(On)waar over vet, suiker en afvallen
Op basis van Gary Taubes' "Good Calories, Bad Calories", schreef Melchior Meijer in de jongste Weekendbijlage van het Algemeen Dagblad:
Zin en onzin over afvallen
Niet waar: Wie veel beweegt, valt automatisch af.
Niet waar: Dikke mensen eten te veel en bewegen te weinig.
Niet waar: Mensen worden dik omdat ze te weinig bewegen (ze zijn lui).
Niet waar: Wie minder eet, verliest automatisch vetweefsel.
Niet waar: Vetarm eten leidt tot gewichtsverlies en een gezond cholesterolprofiel.
Waar: Wie veel beweegt, krijgt honger en behoudt ongeveer hetzelfde gewicht.
Waar: Te veel eten en te weinig bewegen (lethargie) zijn gevolgen van dezelfde afwijking die overgewicht veroorzaakt
Waar: Dikke mensen maken zonder uitzondering te veel insuline, in reactie op geraffineerde koolhydraten.
Waar: Te veel insuline sluist alle energie naar de vetreserves en houdt het daar.
Waar: Iemand die erg dik is, kan zijn vetreserves niet aanspreken. Hij is dik, maar zijn organen verhongeren.
Waar: Iemand die erg dik is, valt af als hij zorgt dat zijn lichaam minder insuline maakt.
Waar: Iemand die erg dik is, krijgt direct meer energie als hij zorgt dat zijn lichaam minder insuline maakt. Het vet verlaat de vetcellen om te worden verbrand.
Waar: Vetarm eten stimuleert gewichtstoename en leidt tot een ongezond cholesterolprofiel.
Tip: Heb je overgewicht, zorg dan dat je lichaam minder insuline aanmaakt, door minder suiker en geraffineerde koolhydraten te eten. Je krijgt dan vanzelf zin om te gaan bewegen en zult profiteren van de talloze gezondheidseffecten die bewegen biedt.
Hieronder vind je het volledige artikel. Dunne mensen zijn actiever dan dikke mensen. Dat is in diverse wetenschappelijke onderzoeken aangetoond. Op basis van die nuchtere waarneming spoort Paul Rosenmöller, de Al Gore van het broekriemvraagstuk, uitdijend Nederland aan om meer te bewegen. Als we meer bewegen, verbranden we meer energie en verliezen we gewicht. Volgens de officiële adviezen moeten we liefst elke dag minstens een halfuur matig intensief bewegen om op gewicht te blijven. De aanbevelingen worden steeds strikter.
Bewegen is bewezen goed voor de gezondheid. Het verkleint het risico op hart- en vaatziekten, diabetes en sommige vormen van kanker. Maar helpt het daadwerkelijk om af te vallen? Mag je de conclusie trekken dat dikkerds dik zijn omdat ze niet bewegen en dat bonenstaken dun zijn omdat ze veel bewegen? Zeker een halve eeuw wetenschappelijk onderzoek suggereert dat dat een grove simplificatie is. ,,Het is zeer waarschijnlijk precies andersom,’’ zegt de Amerikaanse wetenschapsjournalist Gary Taubes, auteur van het onlangs verschenen boek Good Calories, Bad Calories; Challenging the Conventional Wisdom on Diet, Weight Control and Disease. ,,Alles wijst erop dat dunne mensen veel bewegen omdát ze dun zijn en dat dikke mensen weinig bewegen omdát ze dik zijn.’’
In de jaren ’50 en ’60 werden diverse intrigerende studies gedaan waaruit bleek dat sommige mensen tot wel 10.000 calorieën per dag kunnen eten zonder noemenswaardig aan te komen en dat anderen dik blijven op een hongerdieet van pak hem beet 1700 calorieën. Met een echt streng dieet, zoals dat van Sonja Bakker, valt iedereen af, maar in die oude onderzoeken werd vastgesteld dat dikkerds dan vooral spierweefsel verliezen. Pas als het echt niet anders kan, spreekt hun lichaam de vetreserves aan.
