Terecht, in zoverre dat hij een product in de markt zet en er geld aan gaat verdienen. Gratis reclame in dit geval en dat betekent een naheffing.
Het had beter geweest om na het aantonen dat het anders kan, een ander (slaafvrij) chocoladeproduct te gaan produceren en daar een apart marketingtraject voor te doorlopen.

Hoe lullig ook, vrees ik dat dat zo is. Er zit een oneigenlijk economisch gewin in, dat volkomen los staat van de zaak. Het morele argument doet niet terzake.

Anderen? Leuker misschien: met welke argumenten kan Tony ontkomen?

Is het merk misschien per ongeluk ontstaan?

Als ik nog een keer mag: ik denk dat Teun schaterlachend de 20.000 euro aan de RVU terugbetaalt. De boete is een schijntje van het bedrag dat inmiddels met de chocolonely schijnt te zijn verdiend.

Ken jij bedragen dan? Vertel, want ik ken ze niet.

Als ik het zo bekijk, hoop ik dat ze uit de aanloopkosten zijn gekomen.

Nee, ik heb geen harde cijfers die het kunnen aantonen, alleen chocoladeverslaafde vrienden, waarvan er twee minutieus de reis van Teun hebben gevolgd en ook de ranch van die Nederlandse cacaoboer in, ik dacht, Ivoorkust bezochten.
Zij houden het gedoe rond Teun erg in de gaten.

Het laatste zekere cijfer was een verkocht aantal van 150.000 repen begin februari.

Stel dan dat het nu op het driedubbele ligt en dat er voor hem als producent zo’n € 0,30 op een reep wordt verdiend (ik weet echt niet wat ze kosten). Dan staat de meter na aftrek van directe productiekosten op € 135.000. Daar moeten de ontwikkelkosten van het logo, site mngt, verkoopkosten, bureau- en organisatiekosten vanaf. Tony en zijn team kunnen niet voor niks werken, cq. hebben veel harder moeten werken dan normaal en mensen ingehuurd om dat volume te halen.

Daar is dat bedrag snel mee heen. Maar wat natuurlijk wel waar blijft: het merk is op dit moment zo’n 50% van zijn omzetwaarde waard voor een chocolademerk. Als Tony verkoopt, blijkt hij opeens vermogen te hebben en kan hij best betalen. Anders moet hij nu besluiten: lenen (en betalen) en doorgaan als T. Chocolonely óf stoppen, want het punt is nu wel loud & clear gemaakt. In het laatste geval heeft hij mogelijk geen cent verdiend en kan hij wat mij betreft aan de boete ontkomen. In het eerste geval niet.  Dan wordt het even bijbetalen en was het een handige start om de out-of-pockets in de aanloopfase te beperken.

Ik wil die kosten een beetje relativeren. Een groot gedeelte van de ontwikkelingskosten zoals jij die noemt zullen naar mijn idee gemaakt zijn tijdens het maken van het programma. Daar zullen wij via onze belastingbijdrage dan al het nodige aan bijgedragen hebben en dus niet op de balans van de reep verschijnen.

TC maakt zich dus zelf schuldig aan slavernij. Hij maakt geld met behulp van verplicht afgedragen belastinggeld.

Pjotr, dan is het een heldere case: als ik het commissariaat was zou ik het eens uitrekenen, de waarde van het merk bepalen en de RVU, cq. de makers van het programma in hun ketenaansprakelijkheid voor de keuze stellen:
- merk deactiveren
- merk doorzetten maar dan marktconform bijbetalen voor onterecht genoten voordelen

Als het een sterk merk is, lijkt me de keuze duidelijk. Maar ook het morele probleem: was het nou journalistiek of niet? Daarmee zitten de programmamakers met het echte probleem: kiezen tussen ondernemen of hun geloofwaardigheid behouden als journalisten. Lastig. Het slijk der aarde lonkt.

