Ik vond het een geslaagde avond gisteren. Leuk om een aantal andere Foodloggers te ontmoeten (reünie kan het niet zijn als je elkaar nooit eerder hebt ontmoet.)
Het beeld wat bij mij leefde tav Rabbinge als techneut komt overeen met wat Dick beschrijft. En dat beeld is deels bevestigd. Maar naast de techneutische invalshoek had Rabbinge ook aandacht voor andere zaken als marktmacht. Zijn visie daarop vond ik wel Rudymentair (:<). Na afloop van de inleiding was er wel ruimte om vragen te stellen, maar dit werd door Felix Rottenberg veel te strak gehouden. Begrijpelijk bezien het tijdsaspect, maar iedere vraag die begon te lijken op een debat werd zo op vakkundige wijze om zeep geholpen.
Het verhaal over de stadslandbouw was vervolgens interessanter dan gedacht, maar het gaat meer om verbrede landbouw waarbij allerlei sociale aspecten belangrijk zijn als een volwaardige vorm van voedselvoorziening.

Ik behoor tot de mensen die Rabbinge zien als een technocraat. De voorstanders van deze lijn hebben het nog steeds voor het zeggen. Zij beseffen niet dat techniek niet neutraal is maar in samenhang met mens en milieu gezien moet worden. Net als Minister Gerda Verburg en de Land- en Tuinbouw Organisatie (LTO) gaat Rabbinge voor kwantiteit en exportvergroting,voor schaalvergroting,rationalisatie, kiloknallers en megastallen. Zij willen alle drie vooral veel en goedkoop voedsel. Daarom kiezen zij voor technologische sprongen waar de bio-industrie zo berucht om is geworden vanwege de schadelijke gevolgen voor milieu en dierenwelzijn, inclusief de beruchte epidemieën onder varkens, kippen en koeien. Treurig allemaal.
Gerda Verburg en de LTO (en ook Rabbinge) vinden biologische, grondgebonden, landbouw wel aardig, mits het maar bescheiden blijft, toegesneden op een nichemarkt voor een select publiek. Mevrouw Verburg is een jaar geleden achter de verruiming van de melkquota (is productieverhoging) door Brussel gaan staan. Meer melk betekent een lagere zuivelprijs en ook zuiveloverschotten die weer met subsidies op de wereldmarkt moeten worden gedumpt waar de armste landen ze kopen waardoor de boeren ook daar over de kop gaan. Ja, de uitbuiting van boeren in de derde wereld en in Europa verschilt minder dan men vaak denkt.
Tegenover de technocraten moeten boeren, burgers en buitenlui een geluid laten horen van voedselzekerheid (geregelde aanvoer en dus dichtbij geproduceerd), voedselkwaliteit en duurzame landbouw. Alles draait om een ‘faire voedselprijs’, een prijs namelijk die de productiekosten van de boer goedmaakt. Hoe wil je dat realiseren? De consument moet zoveel mogelijk bij de boer zelf kopen en in de winkel producten met Eko-keurmerk aanschaffen. Boeren moeten zich organiseren en zo meer marktmacht verkrijgen tegenover de supermarktketens. En de overheden in Den Haag en Brussel moeten ervoor zorgen dat er alleen voedsel geímporteerd mag worden dat minimaal voldoet aan Europese normen wat betreft milieueisen, dierenwelzijnseisen en sociale eisen (werkomstandigheden en beloning).

Voor mij is er toch wel de nodige teleurstelling. Hoewel het gemiddelde niveau van de sprekers gisteren hoger lag (er was geen lollige bladvulling), betreur ik de totale afwezigheid van het in het vooruitzicht gestelde debat. In plaats daarvan hebben we na de bijdragen enige gelegenheid tot vragen stellen, die ook nog aanzienlijk beperkt wordt doordat Rottenberg het allemaal maniakaal kort wil houden. Van enig wisselen is geen sprake; dat moet allemaal hier gebeuren. Je vraagt je bijna af waarom daar dan eigenlijk zo’n live bijeenkomst voor nodig is.

volgende debatreeks omkeren: presentaties per video vooraf en online, debat in de zaal, formuleren “learning agenda” weer online?