,,Er is in de literatuur opmerkelijk weinig bewijs voor de aanname dat lichamelijke inspanning tot blijvend gewichtsverlies leidt,’’ stelt Taubes. ,,Instanties die suggereren dat bewegen de oplossing is voor de overgewichtproblematiek − en daarmee impliciet zeggen dat dikke mensen lui zijn − wijzen meestal op een grote Finse overzichtsstudie uit 2000. Maar uit de twaalf best gecontroleerde onderzoeken die de Finnen analyseerden, bleek dat iedereen die met behulp van sport afvalt, na enkele maanden weer aankomt, ook als hij of zij intensief blijft sporten. In sommige onderzoeken verzamelden de mensen die het fanatiekst bewogen zelfs meer spek dan mensen die alleen minder aten. De verklaring is niet zo ingewikkeld. Wie veel beweegt, kweekt honger. Verbrand een bepaalde hoeveelheid energie en de kans is groot dat je dat compenseert met een extra duik in de koelkast.’’
Tot ver in de jaren ’60 haalden artsen het niet in hun hoofd patiënten met fors overgewicht te laten sporten. Dr Russell Wilder, een toonaangevende diabetes- en overgewichtspecialist, zei in 1932 in zijn colleges: ,,Het idee dat je ziekelijke corpulentie kunt bestrijden met sport is biologisch gezien erg naïef en in strijd met de praktische waarneming. Dikke patiënten vallen het meest af met bedrust. Van intensief sporten worden ze over het algemeen zwaarder.’’ Wilder en zijn tijdgenoten wisten dat het menselijk lichaam een onvoorstelbaar efficiënt organisme is. Op één hamburger kun je bij wijze van spreken bijna een marathon lopen. Overgewichtdeskundige Louis Newburgh van de Universiteit van Michigan schreef in 1942: ‘Om de energie in één boterham te verbranden, moet een volwassen man in hoog tempo twintig flinke trappen beklimmen. Als ik zelf mocht kiezen, zou ik gewoon die boterham laten staan.’
En zijn collega Hugo Rony stelde in het handboek Overgewicht en slankheid: ‘Eetlust is direct gekoppeld aan de mate van lichamelijke inspanning. Mensen die zwaar lichamelijk werk doen, eten meer dan mensen die een zittend beroep hebben. Houthakkers eten meer dan 5000 calorieën per dag, kleermakers nemen spontaan niet meer dan 2500. Als een kleermaker het werk van een houthakker gaat doen, neemt zijn eetlust toe en andersom.’
Deze nuchtere visie werd begin jaren ’50 van tafel geveegd door één charismatische voedingskundige: de chemisch fysioloog Jean Mayer van Harvard, een theoreticus die nooit patiënten had gezien. Wetenschapsjournalist Taubes: ,,Hij bewerkstelligde een totale ommekeer in het denken. Net als zijn voorgangers stelde Mayer aan de hand van literatuuronderzoek vast dat dikke mensen zelden meer eten dan slanke mensen. Mayer redeneerde dat dikke mensen dus lui moesten zijn. Hij introduceerde het idee dat lichamelijke inactiviteit de voornaamste oorzaak van overgewicht is. Dat moderne technische verworvenheden – van auto tot elektrisch scheerapparaat – ons dik maken. Als remedie propageerde hij intensieve lichaamsbeweging. De eenvoudige notie dat meer bewegen de eetlust bevordert, wimpelde hij weg door te zeggen dat forse lichamelijke inspanning de honger juist tempert. Daarvoor beriep hij zich op één onderzoek met ratten, dat niemand ooit heeft kunnen reproduceren. Dit is iets dat je puur op basis van gezond verstand en eigen ervaring mag betwijfelen. Het is zeer waarschijnlijk nonsens.’’
