik van vol. Ik denk dat er naast of misschien wel in plaats van ondernemerschap ook iets anders is. Iets dat te maken heeft met vakmanschap, met hartstocht voor wat men doet, iets dat gewoon waardering oproept. Iets dat niet volgens Rutte vermarket hoeft te worden, maar mag zijn wat het is. Iets dat in zijn echtheid en authenticiteit bestaanrecht heeft. Ik hoop dat dat waar is.
Vakmanschap. Dat is een mooi woord; ook in bedrijven zie je de vakinhoudelijke mensen langzaamaan weer in status stijgen ten koste van de marketingmensen. Om mensen de stap te kunnen laten snappen van ondernemerschap naar vakmanschap (die niet terug maar vooruit is en die van na de bubbel is): kun je benoemen waar het zgn. ‘tipping point’ zit, Jan Peter?
Ik denk dat het vele lezers hier enorm zou helpen om te ‘pakken’ wat ze anders alleen maar vaagjes kunnen voelen en daarom weer vergeten.
@Jan Peter “Iets dat in zijn echtheid en authenticiteit bestaanrecht heeft. Ik hoop dat dat waar is.”
Volgens mij bestaat dat al, althans producten en producenten. Alleen het systeem waarin ze zouden moeten kunnen (voort)bestaan is er niet op toegesneden.
Dick waar het tipping point zit weet ik natuurlijk niet, maar ik zie wel initiatieven zoals die van Jan en vele anderen. Als we die de aandacht geven die ze verdienen (wat je aandacht geeft groeit) bereiken we vanzelf het tipping point.
En Jan het systeem heeft als we werkelijk willen en een vuist maken zijn langste tijd gehad
Jan Peter, helemaal mee eens, daar geloof ik ook heel erg in. Als we willen. En hopelijk hebben degenen die er nu met hun producten en bedrijf voor klaar zijn nog de energie en de kans om dan nog mee te doen. Ik heb al veel om me heen geluisterd de laatste tijd. En dan concludeer ik dat degenen die voor de troepen hebben uitgelopen en de bakens al eerder hebben willen verzetten, zonder dat het systeem er nog niet op toegesneden was, dat die nu het hardste genaaid worden (of in ieder geval dat zo voelen). Sorry voor mijn taalgebruik maar ik kon zo gauw geen betere benaming bedenken die de lading dekt.
Jan Peter, met een beetje effort en een helder hoofd lukt het morgen vast wel. Vlgs mij zit in het bewustzijn dat geen enkele partij nog in zijn eentje het te ver doorgeschoten systeem kan resetten. Ook consumenten zijn erbij nodig want ze zijn koning, maar we hebben ze geleerd om als een 13-jarig kind de markt te regeren.
Waar het op openheid en doorbreken van de wij/zij posities bij het verkennen van oplossingen aankomt: ja, Peter, daar zou je weleens gelijk kunnen hebben. Maar nou nog dat doorbreken van de wij/zij posities. Zit dat ook hier? Dat lijkt me te veel eer. Dat borrelt algemeen, hier kan het door de oppervlakte schieten omdat dit soort interactiviteit ervoor gemaakt is.
Ach weet je, dan heb je misschien nog wel gelijk ook ;-)
Maarre ... nou is nog steeds niet benoemd wat dat tipping point inhoudelijk betekent. Geen nieuwe spaghetti-sauce, maar heel anders uitgevonden ‘spaghetti-sauce’. Samen en daardoor zowel leuker, beter en beter verkopend en nog veel ‘duurzamer’ ook. Dit is een tipping point dat niet over manieren van kijken (zoals veel van Malcolm Gladwell‘s voorbeelden), maar over manieren van doen gaat.
The tipping point is het moment waarop je een grens overgaat waarna er geen weg terug is. Bijv. als alle supers inzien dat ze moeten gaan voor smakelijk vers EN er zelf marge voor moeten inleveren. En dat alles door 100 initiatieven van achteruit de keten en medewerking van 3 verwerkers en 1 super en 1 bank. Die zetten gezamelijk een richting in.
Er zal tegenwerking ) (of geen medewerkingzijn (van de anderen, zowel consumenten als verwerkers als de andere supers, als banken, etc) maar alleen TOTDAT het tipping point bereikt wordt omdat de initiatiefgroep succesvolller wordt en de rest gaat twijfelen.
Deze draad kan dat proces in gang zetten maar is m.i. niet het tipping point zelf. Dat ligt over een jaar of wat vanaf nu. Zeg even 2014.
Dick,
“Ze reguleren noch hun output, noch de mogelijke communicerende vaten daarin. Of vergis ik me nou?”
Dick je zou best kunnen weten dat dit mechanisme in de landbouw niet lukt. Het volgende verhaaltje heb ik hier al op dit blog al vaker geplaatst:
In zijn boek “What’s the matter with Kansas. How conservatives won the heart of America” beschrijft Thomas Frank de specifieke economische positie van de meeste boeren als volgt: “Ironically, the farm is where Americans learned their first lessons in the pitfalls of laissez-faire economics a hundred years ago. Farming is a field uniquely unsuited to the freewheeling whirl of open market. There are millions of farmers and they are naturally disorganized: they can’t coordinate their plans one with another. Not only are they easily victimized by powerful middlemen (as they were by the railroads in the Populist’ day), but when they find themselves in a tough situation - when, say, the price they are gettin for wheat is low - farmers do not have the option of cutting back production, as every other industry does, Instead, each of those millions of farmers works harder, competes better, becomes more efficient, cranks out more of the commodity in question … and thus makes the glut even worse and pushes the prices still lower. This is called an ‘overproduction trap,” and it can only be overcome by a suspension of competition through government intervention. Such intervention is what the Populists and the farmers’ unions fought for decades to secure: it finally came with the New Deal, which brought price supports and acreage set-asides and loan guarantees.
For agribusiness, however, farm overproduction is the ideal situation. From their perspective, lower farm prices means higher profits and even greater power in the marketplace. Overproduction and all-out competition between farmers are thus to be encouraged by all available political means. While farmers are naturally disorganized, agribusiness moves in the opposite direction: like all industries, it seeks always to merge and acquire and choke off competition. And, also like other industries, it was finally permitted to do these things into the deregulatory climate of the Reagan-Clinton era.”
Wat je bijvoorbeeld in de industrie vaak ziet, zoals zonet bij ASML, dat de gehele productie in een handomdraai wordt afgeknepen, dat zie je in de landbouw nooit. Over het algemeen kun je stellen dat je met bovenstaande analyse al ras in politiek economisch vaarwater komt omdat veel economen en politici deze analyse glashard ontkennen. Het is niet de eerste keer dat een samenleving tegen deze problematiek aanloopt en het is daarom ook niet voor niets dat ik deze geschiedenis onder Wallace in de VS in de jaren dertig en veertig heb bestudeerd.
Conclusie, er ligt hier een taak voor de overheid. Tegenwoordig zijn de grote corporaties de baas. Als deze analyse juist is, wat verwacht je dan van de macht van de boer of tuinder in deze.
Harold, ik ben wat optimistischer. 2014 zeg je als jaar van de tipping point. Ik denk dat er een tipping point bereikt is wanneer het ondenkbare gedacht wordt en het onzegbare gezegd wordt. Dat gebeurt hier; daarna volgt de “frequency of impression” en de rest is werk. Gewoon hard, lastig werk met veel vallen en opstaan. Voorbeeld: “Wij en zij"-denken is in de biologische sector binnen een hardstikke korte termijn grotendeels verdwenen en het tipping point is daar: Bio beseft dat ze er een paar tandjes er bij moeten zetten en zich open moet stellen voor nieuwe inzichten en praktijen, en gangbaar vind bio opeens inspirerend.
“Wij en zij"-denken in de reguliere landbouw heeft ook zijn laatste tijd gehad, maar het verdwijnen daarvan zal met aanzienlijke grotere schokken gepaard gaan.
Harold, dat is OOK waar; misschien is het wel de ‘klassieke’ definitie van een tipping point. Neem nou dit: andere banken willen opeens ook geïnterviewd worden over wat zij ervan denken. Dat lijkt verdacht veel op het mechanisme wat je daar beschrijft, maar het is ook anders.