Ik neem het op voor Rabbinge. Hij toonde de duurzame visie op groot gangbaar. Wat mij betreft overtuigend, al heb ik belangrijke vragen bij de bedrijfseconomische en marketingkwesties van het totale gangbare systeem (tot aan de super aan toe) die niet duurzaam genoemd kunnen worden. Ik zag al reacties in mijn mail voorbij komen als zou hij een gehaaide diplomaat zijn geweest die het volk heeft willen verleiden.

Zijn er frisse reacties van mensen die over Rabbinge als karikatuur van het kwade ‘gangbaar’ heen konden kijken?

Josien, dat zou ideaal zijn en de impact van zo’n debat met tientallen factoren doen toenemen, maar ja, in een fysiek huis digitale debatten organiseren ....

Dat ouderwetse heeft ook wel wat hoor. Zo was je er nog echt ‘bij’ toen het gebeurde.

ik geloof dat je me niet snapt. info overdracht (presentaties) gaat goed online per video.
Debatteren, tot inzichten komen, overtuigen, verleiden en beargumenteren, verbondjes sluiten, je mee laten voeren, samen beslissen of tot concesus komen… gaat veel beter in het echt.

Dus TED achtige videos hier tonen, dan een In Real Life slim geleid avondvullend debat en dan een verslag plus nadiscussie hier.

voor inspiratie over een frisse kijk op groot en gangbaar: fresco?

Ik geloof dat Rabbinge een integer persoon is die het intrinsiek goed bedoeld. Maar ook bij mij is het beeld achtergebleven van iemand die erg efficiency en schaalvergroting wenst. Deze wens is wellicht volledig terecht als het gaat om de voedselvoorziening in Afrika (en Azie?), maar niet op zijn plaatst in Europa en VS. We hebben gezien waar dat toe heeft geleid (veel bulk, slechter positie vd boer, lage prijzen). Rabbinge lijkt veel bezig te zien met het efficiënt en duurzaam voeden van 9 miljard mensen op de gehele aarde, terwijl lokale verschillen heel groot zijn. Mijn advies : be humble. Ik ben wel onder de indruk van de feitenkennis en inzichten van Rabbinge (op voedingsleer na dan). Overigens krijg ook ik de indruk dat Rabbinge teveel petten op heeft (ook als adviseur van landen, FAO, ...), als dat waar is dan moet hij maar oppassen in om niet een “Osterhaus situatie” te komen. Veel van zijn uitspraken hebben immers -naast een inhoudelijke component- ook een politieke dimensie zoals Jacques terecht hierboven al opmerkte.

Gek genoeg ben ik veel kritischer over Van der Schans. Ik schaar zijn initiatieven onder de noemer “knuffelprojecten”, zeer sympathiek en je kan er eigenlijk niet tegen zijn. Maar stadslandbouw -op het niveau van Rotterdam of Amsterdam - is eerder een sociale bezigheid of hobby (ik gun iedereen zijn hobbies en sociale contacten!) dan serieus bezig zijn met voedselproductie. Het is dan ook niet goed om deze suggestie te weken. Waar ik het wel 100% mee eens ben is dat het sluiten van nutriënten-stromen relevant is. De vraag is echter welke op welke schaal we dat zouden moeten willen. Kringlopen sluiten op de schaal van een stad is denk ik nutteloos. Op schaal NL of Benelux is kringloopsluiting wellicht wel zinvol (Nederland is eigenlijk een grote stad). Dus als we een ruime definitie van stadslandbouw zouden introduceren (landbouw bij stedelijke omgevingen op schaal 100 a 200 km) dan kan ik me wel vinden in het verhaal. ***

Ik ben zoals jullie merken uitermate kritisch tegenover “knuffelprojecten”. Knuffelprojecten zijn projecten die heel sympathiek ogen, maar eigenlijk geen wezenlijke bijdrage leveren. Marijke Vos gaf ook al een voorbeeld van een project dat ik een knuffelproject noem : “ kindertjes in achterstand wijken een ontbijtje geven”. Knuffelprojecten krijgen (teveel) veel media-aandacht en (lokale) overheden zouden daar geen belastingcentjes aan moeten besteden.

Enfin, Als Rabbinge iets “kleiner denkt” en Van der Schans “iets groter” en we hebben een realistisch polderoplossing.

Dan nog maar even het werkelijke probleem in ons eetsysteem opsommen :
- monopolies van supermarktketens. (te scheve machtsverhoudingen)
- lokaal vestigingsbeleid (denk aan Amsterdam : 60% AH)
- kruissubsidies vers op A-merken.
- (te) lage prijzen om basisvoedsel die de boer in de EU krijgt.
- teveel focus op bulk, te weinig op niches en kwaliteit.