Mayers kruistocht tegen de ‘epidemische vormen aannemende lichamelijke inactiviteit’ werd internationaal gretig opgepikt door de media. Eind jaren ’60 had Nederland slechts één fitnessgoeroe: Ab Goubitz van de Ochtendgymnastiek op Hilversum 1. Wie het in zijn hoofd haalde in een sportbroek langs de openbare weg te gaan draven, liep het risico vriendelijk doch beslist te worden toegesproken door mensen in witte jassen. Nauwelijks tien jaar later waren we bekeerd. Joggen werd een rage. De eerste sportscholen zagen het licht. Kranten en tijdschriften maakten melding van de ‘fitnessrevolutie’. Taubes: ,,Het motto werd: ‘overgewicht is je eigen schuld’. Iedereen slikt dat tot op de dag van vandaag voor zoete koek. Goed, er is een verband tussen dik zijn en weinig bewegen. Maar dat verband vertelt ons niets over de oorzaak van overgewicht. Rony en anderen opperden in 1941 met goede argumenten dat overgewicht en lichamelijke inactiviteit symptomen zijn van een en hetzelfde onderliggend probleem. Dat dik zijn en weinig bewegen een gemeenschappelijke oorzaak hebben. Op dat vitale inzicht is nooit fatsoenlijk voortgeborduurd.’’
Mayers opvattingen werden nooit bevestigd door de wetenschap. In 1989 liet een grote Deense studie tot ieders verrassing zien dat mannen die onder begeleiding gingen trainen voor een marathon na achttien maanden slechts een kilo vet hadden verloren. In een ander onberispelijk onderzoek concludeerde overgewichtdeskundige Xavier Pi-Sunyer: ‘Consequent volgehouden lichamelijke inspanning leidt bij mensen met overgewicht soms tot een afname van het lichaamsgewicht, soms tot een toename ervan en vaak is er geen enkel verschil.’ Bovendien is er sprake van een rare paradox. Veel wetenschappers betwijfelen of we vandaag de dag wel zoveel minder bewegen als onze opa’s en oma’s destijds. Volgens betrouwbare statistieken aten Nederlanders toen bovendien wat meer per persoon per dag dan nu. Toch laten diezelfde statistieken duidelijk zien dat Nederlanders toen slanker waren dan nu. Ze bewogen minder, aten meer en waren slanker. En net als nu waren de groepen die zware lichamelijke arbeid verrichtten dikker dan hoog opgeleiden in bureaufuncties. De hamvraag luidt: hoe kan dat? Of anders gesteld: wat stuurt ons gewicht en maakt dat de gewichtsregulatie bij sommigen ontspoort?
Het antwoord: insuline. ,,Het overgewichtprobleem is in essentie een insulineprobleem,’’ zegt Dr George Cahill van Harvard, arts en expert op het gebied van insuline. ,,De bekendste functie van het hormoon insuline is bloedsuikerregulatie, maar het doet veel meer. Het is ook de grote dirigent van de vetopslag. Je kunt alleen vet opslaan als er veel van het hormoon insuline in je bloed circuleert. Insuline is een ‘pakhuishormoon’. Je hebt heel kleine beetjes insuline nodig, maar als je voortdurend meelproducten en suiker eet, of suiker drínkt in de vorm van frisdrank, pompt je alvleesklier voortdurend insuline in de bloedbaan. Dat is niet gezond. Een van de onvermijdelijke gevolgen is abnormale gewichtstoename. Al die insuline zet de sluisdeuren naar de vetcellen in één richting open. Het vet kan erin, maar er niet meer uit.’’
Gary Taubes vermoedt na het doorspitten van ruim honderdvijftig jaar literatuur en het interviewen van zo’n zeshonderd deskundigen dat de oude Rony gelijk had. ,,Dikke mensen worden niet lethargisch omdat ze ‘lui’ zijn. Obesitas is een ziekte van overdreven vet-opslag. Dikke mensen hebben bij wijze van spreken voor maanden energie aan hun lijf, maar hun lichaamscellen kunnen er als gevolg van de voortdurende overvloed aan insuline niet bij.
