De schreeuwende kop ‘Giffabrikanten gaan het beter uitleggen’ raakte mij erg bij het lezen van een artikel over gewasbescherming (Trouw, 13 december). De term ‘giffabrikanten’ is niet alleen tendentieus maar feitelijk ook contraproductief bij het realiseren van duurzame gewasbescherming op grote schaal.

Zet een aantal planten van eenzelfde soort bij elkaar en de kans is groot dat ze aangevreten worden of ziek. Planteneters en ziekteverwekkers profiteren van grote groepen van eenzelfde soort. Planten laten zich echter ook niet zomaar opvreten of ziek maken. Ze hebben afweermechanismen ontwikkeld die meer, of minder, effectief zijn. Planten bedienen zich onder andere van giftige stoffen om ziekten en plagen te weerstaan. Ze zijn van nature ‘giffabrikanten’.

Iedere boer of tuinder heeft te maken met ziekten en plagen. Bestrijding daarvan is onvermijdelijk en is van alle tijden
Ziekten en plagen bestrijden
In de land- en tuinbouw worden planten van dezelfde soort grootschalig verbouwd. Ook in de in onze ogen kleinschalige biologische landbouw. Iedere boer of tuinder heeft te maken met ziekten en plagen. Bestrijding daarvan is onvermijdelijk en is van alle tijden. Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn gesynthetiseerde bestrijdingsmiddelen erg in zwang geraakt. Dat zijn middelen met één werkzame stof die kunstmatig is geproduceerd, gesynthetiseerd. Die middelen bleken zowel zeer effectief te zijn als economisch rendabel. Het zijn echter stoffen die van nature niet voorkomen. Wij hebben dus op voorhand weinig zicht op eventuele bijwerkingen bij gebruik. En dat blijkt. Inmiddels zijn veel middelen massaal ingezet en zien wij meer en meer de schadelijke effecten voor mens en milieu. Zo ging dat in het verleden met DDT, zo gaat dat nu met de neonicotinoïden.

Zijn apothekers daarom giffabrikanten? En artsen gifspuiters?
Waar de een vooral de positieve kanten ziet van de synthetische bestrijdingsmiddelen, ziet de ander vooral de negatieve. De een noemt ze gewasbeschermingsmiddelen, de ander gifstoffen. Het is vergelijkbaar met geneesmiddelen. Waar chemotherapeutica genezing kunnen brengen bij kanker, zijn ze absoluut gevaarlijk als ze in het milieu terechtkomen. Ook voor de mens. Zijn apothekers daarom giffabrikanten? En artsen gifspuiters? En toch worden land- en tuinbouwers steeds meer weggezet met de denigrerende term gifspuiters vanwege het gebruik van synthetische bestrijdingsmiddelen.

Duurzame gewasbescherming is mogelijk op basis van gecontroleerde inzet van natuurlijke gifstoffen. Gecontroleerd, om te zorgen dat de stoffen niet op ongewenste plekken terechtkomen. Natuurlijk, om de werkzaamheid en mogelijke bijwerkingen voldoende te kennen. Natuurlijke stoffen zijn namelijk goed te onderzoeken omdat ze van nature al aanwezig zijn in gewassen en wilde planten.

Jos Frantzen
Word lid

Fijn dat je Foodlog leest! Dit artikel is gratis. Wil je dat wij kunnen blijven bestaan? Steun ons dan en word lid. Dat kan al vanaf €5,- per maand.


Gecontroleerde inzet van natuurlijke gifstoffen is allereerst mogelijk door veredeling van gewassen. Wij kunnen de natuurlijke afweer van planten verhogen door zorgvuldige selectie van genetisch bepaalde eigenschappen. Het is een langdurig en kennisintensief proces maar goed te doen, mits er een economische prikkel is. Die ontbreekt nu veelal. Dat geldt ook voor een tweede mogelijkheid. Dat is de natuurlijke afweer van gewassen te verhogen door een stimulerende omgeving te bieden. Dat kan bijvoorbeeld door meer licht te geven in een kas, door de voedingsbodem te optimaliseren of met hulp van biologische bestrijdingsorganismen. En tenslotte kunnen wij natuurlijk stoffen zodanig toedienen dat ze alleen binnen een gewas werkzaam zijn.

Het realiseren van duurzame gewasbescherming op grote schaal is alleen mogelijk met inzet van alle betrokkenen. Ik proef bij land- en tuinbouwers echter een zekere vermoeidheid. Het maakt niet uit of er vooruitgang is bij het verduurzamen, zij worden toch in de hoek gezet. Laten wij stoppen met het opplakken van etiketten en gezamenlijk vol inzetten op duurzame gewasbescherming!

Deze opinie verscheen gisterochtend reeds in Trouw.

Op 28 maart aanstaande organiseert Foodlog het snelcongres Landbouw zonder chemie - hoe dan? Inschrijven kan vanaf komende week. Reserveer de datum alvast als je geïnteresseerd bent.



Dit artikel afdrukken