Er is nog niks - eens dus op dat punt - maar er gebeurt al wel wat - oneens daar - dat kan leiden tot tipping points van alle (sorry voor de management speak) stakeholders tegelijk in plaats van dat van Howard de uitvinder (voor wie het niet weet: kijk even naar de leuke TED-lezing van Malcolm Gladwell, de uitvnder van het begrip ‘tipping point’) die zag je iets leuks kon met spaghetti sauce of zeg - beleggingsverzekering - die later vanzelf weer voorbij gaan. Het verschil zit in het proces van de manier van waarop het klassieke tipping point tot stand komt. Het is - nou ja zeg, zou kunnen zijn - een tipping point in het proces om tot een tipping point te komen.
Wat zeg nou zelf, het zou toch bijzonder zijn als een maatschappij zichzelf zou kunnen resetten, in plaats van door 1 uitvinder alleen? Daar hadden we het hierboven immers over: het is broodnodig want het klassieke liberale marketingsysteem kraakt. Je moet een consument niet ‘verleiden’ - zoals ook ons ministerie van LNV nog zegt op basis van verouderde marketingboekjes en old hat adviseurs - maar ‘meenemen’. Het is maar een woordje, en tegelijk een wereld van verschil. Een ‘tipping point’!
Wat mij betreft nu weer over tot de orde van de discussie. Metapraat levert zelden concrete wol op, maar kan wel een beetje helpen om weer te begrijpen waar je staat in de mist.
Peter Jens: ik waardeer je optimisme en ik denk dat optimisme ook goed is voor het bereiken van het tipping point, maar we moeten “het point of no return” niet verwarren met de reis er naar toe.
Die reis is inderdaad hard werken, vele initiatieven en een zaak van vallen en opstaan, maar het omkeerpunt is iets anders dan het startpunt. Niettemin is het besef dat we hier op een dieptepunt (=startpunt) staan net zo belangrijk, maar laten we ze a.j.b. niet door elkaar halen.
Het omslagpunt ligt voor iedere ondernemer op een ander niveau.
Er is voldoende vakmanschap en capaciteit om op grotere schaal te produceren, het omslagpunt ligt in het kostenplaatje.
Het begrip oneindige groei en consumptie gaat meespelen.
Hoe groter de productie, in een verzadigde markt, hoe kleiner het getal achter de komma wordt.
Verdienen we nog maar 1 cent aan een product, dan moeten we er miljoenen van maken.
Zo werken veel multinationals ook en je maakt mij niet wijs dat ook zij zich niet af en toe achter de oren krabben en afvragen...........
De volgende stap is van een andere orde en betreft de cowboys die op het toneel mee gaan spelen.
Dat kunnen zowel ondernemers zijn als speculanten, van die figuren die sneller winst willen maken, en die over geld een ander normbesef hebben als maatschappelijk verantwoord.
Je ziet dan dat als bedragen fors groter zijn, de bijbehorende risico’s fors onderschat worden.
De markt wordt verstoord en de puinhoop die ze achterlaten komt op het bord van een ander.
Even zo vrolijk, en beschermd door vennootschapstructuren, beginnen ze weer aan nieuwe avonturen.
Hendrik, dat stukje van Thomas Frank, die een hele mooie beschrijving geeft van de marktwerking van veel agrarische producten wordt ook bevestigd vanuit de marketingtheorie van Kotler. Veel agrarische producten zitten in een markt van volledige mededinging waardoor de prijs gezien kan worden als een vast gegeven die nauwelijks op andere wijze beinvloed kan worden dan de aangeboden hoeveelheid aan te passen. Door samenwerking of regulering zou dan het aanbod afgestemd(in de huidige tijd verminderd) kunnen worden op de vraag waardoor de prijs beter wordt. Wanneer je dan daarnaast nog naar het vijfkrachtenmodel van Porter kijkt op het moment, kom je er gauw achter dat de afnemers door hun onderhandelingsmacht in weze teveel invloed hebben op de prijs.
Het “wij en zij denken” is er altijd al geweest. Ieder mens is erop gericht zijn/haar status te verbeteren. Het overgrote merendeel van bedrijven is erop gericht zoveel mogelijk winst te maken. Dat valt gewoonweg niet te ontkennen. De veiling zorgt in de bloemen nog voor een soort “vrijwillige samenwerking” en dat de prijs tot stand komt door marktwerking en niet door onderhandelingsmacht. Dat deed de veiling voorheen ook in de groente en fruit. Telers zien dan van elkaar wat ze krijgen voor hun producten en zien ook dat een gelijkwaardig aanbod eenzelfde prijs oplevert. En het “samendenken” is ook altijd aanwezig geweest. Alleen komt dat voort uit gemeenschappelijk belang. Het samen werken aan een hogere winst. Punt in de huidige tijd is dat de partij met de meeste macht, de hoogste winstmarge in de keten weet te bedingen. De cooperatieve(samenwerking) veiling is voor de bloemen momenteel nog een machtsblok, en was dit voor de groente en fruit waardoor er voldoende winstmarge naar de telers gaat/ging. Eigenlijk is in de groente en fruit veel onderhandelingsmacht van de telers met de veiling meeverdwenen. En daar is meer rivaliteit(wij en zij-denken) voor in de plaats gekomen.
De “overproduction trap” is dan weer het prisoner’s dilemma en komt voort uit het “moeten” groeien om te overleven, hetzij om meer macht naar je toe te trekken, hetzij vanwege kostenvoordelen. En natuurlijk is er ook de mogelijkheid om de nichemarkt in te gaan waar schaalvergroting niet noodzakelijk is, maar dat is slechts voor een deel van de markt.
Paul, ‘tipping points’ zijn niet zomaar omslagpunten van individuen. Ze zijn ‘maatschappelijk’. Het is een algemeen gevoelen van ‘nu zit het anders’. Neem een 4x4. Zelfs al heb je zo’n ding, je gaat je er ongemakkelijk in voelen omdat je voelt dat er iets veranderd is ten opzichte van het moment waarop je hem kocht.
“Van Heyningen: “Ik denk dat we naar drie, vier producentenblokken toe moeten in Nederland, die uit een vorm van marktkracht kunnen opereren. Dat is iets anders dan marktmacht. Daarmee redden we het niet.” “
Dit is een zin die me bezig houdt. Ik ben benieuwd welke argumentatie van Heyningen hier achter heeft, want door een deel van het woord te veranderen verander je het woord, maar of je de betekenis veranderd vraag ik me af. Het is een vage zin die verduidelijking behoeft omdat het anders niet meer is dan populistisch taalgebruik. Het zegt niets. Zelfs al zou de betekenis van marktkracht duidelijk zijn, dan is de marktmacht nog steeds niet verdwenen.
“ “Mensen zeggen wel dat het de retail om de laatste cent gaat, maar dat is wat we er zelf van gemaakt hebben”, meent hij.
Overigens vindt hij dit model niet heilig. Er zijn weinig voorbeelden van grote productiebedrijven die dedicated voor één supermarkt werken. Grote bedrijven moeten ook dedicated werken, maar dan voor twee of drie ketens, om het risico te spreiden.” Die voorbeelden zijn er wel geweest, maar nadat deze hun productie efficient ingericht hadden om “dedicated” te werken voor één of enkele afnemers, kwam het jaar erop de nieuwe prijsonderhandelingen. Deze lopen dan vast omdat de afnemer door gebruik van zijn macht lagere prijzen wil bedingen aangezien andere leveranciers het wel goedkoper(misschien wel onder kostprijs) willen leveren. En dan zit de teler met z’n productielijn die speciaal ingericht is op één of enkele afnemers. Veel geld in een relatie geinvesteerd en niets terug gekregen. De schaduwzijde van ketensamenwerking.
Tipping points, dieptepunt, omslagpunt.