Die verhongeren. Het energiegebrek is zo nijpend dat ze zelfs hun eigen spieren opeten. Het gevolg is dat deze mensen het koud krijgen, zo weinig mogelijk bewegen, kortom dat ze alles doen om energie te besparen. Ze voelen zich ellendig. Ze zijn vet en ze lijden honger." De enige manier om ze te helpen, is de hormoonbalans te herstellen, stellen veel onderzoekers. Zorg ervoor dat de overvloedige stroom insuline stopt. Dat doe je niet door te gaan bewegen, maar door voedingsmiddelen te kiezen die geen overdreven insulinerespons uitlokken. Dat bewegen komt vanzelf als het onderliggende probleem wordt gecorrigeerd. Uit onderzoek blijkt steevast dat dikke mensen vervolgens vrijwel onmiddellijk weer spontaan lichamelijk actief worden.’
Tot ongeveer de jaren ’60 was dit alles tamelijk onomstreden. Talloze dokters die in de vorige eeuw in de koloniën werkten, rapporteerden onafhankelijk van elkaar dat groepen die geen overgewicht, kanker of hart- en vaatziekten hadden, hun sublieme gezondheid verloren zodra de suikerconsumptie de twintig kilo per persoon per jaar overschreed. Ter vergelijking, Nederlanders gebruiken nu ongeveer tachtig kilo per persoon per jaar. Mensen met een gewichtsprobleem werden door hun dokter standaard op een koolhydraatbeperkt dieet gezet en iedereen zag dat het werkte. Hoe kan het dat dit pad zo plotseling werd verlaten? Gary Taubes: ,,Angst voor vet. En politiek. Een groepje onvoorstelbaar ambitieuze en eigenwijze wetenschappers slaagde er eind jaren ’50 in de instanties en de politiek ervan te overtuigen dat hart- en vaatziekten veroorzaakt worden door vet in het algemeen en verzadigd vet in het bijzonder. Een dwaling waar nauwelijks bewijs voor is, maar het idee genoot van meet af aan een bijna religieuze status. Vanaf dat moment werd vet gedemoniseerd. Zelfs diabeten (type 2) krijgen tegenwoordig het advies om koolhydraten te eten, terwijl al het wetenschappelijk onderzoek suggereert dat dit monstrueuze consequenties moet hebben,’’ zegt Taubes. ,,Het ironische is dat ongeveer op hetzelfde moment ook sterke aanwijzingen opdoken dat hart- en vaatziekten juist worden veroorzaakt door de overdreven hoeveelheid geraffineerde koolhydraten in onze voeding en dat vet feitelijk juist beschermt. Maar de wetenschappers die dat vaststelden, zaten met een onmogelijke boodschap. Ik sprak voor mijn boek ondermeer met cholesterolspecialist Ronald Krauss van de Berkeley Universiteit. Die zei: ‘Pasta, rijst, koek, brood, gebak, suiker, dát zijn de items die voor een gevaarlijk cholesterolprofiel zorgen. En die zeer waarschijnlijk overgewicht, diabetes en hartziekten veroorzaken. Dat is zo klaar als een klontje. Ik mag dat gerust constateren in wetenschappelijke artikelen die niemand leest, maar ik moet het niet in mijn hoofd halen om het in het openbaar te zeggen.’ Wetenschappers kunnen niet openlijk zeggen waar het op staat. Namelijk dat mensen minder geraffineerde koolhydraten en vooral minder suiker moeten eten om hun risico op overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten te verkleinen. Als ze dat doen, liggen ze er uit.’’
bron: AD
Reacties (38)
Zou 2008 dan toch het jaar worden dat vet gerehabiliteerd wordt? Het wordt steeds duidelijker dat daar alle reden toe is. Mijn persoonlijke gewichtsgeschiedenis ondersteunt het ook. Een jaar geleden nog 83 kg, nu zo rond de 64. Wat is er veranderd: toch ook meer bewegen (dat is dan weer in tegenspraak met bovenstaand artikel), gewoon in een stevig tempo wandelen, gemiddeld zo’n uur per dag. Eetpatroon: minder pasta, meer aardappels en vooral meer vet. Vaker vettere vleessoorten, alleen nog roomboter en (voornamelijk) olijfolie, veel vis, groente en fruit en een glas (of 2) wijn (maar dat deed ik altijd al. Kort samengevat: we eten nu echt lekker :-)
Ik vraag met dus regelmatig af wat voor mij nu de doorslag heeft gegeven, het bewegen of het toch iets anders eten (minder koolhydraten, meer vet). Ik blijf nu zonder moeite keurig op gewicht al een maand of vier.
