Dat klinkt spannend. En er was zeker wederhoor, dus men is al bezig met maatregelen?

En nu nog meer dan een dag wachten…

Vind het wel heel erg jammer dat je er niet meer bijzit Wouter… maar als de reden is dat je je eigen leuke programma’s daardoor kunt maken… keep it up! :)

ben erg benieuwd. Is er bekend wanneer de afleveringen van dit seizoen online komen? Heb aflevering namelijk gemist en mag morgen werken.

Oh oh, mijn lief eet dagelijks cruesli. Gaat ie nu dood?
Ik ga zeker kijken! Dank je voor je geplug, Klootwijk ;-)

Mogelijk morsdood. Ik mocht een beetje meekijken, maar beloofde een verschrikkelijke geheimhoudingsverklaring te tekenen.

Kookten de missionarissen niet een paar spijkers mee in de pap in Zuid Amerika om de kinderen van de missiescholen van de benodigde ijzer te voorzien? Of is dat een broodje aap-verhaal?

Je kunt ook beter bloedworst bij het ontbijt nemen wanneer het je om ijzer te doen is. Smaakt ook beter, een “full English”, lekker. Dat was al wel bekend hoor. De beschikbaarheid van voedingsstoffen verschil nogal, afhankelijk van de wijze waarop je het aanbiedt, de ingredientendeclaratie rept daar niet van natuurlijk. Daar gaat het over?

Jack Vance. SF. Op een ijzerloze planeet wint men bloed in bij de bevolking om een stalen harpoen te smeden, die Kragen moet doden. Jack Vance. Die heel veel te vertellen had. SF-auteur uit de 60er en 70er jaren. Vorige eeuw, heet dat nu....
Overigens kregen in die tijd meisjes en vrouwen die te overdadig menstrueerden ijzerpillen. Bloedworst. Tabu bij de nieuwe Nederlanders, maar uitzonderlijk lekker van slager van Den Dries in Aardenburg, slager Tresonie in Schoondijke en slagerij ‘La Couronne’ uit Philippine.

@Guillaume:  nog schijnt dat vegetariers er meer last van hebben maar dat artikel kan ik even niet vinden,

http://www.google.nl/search?cf=all&hl=nl&q=ijzerpill en+top+sport

Franssie@
Taboe op het ijzerhoudend bloed is ook cultuurgebonden. “Dit is mijn vlees en dit is mijn bloed; neemt en drinkt allen hiervan...”, roept bij geen vragen op tijdens de H. Mis van de katholieken. Voor protestanten een regelrechte kannibalistenverklaring. Op het kazuivel een gestileerde pelikaan die zijn eigen hart doorboort om zijn jong te voeden. Allegorisch.
Hoop, er zitten er weinig, straks ook weer het hazenbloed op te vangen voor de saus. Getsie, zeggen anderen dan.

Hemoglobine bevat ijzer, en een tekort aan ijzer leidt dan ook tot bloedarmoede
In hoeverre de volksaversie hier tegen aluminium kookpotten en de voorkeur voor stalen/gietijzeren potten een rol speelt weet ik niet. Het zou kunnen.
Overigens bevat mijn fiets vrijwel geen staal meer: alu en carbon fiber. Niet eetbaar dus.

In arme tijden tapten de veehouders in Schotland het bloed van hun runderen af - net genoeg om soep van te maken. Beest niet dood, boer niet dood.

@Dick: beloofde een verschrikkelijke geheimhoudingsverklaring te tekenen

Zou Mac van Dinther (Volkskrant) ook zo’n verklaring hebben ondertekend? Zo ja, dan wordt het binnenlopen voor de programmamakers. In de krant van vandaag verklapt hij zo ongeveer de hele inhoud van het programma, inclusief waar Tiny van Boekel precies van omvalt: een cornflake die in een waterbak wordt voortgetrokken (Van Dinther schrijft overigens “voorgetrokken") door een magneet. Kijken lijkt daarmee bijna overbodig, maar ja--mijn Media Center neemt toch alle afleveringen automatisch op.

Foei toch!

IJzer is toch een gewoon element, net zoals zink, mangaan en koper dat planten nodig hebben om te kunnen groeien?
Snap niet waar iedereen zich druk over maakt.

Ik denk dat het brandijzer gewoon roestig is en afgeeft…

Dat van die cornflakes is al vrij oud: check Brainiac en zo, er bestaan meerdere versies van:
http://www.youtube.com/watch?v=AY33Br2umA4&translated=1

@ Joris.. dat dacht ik ook al ;).  we zullen zien vanavond.

WTF ... Kan toch niet zoiets :S

ben met stomheid geslagen… aflevering net gezien… En dan te bedenken dat een land als Denemarken het heeft verboden, zitten we hier met zijn allen daadwerkelijk ijzer te knagen! Zijn er nog vrijgezelle Deense dames in de buurt? Ik geloof dat ik wil verhuizen…

Metallisch ijzer wordt niet opgenomen. Waar doen die Denen dan moeilijk over? Onzin om het te verbieden.
Het is voor een fabrikant een koud kunstje ijzer in een vorm toe te voegen die beter opgenomen wordt, als ijzerzout. Kellogs wil blijkbaar hun klanten geen ijzeroverdosering aandoen.

Amusant, maar de diepgang ontbrak weer eens. Die gesprekjes met onwetende klantenservicepersonen beginnen me behoorlijk te irriteren.

als het toch niet wordt opgenomen waarom zit het er dan in ? is het alleen om dan een ijzerwaarde op het pak te vermelden ?

@Jurgen: ik denk dat die Denen er niet happig op zijn om hun bevolking bloot te stellen aan een grootschalig onderzoek of het wel verstandig is ijzer in voeding te mengen… ook niet als dit experiment geheel door Kellogs word gefinancierd.

Waarom metallisch ijzer in plaats van opneembaar ijzer? Verdient Kellog’s een pluim omdat ze - zoals Jurgen, een man met veel voedingsmedische kennis, suggereert - het opneembare ijzer weglaten maar wel ijzer voor de gewilde ‘gezonde decla’ op het pak laten zitten?

Die vraag had uitgewerkt mogen worden, al zou het effect minder sexy zijn geweest.

Rest nog een vraag: wat is het voor ijzer en is het vervuild?

Jurgen, onzin om het te verbieden? Dit soort meuk hoort toch niet in voedingsmiddelen.
Wageningen kan hun internetsite ook aanpassen. http://74.125.77.132/search?q=cache:yVMgtVBQhFEJ:www.food-in fo.net/nl/qa/qa-nut8.htm+ijzer+in+voedingsmiddelen&cd=3&h l=nl&ct=clnk&gl=nl&client=firefox-a
Voorzover Kellogs haar afzet niet ziet verdwijnen had hun product ook wel goedkoper mogen zijn, zie de prijs van oud ijzer.

Weer die appelstroop, terwijl die al sinds 1930 niet meer gestookt wordt in gietijzeren ketels. Al zou er wel veel ijzer in appelstroop zitten: hoe lang doe je niet met zo’n pot? In ieder geval zit er meer veel ijzer in de volkoren boterham dan in dat dunne laagje stroop die je er op smeert.

dus die stroop is te vergelijken met metaal in Special K ? is de ijzerwaarde in appelstroop verkregen door het produceren in gietijzer ketels ?

Volkorenbrood:1 mg ijzer per 100 gram
appelstroop: 15,3 mg ijzer per 100 gram
spinazie, gekookt: 1,3 mg ijzer per 100 gram
Uit: Nederlandse voedingsmiddelentabel, Voedingscentrum, 2004.

Net gemeten (ik voelde ‘em aankomen): volkorenboterham, kaal: 21 gram; met appelstroop, flinke laag maar niet overdreven: 39 gram.

Jeroen, dat zijn tenminste feiten.  Nog wat rekenwerk levert dan op dat er 2,75 mgr ijzer op het brood zit, tegen slechts 0,2 erin. In de stroop zit dus grofweg 24 maal zoveel.