Ik denk ook niet dat Tony er op achter uit gaat. Wel zou het zonde zijn als de boete uit de kassa van de RVU moet komen, want ze produceren leuke programma’s. Zover ik begrepen had opereert Tony Chocolonely los van de RVU. Die aantallen van 150.000 repen in februari heb ik ook voorbij horen komen. En commercieel gezien is € 20.000,- natuurlijk een schijntje voor alle media aandacht die ze gekregen hebben.

Jop, free publicity genereren hoort bij slim ondernemerschap. Dat mag ze niet worden aangerekend. Wel de basis die gehanteerd is om dat voor elkaar te krijgen, idem voor de multiplier die zij er gratis bijkregen vanwege de onafhankelijke uitgangspositie van de KvW. Die 2 onderdelen zouden deel moeten uitmaken van wat merkprofessor Giep Franzen de ‘brand value assessment’ zou noemen.

Ik realiseerde me niet dat de case zo boeiend is. Mag het wel/niet is niet zozeer de vraag, alswel: wat zijn de consequenties en hoe kwantificeer je die om tot een evenwichtige afweging te komen tussen de 2 alternatieven die ik net aangaf? Zo hoeft niemand verliezer te zijn. Onmogelijk alleen ‘to have it both ways’. Dáár zit de louterende crux - niet in de boete. 

Het succes is onverwacht. In eerste instantie wilden ze kijken of ze de reep ueberhaupt konden slijten.
Opeens zaten ze bij de start van de verkoop op meer dan 10.000 stuks in één levering.
Een uit de hand gelopen stukje journalistiek, dus. De fout van de RVU was dat ze het op dat punt niet afgekapt hebben.

Daar proeft het inderdaad naar, vandaar die keuze en niet de boete. Althans, da’s mijn gevoel. Want natuurlijk is er waarde gecreëerd.

Als de RVU achter TC zit, is het merk/bedrijf een BIJproduct van journalistiek, en hoeven ze van mij niets te betalen. Wel moeten ze binnen hun opdracht als journalisten blijven. De KvW was toch overduidelijk geen reclame, maar documentaire.

Als TC een bedrijf van TvdK is, ligt het anders. Dan kan hij wellicht wel terug betalen, maar kan je ook zeggen dat hij free publicity kreeg van de RVU, en terecht. Alleen had hij dan zo niet in dienst van de RVU moeten blijven (was hij dat eigenlijk?) om dubbele petten te voorkomen, want zit iet weer fout.

En: Doorgaan natuurlijk, de case is er dan wel, maar het beoogde effect niet! En free publicity niet schuwen. 

Wie diende de klacht in? Een groot choco-bedrijf? 

Ik begeef me nu op glad ijs, want ik heb de uitzendingen niet meer zo in m’n hoofd.
Toch weer eens inloggen bij de site van ‘Uitzending gemist’.
Mij staat bij dat het programma van meet af aan van plan was te kijken of ze een slaafvrije reep in de markt konden zetten. Daaraan werd allerhande onderzoek gekoppeld naar hoe cacao geteeld wordt en onder welke omstandigheden.
In januari is er nog een rechtszaak over geweest, aangespannen door een chocoladefabrikant (Bellissimo). Deze zei dat slaafvrije chocolade niet bestaat en dat dus ook de “slaafvrije” chocolade van TC onrechtmatig deze claim voerde.
Maar ik weet niet of het de bedoeling was dat er een echte handel uit moest volgen.

Waarom niet gewoon onmiddellijk al een stuk FairTrade-chocola proberen te slijten van een al bestaand merk?

Ergens op deze site (zoek zelf even) wordt beweerd dat de cacaoboeren niet in de gaten hebben dat ze voor Fair Trade verbouwen. M.a.w. ze krijgen kennelijk niet betaald volgens de FT-afspraken.
Ik zie hieronder dat ik moet invullen ‘death89’ om deze reactie te mogen posten. Fijngevoelig is anders.

Steven, FairTrade klinkt dus vaak mooier dan het is. Tony’s actie was vele malen beter. Foodlog is niet het forum om FT en bio en alle mooie labels te promoten.