*** ik zou graag nog eens het plaatje willen zien waarin de CO2 opbouw van landbouwproducten staat. Dit was een op 100% genormeerd plaatje waarvan ik niet kan beoordelen of de genoemde conclusies kloppen.

voordat het verslag er is “mogen” we nog helemaal niet los, en zeker ik niet die er niet eens bij was. Maar heb beide sprekers wel in andere settings meegemaakt en op grond van die beperkte indruk: we zijn het geheel eens Wouter(deH).

Wat ik ook mis bij zowel de focus op efficiente voedselproduktie als op metropolitane voedselvoorziening is: perspectieven voor het perifere platteland. Uitgestrekte en vaak aantrekkelijke gebieden. Landbouw verdwijnt er of verandert zodanig dat het lost areas worden, waardoor urbanisatie toeneemt.

Ontluisterend! Dat voelde ik toen ik Rudy Rabbinge zag staan op het podium, sprekende over de marktmacht van een beperkt aantal Europese inkopers.

Een intellectuele omnivoor die een leven lang werkte om binnen een destijds allomgewaardeerd wereldbeeld van productiviteitsmaximalisatie een levensvatbare en robuuste landbouw neer te zetten leek opeens als een jonge jongen met lege handen te staan doordat bij de landbouw de laatste financiele ruimte geperst wordt door een kennelijk handjevol voor-de-laagste-prijs-moeten-gaande inkopers.

Verder vond ik vooral wat er niet gezegd interessant. Maar: Ik mis het debat!!!

Ontluisterend? Nee, wat mij betreft niet. Als je het hebt over de droom van het na-oorlogse voedselbeleid (’nooit meer honger’) van Rabbinge en zijn generatie, die kapot werd gemaakt omdat juist daardoor slechts enkele supers zo machtig konden worden tegenover enkele miljoenen Europese boeren (zodat het riante te veel aan voedselproductie mogelijk zelfs in het einde van de boer en zijn productie kan omslaan), dan kreeg ik toch een andere indruk.
Ik vond dat er een buitengewoon wel overwogen en zonder aarzeling uitgesproken zin uit Rabbinge’s mond kwam: “Er is een zo groot prijsprobleem ontstaan, dat tegen de macht van de supermarkten alleen maar een tegenmacht mogelijk is.”

Hoe bleef onbesproken. Maar het statement uit de mond van iemand met Rabbinge’s positie is niet mis te verstaan. Een zwaktebod na een decennialange blinde vlek van kamikaze productievegroting? Kan best zijn. Maar het stond als een huis en luidt een kentering in.

Ik wil nog toevoegen aan mijn kritiek op Rabbinge dat hij nauwelijks een rol ziet voor de overheid om in te grijpen in de markt. Volgens hem moeten boeren zelf het probleem aanpakken van overproductie en lage, sterk schommelende, prijzen. Dat zou inhouden dat een individuele boer net als een meubelfabrikant zelf zijn productie kon afstemmen op de vraag. Was dat maar waar. De de bedrijfskosten liggen op korte termijn nogal vast. De koeien moeten worden gemolken, het graan of de aardappelen geoogst. Een boer zou trouwens wel gek zijn om zijn productie te verlagen (en zo in zijn eigen inkomen te snijden). Met nog enkele miljoenen collega’s in Europa heeft hij in zijn eentje geen enkele invloed op de hoeveelheid en de prijs. Een oplossing is dat er productie uit de markt wordt genomen zoals de EU ook inderdaad doet(marktinterventie), maar wel tegen hoge kosten voor de belastingbetaler. Beter en goedkoper is het de productie te beheersen door het vaststellen van productiequota en braaklegging van akkers (graanprijzen zijn ook dramatisch laag), maar dat veronderstelt wel regie van de overheid. De melkquotering was begin jaren tachtig erg omstreden, maar toen die was ingevoerd verdwenen de overschotten, hadden de melkveehouders een redelijk inkomen en hoefde de zuivel niet langer in ontwikkelingslanden te worden afgezet.

Jacques, hij maakte expliciet de opmerking nou juist NIET voor vergaande liberalisering te zijn.
Is een oude ‘vijand’ misschien een ally aan het worden?