Prietje, jij smeert vast heeeeeeeeeeeeeeeel dun op heeeeeel zwaar brood ;-)

Brood met ijzer.

Pas op hoor Jeroen, de arts in het filmpje gaf al aan dat een teveel aan ijzer (Dus niet het metaal zelf) je lever kan beschadigen.
Maar iets anders wat me opviel aan het filmpje: de Duitse voorlichting van Kellogs gaf gewoon toe dat het hier om fijngemalen ijzer gaat… wat is dat dan?

Ik gebruik appelstroop alleen om makreel te lakken. En om te wegen.

Wat dat Duitse betreft: gewoon eerlijk? Gewoon dom? Ze vinden dat ze niets te verbergen hebben? Wat ik me nog steeds afvraag is: waarom doen ze dat ijzer erin?

@Jeroen: gewicht.
gewicht = geld
Ook al is het weinig per pak… 10 pakken = een klein kinderfietsje

In welk geval we het toch oplichterij moeten hebben. Water in de melk mag ook niet.

Jeroen, er rijden 2 tankauto’s waarin melk hoort te zitten rond met spoelwater uit de melkleiding. Waarop een slimme boer eens opmerkte “zet die dan stil”.
Hier de samenstelling van melk omdat je het toch over water hebt.
http://74.125.77.132/search?q=cache:kEyFF8aeP5kJ:www.zuivelo nline.nl/?PageID=417+samenstelling+melk&cd=1&hl=nl&ct =clnk&gl=nl&client=firefox-a

Het is denk ik uiteindelijk een win-win situatie, het ijzer door de cornflakes maakt dat het spul zwaarder word, de consument gelooft het verhaal dat het door de toevoeging van het ijzer gezonder geworden is en hierdoor dus bereid is meer voor het product te betalen.
Geniaal.

Gaat het bij verpakken niet om de grote van een product dan om massa gewicht ? Een flake neemt ruimte in beslag of hij nou van mais of van lood is gemaakt. Een pak is een pak je betaalt niet meer omdat er meer gewicht in een pak zit.

@Ralph: het verplaatsen van volume zegt niets over de energie die het kost. Je kunt 10 ballonnen in je auto stoppen maar je weet als je die vervangt door 10 aambeelden dat je meer benzine zult verstoken. Daarom word alles ook verrekend in gewicht. Of je nou grote aardappelen koopt of krieltjes… ze gaan per gewicht. (Mits gekocht in de blauwe reus, dan ben je hoegenaamd toch de klos)

oke meer gewicht minder stuks in pak = pak eerder leeg. klinkt logisch wat je zegt maar toch kan ik er met me hoofd niet bij dat ze er ijzer indoen om het te verzwaren. per verpakking zal er geen grammen ijzer in zitten ? zouden ze zoveel pakken verkopen dat dit rendabel is ?

Met vertraging, wij kijken via uitzendinggemist, het programma gezien en echt geschokt. Kellogg´s wil blijkbaar kleine Monsieur Mangetoutjesvan ons maken. Dat zulk soort voedsel is toegestaan begrijp ik niet en dat mijn held van gisteravond, Jurgen, hier min of meer goedkeurend op reageert al helemaal niet. Als Kellogg´s ons zo graag wil helpen om een ijzeroverdosering te voorkomen voeg het ijzer dan niet toe. Op andere producten van Kellogg´s zag ik staan: reduced iron. Prachtige oplossing toch?

Als je bloedarmoede hebt en de staalpillen te smerig vindt kun je nog het beste longanbessen eten. Lekker en 15 keer meer ijzer dan in spinazie. Yum! (op het moment bij de grotere toko’s voor slechts 7,95 voor zo’n bak van 3 kilo)

Verder ken ik gelukkig niemand die cornflakes eet, dus ik ga zo lekker slapen. :P

En dat ik me bij Jurgen aansluit. Ook al zijn we het er denk ik allemaal over eens dat ijzerpoeder toevoegen aan eten belachelijk is verwacht ik van zo’n programma meer dan inspelen op het “ieks-gevoel” van de simpele consument. Al had ik die ergernis meer bij de “mandarijntjes-met-gootsteenontstopper-aflevering”.

@Jeroen. “Ook al is het weinig per pak… 10 pakken = een klein kinderfietsje”

Maar een klein kinderfietsje zal je toch vast meer opleveren dan 10 pakken cornflakes? Dus iets klopt er niet....

Nou Robin dat is me te simpel. Als zelfs hoogleraar Tiny van Boekel te Wageningen oprecht verbaasd is dan gaat het verder dan het ieks-gevoel van de simpele consument.

Uiteraard, waarom schroot toevoegen aan eten, terwijl ons lichaam er als voeding niets mee kan en het rare bijwerkingen kan hebben.

Ik ben onbevredigd omdat ik niet weet wat het motief kan zijn om ijzer bij te voegen. De huisarts gaf het aan: cornflakes gelijkwaardig maken aan bruin brood. Maar is dat zo?

Ik ben zeer benieuwd naar de speculaties van Tiny van Boekel - hij leest hier vaak mee - op dat punt.

Tiny?

kan je eigenlijk ook ijzer zoals ijzer in voeding toevoegen aan cornflakes ?

Ja, verbaasd is volgens mij inderdaad het goede woord, Wout. Hij was verbaasd. Hij had het niet verwacht. Zoals ieder weldenkend mens niet zal verwachten dat iemand/een fabrikant vermalen ijzer door het eten gooit.

Maar of het nou echt schadelijk is? Dat werd niet echt duidelijk. Ja, als het niet fijn genoeg vermalen is, dan wel. Maar anders niet, dan poepen we het gewoon weer uit. Toch? Dat is wat ik tussen de regels door begrijp. En dat vind ik dus slecht, dat de KVW dat niet gewoon meteen even tot de bodem voor ons uitzoekt. En dus inspeelt op de onderbuikgevoelens van de gemiddelde, simpele consument.

Beetje als: “kijk eens mevrouwtje, allemaal kalkaanslag op het verwarmingselement van uw wasmachine”.

Robin, Monsieur Mangetout schijnt zo´n 9 ton metaal verschranst te hebben en is er 57 mee geworden. Als de letale dosis 9 ton is zal het wel niet zo heel schadelijk zijn en kun je dus aardig wat cornflakes verstouwen in je leven.

Ja Ralph, dat kan. Dat legt Van Boekel in de uitzending uit. Daarom is hij zo verbaasd

Ook dat (de persoonlijke ervaring van 1 persoon) vind ik weinig informatief in dit soort dingen. Ik ken iemand die doodging van 1 pinda. Vreselijk, maar wat betekent dat voor mij? Dat ik maar beter geen pinda’s meer kan eten?

57 is best oud voor iemand die zo gek is allerlei giftige shit te eten....

Robin, je paste je eerdere bijdrage in tweede instantie aan. Ik zou zeggen doe dat met die laatste ook maar weer. Kom ik je volledig tegemoed door te zeggen dat het met die schadelijkheid inderdaad wel mee zal vallen. Is het weer niet goed. snif snif.

IJzertoevoeging in de vorm van ijzerzouten (als ijzersulfaat, als ijzerchloride, als ijzer EDTA) heeft zin voor mensen met anemie (bloedarmoede), vooral voorkomend in ontwikkelingslanden. In een land als Nederland is dat niet zo’n groot probleem, en heeft ijzersuppletie niet zo veel zin, in ieder geval niet voor de hele bevolking. Maar ijzerpoeder neem je nauwelijks op.  Dat is in een Wagenings voedingsonderzoek aangetoond.

Ik vermoed dat de reden van toevoeging een voedingskundige is, maar dan een waar niet goed over is nagedacht. De redenering van Kellogg’s is waarschijnlijk dat metallisch ijzer in zuur milieu (zoals in de maag) omgezet wordt in een ijzerzout, maar volgens mij vervalt dat effect als je de cornflakes met melk neemt want dat buffert sterk (neutraliseert het zuur), en als die omzetting al plaats vindt zal dat vrij weinig zijn. Mijn verbazing was vooral dat ondanks de wetenschap dat ijzerpoeder niet werkt ze het toch toevoegen; als het in de vorm van ijzerzouten was geweest had ik me hoogstens afgevraagd of het wel zo nodig is vanuit voedingskundig oogpunt, maar dit is gewoon absurd.

