Toenemende kwetsbaarheid van kritieke doorvoerpunten bedreigt de zekerheid van de wereldwijde voedselvoorziening. De Britse denktank Chatham House vreest in een nieuw rapport dat een beperkt aantal kritieke doorvoerpunten zoals het Suez-kanaal, de Zwarte Zeehavens en het wegennetwerk van Brazilië, die nu al regelmatig getroffen worden door klimaatverstoringen, in de toekomst vaker stil zullen vallen.

Globalisering en kromme treinrails
Volgens Chatham House vergroot klimaatverandering het risico op grote verstoringen van de doorvoer van voedsel en meststoffen. Droogte, overstromingen, slechte oogsten en daaruit resulterende gewapende conflicten zorgen voor blokkades. Daardoor groeien de kansen op onrust in de wereld, zegt de organisatie. Onderbreking van de voedselvoorziening kan immers leiden tot snelle en onbeheersbare scherpe prijsstijgingen. Dat leidt tot sociale onrust, gewapende conflicten en volksverhuizingen.

Het gesignaleerde probleem vindt zijn oorsprong in de sterke globalisering van de wereldvoedselvoorziening. Wereldregio's zijn afhankelijk van andere om hun bevolkingen te voeden. Met name Noord-Afrika en het Midden-Oosten zijn afhankelijk van aanvoerlijnen vanuit de rest van de wereld. Die kwetsbaarheid treft ook rijke landen in Azië; dat geldt vooral voor Zuid-Korea en Japan.
De VS verzorgen circa 30% van de graanvoorziening in de wereld, maar zijn kwetsbaar voor droogte, hitte en overstroming. Alle drie de verschijnselen hebben inmiddels voor slechte oogsten en geblokkeerde aanvoerlijnen gezorgd. In 2012 verbogen door de hitte ook spoorrailwegen, zodat treinwagons niet konden rijden.

Modderwegen in Brazilië
In Brazilië blokkeren slechte wegen regelmatig door hevige regenval zodat vrachtwagens gewassen die voor dierlijke en menselijke voeding in de rest van de wereld zorgen er niet overheen kunnen. Ook de zuidelijke havens van het land werden begin dit jaar getroffen door slecht weer dat voor overstromingen zorgde. Als Russische graanoogsten mislukken, stokt de aanvoer via de Zwarte Zee naar het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Volgend op de mislukte oogsten in 2010, was de zogenaamde Arabische Lente daarvan het gevolg in 2011.

Ook koopt en runt China via private bedrijven havens door de hele wereld om zeker te zijn van een hand in de handel die beschikbaar komt
Meer dan de helft van de wereldwijde export van cruciale gewassen voor de voorziening van basisvoedsel - tarwe, maïs, rijst en soja - loopt langs binnenlandse routes naar slechts veertien belangrijke havens in de VS, Brazilië en aan de Zwarte Zee. Bovendien wordt meer dan de helft van deze gewassen - en meer dan de helft van de meststoffen - doorgevoerd via tenminste één van de geïdentificeerde doorvoerhavens (zie afbeelding hierboven).

Dick Veerman
Word lid

Fijn dat je Foodlog leest! Dit artikel is gratis. Wil je dat wij kunnen blijven bestaan? Steun ons dan en word lid. Dat kan al vanaf €5,- per maand.


China is doortastend
De oplossing die Chatham House voorstelt is diversificatie van aanvoerlijnen. China, in termen van inwoners 's werelds grootste en meest voedselafhankelijke land, verzorgde bijvoorbeeld de aanleg van een spoorlijn dwars door Zuid-Amerika om niet afhankelijk te zijn van het Panamakanaal en het probleem van modderige wegen te beperken. Ook koopt en runt het land via private bedrijven havens door de hele wereld om zeker te zijn van een hand in de handel die beschikbaar komt. Chatham House wijst erop dat rijke landen wereldwijd goed letten op de doorstroom van olieleveringen en beveelt aan hetzelfde beleid toe te passen voor de doorstroom van basisvoedsel tussen de wereldregio's.

Al eerder publiceerde Foodlog een artikel over maatregelen om voedselafhankelijkheid tussen wereldregio's tegen te gaan. Volgens de Finse Aalto Universiteit is wereldwijd een half miljard mensen te afhankelijk van geïmporteerd voedsel. Prijsstijgingen door tijdelijke schaarste blokkeren direct hun toegang tot voedsel. Ze zijn daarom kwetsbaar voor sociale onrust en al snel daarna voor ernstiger conflicten.
Dit artikel afdrukken