Iedereen moet gewoon zijn eigen plan trekken, want iedereen is anders.
Bovendien veranderen de visies en inzichten om de andere dag.
Misschien dat ze over 100 jaar eens snappen hoe het zit. Ik ga daar niet op wachten.
En op de rehabilitatie van vet zou ik al helemaal niet zitten wachten als ik jou was, Mirjam! :D
Dit artikel verklaart waarom het Atkins dieet werkt.
Ik ben er in elk geval destijds wel mee afgevallen. Er zit weer wat aan, omdat het laten staan van bijv. stokbrood mij op een gegeven moment wel erg moeilijk viel (ik miste vooral een ‘onderlegger’ voor mijn kruidenboter, maar dit terzijde).
Na het laten staan van alles waar suiker in zat, verdween de behoefte daaraan na een poosje ook volledig. Ik had alleen zin in hartige dingen.
Het merkwaardige was: toen ik mezelf toestond om weer suikers tot me te nemen, nam het verlangen naar suiker ineens weer sterk toe. Het is net een nicotineverslaving.
Ik vind het een fascinerend boek (Taubes), maar krijg toch steeds het gevoel dat het hier om sektarische wetenschap gaat, een kleine groep van ingewijden tegen de rest van de onwetende wetenschappelijke wereld.
Bijvoorbeeld. Je stelt hier dat zeer dikke mensen hun vetvoorraad niet KUNNEN aanspreken. Talloze diëten, maagbanden etc. hebben toch bewezen dat ze dat wel kunnen.
Verder: bewegen kan iets anders zijn dan trainen voor de marathon. Zijn mensen (met gelijk dikheidstalent) die fietsen naar hun werk niet lichter dan zij die alles met de auto doen?
“Niet waar: Dikke mensen eten te veel en bewegen te weinig.”
Precies wat dikkerds graag willen horen maar absolute nonsens. Wanneer je meer vreet dan je verbruikt wordt je vetter. Een waarheid als een koe. Het maakt dan geen ruk uit of je die calorieen als vet, koolhydraat of eiwit tot je neemt.
Jurgen, ik denk dat je iets uit zijn verband rukt. De redenering van Taubes en zijn kennisleveranciers die Meijer volgt is: dikke mensen zijn niet te dik omdat ze te weinig bewegen, maar omdat ze te veel geraffineerde koolhydraten binnenkrijgen. In een gemeen interneringskamp of Sonja Bakker omgeving zullen ze overgewicht kwijtraken maar onder een ‘normaal beweegpatroon’ niet.
Het vetbuikprobleem wordt door Taubes geanalyseerd als een probleem van geraffineerde carbs in een normaal/gemiddelde beweegsituatie. Daarin leiden koolhydraten tot een dikte die normale activiteit niet weg krijgt, cq. waarop ons meer sedentaire leven in vergelijking tot 50 jaar geleden minder invloed heeft dan onze meer geraffineerde voeding sindsdien. Dat lees ik althans.
Dat zou tevens een antwoord zijn op Wouter.
Vlgs Taubes c.s. stellen geraffineerde carbs ons kennelijk voor de keus:
- een extreem beweegpatroon aannemen (zodra je ermee ophoudt is immers het effect weg)
- er minder van eten (dan blijf je wel op gewicht)
Wellicht wil Melchior mij corrigeren als ik dat niet zo mag neerzetten.