Uit bovenstaande reacties maak ik op dat er toch nog meer mensen zijn die productie aan vraag willen koppelen. Dat is wat ik ook voor ogen heb als we de landbouwproductie uit de WTO onderhandelingen halen en door quotering dit marktmechanisme organiseren.
Maar wie gaat dit uitvoeren en de strijd met de multinationals winnen?
Kan me niet voorstellen dat Prof. Rabbinge zoveel invloed heeft.
Hoopvol is wel dat ook hij de gevaren van liberalisatie inziet.

@ Dick, natuurlijk heb ik ook de uitspraak gehoord van Rabbinge “Er is een zo groot prijsprobleem ontstaan, dat tegen de macht van de supermarkten alleen maar een tegenmacht mogelijk is.” dat siert hem inderdaad, dit punt is echt een groot probleem (aan het worden).

Maar als je de balans opmaakt, dan is er 98% vd tijd aandacht besteed aan efficiency en schaalvergroting en maar 2% aan de opmerking over machtsonbalans, dat had toch wel 50%/50% of zo kunnen zijn. Juist de enorme productiecapaciteit gevolgd door de locake overproductie heeft geholpen aan de enorme groei van de retail. Iemand als Rabbinge heeft invloed en zou deze invloed wat mij betreft mogen gebruiken om het gesignaleerde punt te tackelen. Als ik me niet vergis gaat volgende week gaat de discussie over “ de machtsverhoudingen”.

Ik hoop dat we nu een echt debat gaan (of moet ik zeggen mogen) hebben.

“98%/2%”: of het nou 2, 3 of 5% was, doet er niet veel toe - ik ben het met je eens.
Het is een verschrikkelijke ontdekking: de architecten van het landbouwbeleid hebben veel te laat gezien welke machtsonbalans ze zelf hebben helpen creëren.
De markt kan dat niet meer corrigeren. Er is dus een politiek besluit nodig, terwijl duidelijk is dat op dit moment niemand dat neemt.

De boerenvoorman die daarvoor pleit, blijkt een vrouw: LTO’s Annechien ten Have met haar voorstel om voedsel te gaan zien als een ‘maatschappelijke dienst’. Ik sprak laatst met haar over die woordkeuze die misschien niet helemaal gelukkig is, terwijl de gedachte volstrekt aansluit bij wat hierboven wordt geconstateerd. Gehoor vonden haar woorden vooralsnog niet.

Volgens econoom Robert Went: De meeste economen begrijpen niet dat de rest van de wereld er niet aan wil dat vrijhandel een briljant idee is. Volgens Kets en Tang steunt 97 procent van de academische economen in de Verenigde Staten het idee van vrijhandel. Volgens deze economen toonde de grondlegger van de moderne handelstheorie, David Ricardo, bijna twee eeuwen geleden al aan dat alle landen baat hebben bij vrijhandel.
Maar die theorie over de comparatieve voordelen van handel is gebaseerd op een groot aantal aannames waar in werkelijkheid nooit aan wordt voldaan. Ricardo’s voorbeeld, over de wederzijdse voordelen die Engeland (laken) en Portugal (wijn) toentertijd zouden hebben van specialisatie en handel, bleek achteraf gezien niet te kloppen. En de theorie van de comparatieve voordelen heeft niks te zeggen over technische veranderingen en productiviteitsgroei (dynamische efficiëntie), de zaken waar het bij een economie die zich wil ontwikkelen en die wil groeien om gaat. Sterker nog: hoewel ontwikkelingslanden door internationale organisaties en regeringen van rijke landen wordt voorgehouden dat zij zich moeten openstellen voor internationale handel om vooruit te komen, is er geen enkel rijk land dat zich met vrijhandel heeft ontwikkeld tot wat het nu is.”

Blijkbaar wordt de waarde van een economische theorie bepaald door een enquête. Het wordt tijd dat de PvdA de doodlopende weg verlaat en op zijn schreden terugkeert. Of je dat van de generatie van Paul Tang en co mag verwachten waag ik te betwijfelen. Zij zijn het immers die zich met hun rug hebben gekeerd naar de arbeidersklasse en de erfenis van Mansholt hebben versjachert. Maar ja dat mag je van the grand old man van de PvdA Rottenberg niet zeggen. Trouwens het neoliberale geloof (true believers) was haast onder ons allen. Het monsterverbond noemde Went dat.

