Henk Flipsen, directeur van Nevedi, de belangenorganisatie van de Nederlandse veevoerindustrie, vertelt een vreemd verhaal over het verband tussen soja, illegale boskap en veevoer. Hij zegt op Foodlog dat de veevoerindustrie veel doet om veevoer duurzamer te maken. Maar tegelijkertijd heeft volgens hem diervoer niets met ontbossing te maken. Het feit dat Milieudefensie op de relatie wijst tussen vlees, zuivel, eieren en ontbossing voor de productie van veevoer noemt hij zelfs “vals” en “incorrect.”

Ontkennen dat er een verband bestaat tussen vlees, veevoer en ontbossing wekt niet bepaald vertrouwen. Constructief is het evenmin. Waar Nevedi zich werkelijk mee kan onderscheiden is onderkennen dat de huidige manier van veevoerproductie een veel te grote impact heeft op mensen, natuur en milieu. En dat dit kan worden opgelost door de import van soja uit Zuid-Amerika te verkleinen en meer regionaal geteelde soja te gebruiken.

Dertien keer Nederland
Ontbossing en de productie van vlees, zuivel en eieren hebben alles met elkaar te maken. Koeien, kippen en varkens eten veel soja. Deze soja komt voornamelijk uit Zuid-Amerika. Daar wordt bos gekapt om grond vrij te maken voor sojateelt. Tussen 2008 en 2013 groeide de sojaproductie in Zuid-Amerika met maar liefst 38% naar 53 miljoen hectare (dat is circa dertien keer Nederland.)

Moeilijk te negeren
Zo lang Nederland soja blijft importeren uit Zuid-Amerika, heeft de sector een aandeel in de grootschalige kaalslag die daar plaatsvindt
Flipsen prijst de soja uit Zuid-Amerika aan in zijn betoog maar grootschalige landbouw en veehouderij zijn samen verantwoordelijk voor circa 80% van de ontbossing in Zuid-Amerika. Dat is natuurlijk niet volledig aan soja toe te rekenen, maar soja is wel het grootste Zuid-Amerikaanse exportartikel. Op het continent groeit de sojateelt van alle landbouwactiviteiten het snelst, het verband tussen de groei van de sojateelt en ontbossing valt daardoor moeilijk te negeren. Dat blijkt ook zeer duidelijk uit het rapport van NGO Fern, waar Flipsen nota bene zelf naar verwijst, maar blijkbaar alleen selectief leest. De lijst van bewijzen is te lang om op te noemen, maar naast Fern wezen recent ook de Britse denktank Chatham House en het Wereld Natuur Fonds op het verband tussen sojateelt en ontbossing.

Lachwekkend en treurig
De ontkenning van Nevedi van het verband tussen vlees, veevoer en ontbossing is haast lachwekkend, als de realiteit maar niet zo treurig was. Flipsen heeft natuurlijk alle recht om zijn initiatieven te verdedigen, maar zolang de sector zulke overduidelijke causale verbanden blijft ontkennen vraag ik me ernstig af wat deze waard zijn. Als de sector glashard grootschalige ontbossing door soja blijft negeren, hoe kan zij dan haar verantwoordelijkheid nemen voor duurzamere productie? Zo lang Nederland soja blijft importeren uit Zuid-Amerika, heeft de sector een aandeel in de grootschalige kaalslag die daar plaatsvindt. Ontken dit niet, maar pak het aan als motivatie voor werkelijke verandering.

Jacomijn Pluimers
Word lid

Fijn dat je Foodlog leest! Dit artikel is gratis. Wil je dat wij kunnen blijven bestaan? Steun ons dan en word lid. Dat kan al vanaf €5,- per maand.


Nevedi realiseert eigen doelen niet
Laten we serieus kijken naar de plekken waar er winst te halen valt. Allereerst constateren we dat RTRS, de Ronde Tafel voor Verantwoorde Soja, weinig oplevert. De sector heeft zich onder de eerder toegezegde doelstellingen uitgewurmd. Er zou op 1 januari 2015 100% RTRS-soja geïmporteerd worden. Van de 2,4 miljoen ton soja die in Nederland gebruikt wordt, was in 2013 nog maar 17% RTRS-gecertificeerd. Die 100% is dus bij lange na niet in zicht. Ten tweede draagt RTRS helemaal niet bij aan een oplossing voor ontbossing. Er wordt in Zuid-Amerika zoveel bos gekapt omdat de sojavraag maar blijft toenemen. Dat komt doordat Nederland – en andere landen – zoveel soja importeren. Of je die soja nu importeert met een RTRS-sticker erop of niet, de vraag blijft bestaan, en daarmee de druk op de landbouwgrond en daarmee de oorzaak van ontbossing.

Kansen in Europa
Het zou de heer Flipsen sieren als hij zich daarbij niet verschuilt achter vage intenties en complexiteit, maar concrete stappen benoemt
Wil de veevoersector werkelijk een bijdrage leveren aan het terugdringen van ontbossing, dan moet ze besluiten om haar grondstoffen veel meer uit Europa te halen dan uit Zuid-Amerika. Dat wil niet alleen Milieudefensie, maar een brede groep bedrijven die in 2011 in het Verbond van Den Bosch samen afspraken om in 2020 de helft van het eiwitrijke veevoer uit de regio te halen. CLM concludeert in monitor eiwitrijk veevoer dat vervanging van soja uit Zuid-Amerika door regionaal geteelde eiwitrijke gewassen, ontbossing vermindert.
Daarnaast geeft onderzoek uitgevoerd door de WUR aan dat Europese soja een gelijke ecologische voetafdruk heeft als soja uit Zuid-Amerika. Deze onderzoekers zien vooral kansen voor productieverhoging in Europa, waardoor de ecologische voetafdruk van de Europese soja verbetert ten opzichte van de Zuid-Amerikaanse.

Vijf voor 12
Milieudefensie roept Nevedi, na een eerdere poging vorig jaar, hierbij nogmaals op om aan te geven wat haar bijdrage is aan regionalisering van de veevoerproductie. Het zou de heer Flipsen sieren als hij zich daarbij niet verschuilt achter vage intenties en complexiteit, maar concrete stappen benoemt. Rookgordijnen opwerpen met zwartmakerij en ontkenning helpt niemand verder. En het is al vijf voor 12.

Fotocredits: Slash and burn agriculture in the Amazon, Matt Zimmerman
Dit artikel afdrukken