We zijn niet aan het eind van het marktfundamentalisme. Zelfs niet aan het begin van het eind, maar wellicht aan het eind van het begin? Er zal nog wel wat bloed, zweet en tranen voor nodig zijn, maar ik zie veranderingen in de opstelling tegenover het neoliberale systeem. De voorstanders van het systeem “beginnen zich ongemakkelijk te voelen omdat er iets veranderd is ten opzichte van het moment” dat het nog onvoorstelbaar was dat iets anders voorstelbaar was. En degenen die zich tot nu toe ongemakkelijk voelden omdat ze “onaangepast” waren ervaren een opluchting: “gelukkig ben ik toch niet (als enige) knettergek.”
Mooi is dat opeens allerlei gedachten samen vallen. “Van ondernemersschap naar vakmansschap” en “uiteindelijk gaan niet de grote ondernemers het winnen, maar de familiale landbouw” (JD vd Ploeg).
Het hele stelsel van alles aan de vrije markt is naargeestig. Iedereen is dan vijand van iedereen en winnen is slechts voor weinigen voor een korte tijd weggelegd. Het is een zuiver Darwinistisch systeem. Ik ben ook darwinist: van alle intelligente samenlevingen in het omniversum zullen slechts die samenlevingen overleven die leren op beschaafde wijze samen te leven. [Dat zal toch niet de reden zijn dat we geen berichten van andere beschavingen ontvangen?]
Huib: mooie omschrijving in de eerste paragraaf van de situatie. De oude koning is nog niet dood, maar wel ziek. De nieuwe koning is nog niet sterk genoeg, maar wel rijzende.
De discussie die hier ontstaat wordt steeds fascinerender. Enerzijds het ontwikkelen van een nieuw soort denken, anderzijds een constatering dat Van Heyningen (nog) geen richting geeft aan zijn kudde in dit interview. Jos legt hier en daar een vinger op een gevoelige plek. “Hoe dan, mijnheer Van Heyningen”, vraagt hij, “dedicated is nog geen algehele oplossing.”
In de discussie ‘Bank als Salomo’ op de site van Groenten en Fruit vragen mensen zich af of de bank zich wel mag bemoeien met het zoeken naar oplossingen. Daar wordt pijnlijk terug gekeken op het jaar 1996, oprichting van The Greenery. Wellicht was er toen ook sprake van een tipping point, maar de tuinbouwsector ging dat alleen doen en misschien niet op de handigste manier. In deze discussie wordt steeds duidelijker dat tuinbouw niet op zichzelf staat, maar een mondiaal gebeuren is en dat de totale landbouw niet mag ontbreken.
Fred van Heyningen heeft beloofd dat hij na het weekend dieper in zal gaan op de reacties.
Ik denk juist dat de banken mee MOETEN zoeken naar oplossingen, omdat ze onderdeel zijn van het systeem. In het proces voorafgaande aan het oprichten van The Greenery zijn volgens mij juist grote fouten gemaakt door bepaalde stakeholders bewust aan de kant te zetten. Zoals “ga maar opzij staan tuinders, jullie moeten producten telen en het verkopen aan ons overlaten”. En mensen (telers met 1 been in de klei) die voorafgaand aan The Greenery de veilingen bestuurden zijn compleet overruled door een overkill aan managerachtige types die het allemaal wel beter wisten.
Daarom iedereen mee laten denken, zodat de oplossing straks ook een kind van iedereen is.
@Pieternel: ik stelde eigenlijk geen vraag, maar de vraag die je stelt vind ik wel een goede.
Waar ik me zorgen over maak is de roep om ketensamenwerking. Er wordt beweerd dat dit tekort wordt gedaan. Als dat zo is, waarom is de afzetwijze in de tuinbouw dan zo drastisch veranderd? Ging men niet over op directe verkoop om meer aan de wensen van de afnemers te kunnen voldoen? Om meer zekerheid in prijs en hoeveelheid te kunnen bieden en maatwerk te leveren? Juist de beweging naar ketensamenwerking is een deel van het probleem. Daardoor is de transparantie in de prijsvorming verdwenen en kunnen de afnemers hun onderhandelingsmacht laten gelden. Lees vooral “prijsvorming glastuinbouw” even. Daarin staat duidelijk in wat de roep om ketensamenwerking heeft opgeleverd. Mijn vraag is dan “Wat heeft de beweging naar ketensamenwerking voor de telers zelf opgeleverd?”
Dan de roep van Rutte tot innovatieve producten, die in een aantal reacties zeer gewaardeerd worden. De landbouw niet innovatief? Misschien niet op het niveau van de productiebedrijven, maar op andere niveau’s in de keten wel. Als ik in de supermarkt kom, zie ik tal van onderscheidende producten die gemaakt zijn van agrarische grondstoffen. Ik weet niet eens meer wat ik moet kiezen. Stel ik kies voor tomaat, uit de talloze groenten die er liggen. Neem ik dan een trostomaat, cherrytomaat, pruimtomaat of snoeptomaat? Koop ik m’n tomaat vers, uit blik, als soep, als puree of in een salade? Als ik mais of aardappel ga omschrijven kom ik helemaal op een veelvoud van keuzes. Van patat en puree tot kruimelige en vastkokende aardappelen. Nieuwe soorten ontwikkelen daar zijn de veredelingsbedrijven al goed in, dus daar tegenop concurreren valt als productiebedrijf met R&D;afdeling niet mee. En tegen de supermarkten concurreren met een eigen afzetkanaal is misschien op het begin wel lonend. Totdat de supermarkten terugslaan, het zogeheten retaliatie(porter’s vijfkrachtenmodel). De juiste combinaties maken of verwerken van de agrarische grondstoffen, daar zijn de fabrieken, groothandels en bloemisten al goed genoeg in.
We zien geen/weinig onderscheidend vermogen tussen agrarische productiebedrijven dus zullen ze wel tekort aan marketing doen, dat is te kortzichtig gedacht. Ga maar eens kijken wat er de afgelopen tien jaar op dat gebied geprobeerd is. Genoeg voorbeelden. Dit is m.i. een belangrijke vraag: “waarom is er geen/weinig onderscheidend vermogen tussen de agrarische productiebedrijven?” En de meeste zullen roepen dat het aan de ondernemers ligt. Die conclusie lijkt mij de verkeerde, want de vakbladen staan vol met innovatieve concepten en verhalen over de afzet. Wat is het dan wel?
Je kan ook proberen te formuleren welke situatie je nastreeft na het tipping point. Wat willen we eigenlijk?:
1. Consumenten die bewust met voedsel omgaan
2. Die kwaliteit weten te waarderen en daarvoor een redelijke prijs betalen
3. Retail die het goed presenteert en volledige informatie verstrekt
4. Producenten die het met liefde maken (gewoon lekker boeren), verbouwen etc en voor kwaliteit gaan ipv volume
5. een overheid die dit proces stimuleert
6. deze kwaliteit exporteren voor goede prijzen en uit de volumemarkten stappen
7. Realiseren dat Nederland geen landbouwexportland is. Halveren lijkt me handig.
Het lijstje is vast nog niet compleet. Misschien moeten we het eerst compleet maken en dan bedenken wat we moeten doen om het te bereiken. Stap voor stap.
8. De spelers in het systeem gunnen elkaar een duurzame toekomst en blijven daarom experimenteren.
@Jan Robben
Jan bedankt voor de attendering. Ik probeer inderdaad een reactie uit lokken. Pieternel schrijft in haar weblog op de groenten en fruitsite dat van Heyningen oproept tot meer samenwerking. Ik vindt dit opmerkelijk omdat de enige partij die in het verleden meer samenwerking had kunnen afdwingen de Rabobank is. Ik herinner me echter een financieringsaanvraag van een jaartje of tien geleden waarbij de relatiebeheerder van de Rabobank ons wees op de mogelijkheid om buiten de Greenery om naar afzet te zoeken.
Volgens mij is prijs een kwestie van vraag en aanbod, de rest is franje. Bundeling biedt geen substantiele oplossing omdat dit noch de vraag noch het aanbod beïnvloed. Het biedt wel de mogelijkheid om gezamenlijk aan promotie te doen, wat wel de vraag beïnvloed. Maar je kunt ook samenwerken in promotie zonder samen te werken in de afzet.
Ik denk dat de Rabobank dit ook altijd zo gezien heeft. Als dat nu anders is dan vraag ik me af waarom.