Was in nog even vergeten: Het Heffernan report; http://nfu.org/issues/economic-policy/resources/heffernan-report

Ja Dick, Rabbinge moge dan vinden dat liberalisering zijn grenzen heeft en boeren te weinig marktmacht hebben. Hij verwacht van hen dat zij zelf met z’n miljoenen de markt gaan reguleren door productiebeheersing en dat is nonsens.  Marktregulering kan alleen via overheidsinterventie, via hele normale spelregels die onder invloed van het neo-liberale denken uit het collectieve geheugen schijnen te zijn gewist.

Zijn er frisse reacties van mensen die over Rabbinge als karikatuur van het kwade ‘gangbaar’ heen konden kijken? vraagt Dick.
Zijn visie op onze landbouw in NL of EU vond ik weinig bijzonder, zo niet afwezig (rudimentair). Wat ik het interessantste deel van zijn lezing vond was de visie die hij had op de landbouw in ontwikkelingslanden en de inkijk die hij gaf op het proces om regeringen in arme landen zo ver te krijgen dat deze in hun eigen landbouw gaan investeren (Bijv. in Nigeria had hij gezegd : “Nee, Europa moet niet investeren in jullie landbouw. Dat moeten jullie zelf doen, en wij willen jullie daarbij helpen”.) Wie kan het daar mee oneens zijn?  Ik ben eerder wel kritisch geweest over de G20 die wilde dat er vele miljarden in de Afrikaanse landbouw wordt gestoken. Mijn reactie was toen dat productiestimulering zonder dat daar vraag tegenover staat slechts leidt tot lagere prijzen. Maar als ik Rabbinge goed begrijp is hij voorstander van marktbescherming van arme landen.
“In de WTO dwingen exportlanden de landen met voedseltekorten vaak hun grenzen voor importen te openen, terwijl ze de eigen sector nauwelijks mogen ondersteunen”. (citaat van de Boerderij-site. Ik had het zelf niet opgevangen.)

In dat geval ben ik het wel met hem eens. Sterker nog: dat houdt in dat hij een voorstander is van voedselsoevereiniteit. En als hij wel een voorstander is van vrijhandel, dan is hij een voorstander volgens de definitie van van der Schans: vrijhandel op basis van vrijwilligheid en gelijkwaardigheid.

Informatief en interessant was het zeker, al die macrogegevens van Rabbinge en de wisselwerkingen daartussen. En een mooi contrast met de stadslandbouw van v/d Schans. Het gehoopte debat kwam er niet, blijkbaar rijden er geen treinen na 10 uur. Volgens mij had iedereen na een korte break nog wel even door gekund. Regulering is volgens mij erg noodzakelijk in een niet transparante en niet gelijkwaardige markt waar oligopolistische spelers alleen korte termijn eigenbelangen dienen. Werd wel treurig van de slechte Afrikaanse bodem, die samen met de magere organisatorische toestand weinig hoopvol klinkt. Had vannacht een bizarre droom: heel Afrika was een succesvol callcenter geworden, waardoor alle Afrikanen goed voedsel konden kopen van daktelende Rotterdamse thuisboeren. Kortom, er woelt een hoop in het hoofd.

De analyse die Rabbinge maakte over het verschil in landbouwontwikkeling tussen met name Azie en Afrika sloeg de spijker volledig op de kop. Hierboven wordt herhaaldelijk gesuggereerd dat dit zou komen omdat de EU aan dumping doet op deze markten. Dit lijkt mij volkomen onjuist. Ik kom voor mijn werk regelmatig in beide werelddelen en het verschil in ontwikkeling is volledig toe te schrijven aan de enorme passiviteit van de verantwoordelijke Afrikaanse regeringen om aan plattelandsontwikkeling te doen. De corruptie viert er hoogtij en het geld verdwijnt er in de zakken van een aantal mensen met macht, en de onverschilligheid over het lot van landgenoten is stuitend. Zolang dat niet verandert zal Afrika zich niet ontwikkelen. In Azie zie ik dit veel minder. De meeste regeringen zijn daar zeer goed bezig en ik ben elke keer als ik daar kom weer onder de indruk van de enorme wilskracht en dynamiek om vooruitgang te boeken in hun ontwikkeling.
Verder is het zo dat de hierboven gesuggereerde vrijhandel van agrarische producten natuurlijk helemaal niet bestaat. Wereldwijd hanteren regeringen het instrument van de importheffingen of dat nu Brazilie, de EU of de Philipijnen zijn ze hanteren allemaal het zelfde instrument met als doel om de eigen productie van landbouwproducten te beschermen. Dit werkt overproductie en schaalvergroting in de hand omdat het de productie in de eigen markt beschermd en het dwingt om de aanbieders die binnen willen komen in de markt dwingt om te blijven streven naar een kostprijs verlaging, en dus schaalvergroting.

