Update: wordnappings
Wist je dat die ' laeckere' Oude Vlaamse Vlaskaas made en verzonnen is in de Beemster? Echt en authentiek zijn in. Daarom maken we het gewoon zo, zelfs als het niet bestond.
Een tijdje geleden hadden we het over 'wordnapping'. Vrijwel geen enkel woord is meer veilig:
- 'wild' is niet wild of 'zo uit de natuur'
- 'boeren' komt gewoon uit een fabriek
- 'vers' is ook ontdooid
- 'duurzaam' is ook bio-industrieel
- 'vers (?) gevangen' betekent ook uit de kweekvijver geschept
- kijk eens op je bakje guacemole of krabsalade: je mag lachen als er 5% van de naamgever in zit
- de idyllische 'bosvruchten' uit je yoghurt komen diepgevroren van fruitkwekerijen uit verre landen
- 'biologisch' mag ook gentech bevatten
- 'ambachtelijk bereid' komt uit enorme mengkommen, ovens en lopende banden
(met zojuist toegevoegd - 11.09h - nog wat aardige voorbeelden die Wouter Klootwijk in winkels en op markten aantrof)Woorden betekenen niets meer. Marketeers mogen alles zeggen. Het zijn illusies geworden.
Gisteren fluisterde een kritische en oplettende journalist mij een nog ontbrekend range woorden in: 'historisch', traditioneel', 'naar origineel recept'. Past helemaal bij onze drang naar dat echte dat we het liefst geplastificeerd en met een kleurig etiket kopen.
Aanleiding was een berichtje van minister Veerman aan kaasfabriek Cono, de maker van de zg. ambachtelijke Vlaamse Vlaskaas en de nog veel bekendere Beemster.
Vlaskaas zou een ambachtelijk product zijn dat is herontdekt. Cono gaat zelfs zover te vermelden dat er prachtige gebruiken met de Vlaskaas samenhingen:
"Al eeuwen lang wordt er in Vlaanderen ook een bijzondere kaas gemaakt; Vlaskaas. En nog steeds wordt deze kaas gemaakt op een ambachtelijke manier, door kaasmakers die hun vak en de kaas liefhebben.
Oorspronkelijk werd Vlaskaas gemaakt in bepaalde delen van Vlaanderen speciaal voor het slijtfeest (oogstfeest). Het feest stond vol van tradities en rituelen in zang, drank en gerechten. Er werd voor de slijters een uitgebreide maaltijd verzorgd bestaande uit onder andere slijtepap en dik besmeerde boterhammen van vers brood met Vlaskaas." Aldus de tekst op de website van Cono.
Wat nou zo aardig blijkt, is dat het gewoon een eergisteren bedacht product is, met een licht zoetje - want dat hoort bij de moderne smaak - én die Breugheliaanse, maar volstrekt uit de duim gezogen boerenbruiloftachtige geschiedenis. Naar verluidt is het overigens een prima kaas.
Ach, Shakespeare zei het al: 'what's in a name' ;-)
Zijn er nog andere aardige marketingnappers te melden?
Toevoeging door Wouter Klootwijk (11.09h):
Tam konijn is bij Albert Heijn wild.

Zeezout op de Boerenmarkt in Amsterdam is biologisch.
Biologische eieren komen van kippen van een idyllisch erf waar ze nog met de hand gevoederd worden door een boer uit 1957.
Reacties (25)
Jawel. Italiaanse producten zijn wereldwijd bekend om de smaak en ambachtelijkheid. Natuurlijk wordt daar een ambachtelijk graantje van meegepikt, zoals te lezen in ”Woede over onechte Italiaanse voedselproducten”…
Jacobus
Ah natuurlijk: ‘Italiaanse’, ‘Bulgaarse’ (yoghurt), ‘Griekse’ (ook yoghurt) ...
Hoe zou het eigenlijk zitten met bijv. ‘Iers’ vlees?