Overigens denk ik dat de schadelijke werking wel meevalt, en snap ik weer niet zo goed waarom het in Denemarken verboden is, maar het heeft gewoon geen zin en dus is toevoeging onzin.
Het verhaal van de huisarts in het programma dat ijzer uit brood goed opneembaar is is overigens ook twijfelachtig vanwege het feit dat fytinezuur ijzer (en andere mineralen) bindt en met de faeces wordt uitgescheiden (fytinezuur zit in graanproducten). Dat geldt ook voor spinazie maar daar is het oxaalzuur dat ijzer bindt, dus het Popeyeverhaal klopt ook niet. Er zit wel ijzer in spinazie als zout (niet als metaal) maar ook dat ijzer neem je niet goed op.

“Overigens denk ik dat de schadelijke werking wel meevalt, en snap ik weer niet zo goed waarom het in Denemarken verboden is, maar het heeft gewoon geen zin en dus is toevoeging onzin”

Fijn, dank u. Dat is al wat ik zo tussen de regels door meende te kunnen concluderen, maar ik weet zeker dat veel anderen een heel ander gevoel overhielden aan deze uitzending.

Tiny dank! Als ik het heel lelijk zeg: Kellogg’s maalt kennelijk niet om wat wetenschap en doet maar wat het zelf goeddunkt.

We vallen - waarschijnlijk terecht - Kellog’s aan. Maar er was (weer) geen wederhoor in het programma. En kom niet aan met de informatielijnen. En we doen hier hetzelfde. Overigens fijn dat er ook inhoudelijk op wordt ingegaan. Ik heb er weer wat van geleerd.

Gisteren het programma gezien. Nog afgezien van dat er daadwerkelijk metallisch ijzer in de cornflakes zaten, viel me ook nog iets anders op, wat me meer zorgen baart: een teveel aan ijzer is niet goed, en blijkens de reactie van prof.dr. van Boekel is ook suppletie in Nederland niet nodig.

Desondanks staat prominent op het pak “Met ijzer!”, zich daarmee profilerend als iets dat goed voor de mensch zou zijn.

Vervolgens horen we doodleuk dat een teveel aan ijzer niet goed is voor een foetus.

Laat mijn vrouw zich nu net tijdens de zwangerschap van beide kids tegoed hebben gedaan aan die Special K…

Ik wil daarmee niet zeggen dát Special K gevaarlijk is, voor ongeboren kinderen, maar je zou het zomaar kunnen concluderen…

Wat overigens niet wegneemt dat het toeveogen van metaaldeeltjes in dit geval dus complete volksverlakkerij is. Is Special K ook IKB? ;-)

Precies, Tiny bevestigt wat ik hierboven al gezegd heb. Metallisch ijzer is niet erg schadelijk en er zijn voedingsmiddelen die veel meer ijzer leveren (vlees!).

De vraag is waarom deze opmerkingen niet in het programma zijn gekomen maar wel die infantiele telefoongesprekken. Een random huisarts is trouwens ook geen goede voedingsdeskundige.

Oja, het fabeltje dat spinazie veel ijzer bevat is de wereld in gekomen omdat er ooit eens in een voedingstabel bij het ijzergehalte van spinazie een komma verkeerd is geplaatst.

Dat is mijn kritiek op de KVW: een hoog -wat wij in Brussel noemen- “tatatataaa” gehalte (de jingle die in oude Britse jeugdseries opdook telkens er een spannende ontdekking werd gedaan).
We weten het allemaal wel, het is eigenlijk zo erg niet, waar er wordt gedaan alsof het over schokkende ontdekkingen gaat.

Even terug naar de basis.

Dit is een onderwerp dat al twee jaar op het internet rondspookt zonder dat VWA en eetwetenschappers ervan wisten. Dat is opmerkelijk en nieuws.

Dat je er niks van krijgt is op zich geen reden om je er niet druk om te maken.
Stel je voor dat Unox een schep zand in de soep doet en op het blik zet: met silicium. Zand poep je ook uit en het schuurt de maag.

Het onderwerp had beter uitgewerkt kunnen en moeten worden. Als VWA zou ik als de donder op zoek gaan naar wat er allemaal wordt uitgespookt. Zand en schroot doen per ongeluk niks, maar komen niet toevallig in je soep of cornflakes. Welke toevoegingen waarvan Tiny even verbaasd zou kijken, doen wel wat?

Of kunnen we erop vertrouwen dat alle in onnozele onwetendheid gepimpte eetwaar - dat is immers de grootste ontdekking die niet werd uitgewerkt - ook automatisch onnozele effecten heeft?

Wat ik me nu afvraag: stel je eet die special K niet met melk of yoghurt, maarmet helemaal niks. Of zelfs met een glas sinaasappelsap. Loop je dan wel kans om een schadelijke dosis ijzer binnen te krijgen?
En waren die stukjes ijzer in de special K ook fijn genoeg om geen schade aan te richten? (ik meen dat ergezegd werd dat het met de grootte te maken had, of het schade toebracht aan je tanden, darmen etc)

Wat is uberhaupt een schadelijke dosis ijzer? Als je elke dag bijvoorbeeld een paar glazen Roosvicee drinkt, is dat nog ok?

Vragen, vragen.. ik ben wel nieuwsgierig!

Precies Nick.
En verder nog, volgens Kellogs UK bevatten de cornflakes 11.6 mg ijzer per 100 gram.
Dat is dus 116 mg ijzer per kilo cornflakes. Oftewel voor een fietsje van, voor het gemak, 11,6 kilo, moet je dus 100000 kilo cornflakes eten. Dat is 100 ton.

Een waardeloos programma eigenlijk, nu denkt de consument ach ik wordt toch vergiftigd met de cornflakes, kan ik net zo goed de chocopuffs nemen.
Tijd dat ze die telefoneurs ontslaan en eens wat mensen aannemen met verstand van chemie en fysiologie.

@ Dick: ik bedacht me trouwens net dat verschillende volkeren ook een gebruik hebben (of hadden) van het eten van zand/klei.. voor mineralen en ontgiftende eigenschappen. Daar zou Unox een mooi verhaal over kunnen schrijven en ons een gepimpte detox soep met zand kunnen aanbieden! Hehe

De rol van de Wageningen Universiteit is trouwens opmerkelijk. In dit filmpje als een soort onafhankelijke instantie, maar de meeste boevenstreken waar we het op dit log veel over hebben, komt van hun ‘researchafdeling’.

Jurgen:

Tijd dat ze die telefoneurs ontslaan en eens wat mensen aannemen met verstand van chemie en fysiologie.

Maar dat levert lang zo onderhoudende televisie niet, vrees ik. Althans, voor het merendeel van tv-kijkend nederland…

Het Voedingscentrum en de Gezondheidsraad noemen ijzer als een van de voedingsstoffen die extra aandacht behoeven in de nederlandse voeding. Met name peuters, zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en vrouwen in de vruchtbare leeftijd krijgen vaak niet genoeg ijzer binnen. Ook mensen die vegetarisch eten moeten moeite doen om geneog ijzer binnen te krijgen.
Cornflakes bevatten van zichzelf nauwelijks vitamines en mineralen. Op zich genoeg redenen voor de fabrikant om te kiezen voor een verrijking. Maar dan moet het wel een goede, opneembare, verrijking zijn.
Overigens is ijzer in het algemeen slecht opneembaar: ongeveer 10% wordt maar opgenomen door ons lichaam. Ten tijde van een (dreigend) tekort kan de opname iets beter worden. Maar ‘dierlijk’ ijzer (haemijzer, uit vlees, vis, eieren) wordt veel beter opgenomen dan ijzer uit brood, groenten en andere plantaardige bronnen.