Hans, FairTrade en bio zijn ideeën, waarop inderdaad verscheidene labels worden geplakt.  Op de WUR zoekt men naar alternatieven.  Beschouw die ideeën ook als een zoektocht naar alternatieven. Ik ben er volledig mee akkoord dat dit geen forum hoort te zijn waarop die labels worden gepromoot.  Ik dacht dat dat voor iedereen die hier vaker terugkeert, toch duidelijk is? Maar als mensen stellen “FairTrade klinkt dus vaak mooier dan het is.”, dan hoort daar toch ook een op feiten gefundeerde bewijsvoering bij, vind ik.  Het vluchtige van een forum als deze verhindert ons daar wellicht soms toe, edoch. 

Teun’s ‘actie’ was en blijft heel moedig en dit soort journalistiek valt enkel toe te juichen.  Of dat ‘vele malen beter is’, zal de toekomst moeten uitwijzen. 

We zouden een cacoboompje kunnen opzetten over belangenvermenging.  Teun zal dat moeten gaan uitleggen, over commercieel gesponsorde leerstoelen/onderzoeken aan universiteiten zou dat ook wel eens mogen, over FairTrade-belangenverenigingen ook.

vraag: mag Foodlog een forum zijn om met elkaar te discussiëren en toch van mening te verschillen? 

@ pjotr
Deze link verwijst naar een intern document, waarin Oxfam-Wereldwinkels in Vlaanderen haar vrijwilligers brieft over Teun’s verhaal: oxfam ww - slaafvrije chocolade

“vraag: mag Foodlog een forum zijn om met elkaar te discussiëren en toch van mening te verschillen?”

Jazeker Steven! Juist zelfs, vanwege de leesbaarheid én het feit dat groepjes gelijkgestemden lang niet zo ver komen als verschillend denkenden.
Als de discussie maar gebeurt op kracht van argument en niet op basis van schelden of op de man spelen. Dat gebeurt hier gelukkig zelden of nooit. Hoewel er regelmatig een klap wordt uitgedeeld die lijkt op ‘op de man spelen’ maar eerder het gebrek is van een schrijvend medium: je hoort de intonatie er niet bij.

Vlgs mij kon Tony helemaal niet garanderen dat zijn chocolade slaafvrij was (even nazoeken in Uitzending gemist). Als het dus nu een succesvol bedrijf is, kun je je inderdaad afvragen hoe het zit met de moraliteit van de eerlijkheidsridders van de KvW als ze ermee doorgaan: het is een merk als ieder ander en verandert geen zier. 

@Steven: bedankt voor de link. Maakt toch wel iets duidelijker dat men niet zomaar wat moet roepen.
Eén ding steekt in die brief: de rechter vindt dat cacao slaafvrij is als Max Havelaar achter dat product staat. Ik vind dat een gevaarlijk automatisme. Hopen dat dat niet gelogenstraft wordt.

@Pjotr: ‘de rechter vindt dat cacao slaafvrij is als Max Havelaar achter dat product staat. Ik vind dat een gevaarlijk automatisme.’

Test Aankoop schreef in 2005 een artikel over de cacaoketen, onder de titel ”bonen met bittere nasmaak” Zij toetsen tegenwoordig ook steeds meer de uitgetestte producten op hun ethisch karakter.  De link opent het dossier in een pdf-bestand.

Max Havelaar is een erkend keurmerk. Ook de overheidsinstellingen drinken bijvoorbeeld FairTrade-koffie in Vlaanderen. En de beelden van een juichende Yves Leterme, op de tafel op het CD&V;-hoofdkwartier, met aan zijn voeten de flesjes Oxfam-fruitsap gingen heel Vlaanderen rond.

Bij overheidsaankopen gelden zware lastenboeken en strenge procedures.  De overheid is immers een zeer belangrijke consument. Steeds meer overheden schrijven in Vlaanderen, waar relevant, Max Havelaar als aankoopvoorwaarde in bij aanbestedingen.  Niet iedereen vindt dat leuk en bepaalde krachten proberen dit te verhinderen, maar blijkbaar heeft dit vooralsnog genoeg wettelijke onderbouw.  Vandaar dus wellicht ook de houding van de rechter waarover je sprak.