In een groot deel van Nederland komt drinkwater uit de kraan dat uit diepe grondlagen wordt gewonnen. Kostelijk water. Geen mens staat er bij stil dat hij de wc doortrekt met BRONWATER.
Maar stop je het zelfde water in een flesje, dan heet het bronwater en kun je er duizend keer meer voor vragen dan het waterleidinbedrijf er voor hebben moet.
Zo zijn er ook flessenvullers met een Eko-aureooltje, die Oerwater aanbieden.
Nieuwste mode in de visconservenindustrie, blikjes gekookte tonijn in....bronwater.
Nepnamen in zout:
Waddenzout, Bergkristalzout, Oerzout, Fair Trade zout, Ekozout. Zelfs zeezout is een vreemde benaming, het staat soms ook op verpakkingen van zout uit zoutmijnen en ernstig gelogen is het niet eens. Alle zout is zeezout (geweest).
Italiaanse houtovenpizza’s komen voornamelijk niet uit Italie en niet uit houtovens, maar uit bijvoorbeeld elektrische ovens in Oostenrijk (dokter Oetker). Leuk: Oetker opbellen en naar de dokter zelf vragen.
Hoeveel olijfolie zit er in Olijvonaise? Een spatje. De mayonaise wordt met goedkope olieen gemaakt, zonnebloem of soja, en een enkel procentje olijf.
De lijst kan maar zo een kilometer lang worden. De levensmiddelenindustrie is verslaafd aan liegen.
Kraanwater! Geweldig: eindelijk een vorm van ongekeerde wordnapping. Alleen in handen van de waterleidingmaatschappijen dan.
Welke dwaas is eigenlijk ooit begonnen met een protest tegen ‘Spa’ (= breed geaccepteerd, niet aan het merk gebonden genusbegrip voor het begrip bronwater) in café’s en op terrassen? Ik kan me niet voorstellen dat het iemand van het Streek- en Herkomstverbond was ;-)
“Woorden betekenen niets meer. Marketeers mogen alles zeggen. Het zijn illusies geworden.”
Ik blijf dit flauwekul vinden. Uit de lengte van bovenstaande lijst blijkt wel dat feit en fictie prima onderscheiden kunnen worden. Denk je dat de pandabeer door de Fiat Panda geschaad wordt in zijn identiteitsbeleving? En marketeers neerzetten als mensen voor wie als enige de vrijheid van meningsuiting niet zou mogen gelden is discriminatie.
Het is ook niet waar dat alles mag. Als er op een zak ‘paprikachips’ staat moeten er chips inzitten en, meen ik, ook paprika(poeder). In Leidse kaas moet komijn zitten (hij zal zelden in Leiden zijn gemaakt).
Natuurlijk is er een schemergebied waar ver-leiding overgaat in mis-leiding. Daar zijn afspraken tussen/met producenten soms noodzakelijk. Zo is afgesproken dat iets alleen boter mag heten als het van de koe komt. En dat parmaham alleen zo mag heten als hij uit het Parmagebied komt. En als je meer op de verpakking laat zien dan er inzit moet er het woord ‘serveersuggestie’ bijstaan. Het woord ‘vers’, wat op conserven mag slaan is inderdaad een dubieus geval. Maar vaak genoeg zijn deze afspraken niet nodig omdat de producent weet dat de consument zich niet al te bedot wil voelen (een uitzondering zijn gezondheidsdproducten, die niet zonder reden helemaal dichtgetimmerd zijn qua naam- en reclameregelgeving).
Het is natuurlijk wel een leuke sport om opschriften en etiketten zo letterlijk mogelijk te nemen en suggesties van de reclame door te prikken. Zo ligt er naast mij een doosje ‘pure drop met cachou’. Dat zou ‘onpure drop’ moeten zijn, want er zit cachou in.
Over het waterverhaal van Wouter Klootwijk:
“In een groot deel van Nederland komt drinkwater uit de kraan dat uit diepe grondlagen wordt gewonnen. Kostelijk water. Geen mens staat er bij stil dat hij de wc doortrekt met BRONWATER.