Karine, commercieel correspondent

Waar kan ik de uitzending zien?  Vroeger stonden ze op het net, maar ik kan er niet meer bij.

Is dat wel zo?  geeft Kellogs toe dat er ijzerslijpsel in zit? Is dat geanalyseerd? Of zijn het ijzerzouten? ijzer is niet alleen magnetisch in metallische vorm.  Hoe zou anders een kompas verschillend kunnen variëren naargelang de plek op aarde?

Ja leuk laten we inert voedsel gaan bedenken. In lijn met de onverteerbare vetten in hippe margarines en de niet te benutten suikervervangers als tagatose.

Zand/klei inderdaad ligt zwaar op de maag en is dus breed toepasbaar tegen het vervetten van de mens. En wat te denken van gemalen plastic lekker volumieus dus weer goed in te zetten in allelei light producten.

Kellogg´s heeft ons laten zien dat we inert voedsel niet alleen voor overgewicht in kunnen zetten maar dat het veel breeder toepasbaar is. Wie weet nog meer voorbeelden/mogelijkheden?

@Nick. Je kunt het zien via uitzendinggemist.nl

Gemalen lompen in het brood, aloud alom beproefd middel om meel te besparen ;-). Wel een vorm van vezels, dat dan weer wel.

Kleikoeken worden op Haïti gegeten, maar dat is een gevolg van armoede.
Ik vraag me nog wel af, als je een pak Kelloggs opgegeten hebt als basis voor een langere reis, kom je dan nog wel door de metaaldetector op Schiphol?

@ Nick. “geeft Kellogs toe dat er ijzerslijpsel in zit?”

Ja, Kellogs Duitsland gaf het gewoon toe. Bovendien kon het vrij gemakkelijk geisoleerd worden uit de cornflakes, zonder verhitting of gedoe. Dus ja, echt heus ijzerslijpsel. Geen twijfel mogelijk.

@Robin: nou dat toegeven had dezelfde waarde als alle andere informatielijnen. Dat dit nou in ons straatje past en dat we om de rest moeten lachen, wil niet zeggen dat zij het opeens toegeven. Want dan moeten we ook de Nederlandse of Engelse lijn geloven.

Ik moet helemaal niks. Kan prima zelf uitmaken wat en wie ik geloof. De Nederlandse telefoniste wist het gewoon niet en lulde maar wat, de Amerikaanse weigerde informatie te geven (die wist het dus best) en de Duitse gaf gewoon toe dat er ijzerslijpsel in zit. Dan kun je toch echt wel concluderen dat er ijzerslijpsel in zit hoor. Bovendien, als je het er vervolgens ook nog heel makkelijk uit kunt isoleren is voor mij de zaak rond: er is aangetoond dat er ijzerslijpsel in de Special K zit.

Nick, hier vind je de uitzending.

Over journalisten, fietsjes en vragenstellen. Moeten journalisten alles van te voren weten en weten dat metallisch ijzer helemaal niet gevaarlijk is (als stof dan, want met weerhaakjes eraan ligt het weer anders)? Nee, ze moeten weten welke vragen volgen uit antwoorden die ze krijgen.

Ze hadden dus ook moeten vragen:
1. hoe het kan dat dit nieuws al 2 jaar over internet waart zonder dat een autoriteit of wetenschapper ervan wist (is door nog niemand beantwoord)
2. waarom er ‘echt’ ijzer inzit terwijl dat niks doet (is hierboven door Tiny van Boekel inmiddels beantwoord)
3. of er potentieel nog ergens een toevoeging ronddoolt - en misschien wel meerdere - die niet onschadelijk is.

En die fietsjes dan? Die zorgen dat er naar je nieuws geluisterd wordt. Die aandacht heeft het. Deze vragen krijgen die aandacht hopelijk ook.

Het antwoord op de laatste vraag is een interessante, zowel voor Tiny als voor de VWA. Het pijnlijke antwoord is waarschijnlijk dat dat niet uitgesloten kan worden. Maar wat doe je daaraan vanuit je rol als wetenschapper en controle-organisatie met een maatschappelijke verantwoordelijkheid?

Dat lijkt me een relevantere vraag dan die over hoe weinig wrakken Kellogg’s jaarlijks nodig heeft voor zijn pakken K-special.

Puik stukje journalistiek! Doet me denken aan de sigarettenfabrkanten die extra verslavende stoffen door hun tabak draaiden.

Als toevoeging op deze thread: De Deense overheid heeft heel lang een streng beleid gevoerd om functional foods (vooral vitamine en mineraal-verrijkte producten) te weren uit de schappen. Dat heeft niet specifiek met Kellogg’s Special-K te maken.
Op de Amerikaanse website van Kellogg’s kun je trouwens op de ingrediëntendeclaratie netjes zien dat er “reduced iron” in zit (http://www2.kelloggs.com/Product/ProductDetail.aspx?brand=2 15&product=590&cat;=); dat is een ander woord voor metallisch ijzer. De Nederlandse Kellogg’s site blinkt in elk geval niet uit in details. Hier staat alleen maar “ijzer” op de doos. Daar moeten Nederlandse consumenten het mee doen.
Maar de grote vraag waarom Kellogg’s een inert metaal toevoegt, is nog niet opgelost.

Snappen wij het niet, snapt de VWA het niet of snap ik t gewoon niet? In een verklaring van de VWA van vandaag staat dat het flauwekul is dat het om ijzervijlsel zou gaan. Nee er wordt ijzerpoeder geschikt voor menselijke consumptie toegevoegd door Kellogg´s. Is er nog iemand die t snapt?

Wout, ik ben even verbaasd als jij over het bericht van de VWA. Wat het ook is, ik vertrouw op Charon (een Wageningse autoriteit): reduced iron = metallisch ijzer. Of het van ijzervijlsel, fietswrakken of -wrakjes komt is om het even en al is er - don’t panic - geen gevaar voor de volksgezondheid.

Tiny, kun jij hier een wijze uitspraak over doen?

Hmm, wijs is ook maar betrekkelijk, en ik heb zeker de wijsheid niet in pacht. Er zijn wel een paar interessante fenomenen te duiden.

1. De reacties op internet blijken nu vooral zo te zijn dat iedereen denkt dat Kellogg’s gewoon oud ijzer ophaalt, dat maalt en in zijn producten stopt. Dat is natuurlijk niet zo. Dat beeld is door de KvW om publicitaire redenen zo de wereld in geslingerd en met succes. Helaas nemen mensen dat nu letterlijk. Natuurlijk is dat poeder dat ze gebruiken ‘food grade’ en voldoet aan speciale eisen. Dat verklaart de reactie van de VWA; in de uitzending dachten ze dat het inderdaad om gemalen spijkers ging en dat zou dan accuut verboden worden, nu realiseren ze zich dat het wel een toegelaten additief is.

2. Kelloggs Nederland heeft gereageerd op hun website, vooral om de suggestie tegen te gaan dat ze gemalen spijkers en oude fietsen in hun producten stoppen, en dat is terecht. Helaas maken ze wel weer een kanjer van een fout waar wat mij betreft de discussie echt over gaat: ze stellen dat het ijzer in hun producten hetzelfde is als in spinazie. Dat is dus NIET zo: het ijzer in spinazie is aanwezig in de vorm van zouten (in chemische termen: als ionen) en in de cornflakes als elementair ijzer. Dat brengt me op het derde punt.

3. Vriend en vijand is het erover eens dat je elementair ijzer niet opneemt, het moet eerst overgaan in de zoutvorm. Net zoals de elementen natrium en chloor niet worden opgenomen (en uiteraard absoluut niet te eten zijn), worden ze in ionvorm wel opgenomen, en dat is dan ons (ondertussen vermaledijde) keukenzout. Waar het dus om gaat is of dat elementaire ijzer in de vorm van poeder in ons lichaam wordt omgezet in ionvorm. In zure omstandigheden zoals in de maag (waar we zoutzuur produceren) kan dat deels gebeuren, en ik denk dat Kelloggs zich daar op beroept. Waar het echter de mist in gaat is door te denken dat dat ook gebeurt met een product als cornflakes dat je eet met melk. Dat is om twee redenen niet gelukkig: melk buffert het zuur in de melk waardoor de ijzer reactie nauwelijks meer zal lopen, en ten tweede zorgt met name het calcium in de melk dat ijzer niet wordt opgenomen. Dat was vooral mijn verbazing in de uitzending dat productontwikkelaars dat niet weten, of nog erger, negeren.