Deze opmerkingen mogen wel wat steviger worden gemaakt: de rechter legt de definitie en controle van fair trade neer bij de organisaties die het marketen en certificeren tegelijk. Dat is te begrijpen want de rechter kan het niet toetsen.
We zijn zo alleen wel afgegleden naar een wereld waarin recht nog slechts een definitiekwestie is. De deur naar Nep FT staat wagenwijd open.

Zoals Henk hierboven opmerkt, herinner ik mij ook dat Tony moest bekennen - eerlijk gebracht in een KvW uitzending - dat TC-chocolade niet gegarandeerd slaafvrij is. Niettemin koopt het publiek het omdat het dat wel is.

Steven, in lijn met jouw vraag eerder deze week: wat is er mis met een heel open controle structuur? Volstrekt transparante tracking en tracing. Dit product komt daar-en-daar-vandaan, die-en-die heeft er dat voor gekregen en er zus-en-zo aan gewerkt. Iedereen die het wil weten kan het dan controleren. Ook de rechter. Weg noodzaak schimmige, kostbare en bovendien de trias politica schendende certificeringsorgansiaties.

Ideetje voor Tony: maak dat soort uiterst controleerbare charters

@Dick: “Zoals Henk hierboven opmerk, herinner ik mij ook dat Tony moest bekennen - eerlijk gebracht in een KvW uitzending - dat TC-chocolade niet gegarandeerd slaafvrij is.”
Ik heb de uitzending niet gezien. Ik meen dat die afleveringen kunnen aangekocht worden. Moet ik dringend eens doen.

Er wordt al samengewerkt rond ketenanalyses met enkele universiteiten. Probleem is dat dit van product tot product erg kan verschillen.  De sytematiek is er al. Resultaten zijn ook al gekend. Nu nog de methodiek om dit te communiceren. Dat je daar flink mee op je bek kan gaan, blijkt uit Teun’s verhaal. Iedereen voelt toch wel dat het hier om ‘een signaal’ gaat?

Heeft het hier zijn plek, weet ik niet, maar hier moest ik vandaag nog eens hard om lachen (de reden waarom verzin je maar zelf): van “Licentiaatsverhandelingen on-line”

De link: naar de thesis
“Gedurende het maken van dit werk ben ik dan een groot aantal ‘cases’ van uiteenlopende aard tegengekomen. In het criminologische jargon kunnen we deze benoemen als fraude, BTW – carrousels, zwendel, economische misdrijven, dumping van toxische stoffen, gespecialiseerde financiële misdrijven, mensenhandel, grootschalige belastingfraude, drugssmokkel, sigarettensmokkel, bedreiging, moorden die met handelsgeschillen te maken hebben,… .Een heel verscheiden resem dus. Door nu te proberen om de wettelijke ‘labels’ van dit gedrag weg te denken en enkel te kijken naar de sociale schade van het gedrag dat aan de basis van al deze criminaliteitsvormen ligt, vielen bepaalde, tot dan toe gevestigde grenzen weg. Dit maakte het lezen van een groot aantal ‘cases’ uitermate interessant voor het bestuderen van het thema van deze scriptie. Zo vielen in veel gevallen de strafrechtelijke grenzen weg die traditioneel bij bepaald ondernemersgedrag horen.

In heel veel gevallen kon ik dan, in de kern van de zaak, geen verschil meer maken tussen legaal en illegaal ondernemerschap.

Meer zelfs, als we kijken naar de gevolgen van (handels)gedrag kan er volgens mij niet gesproken worden van verschillende ‘soorten’ ondernemers. Het enige dat deze categorieën in ‘soorten’ trekt is wetgeving en de sociaal geconstrueerde scheidingslijnen. Het enige wat ik dan soms nog kon zeggen over de legale positie van die ondernemers, was dat de enen zonder, tegen en buiten de wet stonden en anderen stonden boven de wet.

Maar wat is daar het verschil?