De leidende discussierichting van groenten en fruit telend Nederland gaat over bundeling van het aanbod. Wat mij betreft zonde van de energie. Het helpt niet en houdt geen stand omdat degenen die niet meedoen met de bundeling er het meeste voordeel van hebben. Net zoals na de oprichting van de Greenery zal zo’n bundeling weer snel uit elkaar vallen. Dan ben je weer terug bij af.
@iedereen
De welhaast filosofische discussie die hier gevoerd wordt gaat ver boven de hoofden van de mensen waar het over gaat namelijk de ondernemerns in de tuinbouw. Als je die wilt bereiken zul je wat praktischer uit de hoek moeten komen. Ik heb recent een hele verhandeling over Marx en Engels en de totstandkoming van het Communistische Manifest gelezen. Dezelfde argumenten kom je tegen. De conclusie, het communisme, is echter geen succes geworden.
@Peter. N.a.v. jouw @iedereen paragraaf: daarom gaat deze discusssie ook een veel breder publiek aan. De consumenten zijn m.i. het echte tegenwicht tegen de grote spelers als de banken en de Greenery. Dat zijn in essentie in ultimo slechts intermediairen tussen consument en producent.
Inderdaad een fascinerende en deinende discussie, maar ik ben ondernemer en wil aan de slag, ben ongeduldig en links en rechts al begonnen met het oplaten van proefballonen bij collega ondernemers, franchisende retailers, netwerkende multinational bestuurders etc. In ben weer met vrouw en kinderen in de frisse wind en op pad geweest, terwijl jullie maar doorgaan.
Prima, maar ik ben een doener, barst van de ideeën en heb altijd te weinig produkt (of komt dat door at ik teveel klanten heb).
Jullie moeten lekker door filosoferen,ik blijf dit volgen uiteraard, pik er mijn ideeën uit en onderneem verder.
Er liggen trouwens meer goede voorbeelden van ondernemers die het anders durven te doen en met veel succes denk ik van de buitenkant te zien. Denk eens aan Hartman in Sexbierum.
Samenwerking met keten kan echt succesvol zijn. Je krijgt meer zicht op de vraag en de keten meer zicht op de productie. Open en eerlijke communicatie, er moet een klick zijn en ook een uitwisselbaarheid over en weer. Ik wil niet als enige een klant beleveren, maar ik wil ook meerdere klanten hebben. Open communicatie, elkaar (collega zowel als klant) zien als relatie, en zorgen dat je prijskwaliteit verhouding in orde is.
Ik voel me daar prettig bij, de keten zegt dit ook zo te voelen en samen stralen we dit naar elkaar uit. De relatie groeit en kan groeien zolang we eerlijk naar elkaar zijn en communiceren.
We moeten niet het wiel opnieuw uitvinden, of alle infrastructuur effe overhoop gooien. Kijk welke wegen begaanbaar zijn, probeer eens een andere weg, doe eens aan carpooling, pak eens de trein etc.
Sommigen gaan uiteraard nieuwe infrastructuur aanleggen, wellicht tot aan Mars toe, maar we zullen het nog een heel tijdje met de huidige wegen moeten doen om ons produkt bij de klanten te krijgen.
De rol van de bank??? Daar moet ik nog eens over nadenken, maar 1 ding is zeker voor mij: wij ondernemers moeten het stuur nooit aan hen geven. Zij moeten ons met een goede prijs/kwaliteits verhouding hun produkt aanbieden en ons van advies voorzien. Wij beslissen wat we met hun aanbod en advies doen.
Als ze een relatie met ons willen zoals ik die heb met mijn klanten zullen ze ook de pijn mee moeten willen delen nu, maar dan verschuilen ze zich achter de regeltjes van DNB. Foei Cor. Durf te delen en het eens anders te doen!!!
Ik sprak gisteren een exporteur, die vorig jaar nog ondernemer van het jaar in Noord-Holland werd. Hij voorspelt dat er over tien, twintig jaar geen handelsschakel meer bestaat. Puur producent, consument en ‘iets’ wat de logistiek regelt.
@Peter, niet de complete sector zal bereid zijn om op deze wijze te discussiëeren, maar het zal wel moeten gebeuren. Ik heb goede moed dat er genoeg tuinders in deze discussie stappen. Zo bereiken zij de zo begeerde consument en hoort wat die wil. Details kun je op ander niveau uitwerken.
“Van ondernemersschap naar vakmansschap”
De diepere betekenis van deze stelling lees ik( als ondernemer lekker kort door de bocht) als volgt: “Van vrijheid van keus, naar loonslaaf”
Wellicht een heerlijke rustgevend idee nooit meer 14 uur per dag buffelen om de producten op de markt te krijgen.
Ieder jaar X dagen doorbetaalde vakantie enzovoort.
Maar in essentie het einde van de motivatie van veel kapiteins op hun “eigen” schip.
Ik weet dat ik hiermee te stellig protesteer tegen een volledige omslag van denken maar ik vermoed dat het wel een issue is. Als voorbeeld zijn er talloze zetbazen geweest in het verleden die voor een handelaar of “retailer” op hun oude kwekerij. De bedrijven tokkelde nog even door, renderen deed het niet en vervolgens kwam de eigenaar met de enige optie “verkopen dat schip”.
@Robert “Van vrijheid van keus, naar loonslaaf”. Loonslaaf zijn we al jarenlang, maar gemiddeld tegen veel te weinig loon dan. Ik ben nu in ieder geval zover dat iedereen die bij mij aardbeien wil kopen daarvoor de gelegenheid heeft. Ik ken mijn kostprijzen, uitgesplitst per ras, periode en manier van verpakken. Mijn kostprijzen zijn leidend voor het bepalen van de verkoopprijs. Ik leg de vrijheid van keus voortaan bij de potentiële klant neer. Zijn we te duur? Sorry jongens, dan maar niet pronken met aardbeien van Jan Robben.
En Robert, anders wordt het inderdaad wat jij zegt: “De bedrijven tokkelden nog even door, renderen deed het niet en vervolgens kwam de eigenaar met de enige optie “verkopen dat schip”.
Maar ja, verkopen...aan wie en voor wat?
23 januari 23.08 Jan Peter van Doorn
Iets dat te maken heeft met vakmanschap, met hartstocht voor wat men doet, iets dat gewoon waardering oproept. Iets dat niet volgens Rutte vermarket hoeft te worden, maar mag zijn wat het is. Iets dat in zijn echtheid en authenticiteit bestaanrecht heeft.
23 januari 23.47 dick veerman
Dat is een mooi woord; ook in bedrijven zie je de vakinhoudelijke mensen langzaamaan weer in status stijgen ten koste van de marketingmensen.
23 januari 23.51 Jan Robben
Alleen het systeem waarin ze zouden moeten kunnen (voort)bestaan is er niet op toegesneden.
Gisteren 17.56 Peter Verschuren
@iedereen
De welhaast filosofische discussie die hier gevoerd wordt gaat ver boven de hoofden van de mensen waar het over gaat namelijk de ondernemers in de tuinbouw. Als je die wilt bereiken zul je wat praktischer uit de hoek moeten komen. Ik heb recent een hele verhandeling over Marx en Engels en de totstandkoming van het Communistische Manifest gelezen. Dezelfde argumenten kom je tegen. De conclusie, het communisme, is echter geen succes geworden.
Ik lees hieruit dat we naar een soort keten toe moeten waarin grote bedrijven Productie afdelingen onderbrengen en waarin de teler als “Vakman” gewaardeerd moet worden. Jan ik weet niet of jij met je bedrijf onderdeel uitmaakt van een grotere onderneming maar dat denk ik niet. De suggestie die ik uit de tekst filterde (wellicht niet correct begrepen) is dat we naar een soort semi communisme met grote bedrijven achter het roer, toe zouden moeten gaan. En dat lijkt mij niet de weg.
Verder hebben we het over “overproduction trap”. Die is er misschien wel alleen weten we niet hoeveel er te veel is. En grote delen van de extra productie die er is, komt uit landen waarvan je jezelf kunt afvragen of dit ethisch wel verantwoord is.
Geu Siebenga riep al eerder “Niemand benoemt het probleem”.
Lees gerust de paragraaf: ”Wat kan er onderweg naar dat mooie weer fout gaan?” eens.