4. Ik heb de KvW uitdrukkelijk verzocht Kelloggs om een reactie te vragen en dat hebben ze ook gedaan, maar Kelloggs weigerde om te reageren. Daar plukken ze nu de wrange vruchten van. In dit soort gevallen moet je altijd open reageren naar het publiek. Ongelooflijk stom.

5. De reacties op de uitzending zijn vooral op internet te vinden, niet in de andere media, en dat verbaast me zeer. Ik herinner me nog de ophef van een jaar geleden over nepkaas. Dat was wat mij betreft een non-issue, maar nu het over iets veel belangrijkers gaat is het stil.

Om 9:23 vanmorgen kreeg ik dit persbericht van Kellogg’s, met de reactie van Kellogg’s waaraan Tiny refereert:

PERSBERICHT
Kellogg’s noemt uitzending Keuringsdienst van Waarde flauwekul

‘s Hertogenbosch, 16 oktober 2009.

Reactie Kellogg’s op uitzending Keuringsdienst van Waarde over toevoeging van ijzer aan Kellogg’s ontbijtgranen:

IJzer is een belangrijke stof voor een goede gezondheid. De Europese Unie staat het toevoegen van ijzer aan levensmiddelen toe. Het ijzer dat wordt gebruikt als toevoeging in levensmiddelen is geschikt voor menselijke consumptie. De suggestie die door de Keuringsdienst van Waarde in haar programma wordt gewekt dat het bij de toevoeging van ijzer aan ontbijtgranen, zou gaan om ijzelvijzels of gemalen spijkers is onzin en niet de waarheid. Dit wordt ook bevestigd door de Voedsel en Waren Autoriteit die hierover op 16 oktober een persbericht heeft uitgestuurd. Kijk ook op http://www.vwa.nl

IJzer is een essentiële voedingstof die ervoor zorgt dat voldoende zuurstof via onze bloedbaan kan worden getransporteerd. Vandaag de dag komt ijzertekort nog steeds bij veel vrouwen voor. Om die reden verrijkt Kellogg’s de ontbijtgranen met ijzer.

Alle ingrediënten die door Kellogg’s worden gebruikt voldoen aan de relevante EU-richtlijnen. Dit geldt ook voor het ijzer dat Kellogg’s gebruikt om Special K te verrijken. Door te voldoen aan de EU-richtlijnen en regels wordt de zuiverheid en veiligheid van ijzer in voedingsmiddelen en ook ontbijtgranen zeker gesteld.

Het ijzer dat aan Kellogg’s ontbijtgranen en Special K wordt toegevoegd is een metaal in een zeer zuivere en minuscule poedervorm dat voedingskundig te vergelijken is met het ijzer in groenten. Het ijzer in Special K is, zoals men kan verwachten, magnetisch.

IJzertekort komt nog steeds voor bij 40% van de vrouwen in Europa. Omdat Kellogg’s weet dat het belangrijk is om ons lichaam te voorzien van alle essentiële voedingstoffen, worden de Kellogg’s ontbijtgranen reeds sinds 1930 met een aantal vitaminen en mineralen, waaronder ijzer, verrijkt.

In tegenstelling tot de suggestie die in het programma Keuringsdienst van Waarde is gewekt, is verrijking van voedingsmiddelen met ijzer veilig. De wetgeving eist dat de stof die door de voedingsindustrie wordt gebruikt als bron van ijzer in ontbijtgranen veilig is, biologisch beschikbaar is (dat wil zeggen dat het door het lichaam moet kunnen worden opgenomen) en op een positieve lijst van toegestane stoffen staat (Zie Annex 2 van de verordening (EG) nr. 108 /2008 van het Europees Parlement en de Raad van 15 januari 2008).

Kellogg’s stelt inderdaad onomwonden dat het logisch is dat het ijzer in Spceial K magnetisch en dat degenen die dat een ontdekking vinden een stel domoren zijn. Hoe dat echt zit geeft Tiny in zijn punten 2. en 3. heel helder aan. Het persbericht maakt het punt 4. - ‘ongelofelijk stom’ - alleen maar erger.

Onderstaand stukje van de VWA voegt voor de niet geïnformeerde consument dus nog meer twijfel toe. In de eerste paragrafen wordt er gerefereerd naar ijzer(poeder) - dus zoals Tiny schrijft als elementair ijzer- , en volgens mij verwijst de VWA in de laatste twee paragrafen naar het ijzer-ion (zoals het ook in spinazie zit). VWA spreekt immers over “IJzer is een belangrijke stof voor een goede gezondheid”, dus daar bedoelen ze ‘ijzer-ionen’. Neen, wat mij betreft een slecht persbericht, waaruit niet echt het verwachte ‘kennisniveau’ van de VWA goed naar voren komt. Ik heb het niet nagezocht, maar betwijfel of er wel normen voor ijzerpoeder zijn. Richtlijnen voor het ijzer-ion zijn er wel.

========

Verrijking met ijzer van ontbijtgranen toegestaan

16 oktober 2009 - nieuwsbericht

Het toevoegen van ijzer aan ontbijtgranen is tot een wettelijk vastgestelde limiet toegestaan. Het nuttigen van producten verrijkt met ijzer binnen deze limiet vormt geen risico voor de gezondheid. De Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) heeft geen reden aan te nemen dat de producten van de firma Kellogg?s op de Nederlandse markt deze limiet overschrijden.
Het ijzer dat gebruikt wordt als toevoeging in levensmiddelen is ijzerpoeder geschikt voor menselijke consumptie.

De uitzending van het televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde over dit onderwerp wekt de suggestie dat ontbijtgranen met toegevoegd ijzer in Denemarken verboden zijn. Dit is onjuist. Ook in Denemarken is het toegestaan ijzer aan ontbijtgranen toe te voegen, mits er toestemming van de autoriteiten is verkregen.

De Europese Unie staat het toevoegen van ijzer aan levensmiddelen toe. Omdat de eetpatronen van de bevolking in de lidstaten onderling verschillen, bepalen lidstaten zelf aan de hand van de totale inname van ijzer welke limiet zij hanteren. De Nederlandse limiet is mede gebaseerd op de Nederlandse voedselconsumptiepeiling.

IJzer is een belangrijke stof voor een goede gezondheid. De indruk die het tv-programma wekt dat het om gemalen spijkers of ijzervijlsel zou gaan is flauwekul.

Als we hier de reactie van Kellogg’s zo scherp onder de loep nemen, dan is het ook goed om nader te kijken naar die van de VWA (zie de link hierboven in de reactie van Wout van 22:22 gisteravond). Daar zijn de volgende zinnen te lezen:

Het ijzer dat gebruikt wordt als toevoeging in levensmiddelen is ijzerpoeder geschikt voor menselijke consumptie.

IJzer is een belangrijke stof voor een goede gezondheid. De indruk die het tv-programma wekt dat het om gemalen spijkers of ijzervijlsel zou gaan is flauwekul.

De filoloog in me constateert dat het bericht geschreven lijkt vanuit een zekere irritatie. Daarnaast valt te constateren dat er feitelijk onjuiste suggesties in staan. IJzer wordt in het VWA-bericht gepresenteerd als een grote categorie terwijl het hele item van de KvW nu juist draait om het onderscheid van ijzer in zijn ionen- en metallische hoedanigheid.