Maar stop je het zelfde water in een flesje, dan heet het bronwater en kun je er duizend keer meer voor vragen dan het waterleidinbedrijf er voor hebben moet.”
Dat grote deel van Nederland ligt wel grotendeels buiten de Randstad, waar een flink deel van de Nederlanders wonen. In de Randstad is het zeer wel verdedigbaar om Spa voor thee e.d. te gebruiken.
Daarnaast geldt die verveelvoudiging voor alles wat verpakt en vervoerd moet worden. In zeer veel gevallen is de kostprijs van het ruwe product een klein deel van de verkoopprijs. Een zak chips is veel duurder dan de prijs van aardappelen, olie en zout. En als er een wijnleiding door Nederland zou lopen, zou wijn ook niets kosten. Het klinkt een beetje als iemand die de prijs van een tapje vergelijkt met zijn kratjesbier thuis.
Waar bij slechte bediening ook wel iets inzit.
Wouter (vd Land), hoe vuil is gereinigd water eigenlijk? Ik heb me laten vertellen - nooit gecheckt!! - dat een bekend Italiaans watertje meer vervuiling aan niet natuurlijke zware metalen bevat dat kraanwater in de stad?
Over het ‘gezelschapsspel’ wordnapping zijn we het inderdaad niet eens. Waarschijnlijk een kwestie van smaak én vertrouwen in de mensheid ;-)
Jij denkt dat bijv. een tam wild konijn duidelijk is.Tussen jou en mij zonder meer, voor de lezers hier waarschijnlijk ook. Maar ik denk dat je niet blij bent als je iedereen te eten krijgt die het NIET door heeft.
Overigens: wat doet dat woord ‘wild’ daar eigenlijk? Dat zetten we toch ook niet op een parelhoen om maar eens een dwarsstraat te noemen?
Wat betreft ‘wild’ ben ik in genoemd geval voor duidelijkere etiketten. Een gekweekt hert of konijn mag van mij in het wildschap liggen, want daar zullen de mensen het zoeken. Als er dan duidelijk op staat dat het gekweekt is, vind ik het ok. Het woord is nu eenmaal dubbelzinnig: het betekent 1) in het wild gevangen 2) de categorie dieren van ree, hert, konijn, wild zwijn, fazant etc.
Vertrouwen in de totale mensheid heb ik niet zo heel veel wat betreft voedselkennis. Er zullen mensen zijn die denken dat pindakaas een soort kaas is en kokosbrood eens soort brood. De regels zullen op het niveau van de grote middengroep moeten worden afgestemd, dus mensen die tenminste een beetje hebben opgelet op school. Niet voor de mensen die denken dat bertollisauzen echt door bejaarde vrouwen wordt gemaakt. En dat patat een groente is.
Even een verheldering over de namen van water, immers dat wordt niet door iedereeen zomaar begrepen. Wij werken in Nederland met bron en mineraalwater: wat is nu het verschil!
Bronwater is water van een bron maar mag overal gebotteld worden. Mineraalwater is water met een hoger gehalte aan mineralen enmoet volgens de wet, aan de bron gebotteld worden.
Ja. Al het water dat uit onderaardse waterlagen omhoog wordt gepompt kan bronwater worden genoemd en het meeste water dat in Nederland uit de kraan komt is bronwater.
In Nieuwegein doet men in huishoudens de was met hetzelfde water dat Vrumona in flesjes doet (Sourcy).
Ook leuk om te weten: Spawater is relatief jong water. Het regent tegen een Arden aan, sijpelt door een laag veenachtige substantie tot op het gesteente, loopt dan naar beneden en komt hier en daar tevoorschijn. Veel drinkwater uit Nederlandse huishoudkranen is veel ouder water dan dat van Spa en men is licht geneigd te veronderstellen dat het dus (?) ook veel schoner is. Uit de tijd van voor de kunstmes, zure regen en ander verdriet.
Een van de oudste waters die in Nederland omhoog worden gehaald gebruikt Heineken in Den Bosch voor bier.