Probeer dan een situatie schets te creëren over hoe de productie zich geografisch nu tot de afzetmarkt verhoud. Als je dan een cirkel maakt van pakweg 600 km rondom utrecht dan vermoed ik dat de 90% van de producten al “lokaal” geconsumeerd zijn.
@Robert, Nou nee, de term communisme of iets wat er op lijkt was nog niet bij me opgekomen. Ik ben een kleinschalige ondernemer (ook tuinder) die een onderscheidend product heeft en waar vanwege de kostprijs ook sowieso een andere prijs aan hoort te hangen dan aan standaard product.
We hebben het al zover geschopt dat sommige restauranthouders tegen hun klanten vertellen dat ze aardbeien van Jan Robben hebben (maar in het echt dus niet). En ik heb al vele jaren ervaring dat heel veel partijen wel mijn aardbeien willen, vanwege de smaak, vanwege de naam en ook al steeds meer omdat consumenten er in winkels gewoon om vragen.
Maar als dan puntje bij paaltje komt (kwam)dan zijn de smaakaardbeien ineens weer gewoon aardbeien. En wat mij betreft is dat nu dus gewoon afgelopen.
Dus meelezende potentiële kopers: voor een dubbeltje kun je hier niet meer op de eerste rij zitten. Jammer dan voor al die goedwillende consumenten, maar smaakaardbeien van Jan is dan helaas exit.
Als er aan communisme gedacht wordt in relatie met een beschermde interne markt, het continentale systeem, ga ik dat weerleggen.
Het is niet de bedoeling om boeren en tuinders geld te geven en dan vervolgens te zeggen: produceer maar iets.
Wat dat betreft lijkt het huidige subsidie en steunverlenings stelsel eerder op een vorm van communisme als het continentale landbouwstelsel dat ik voor ogen heb.
In dat stelsel stelt de EU de eerder beschreven voorwaarden, 23 jan 19.16u, en krijgt de producent een garantieprijs op basis van geleverd product met de hoogste kwaliteits eisen.
De ondernemer ontvangt een licencie om te produceren en moet dan die licencie volledig vervullen.
Ik zie daar geen bedreiging in de vorm van luie ondernemers, immers de eisen aan het product moeten hoog ingezet worden.
Schifting van vakmensen en rommelaars zal dan vanzelf plaatsvinden.
Licentie is geen eigendom en bij duidelijk lagere vergoeding voor matig product kun je het niet rondzetten en zul je het recht om te produceren verliezen.
Weer even tijd om bij te lezen.
Vanmorgen een emigrant op bezoek gehad die 60 jaar geleden naar \amerika geemigreerd is als jongetje van 5 jaar met zijn vader en moeder en later zestien broers en zussen. Niet uit weelde dus wil ik hiermee zeggen, maar dat weten degenen wel die deze generatie kennen. Zijn zonen runnen en neven en een aantal aangetrouwden runnen ne een perkplanten bedrijf op meerdere delen van de wereld.
Ik dus als doener met hem in gesprek over onze crisis en hoe zij dit zagen.
“wij waren 25 jaar geleden jaloers op jullie ‘auctionsysteem’, maar zijn nu (hij komt meerdere malen per jaar hier) o zo blij dat dit ons niet overkomen is. Daardoor ziijn jullie namelijk het contact met de consument verloren”.
Hun bedrijf was 7-8 jaar geleden gedwongen door de distributiecentra waar zij met 150 collega’s aan leverden om zelf verantwoordelijk te blijven voor het product tot aan de eindconsument. 30 deden niet mee en dachten dat dit wel weer overwaaide en zijn er dus nu al niet meer. De rest deed wel mee, en maakt nu meer winst dan voor dit tijdperk. Door info te delen (dare to share)en een win win situatie te creeren ging na twee moeilijke jaren (aanpassen/wennen) het systeem lopen (na de kassa werd de opbrengst verdeeld naar percentage van de verkoop prijs, nadat transparant met elkaar de kosten in de keten bekeken en geoptimaliseerd waren).
En daar viel bij mij weer een puzzelstukje van de puzzel van afgelopen weekend op dit log.
Wie kan beter het product begeleiden naar de consument als de voortbrenger ervan. Je gaat geen rode geraniums proberen te verkopen als witte gevraagd worden.
Ik kan hier nog een deel van ons gesprek weergeven, maar als doener wil ik weer naar buiten aan de slag. Maar ik wil mijn aangevulde harde schijf uiteraard delen. We moeten dus samen een netwerk aanleggen van allemaal die stukjes harde schijf die er allang zijn.
Nu een werkgroep die de juiste concepten gaat destileren uit de aanwezige grondstoffen en de tijd zal een geweldig nieuw produkt op de markt brengen.
@ Jan vergelijk het met de Sonata, of een ander smaakras: De goede genen uit het verleden bijeen brengen tot een nieuw product, dit laten rijpen (kost tijd, vergt aanpassing van infrastructuur etc)en dan hebben we weer een product dat jaren mee kan. Maar weet al wel dat de geschiedenis zich blijft herhalen.
Dit log levert alvast een gewelige bijdrage aan ook mijn puzzel, allen alvast bedankt hiervoor. Dare to share door het anders te durven doen. Durf het oude vertrouwde los te laten, maar gooi het nog niet meteen weg, sommige dingen zijn wellicht weer te gebruiken.
Hallo Leo,
Je hebt je dus door die hele rij reacties heen gewerkt. Ik ben benieuwd hoe jij als paprikateler in deze discussie staat. Denk jij in de richting van concepten voor de retail/consument ieder voor zich, of geloof jij in het bundelen van de APO’s?
Goedemorgen Marcel,
Ik mailde je dit weekend over de perkgoed sector. Ik denk dat we het wiel niet opnieuw moeten willen uitvinden. Ik ken een aantal pergoed telers. Eentje daarvan heeft in het verleden zelfs nog aardbeien geteeld. Ze zijn een aantal jaren geleden al met hun klanten, in concepten gaan telen. Voor retailers bouwmarkten, maar ze zijn ook de groothandels en de winkeliers en zelfs de particuliere verkoop niet vergeten.Deze mensen spreken ook nog eens onze taal.
Het is dan misschien nog niet zover al bij de emigrant die bij je op bezoek was, maar het begin is er.
Mijn hobby is niet puzzelen maar ook bij vallen de puzzel stukjes in elkaar. Bedankt allemaal daarvoor.
Bij elke plant, hoort een klant, voor je hem plant.
En de klant mag eisen stellen aan hoeveelheid maat kleur levertijd enz.
Maar door hoort ook een prijs bij, waar wij als telrs dit duurzaam voor kunnen blijven doen.
Richard Kalter, Ronald Kalter, dat kan geen toeval zijn.
Is dat een zin die je zelf verzonnen hebt? Zo ja, dan is dat een hele mooie slogan ie er in hoofdletters mag staan:
BIJ ELKE PLANT HOORT EEN KLANT, VOORDAT JE HEM PLANT!
@allen
Perconferentie organiseren: Ladies and gentleman: WE GOT ‘M!!!!!!!!!
@Richard “BIJ ELKE PLANT HOORT EEN KLANT, VOORDAT JE HEM PLANT!” Maar zijn er wel genoeg klanten die bij een plant willen horen? Of zeggen ze eerst ja en gaan ze dan toch weer stiekem vreemd?
Jan Pieternel Marcel,
Jan, wij doen dit al voor een gedeelte van ons bedrijf voor het tweede seizoen. Toen we voor het eerst bij onze afnemers kwamen vonden ze dit vreemd, maar doordat ons product herkenbaar is voor de consument. Komt er meer vraag naar een plant.
Het belang van de betrokken partijen moet zo groot zijn dat er geen belang is om vreemd te gaan. Is dat er wel dan is je concept niet goed.
Pieternel het is geen toeval Ronald is gelukkig een broer van mij wij doen gelukkig nog veel bloggen,in het ouderwetse praten met elkaar.
Ik heb de slogan wel zelf verzonnen.
Marcel, mooi he, WE GOT’M
Nou nee, Jan Robben. Of zeggen ze eerst etc.