Het gebruik van het woord ‘flauwekul’ in de berichten van de VWA en Kellogg’s kan toeval zijn, maar suggereert overleg tussen beide partijen. Na Tiny’s wijze relativering van de kwalificatie ‘wijs’ durf ik geen ‘wijs ordeel’ meer te geven. Maar dat het, om met onze toekomstige koningin te spreken, ‘een beetje dom’ is om zo’n bericht als deskundige instantie uit te doen gaan, lijkt me evident na wat er hier gisteren allemaal al over geschreven was.

begrijp ik het nu goed dat ook Kelloggs niet het onderscheid tussen metallisch ijzer en het ijzer-ion maakt? Tiny is hierboven heel erg helder: het gewone metallisch ijzer(-poeder) wordt slechts zeer beperkt opgenomen. In groente zit het ijzer-ion, het ijzer-ion kan wel gemakkelijk worden opgenomen.

Ik ben het overigens wel met Kelloggs eens dat ik niet echt onder de indruk was van deze KvW uitzending. Alles lijkt in het teken te staan van publicitaire impact (vooral de link naar spijkers en fietsen). De huisarts kwam op mij ook niet al te sterk over. De KvW heeft ook een verantwoordelijkheid om inhoudelijk goed en precies met feiten om te gaan. De inhoud gaat achteruit.

Dick zegt: “terwijl het hele item van de KvW nu juist draait om het onderscheid van ijzer in zijn ionen- en metallische hoedanigheid”

Nou, daar ben ik het dus niet mee eens. Het hele item draaide om sensatie en verontwaardiging. Geen wonder dat waar het om had moeten draaien nu nog steeds niet helder wordt. En ik geef je op een briefje, 90% van de kijker zal niet hebben opgepikt waar het nu eigenlijk echt om gaat.

Wouter de Heij en ik schreven gelijk op. Ik laat ze maar staan: beide reacties vullen elkaar.

Wouter is feitelijk: er zijn geen richtlijnen voor ijzerpoeder, alleen voor ijzerionen. In dat geval moet geconstateerd worden dat de VWA feitelijk onjuist reageert. Omdat de VWA een inhoudelijk deskundige partij is, moet de vraag gesteld worden waarom het VWA persbericht is opgesteld zoals het dat is.

Mijn ‘een beetje dom’ begint te lijken op ‘erg dom’. Ik hoop niet dat het erom gedaan is, maar dat het gebeurde uit onkunde. Voor een deskundige is dat niet best. En dat is mild uitgedrukt, want het verschil tussen ijzer en ijzer is middelbare school chemie.

Robin, correct, het werd een effect-item (daarover vielen we hierboven onmiddellijk). Maar dat neemt niet weg dat het item inhoudelijk draaide om dat onderscheid.

Tiny verwijst hierboven naar het analoog-kaas item. Het haalde radio en TV, de kranten en er werden zelfs Kamervragen over gesteld. Alleen foodlog.nl (zie mijn reactie daar van 29/8, 17:21) stelde toen dat het inhoudelijk nergens over ging, maar dat mensen worden beetgenomen. Je moet ze eerlijk vertellen wat er in hun eten zit, dan kom je in de echte onderwerpen terecht.

Ook denk ik dat foodgrade ijzerpoeder een veel goedkopere grondstof is dan een geschikt ijzer-zout (waarin het ijzer-ion zit).

@ Dick, ik vermoed (maar weet niet zeker, en heb het niet nagezocht) dat er wel normen voor ijzerzout/ion is en niet voor metallisch ijzer. Let wel ik hou dus een kleine slag om de arm :-)

Laten we de humor er ook in houden. Op grond van het bovenstaande mag het persbericht van Kellogg’s heel kort worden samengevat:

40 procent van de europese vrouwen poept het ijzer uit dat Kelloggs in hun ontbijt doet omdat ze dat nodig hebben.

Je zult toch etenswarenmaker of controle-instantie zijn en dat soort berichten als tegennieuws onder de aandacht van het publiek brengen.

Tiny, blijf ik toch met de vraag zitten; waarom bestaat er foodgrade ijzerpoeder terwijl het als voedingsnutrient inert is? Als we er toch niets aan hebben waarom dan toestaan?

Vraag daarom aan Wouter de Heij en Tiny van Boekel (al moeten Wout en ik hem eigenlijk stellen aan de VWA, nav hun persbericht): stel dat ik mijn metallisch stalen fiets fijn maal tot heel fijn poeder en daar alle verontreinigingen uit zuiver zodat er alleen het ijzer over houdt, kan ik mijn fiets dan met een gerust hart opeten?

Voor de liefhebbers een klein stukje wetgeving:

De EU verordening waar Kelloggs ook naar verwijst, is te vinden via de volgende link (NL versie) nr 108/2008. In het document staat echter geen Annex 2 (zie persbericht Kelloggs), wel wordt er verwezen naar een bijlage II van een eerdere verordening (EG) nr. 1925/2006. Op zich logisch omdat 108/2008 zelf een addendum is op 1925/2006.

Enfin, hierbij dan maar de correct verwijzing verordening nr. 1925/2006. Even door scrollen naar pagina 36, alwaar we Bijlage II vinden. Daar zien we een opsomming van VITAMINEFORMULERINGEN en MINERAALVERBINDINGEN die aan levensmiddelen mogen worden toegevoegd; kijken we specifiek naar ijzer(zouten):
ijzer(II)carbonaat
ijzer(II)citraat
ijzer(III)ammoniumcitraat
ijzer(II)gluconaat
ijzer(II)fumaraat
natriumijzer(III)difosfaat
ijzer(II)lactaat
ijzer(II)sulfaat
ijzer(III)difosfaat (ijzer(III)pyrofosfaat)
ijzer(III)saccharaat
elementair ijzer (uit carbonyl + elektrolytisch bereid + met waterstof gereduceerd)

Samengevat : je mag elementair ijzer toevoegen aan levensmiddelen (maar ja, daar gaat de discussie ook niet over :-) )

Gaan we echter terug naar de achtergrond van deze verordening 1925/2006 dan lezen we het volgende “Deze verordening strekt tot reglementering van de toevoeging van vitaminen en mineralen aan levensmiddelen en van het gebruik van bepaalde andere stoffen of ingrediënten die andere stoffen dan vitaminen of mineralen bevatten, die aan levensmiddelen worden toege- voegd of bij de productie van levensmiddelen worden gebruikt op zodanige wijze dat de inname van die stoffen veel groter is dan onder normale omstandigheden bij een evenwichtige en gevarieerde voeding redelijkerwijs te verwachten is, en/of anderszins een potentieel risico voor de consument inhouden. (overweging 2) “

Er staat dus dat de inname van die stoffen (= mineraalverbindingen = ijzer-poeder) groter moet zijn dan onder normale omstandigheden (EN - intended use). Kelloggs eet je normaal met melk(producten), gegeven de uitspraken van Tiny ("melk buffert het maagzuur en er zal dus weinig ijzer-poeder worden opgenomen") zou ik dus concluderen dat de toevoeging van elementair ijzer aan Kelloggs in dit specifieke geval niet eens mag!

Ik zal gelijk maar even een disclaimer plaatsen onder dit bericht : ik ben geen jurist, ik beoordeel alleen de platte tekst met mijn boerenverstand. Het zijn mijn eigen interpretaties, etc. etc.

Wie o wie kan er op deze korte analyse reageren?

@ Dick, ik veronderstel dat je wel eerst alle verf netjes van je fiets afhaald :-). Ff serieus, een moderne fiets wordt niet gemaakt van zuiver ijzer, dus die vlieger gaat niet op.

“Het hele item draaide om sensatie en verontwaardiging.” Dat is ook zo. KvW geeft dat niet graag toe. Maar het is wel de enige manier waarop je de industrie aan het praten krijgt.

En dan hebben we het niet eens over de wansmaak dat die ontbijttoestanden zo leeg zijn gemaakt, dat je beter je maag vult met een glas water.