Marc, volstrekt eens dat dumping zeker niet het enige element is. In Afrika lijkt de wil om een moderne maatschappij met een moderne economie te maken afwezig. Dat lijkt me een sociologisch vraagstuk dat wij nog eens een beetje verder bemoeilijken.

Marc, volstrekt met je oneens. Niet dat ik twijfel aan je observaties, nee dat niet, maar die dumping van bv. onze kippedelen die wij niet willen vreten, zoals ruggetjes, nekjes, vleugeltjes en ‘s winters ook nog de pootjes die dan niet op onze bb-que terecht komen, doen veel kwaad langs de westkust van Africa. Kernprobleem van de Afrikaanse landbouw is dat het oude systeem van “slash and burn” niet in staat is de enorme bevolkingsgroei bij te benen. Afrika staat jaarlijks helemaal in de fik om een beetje aan koolstof te komen. Het zal allemaal waar zijn dat “ze” niet deugen, maar dit is de kern van het probleem waarom de Afrikaanse landbouw niet kan leveren. Henk Breman werkt bijvoorbeeld aan wat geïntegreerd bodemvruchtbaarheidsbeheer wordt genoemd. Hij schrijft mij: “Waar de meesten zich druk maken op dat gebied om kunstmestgebruik te beperken of te voorkomen (vechten tegen de bierkaai), probeer ik de bodemkwaliteit te verbeteren om kunstmestgebruik zo efficiënt mogelijk te doen verlopen en rendabel te maken. Dat betekent tegelijkertijd, de verliezen naar het milieu te beperken. Onze methoden kunnen in een jaar of 4 leiden tot verdubbeling van de stikstof efficientie. Kortom hij werkt aan de kern van het Afrikaanse landbouwprobleem met high-tech fixes. Juist voor het laatste was ik naar Amsterdam gekomen om van de heer Rabbinge de nieuwste ontwikkelingen te vernemen. En natuurlijk om te horen wat ze waard zijn. In plaats daarvan kreeg ik een overwegend “foute” analyse van de huidige situatie.

Met het tweede deel van je analyse ben ik het nog meer oneens. De motor van de schaalvergroting is de bewust georganiseerde overproductie, and we love it.

In Thomas Frank’s boek “What’s the matter with Kansas. How conservatives won the heart of America” beschrijft hij de specifieke economische positie van de meeste boeren als volgt:
“Ironically, the farm is where Americans learned their first lessons in the pitfalls of laissez-faire economics a hundred years ago. Farming is a field uniquely unsuited to the freewheeling whirl of open market. There are millions of farmers and they are naturally disorganized: they can’t coordinate their plans one with another. Not only are they easily victimized by powerful middlemen (as they were by the railroads in the Populist’ day), but when they find themselves in a tough situation - when, say, the price they are gettin for wheat is low - farmers do not have the option of cutting back production, as every other industry does, Instead, each of those millions of farmers works harder, competes better, becomes more efficient, cranks out more of the commodity in question … and thus makes the glut even worse and pushes the prices still lower. This is called an ‘overproduction trap,” and it can only be overcome by a suspension of competition through government intervention. Such intervention is what the Populists and the farmers’ unions fought for decades to secure: it finally came with the New Deal, which brought price supports and acreage set-asides and loan guarantees.

For agribusiness, however, farm overproduction is the ideal situation. From their perspective, lower farm prices means higher profits and even greater power in the marketplace. Overproduction and all-out competition between farmers are thus to be encouraged by all available political means. While farmers are naturally disorganized, agribusiness moves in the opposite direction: like all industries, it seeks always to merge and acquire and choke off competition. And, also like other industries, it was finally permitted to do these things into the deregulatory climate of the Reagan-Clinton era.”