Dwz, dat ik een paar jaar geleden in een voorstadje van Kopenhagen kampeerde. Boodsch. bij een Turkse winkel deed. Aardbeien zag staan. Ze oppakte, een geur verspreiden hummmm. Meteen gekocht. En meteen twee bakjes. De volgende dag hadden ze niets ingeboet aan smaak of wat dan ook.
Heerlijk hoor, opstaan in je caravannetje met nog zo,n slaperig hoofd, een stapje naar het aanrechtje en dan meteen zo,n heerlijke aardbei in je mond. Al zou de zon niet schijnen, dan doet ie het daardoor wel, bij mij tenminste.
De Denen hebben ook lekkere aardbeien zeg ik tegen manlief. Totdat ik op het kaartje keek, zag dat ze uit Nedl.van de fam.Kalter kwamen. Jan ik kan je verzekeren dat ik gevraagd heb bij zaken [in mijn omgeving] om deze aardbeien in hun assortiment te willen opnemen.
Daarna niet Stiekum, maar Openlijk vreemd gegaan. Reden, dat de verkopers van zaken het liever bij het oude hielden. Anders verkocht het niet.
Peter Verschuren, bedoel jij dat je ondernemers een concreet recept moet aanreiken zodat ze hun onderneming kunnen leiden? Ik ben bijna geneigd om te zeggen: denk je dan niet dat dat weleens een belangrijk onderdeel van het probleem is?
De conclusie die je er dan uit moet trekken is nl. heel makkelijk: maak er loonboeren van. Heb je gisteren het interview met Marc Jansen (CBL) gelezen? Hij vindt dat boeren en tuinders professioneel moeten worden en dus ook zelfstandig goed moeten zijn in alle complexe aspecten van het ondernemerschap. Ik ben bang dat hij daarin ernstig gelijk heeft.
Of je nou gelooft in 20e eeuwse of 21e eeuwse vormen van marketing, je zult je kop goed bij moeten houden. Als dat te moeilijk is, moet je voor andere structuren kiezen.
Anne Uulderma,
Allereerst bedankt voor de complimenten. Dit verhaal van jou, is voor ons een bevestiging dat het echt belangrijk is om herkenbaar te zijn bij de consument.
Mail de plaats maar waar je woont, naar en we zorgen dat je dit voorjaar van onze aardbeien kunt genieten.
@Anna, nou ik was weer de cynicus aan het spelen of de advocaat van de duivel. Die consument kan ons heel erg helpen, zoals jij doet. Bij “mijn” consumenten werkt het gelukkig ook al steeds meer zo. Maar als teler doe je de financiële business meest met de wederverkoper. Jammer genoeg zijn er nu nog niet zoveel wederverkopers die willen trouwen met een plant of met een hele kas vol plantjes. Maar als die consumenten zoals jij, nu eens in grote getalen op willen treden als getuigen bij het huwelijk of als peter en meter die de vinger aan de pols houden dan zou dat wel helpen denk ik.
In de supermarkten die ik bezoek zie ik groenten en fruit uitsluitend op liefdeloze wijze door 16 jarige vakkenvullers in een schap gekwakt worden.
Een NL kwaliteitsproduct moet aangeprezen worden en een mooie plek op het schap krijgen. De culisnobs hier kunnen wel onderscheid maken tussen verschillende soorten trostomaat of paprika maar de gemiddelde consument heeft daar wat meer hulp bij nodig.
Voedselnationalisme stimuleren zou ook helpen. Dat lijkt hier helemaal weg. In Frankrijk en Engeland wordt altijd trots gemeld dat iets van eigen bodem komt, dat zie ik hier nauwelijks meer.
Om even te stoken over ‘actie’: kijk even naar een heel praktisch lijntje van de redactie hier. Heren tuinders die actie en daden willen, benoem eens wat voor actiesu in dit licht zou kunnen aanpakken. De super bakt er niks van en zal vast blij zijn als u zijn klanten beter voorlicht en ze het water in de mond laat lopen. Of niet soms?
@Dick “Om even te stoken”. Ja natuurlijk, de Titanic is een stoomboot, je moet flink blijven stoken.
OK, maar ik ben bloedserieus. Actie, dan zal er ook actie wezen en worden we heel concreet.
@Richard en @ Jan Robben
De doener was weer de hele dag op pad, LC aardbei, Plantum, Floriade en nog effe de aardbeien geknuffeld (kachel is deels weer aan vandaag). Met betrekking tot de Floriade een heel leuk idee aangereikt gekregen voor de sector. Heb ik jou en Jan graag bij om over de juiste invulling na te denken. Contact met meer dan 2.000.000 consumenten in 2012. Kost bijna niets als je het zo wil bekijken.
ACTIE dus. Doen jullie mee?
Marcel
Ik zoek voor elke plant een klant maar ik heb geen 2.000.000. planten! grapje.
Marcel ik hoor wel van je, we denken graag mee als er wat te doen is.
@Doener. Ja ik wil. Heb twee weken geleden nog gesproken met de projectmanager van de Floriade en afgesproken dat we er een Aardbeienfeest van moeten maken. Dus ik doe mee.
Misschien is een “telers van de toekomst nu” bijeenkomst onderhand een leuk actie punt?
Wie weet wat daaruit zou kunnen ontstaan. Een soort offline/online future foodlog meeting.
Kunnen we misschien effe de huidige malaise oplossen en door de 100 plannen van de Foodlog Ideeën bus heen wandelen.
Waarom het stil is? We hebben vanmiddag zitten vergaderen om de indrukken van deze draad te verwerken. En daar is een goed voorstel uit gekomen. Daar horen jullie zo snel mogelijk meer van. Heel snel.
Allemaal interessant die reacties, maar ik wil toch even bij de kern blijven. (verhaal Van Heyningen). Wat is er mis met de glasgroentetuinbouw!? Kort samengevat, banken hebben te eenvoudig en zonder visie gefinancierd (korte termijn visie en hebzucht), teveel telers met grootheidswaanzin, overproductie, ons product (agf) is makkelijk uitwisselbaar, en supermarkten bepalen wat de consument eet en niet andersom!
Er zijn nog meer problemen, maar dit zijn de belangrijkste !
Mogelijke oplossingen:
-financiele hefboomconstructies afschaffen, gewoon rente en aflossing betalen. Nederland is een exportland en kan maar enkele procenten per jaar groeien. Bij het kostprijsdenken (schaalvergroting) zijn banken en telers vergeten dat de opbrengstprijs ook omlaag gaat. Onevenredige groei veroorzaakt opbrengstdaling, en zeker met teveel aanbieders. En wat leren de banken en agrariers ervan ? Niets ! Wat nu heeft plaats gevonden in de glastuinbouw gebeurt komende jaren bij de melkveehouderij en de vleesvarkens productie.
-alleen nog smaakproducten telen, dan gaat de productie met 15 tot 20 % omlaag. Groente zou een minimaal voedingsniveau of brix gehalte moeten hebben! Dan is probleem van overproductie weg, en zorgt voor een beter telersprijs! En de consument is happy!
-smaaklessen op scholen, zodat kinderen producten leren waarderen! slowfood thinking!
-etikettering van agf met oogstdatum en uiterste verkoopdatum, (en misschien ook wel de telersprijs) zodat er alleen maar verse producten verkocht worden ! Dan bouw je een naam op, en wordt minder snel uitwisselbaar. Al heb ik sterk mijn twijfels, Nederland is een prijsmarkt!
etc.
@Pieternel “Heel snel” ik ben reuze benieuwd wat jullie vanmiddag bekokstoofd hebben.
@Robert “Een soort offline/online future foodlog meeting”
Prima, kunnen we dat niet combineren met de tilapiaproeverij? Dan maken we er een hele dag van.
@G.vd Schoot. Welkom tomaten telende buurman. Mooi, weer een tuinder erbij hier.
Jouw aardbeien erbij, tomaatjes van je buurman en komkommertjes van mij wie brengt nog meer?
@Robert, ik kan voor aardbeien met chocolade, meelwormen en sprinkhanen zorgen. Doen we meteen iets aan de eiwitconsumptie.
op zich ben ik geen tegenstander van nieuwe dingen maarre.. meelwormen en sprinkhanen? Weten je zeker dat de consument daar op zit te wachten?