Wouter, volgens mij bedoelt men juist dat die toevoegingen zodanig moeten zijn dat de inname NIET groter kan zijn dan bij nuttigen van normale voeding. Ik hoop dat ik het juist interpreteer, lijkt me logischer maar ik ben ook geen jurist…

De ophef snap ik eerlijk gezegd niet helemaal. Voedingstoevoegingen moeten aan veiligheidseisen voldoen, en metallisch ijzer is geen probleem. Het wordt pas een bezwaar wanneer je mensen met ijzergebreksbloedarmoede cornflakes laat eten om hun deficientie op te heffen. Maar, zoals boven uit den treure herhaald, er zijn veel betere bronnen van ijzer dus dat zal niet gebeuren. Trouwens, de ijzerpillen die bij deze patienten worden voorgeschreven werken niet erg goed en bevatten daarom een echt hoge dosis ijzer.

Waarom er metallisch ijzer in cornflakes zit snap ik ook niet maar misschien dat Kellog het in zijn originele product deed en men nooit de moeite heeft genomen om de samenstelling te veranderen…

Food grade iron is via google te vinden, na een boel pagina’s over food grade spul waar ‘mineraal ijzer’ in zit, zoals bijvoorbeeld ‘food grade iron oxide’, roest geschikt voor menselijke consumptie. Veel voorkomend is ijzersulfaat.

Over wat in de uitzending ook verteld had kunnen worden, want te vinden, al was het niet bij Kellog’s:
Hoe kun je het toevoegen aan cereals?
Een artikel over ijzer-opname Quote: ‘elemental irons have been given primary consideration for large-scale food fortifications from past to present’.
Het magneetproefje beschreven.

@ Jurgen, ik hoop dat een expert meeleest. Het is (juridisch) best lastige materie.

Als het NIET groter mag zijn dan bij het nuttigen van normale voeding, waarom zou je deze mineralen dan als supplement toevoegen? Het heeft dan immers geen toegevoegde waarde. Enfin, lastig materie en wij zijn geen jurist.

@ Joris, dat de KvW niet echt creatief was met dit onderwerp is bekend. Dat het de KvW om de sensatie lijkt te gaan, lijkt mij ook plausibel. Aan de andere kant is het wel grappig om te zien hoe onhandig (en onkundig) zowel de VWA als Kelloggs om gaat met deze casus. Het is in ieder geval een goede aanleiding om een stukje weggezakte kennis weer naar boven te halen.

Joris, in jouw laatste document - uit 2005 - staat:

Although elemental irons and iron compounds are widely used as the iron sources for food fortification, available evidence on nutrition responses of iron from these iron sources, especially from elemental irons, are limited and conflicting due to variety of iron sources and lack of thermodynamic studies in food fortification. Further research is required to clarify the oxidation mechanism of different iron fortificants during food processing including the interactions with different
food matrices.

Commercial practices indicate that elemental irons are superior to iron compounds in the key components such as unit iron content, stability and cost-efficiency. Reduced irons are the most costeffective iron and the only elemental iron source that has capacity to meet large-scale food applications. The new generation reduced iron has much purer chemistry and higher surface area compared to conventional reduced irons and thus it is expected to have identical bioavailability to electrolytic iron.

Metallisch ijzer (’reduced iron’, zoals Charon hierboven al aangaf) is dus lekker goedkoop en zou - in zijn tot dan toe modernste vorm - even goed zijn als ijzerzouten.

Tiny van Boekel geeft aan dat het jongste onderzoek aangeeft dat dit niet het geval is. Bovendien geeft hij aan dat welke ijzertoevoeging aan Cornflakes dan ook zinloos is als je die met melk naar binnenwerkt.

Int J Vitam Nutr Res. 2007 Mar;77(2):107-24.Links
A comparison of physical properties, screening procedures and a human efficacy trial for predicting the bioavailability of commercial elemental iron powders used for food fortification.
Lynch SR, Bothwell T; SUSTAIN Task Force on Iron Powders.

Eastern Virginia Medical School, Norfolk, Virginia, USA.

Elemental iron powders are widely used to fortify staple foods. Experimental evidence indicates that there is considerable variation in the bioavailability of different products. For some powders, it may be too low to permit a significant impact on iron status. This study was designed to evaluate possible approaches to screening commercial iron powders for predicted bioavailability, to identify products that have the potential to improve iron status, and to ascertain whether bioavailability is related to the method of manufacture. Nine commercial iron powders were allocated to one of five types based on the production process; carbonyl, electrolytic, hydrogen-reduced (H-reduced), carbon monoxide-reduced (CO-reduced), and other reduced. Structure by scanning electron microscopy and physical properties (pycnometric and apparent density, particle size distribution, Fisher subsieve size, and surface area) were determined on all samples. Selected samples (one or more of each type depending on the cost of the assay) were then subjected to five screening procedures that have previously been advocated for predicting bioavailability in humans--issolution rate in 0.1 mol/L HCl, dialyzability and Caco-2 cell iron uptake, both after simulated in vitro gastrointestinal digestion, relative bioavailability (RBV) with respect to ferrous sulfate by the AOAC rat hemoglobin repletion method, and plasma iron tolerance tests in human volunteers. The results for particle size distribution, surface area, Fisher subsieve size, dissolution rate in 0.1 mol/L HCl, and RBV in rats were significantly correlated and consistent for powders of the same type. However, values for different powder types were significantly different. There was no correlation between either dialyzability or Caco-2 cell uptake and the predicted bioavailability estimates based on the physical properties, dissolution rates, RBV in rats, or human efficacy data. Although human plasma iron tolerance tests were in general agreement with the other measures of predicted bioavailability, they did not provide information that would have improved the precision of bioavailability estimates based on physical properties, dissolution in HCl and/or RBV in rats. Our observations indicate that the dissolution rate in 0.1 mol/L HCI under standardized conditions is highly predictive of potential bioavailability and that it would be the most practical approach to developing a reliable and sensitive screening procedure for predicting and monitoring the bioavailability of commercial elemental iron powder products. Some, but not all, of the carbonyl and electrolytic iron powders had the highest predicted bioavailability values. The predicted bioavailability for the reduced iron products was lower and variable, with the lowest values being recorded for the carbon monoxide and other reduced iron products. Two powder types were selected for a human efficacy trial, electrolytic (because it is the iron powder type recommended by WHO) and hydrogen-reduced (because of its widespread use). Electrolytic/A131 and H-reduced/AC-325 had relative efficacies compared with ferrous sulfate monohydrate of 77% and 49%, respectively, based on the change in body iron stores in Thai women with low iron stores, who received an additional 12 mg iron per day, six days per week for 35 weeks in wheat-based snacks. We conclude that there is significant variability in the bioavailability of the commercial iron powders that we evaluated (those used for food fortification at the time that our studies were initiated), and that bioavailability is related in part to production method. The bioavailability of some carbonyl and electrolytic iron powders may be adequate for effective food fortification. The reduced iron powders that we tested are unlikely to have an adequate impact on iron nutrition at the fortification levels currently employed, although preliminary analysis of a new H-reduced product indicates that it may be possible to improve the bioavailability of individual powders of this type of product. We did find significant differences among products in both the electrolytic and carbonyl categories. Therefore, all products should be screened rigorously.

Sorry, voor deze dubbele posting maar mijn vorige post verdween wegens te lang.

Samenvatting van het bovenstaande artikel: het hangt van het type ijzerpoeder af hoe goed het wordt opgenomen. MAAR vergeleken met ijzersulfaat wordt het beste metallisch ijzer met een efficiency van 77% en 49% opgenomen. (in cereal based snacks) Dat valt dus nog wel mee.

Ik begin nu wel te twijfelen op basis van het document van Joris. Fysisch-chemisch zou het best kunnen kloppen dat de opname van metallisch ijzer prima is als de deeltjes maar klein genoeg zijn (kleine deeltjes = higher surface area).

Het zou maar zo kunnen zijn dat de inzichten van Tiny gebaseerd zijn op verouderde onderzoeken waarbij relatief grote ijzer-korrels zijn gebruikt. Dat de opnamen dan slecht is, is dan verklaarbaar door het lage contactoppervlak. Een ijzer-zout lost over het algemeen gemakkelijk op.