Wij verwende Nederlanders. We hebben gezamenlijk het beste en veiligste drinkwater ter wereld, vraag maar aan watergeleerden. Maar menigeen wil toch liever iets uit een flesje, helemaal uit Duitsland, Engeland, Italie, uit Nieuw Zeeland en uit Canada. Lees de etiketten op al die watertjes, het is lachen. Wordnapping de papping.
Een bron van pret ook: de watercoolers en wat over de inhoud van de plastic tanks met water al wel niet wordt beweerd. Het begrip ‘zuiver’ is ook al niks meer waard.
De tanks worden gevuld met duinwater, met leidingwater uit de kraan van een waterleidingbedrijf. Of met ‘bronwater’ uit Italie. En maar klagen dat de sneeuw op de Alpen zo vuil wordt van de roetende vrachtwagen die water de bergen over moeten sleuren, helemaal naar de Waterwinkel in Amsterdam.
O nee, ze gaan door een tunnel.
Ik zag bij de Bijenkorf flessen Voss staan, het Noorse bronwater waar Madonna niet buiten kan.http://www.vosswater.com/
Dit water wordt verkocht voor ik meen 5 euro per liter in wat nog het meest lijkt op tot reuzenproportie uitvergrote parfummonsterflesjes.
OK. Dat zijn duidelijk kleren van de keizer.
Maar er is wel degelijk iets tegen Nederlands leidingwater in te brengen. Om de leidingen niet aan te tasten wordt het bewust verontreinigd gehouden en wordt de Ph hoog gehouden. Verder is het niet steriel; er zitten allerlei kleine organismen zoals zoetwaterkwallen in, heb ik me laten vertellen. Tot slot kost het een horecabediende minder moeite/ruimte om een mooi flesje neer te zetten dan om kraanwater te koelen en in een karaf te schenken.
Wat ik heb begrepen zijn watercoolertanks ook vaak genoeg met extra gezuiverd water gevuld. Voor Spa blauw geldt in elk geval dat het zeer arm is aan verontreinigingen en met name aan kalkverbindingen. Dat heeft gevolgen voor als je ermee gaat koken of drankjes mee gaat bereiden. Er schijnen koks te zijn die met spa koken.
In een plaats als Beesel of Swalmen, met een hardheid van 13,4-13,8 wil je in elk geval geen thee van kraanwater drinken.
http://www.wml.nl/smartsite.dws?id=164&ver;=
”Verder is het niet steriel; er zitten allerlei kleine organismen zoals zoetwaterkwallen in, heb ik me laten vertellen.”
De lucht die je inademt, de grond die je aanraakt, jouw huid, alles om je heen is niet steriel. Dit is pure paniekzaaierij.
“Dit is pure paniekzaaierij.Dit is pure paniekzaaierij.”
Er vallen weleens doden door besmetting via leidingwater, dus om dat nou paniekzaaierij te noemen.
Er vallen ook wel eens doden door besmetting met zoenen (Geelzucht!). Voortaan enkel nog maar met een “zoenlapje” zoenen?
Het is een beetje offtopic, maar al die zaken zijn voor eigen risico.
On topic: waarom eisen mensen bij Italiaans” zo dikwijls een herkomstverplichting, waar dat bij andere landbenamingen niet gebeurt? Een Italiaanse pizza (zie o.a. de reactie van Wouter Klootwijk) zou eigenlijk in Italië gebakken moeten zijn om zo te mogen heten. Maar voor “Big American pizza” lijkt dat niet de gelden. Of voor Chinese kool. Of Hollandse saus. Aan de andere kant, het geldt ook niet voor “Italiaanse kruiden”. De geoefende consument, opnieuw, weet wel wat hij mag verwachten, de ongeoefende interesseert het niet.
Het wordt een eigenaardig Woutersgesprek.
Ik ben een ongeoefende consument. Dat blijkt telkens opnieuw als ik me in producten verdiep waar ik niet eerder bij stil stond omdat ik dacht dat het wel goed zat.