@Robert Heb je dat verhaal dan niet gelezen in Onder Glas? Maarre..waar zit de consument dan wél op te wachten? En hoe spelen we daar dan zo goed mogelijk op in?
Hallo Robert,
We hebben gisteren weer genoten van de eerst HOLLANDSE komkommer van de Fam Limburg. Zonder dat plastic wat om de Spaanse zit. Maar niet herkenbaar dat het een Hollandse frisse komkommer is. Daar ligt een taak voor de Hollandse komkommer telers.Herkenbaar in het schap en geen antwoord van dat willen de suppermarkten niet want die discussie is niet meer van 2010.
Succes.
@Robert. Ik beloof: ik ben even twee dagen weg, tot vrijdagavond voeg ik ook niks meer op dit medium toe en dan heb ik een of meerdere ideeën hoe de lekkere mintgroene komkommers met dunne schil van Robert als een speer gaan lopen. Lijkt me wel een uitdaging om met mijn aardbeienblik naar een komkommer te kijken.
Maar effe wachten, eerst klanten, dan pas planten!
Robert B, Ik ben consument. Ik heb die krioel- en springbeestjes geproefd.[ lezing v. dhr.Muskiet bijgewoond ]
Voorlopig sta ik als consument er echt niet van te juichen. Het ziet saai uit en de smaak vind ik ook duf en saai. Ondanks die avond ,opgeleukt, ergens doorheen. Het sprankelt niet.
Jurgen,met je eens een kwaliteitsprodukt zou aangeprezen moeten worden.
Maar meen je dat nu echt van de jongelui, dat zij uitsluitend enz.
Ik maak het ook anders mee. Een jongen die toevallig de venkels ,NeerLegd,. Ah, dat is geweldig zeg ik, die ben ik nu juist nodg. Vraagt hij, wat zijn het eigenlijk mevrouw? Venkel zeg ik.
Wat kan je daarmee? Wil je het echt weten. Ja dus, dat wou hij. Komen er nog twee bijstaan. Ik vertel. Een oprecht bedankje naar mij, want zulks aten zij thuis niet en zij hadden voor die avond met een stel jongeren een eetfeestje en wilden wel eventjes indruk gaan maken. We hebben nog eventjes lekker staan lachen ook. Niet heel spectaculair misschien.
Maar om altijd maar die jongeren af te vallen, die never en nooit willen deugen [was in mijn jonge jaren al zo,brrr ] en niet willen eten enzo. Klein beetje inlevingsvermogen van weerskanten en je komt een heel eind.
Ze zijn meestal bereid ,de vakkenvullers, van de allerhoogste plank iets voor mij te willen pakken. Wacht maar mevrouw, doen wij wel eventjes voor u. Voor mij zijn het lieverds. En ik kom door mijn wonen dan eens hier en dan daar te kopen, toch best in heel wat supermarkten. Het is als klant ook maar waar je je aan stoord.
Voor de doeners hier: wat moet er uit een doe-bijeenkomt voor een plan en actie komen?
Misschien moeten we meerdere bijeenkomsten organiseren.
één voor de korter termijn ondernemers, per productgroep ofzo (want de onduidelijkheid over hoe nu verder is naar mijn indruk bij veel telers groot) en één voor de future enterprisers. Product onafhankelijk, ik ben wel benieuwd naar zo’n aarbei/komkommer / etc mix
ps Jan de planten staan er al in.. Niet zo heel veel maar ja hoe moet je die special komkommmertjes anders laten proeven? :o)
Dick, ik zou de vraag willen splitsen.
1) Wat moet er onderling worden uitgesproken voordat er zinvol samen aan het werk kan worden gegaan? Bijv. afspraken over wiet (niet) de leiding heeft; gezamenlijke issues; scope van het systeem, etc.
2) Jouw vraag: Wat moet er uit een doe-bijeenkomst voor een plan en actie komen?
Natuurlijk is fase 1 ook resultaat, maar niet in termen van “doen”. Door eerst fase 1 (snel) te doen wordt fase 2 veel productiever omdat er vertrouwen en verbinding is onstaan. Mag wellicht wat “zweverig” klinken voor doeners, maar ik denk dat het zo moet.
Ik denk dat ik minimaal de G20 nodig heb!!!
De G20 ???
Ja, deze: http://nl.wikipedia.org/wiki/G20
Harold, dat is inderdaad weer allemaal management speak. Ik zou het zo graag van de tuinders zelf horen. Heb een beetje vertrouwen in hun eigen taal en manier van met dingen omgaan. Er zijn al genoeg mensen die ze vertellen hoe het allemaal zou moeten en ze zien wat er van gekomen is.
Op verzoek van Fred van Heyningen plaats ik zijn reactie:
Zoals toegezegd een nadere reactie op jullie vele suggesties!
Allereerst ben ik blij met het advies in één van de reacties dat je je in een Volvo nergens meer kan vertonen sinds het Chinees is geworden. Ik rij sinds drie jaar Volvo;-)
Mijn zienswijze is niet dat we door moeten gaan met alleen maar kostenverlaging en productieverbetering. We kunnen het nooit winnen op kosten. Aan die kostenkant blijven werken is ook belangrijk. We moeten gewoon altijd scherp blijven. Zie succesvolle voorbeelden als Ikea en Jumbo. Goede service en lage kosten.
Een land als Nederland kan alleen bestaan bij hoogwaardige kwaliteit. Dit vertaalt zich ook in gemiddeld hogere opbrengsten ten opzichte van de Spaanse concurreren.
Tegelijkertijd moeten we werken aan betere marketing, productverbetering, betere logistiek, investeren in mensen die de wens van de retail goed naar de teler kunnen vertalen.
Reactie op continentale tuinbouw
Ik geloof niet in een Europese overheid die in belangrijke mate aan marktregulatie doet. Kijk bijvoorbeeld naar de veehouderij waar dit wel gebeurt. Daar is een verzwakte concurrentiepositie op de wereldmarkt ontstaan door subsidie-infuus. Bovendien reguleert de Overheid nu al door NMA en GMO, waardoor samenwerking tussen telers verhindert wordt. Liever een overheid die kaders schept waarbinnen het goed ondernemen is en die uitwassen voorkomt.
Verkoop bedrijven
Jullie voeren terecht aan dat door verkoop van bedrijven tegen een veel lagere prijs ‘marktvervalsing’ kan ontstaan. Als bank hebben wij daar zorgen over. Overigens zijn zulke praktijken gebruikelijk in de hotelbranche, waar pas de derde ondernemer winst maakt. Maar in het geval van de tuinbouw is dat onszelf in de voet schieten, waardoor het verlies voor de ondernemer nog groter wordt.
Het is voor ons een dilemma om bedrijven toch uit de markt te houden. We kunnen die rol echter wel ook spelen. Tuinbouw is iets meer dan 1% van onze totale uitzettingen als groep, dus de bank komt zelfs bij zwaar weer in de tuinbouw niet in problemen. We proberen dan ook de slechte tijd te overbruggen door aflossingen te verlagen of uit te stellen.
Rente op 0%, zoals gesuggereerd, is natuurlijk voor de bank haar rentabiliteit niet goed, maar zorgt ook voor concurrentievervalsing naar anderen toe. Onze acties zijn gericht op het overbruggen van de crisis. Zoals ik eerder heb vertelt kijken we de komende maanden opnieuw naar ons beleid, op basis van internationaal onderzoek.
Afzet
Over de Greenery wordt veel gezegd en regelmatig wordt terug gekeken naar de klok. Maar laten we ons de vraag stellen wat er zou zijn gebeurd als er geen Greenery was geweest en we de klokken nog hadden. Wat we in ieder geval wel bereikt hebben is dat telers veel meer zijn gaan nadenken over afzet en de wijze waarop dat georganiseerd moet worden. Kun je het Belgische veilingmodel nog wel toepassen bij de productievolumes zoals we die hier hebben? Belgische bedrijven zijn kleiner en hebben het ook moeilijk.