Als dat zo is, dan zouden we Kelloggs onze excuses moeten aanbieden. Sterker nog, de KvW heeft dan onterecht heisa gemaakt over deze casus. Ik ga me even bescheiden opstellen. Waarschijnlijk zit deze casus genuanceerder in elkaar dan tot nu toe werd gedacht.

Het door Jurgen geciteerde onderzoek is nog maar 2 jaar oud. Het wordt steeds mooier. Het beste echte ijzer van gezuiverde fietsjes is weliswaar lekker goedkoop, maar doet het dus ook nog best redelijk. Alleen, blijkt uit de woorden van Tiny hoger in deze draad, zijn de wetenschappers het niet eens over het soort bevindingen waar Joris en Jurgen nu mee komen.

Onderwijl wordt het wel gewoon toegepast en weten wij - domme consumenten, al zijn we veel kritischer dan de KvW - van niks tot we gaan graven. Het is graven tot op het niveau van de wetenschappers zelf. Dat is toch te gek? Of niet soms?

De reactie van Jurgen en mijzelf kruisen elkaar. Mijn gevoel wordt zo te zien bevestigd door Jurgen. De opname hangt sterk af van het type ijzerpoeder. Mijn hypothese (zie ook artikel Joris) : alleen de deeltjesgrootte van het metallische ijzer speelt een rol. Hoe kleiner de deeltjes des te beter de opname.

Tiny, dan toch maar een beroep op jou als autoriteit (ik weet dat je bescheiden bent en je hebt er hierboven als iets over gezegd, maar er zijn nu drie heren die daar een fors vraagsteken bij plaatsen): is er dan toch een vorm van metallisch ijzer die we wel opnemen en zit die vorm vlgs jou in Kellog’s K-Special.

Ik zag behoorlijke brokken in de uitzending. Een microscoop was er niet voor nodig. Ben benieuwd of mijn lichaam die gebruiken als voedingsstof.

Voor de duidelijkheid. Het metallisch ijzer in de cornflakes is vast als poeder toegevoegd, zal klonteren na isolatie. Het spul wordt slechter opgenomen dan ijzerzout, en dat is al geen erg efficiente ijzerbron.
De inname met melk zal nog slechtere opname veroorzaken. Bovenstaande trial is uitgevoerd in Thailand en zal daarom waarschijnlijk zonder melk gedaan zijn. Ik kan de volledige publicatie helaas niet inkijken. Dus, de boodschap dat het niet veel nut heeft klopt. Maar, dat er betere ijzerbronnen zijn weten we al heel erg lang. De indruk dat metallisch ijzer toevoegen gevaarlijk is en totale onzin klopt niet. En dat is waar de publiciteit over gaat.

Tragisch dat je met 5 minuten op interweb en pubmed de relevante achtergrond informatie kan vinden en dat de KvW bij sensatiezoekerij blijft steken.

Ik deel het bericht hierboven van Jurgen. ijzerzout is beter dan metallisch ijzer. De werkelijke opname hangt af van de matrix en ander levensmiddelen die worden genuttigd (b.v. melk). De enige aanvulling is dat het ene metallisch zout niet het andere is (bv verschillende deeltjesgrootte verdeling)

@ Dick, het woord ‘ fors vraagteken’ is toch echt voor zijn rekening. Er zijn gewoon wat aanwijzingen dat metallisch ijzer iets minder slecht is dan eerder in deze lijn werd verondersteld. IJzerzout is (veel) beter dan metallisch ijzer, daar hebben we geen discussie over.

@ Jurgen, stuur me even een e-mail en ik stuur het artikel in pdf naar je terug.

Kijk dit vind ik nou een mooie draad op Foodlog. Een lekkere mix van opwinding en ratio. Nu dwarrelt langzaam het (ijzer)stof neer en beginnen we het te snappen. Toch?

wat ik nu nog mis, is het draadje even verbreden naar andere met ijzer verrijkte producten op de markt. De cornflakes trekt als een magneet de aandacht van de KvW, maar hoe zit het zuigelingenvoeding, limonade, koekjes, appelstroop? Gaat dit verhaal op voor alle ijzerverrijkte producten?

Karine

@Karine: Who cares? Wie eet die k&k;rotzooi uberdehaupt?

Sorry voor de radiostilte van mijn kant, mijn weekend was even (bijna) ijzerloos (toen ik vanmiddag even boodschappen deed hoorde ik achter mijn rug iemand zeggen: zou hij cornflakes gekocht hebben?). Er staan een paar interessante draadjes hierboven. Ik wil wellicht ten overvloede nog even bevestigen dat elementair ijzer inderdaad als ijzerbron kan dienen voor het lichaam, en je kunt dat op verschillende manieren aanbieden waarbij de ene vorm efficienter is dan de andere (zoals boven aangegeven door o.a. Wouter de Heij), maar het blijft zo dat dat elementair ijzer in het lichaam (de maag met name) omgezet moet worden in ion-ijzer voordat het opgenomen kan worden. In cornflakes met melk zal dat dus maar zeer beperkt gebeuren. In andere voedingsmiddelen (zonder melk) zal het waarschijnlijk wel beter worden omgezet na consumptie, maar nooit erg efficient in vergelijking met ijzer in ionvorm. Een Wagenings onderzoek maakt overigens melding van een interventie studie waarin elementair ijzer geen enkel effect had op anemie, maar ijzer verpakt als ion wel en dat was voor mij vooral de reden om te zeggen dat elementair ijzer niet zoveel zin heeft (Efficacy of iron-fortified whole maize flour on iron status of school children in Kenya: a randomised controlled trial by Andang’o PEA, Osendarp SJM, Ayah R, West CE, Mwaniki DL, De Wolf CA, Kraaijenhagen R, Kok FJ and Verhoef H, The Lancet of 25 May 2007). Samenvattend, elementair ijzer mag worden toegevoegd als poeder in levensmiddelen, het kan voor een deel worden omgezet in ion ijzer maar dat hangt dus heel erg af van wat er verder aan voedsel aanwezig is in de maag, en vervolgens kan het voor een deel opgenomen worden door het lichaam in de darm, maar ook dat is erg afhankelijk van wat er verder aanwezig is in de darm; zoals hierboven al iemand aangaf, ijzeropname uit plantaardig materiaal is problematisch, ijzer uit vlees (heam ijzer) wordt veel beter opgenomen.
De klontjes die we zagen in de uitzending waren inderdaad erg groot, maar dat zegt niet zo veel omdat ze door de magneet sowieso waren geklonterd, en we hebben niet onder de microscoop gekeken. Het kan best zijn dat Kellogg’s het beste ijzerpoeder gebruikt dat er is, maar ik blijf erbij dat ijzerpoeder in cornflakes die met melk worden gebruikt geen zin heeft voor verhoging van de ijzerstatus.

Wellicht interessant, aanvullend op deze casus:
In de uitzending van KvW wordt verteld dat overmatig (metallisch?) ijzerinname schadelijk kan zijn en zelfs zeer schadelijk voor de nieren en lever van o.m. zwangere vrouwen en foetus.
Laat mijn vriendin nou dagelijks Kellogg’s producten eten, ook tijdens haar zwangerschap. In de 20e week van de zwangerschap is geconstateerd dat ons kind een niertje heeft, dat afwijkend groeit. Dit is sindsdien scherp in de gaten gehouden middels allerlei extra onderzoeken voor en na de geboorte. De ontwikkeling van de nier is wel verbeterd, maar gevolgen in de toekomst zijn natuurlijk nog onzeker. Het programma heeft mij wel aan het denken gezet. Wat nu als dit allemaal WEL met elkaar te maken heeft?

Als achtergrondinformatie het volgende rapport:
http://www.uu.nl/uupublish/defaculteit/profielenorganis/orga nisatie/wetenschapswinke/informatieoverpu/andereonderwerpe/pug/pe rsberichtpug/48929main.html
Hierbij komt mbt. ijzer weer eens naar voren dat er ook bij ijzersupplementen veel mis is.