Zie verder mijn reactie op de onzinvan prof. Steven Brakman: http://kennisbron.hosting.rug.nl/wordpress/?p=95

Als ik je goed begrijp, Marc, vindt jij het tijd worden voor echte liberalisering. Inderdaad is het zo dat er (nog) geen absolute vrijhandel in agrarische producten bestaat. Wel stellen de invoerbeperkingen (importheffingen en quoteringen) steeds minder voor. In het kader van de WTO is er namelijk al decennia lang met succes onderhandeld over geleidelijke afbouw daarvan. De lichte vormen van marktbescherming die nu nog bestaan, weerhouden de grote inkoopcombinaties van de supermarktketens er niet van om de hele wereld af te grazen op zoek naar de gewenste producten tegen de laagste prijs. Mais uit de Midwest van de VS, lamsvlees uit Australië, rundvlees uit Argentinië, wijn uit Zuid Afrika en uien en sperciebonen uit Egypte winnen het wat betreft productiekosten ruimschoots van Europa met zijn veel duurdere grond, hogere milieueisen en ongunstiger klimaattypes. (Tropisch Afrika speelt hier geen rol want heeft alleen tropisch fruit in de aanbieding.) Daar kunnen Europese boeren niet tegenop. Er bestaat domweg geen level playing field in de landbouw omdat de condities voor de productie nergens gelijk zijn. Dus niet meer vrijhandel (liberalisering) maar marktbescherming moet het streven zijn als we de Europese boer bestaanszekerheid willen bieden. Hierbij moet per product het niveau van bescherming bekeken worden. Voor Europa geld: Een zodanige heffing op de prijzen van importen dat ze op een Europees niveau komen. De boer in de EU moet namelijk minimaal zijn kosten (ook die van zijn arbeid) kunnen dekken. Voor tropisch Afrikaanse landen met hun relatief hoge productiekosten geldt overigens hetzelfde. Ook zij zijn geen partij in de wereldhandel.

Ik wil jullie even wijzen op een interessant artikel in de laatste uitgave van MO*-magazine: landbouw moet helemaal anders.

enkele citaten:

“Volgens het rapport verdubbelde in 24 Afrikaanse landen de oogst door het gebruik van organische productiemethoden. Raymond Auerbach, directeur van de Rainman Landcare Foundation in Zuid-Afrika: ‘De weerstand tegen organische landbouw wordt vooral gevoed door bedrijven die kunstmest en pesticiden leveren. Daarnaast wordt studenten in hun opleiding geleerd dat het gebruik van kunstmest, gif en genetisch gemanipuleerde zaden wetenschappelijke methodes zijn die voor vooruitgang staan.’”

“In Oeganda halen organische boeren met de export van hun producten een jaarlijkse omzet van 22 miljoen dollar. In Brazilië, met 190 miljoen mensen, komt 70 procent van het voedsel van de familielandbouw. Het ministerie van Landbouwontwikkeling werkt aan een systeem om die kleine boeren te steunen met financiering en markttoegang. En wat heel belangrijk is: de overheid koopt een deel van die productie op voor scholen en ziekenhuizen.”

Het zuiden zorgt voor zichzelf. Het zuiden gaat van Brazilië over Oeganda naar China en India. Het heeft echt niet veel zin zich hier de kop over te breken.

verder dit nog

“De boer in de EU moet namelijk minimaal zijn kosten (ook die van zijn arbeid) kunnen dekken.” Maar dat is dus niet de bedoeling. Europa wil nette-importeur van voedsel worden, geen exporteur meer zijn. Dat de UK vandaag zulk rake klappen krijgt door de crisis, daar is precies dit importbeleid niet vreemd aan dat pak rammel. Indirect. Liefde, respect, beleefdheid,… daar wil je ook geen netto-importeur van zijn.

Jacques, in de WTO onderhandelingen werd Europa verweten aan productondersteuning te doen. Amerika blies hoog van de toren dat zij dat niet deden.
Europa heeft vervolgens ook de productondersteuning omgezet in het Amerikaanse systeem van rechtstreekse inkomensverliescompensatie, een mooi woord voor subsidie want dat klinkt niet lekker.
Omdat ook dit systeem niet uitnodigd om productie aan te passen aan vraag bleef men toch met overschotten zitten.
Onder druk van landen of organisaties kiest de halve wereld er dan toch maar weer voor om overschotten in andere gebieden te dumpen, dus heeft het beestje een andere naam, het bijt nog steeds.