@Marcel Dings
Je schrijft een mooi stuk over je Amerikaanse familie, waarin je de ontwikkeling beschrijft van de afzet in Amerika. Ik werd daar door getriggerd.
Transparantie is er wel in de keten, want iedereen weet direct welke prijs een supermarkt heeft betaald. Veel aanbieders, weinig vragers zorgt echter voor een enorme dominantie van de koper, zeker als het product volstrekt inwisselbaar is. Daarom denk ik nog steeds dat we toe moeten naar een verdeling in drie à vier blokken. Eerst moeten de telers zich concentreren, daarna de handel. Dus groepen telers, die de krachten bundelen met handelshuizen. Geen macht maar kracht.
Nu zijn er heel veel tussenschakels. Paprika wordt soms meerdere keren verhandeld, of blijft in de hal staan omdat de prijs te laag is en wordt later op de markt gebracht met kwaliteitverlies tot gevolg. Iedere schakel kost geld.
Ik hoor verhalen dat verkopers beloond worden op basis van relatieve uitbetaalprijs. Het gevolg daarvan is dat verkopers de prijs bij anderen omlaag duwen, waardoor een negatieve spiraal ontstaat.
Macht is zeggen ‘ik lever jou maar eens een tijdje niet’. Kracht is goede mensen in dienst hebben en goede producten, waardoor de toegevoegde waarde voor de supermarkt groter wordt. Uiteindelijk worden mensen daar beoordeeld op de toegevoegde waarde per m2 en niet de laagste inkoopprijs.
De gedachte leeft dat Rabo afdwingt. Natuurlijk heb je verantwoordelijkheid als 85% van de tuinbouwbedrijven klant is, maar tegelijkertijd zie je dat er niet één uniform model is dat bij ieder bedrijf past.
Daarbij is er een risico dat als de telers als één blok gaan opereren ze als monopolist gaan optreden. Op de korte termijn leidt dat wellicht tot prijsstijging maar supermarkten zullen die macht gaan breken.
Ik heb de suggestie gedaan om telers dedicated voor supermarkten te laten telen en natuurlijk zit daar het risico in dat de teler aan de kant wordt gezet. Daarom denk ik in een model waar drie of vier blokken producenten opereren ieder blok moet werken aan een vaste relatie met enkele retailers. Op die manier kun je investeren in distributie en producten die werkelijk onderscheidend zijn. Of dat net als bij Albert Hein leidt tot een relatie van 25 jaar met Bakker-Barendrecht en haar telers, dat weet ik niet. Maar ik ben ervan overtuigd dat er veel meer kan dan in de huidige situatie.
Wat we wel doen is bijvoorbeeld tomatentelers bij elkaar brengen en goede begeleiding faciliteren. Omdat in de paprika’s en komkommers telers al volop praten over de APO praten we hier alleen aan de zijlijn mee. We zetten als bank ook in op weghalen beperkende regelgeving.
Zaalhuur betalen, als dat het grootste probleem is!! Laat Pieternel dat maar regelen.
Fred van Heyningen
De heer van Heyingen blijft Foodlog met belangstelling volgen. Dit is voorlopig zijn laatste reactie.
Helaas, Dhr van Heyningen, uw tuinders zijn zo niet te redden.
Er blijft vooral vanuit de Nederlandse markt gedacht worden en de economische wetten blijven onverminderd van kracht.
Was er al niet vastgesteld dat verwerkers en retail volume en prijs belangrijker vinden als extra kwaliteit?
Zeker met de voorlopig niet verdwenen economisch-financiële crisis, wat van Heyningen zeker niet ontgaan kan zijn, zal de prijsdruk zegevieren.
Nederlandse blokken ontkomen niet aan internationale handel.
Gemist punt vind ik de reactie op continentale landbouw.
Dit is niet te vergelijken met het protectionele systeem van subsidies en marktbescherming door heffingen zoals nu gehanteerd.
In de veehouderijsectoren die niet aan het subsidieinfuus liggen heeft schaalvergroting en kwaliteitsverbetering niet geleid tot verbetering van de positie van ondernemers en moeten ook zij beschermd worden door importheffingen en zwaardere hygiëne-eisen als die in de EU nageleefd worden.
Ik vraag me dan ook af of de gevolgen van het huidige handelen in de “vrije” markteconomie voldoende is doorgedrongen.
Continentale landbouw doet meer als alleen een redelijke prijs voor boeren en tuinders.
De tijd zal leren waar we uitkomen.
Ik ben met de heer Jansen eens, we hebben te maken met globalisering en vrij verkeer van producten. Een ander groot probleem is dat veel telers zich hebben vastgelegd met gmo investeringen aan verkooporganisaties, telersverenigingen, handelaren. Al willen de telers een blok vormen, dan werken de “afzetorganisaties” tegen! (we missen trouwens ook een echte leider, een voorman in de tuinbouw).
Meer chauvinisme zou de Nederlanders goed doen, en niet alleen bij het WK voetbal!
In heel Europa wordt product uit eigen land gestimuleerd, behalve ons kikkerlandje! Misschien moet daar ook wat meer aan gebeuren!
Beste meneer van Heyningen,
Ik vind het fantastisch dat u zo betrokken bent en persoonlijk reageert op vragen. Helaas ben ik het niet met u eens. Als ik u reactie lees vallen de volgende opmerkingen me op:
“Wat we in ieder geval wel bereikt hebben is dat telers veel meer zijn gaan nadenken over afzet en de wijze waarop dat georganiseerd moet worden.” Dat is het enige voordeel wat ik gehoord heb van het verdwijnen van de veiling, de rest van de voordelen zijn waarschijnlijk allemaal naar de machtigste partij in de keten gegaan.
“Veel aanbieders, weinig vragers zorgt echter voor een enorme dominantie van de koper, zeker als het product volstrekt inwisselbaar is. Daarom denk ik nog steeds dat we toe moeten naar een verdeling in drie à vier blokken.” U zou het rapport “prijsvorming glastuinbouw” eens moeten lezen en u verdiepen in wat de marktvorm volledige mededinging nu precies inhoudt, dan wordt duidelijk waarom dit weinig kans heeft om te werken.
“Dus groepen telers, die de krachten bundelen met handelshuizen. Geen macht maar kracht.” In mijn ogen is dit oude wijn in nieuwe zakken. Ook dit wordt in het rapport “prijsvorming glastuinbouw” behandeld. Een aantal letters omwisselen veranderd niets aan de betekenis van het woord.
“Ik hoor verhalen dat verkopers beloond worden op basis van relatieve uitbetaalprijs. Het gevolg daarvan is dat verkopers de prijs bij anderen omlaag duwen, waardoor een negatieve spiraal ontstaat.” Ook de negatieve spiraal kan door te veilen weer anders worden.
“Daarbij is er een risico dat als de telers als één blok gaan opereren ze als monopolist gaan optreden. Op de korte termijn leidt dat wellicht tot prijsstijging maar supermarkten zullen die macht gaan breken.” Hier ben ik het helemaal mee eens, helaas realiseerde telers dit 10-20 jaar geleden nog niet en is de groente- en fruitveiling binnen no time verloren gegaan. En dat kan nog niet eens gezien worden als een machtsblok maar een facilitatie van vraag en aanbod.
Misschien wordt er vanuit de verkeerde kant gedacht. Toen gezegd werd dat er meer vanuit de klant gedacht moest worden dan vanuit productie betekende dat niet dat er ook eerst vanuit oplossingen gedacht moet worden voordat de situatie goed doorgelicht is. Veel oplossingen die ik hoor bevatten pogingen om de markt te veranderen. Helaas valt de markt nauwelijks te veranderen. Je kunt er echter wel voor zorgen dat je met de markt meeveranderd, dat je het aanbod dusdanig op de markt afstemt dat je er het meeste uithaalt.
Porter noemde de sierteelt een tiental jaren terug de diamant van Nederland. Dat kwam mede door het sterke netwerk dat ontstaan was vanuit de veiling. Kotler stelt dat in een markt van volledige mededinging, transparantie in de markt zeer belangrijk is en dat de afzet in deze markten in veel gevallen via een veiling geregeld wordt. Rara hoe kan dat? Misschien omdat een veiling het beste antwoord is op een markt van volledige mededinging?