Donkerbruin, bijna zwart brood. Ik dacht als veel ongeoefende consumenten, dat juist dat brood vol met supervezels en ander supergezonde oervoedingsstoffen uit 1957 zat. Tot ik t uitzocht.
Het brood wordt geverfd met tarwemout. En waarom? Omdat ongeoefende consumenten denken dat hoe donkerder het brood, hoe supervezelig oergezond het is. Alleen daarom wordt het geverfd. Marketing, nep. Tarwemout draagt niets bij aan de voedingswaarde van brood, zo min als gebrande suiker dat doet aan ‘oude’ whisky en kattenvoer (dat er lekkerder uit moet zien voor het baasje, maar het beest is kleurenblind en zal het worst zijn).
Wil geoefende consument Wouter zonder Achternaam nog dertig voorbeelden van verbazing van een ongeoefende maar razend nieuwsgierige consument? Ik heb ze.
Zullen we inderdaad weer terugkeren naar het topic: de suggestie dat er een natuurlijker water is dan het bronwater van de Utrechtse heuvelrug dat wel degelijk door een flink aantal gezinnen door de plee wordt gespoeld en wordt gebruikt om in de jetdouche te vermoeide spieren mee te masseren. Dat is net zo waar als het omgekeerde: er zijn flessenwattertjes die niet zo puur en helder zijn als de gebotttelde suggestie je zou willen doen geloven.
Overigens: het was dacht ik Coca Cola Corp dieeen aantal jaren van het UK-publiek op z’n lazer kreeg toen bleek dat het bedrijf ‘ gezuiverd’ water in flessen deed. Dat was waarschijnlijk een ernstige vergissing van het publiek, want dat zal best ‘echt puur’ water zijn geweest ;-)
Over die Wouters: Wouter van der Land, zou je het een bezwaar vinden om ook met je achternaam te tekenen?
Water onderuit de Utrechtse Heuvelrug. Geweldig water.
Want toen een ‘bron’ in Brabant te vuil werd door nitraat verhuisde de onderneming Bar le Duc en ging flessen en dozen vullen in Bunnik.
Het wordt zelfs ‘mineraalwater’ genoemd, want gebotteld aan de bron. Hetzelfde water dat iedereen in Nieuwegein uit de kraan haalt, hetzelfde als dat van Sourcy.
Allemaal voortreffelijke waters. Alleen dat idyllisch landschapje op de doos van Bar le Duc… Het is een pomp in een industriegebiedje, meer is aan Bar le Duc niet te beleven.
@Wouter K, maar d’r moet toch een beetje droom over blijven ;-)
Hoewel - want de pomp staat vlgs mij op grondgebied van Bunnik - Bunnik’s Bronwater met een hip etiket het misschien wel net zo goed zou doen als die hippe Belgische kleren van Bikkembergs ....
Het voordeel is dan weer dat Bar le Duc vooral in dozen verkrijgbaar is, dat ruimt prima op.
Jacobus
Dat je overigens “biologisch zeezout” aanhaalde was wel weer even een eyeopener, daar had ik tot dusver niet eerder bij stil gestaan. Dan denk je dat je een kritische consument bent…
Jacobus
Misschien is het interessanter om de vraag te stellen welke woorden beschermd zouden moeten worden en waar aanprijzing/aankleding ophoudt en misleiding begint. Een mooie vrouw op de voorkant van een magazine zorgt voor een significant hogere oplage, maar is geen misleiding (hoe zou het dat kunnen zijn?). Hoe zou een rustiek plaatje op een waterfles dat dan wel kunnen zijn? En moet gehakt omwille van de waarheid grauw in de vitrine liggen? Ik denk dat zowel consumenten als producenten best geholpen zijn bij afspraken over wat ‘vers’, ‘ambachtelijk’ mag heten. vermeldingen van herkomst zijn ook waardevol. Maar een kaal pak met Utrechts Leidingwater erop gaat niet werken.