Ik heb twee dingen over koolhydraten en het gebruik ervan die wellicht interessant zijn. Men stelt wel eens dat een dieet met veel koolhydraten uit graan e.d. voornamelijk het gevolg is van de Neolithische revolutie maar dat is waarschijnlijk niet het geval. In Egypte zijn sporen van graangebruik gevonden die 5000 jaar ouder zijn dan de eerste sporen van landbouw in de vruchtbare halvemaan. In het Midden-Oosten zijn bij de meeste van de eerste landbouwgemeenschappen naast gekweekte granen ook wilde granen gevonden. Er zijn zelfs dorpen gevonden waarbij geen sporen van gekweekt graan te vinden is. Het beeld komt bovendrijven dat in die regionen jager-verzamelaars zich al ruim voor de opkomst van landbouw voedden met grote hoeveelheden granen die uit het wild geoogst werden en dat die praktijken nog lang na de introductie van landbouw doorgingen.
Ten tweede is het idee dat wij de laatste tijd steeds meer gemakkelijke koolhydraten eten wellicht niet helemaal correct. In de middeleeuwen leefde men veel meer dan nu op brood. Broodsaus en bipeper geven wel aan hoe groot de invloed van brood was. Ik ben best wel benieuwd naar de relatieve plaats van granen in het dieet in de loop der eeuwen.
“Ik ben best wel benieuwd naar de relatieve plaats van granen in het dieet in de loop der eeuwen.” Ik voeg me daar graag bij.
Jurgen geeft er blijk van slecht te lezen en slechts een beperkte notie toe te laten van de wetten van de thermodynamica in biologische systemen. Hij negeert eenvoudigweg dwingende neurohormonale processen. Eén voorbeeld (uit tientallen): Wanneer je bij vrouwtjesratten de eierstokken verwijdert, waardoor ze geen oestrogeen meer aanmaken, worden ze moddervet. Ze ontwikkelen ook een fantastische honger. Wat gebeurt er wanneer je ze op een caloriebeperkt dieet zet? Ze verliezen nauwelijks vetweefsel, maar worden volkomen inactief, lethargisch en als je de energie-inname te ver beperkt, sterven ze uiteindelijk vet. Zijn deze ratten dik omdat ze te veel eten en te weinig bewegen? Om in Jurgens stijl te blijven, hoe dom moet je zijn om dat te kunnen veronderstellen? Deze ratten zijn dik en bewegen weinig omdat ze hun natuurlijke oestrogeenhuishouding missen.
Hyperinsulinemie is een dwingende kracht in de gewichtregulatie. Jurgens opmerking dat dikke mensen willen horen dat ze niet hoeven te bewegen (gluttony and sloth), getuigt van een flinke dosis arrogantie en gebrek aan inzicht in de pathogenese van obesitas. Het is een belediging voor mensen die met een serieus, biologisch gestuurd probleem kampen. Mocht hij het kunnen opbrengen (en het Engels voldoende machtig zijn), dan raad ik hem aan een lezing tot zich te nemen die Taubes onlangs op uitnodiging van epidemiologen van de universiteit van Berkeley gaf. Het duurt even, maar het is verhelderend.
http://webcast.berkeley.edu/event_details.php?webcastid=21216
Misschien aardig, enkele jaren geleden vertelde onze vriend Katan (geen echte wetenschapper in mijn ogen) mij telefonisch dat Taubes een sensatiejournalist is, een ‘cherrie picker’ die gebruikt wat hem het best uitkomt. Dit is zo bezijden de waarheid en heeft zo’n hoog ‘zoals de waard is vertrouwt hij zijn gasten gehalte’, dat ik Taubes ditmaal wilde laten reageren. Helaas verviel dat stukje in het artikel wegens ruimtegebrek.
Daarom de reactie van Gary Taubes op Martijn Katan hier op foodlog:
As for responding to Katan, here’s what I’d say: Katan and his colleagues in nutrition and public health have spent their entire careers advising the obese and overweight to cut calories, eat less fat, more fruits and vegetables, exercise more etc. They’ve been repaid for their efforts with on-going epidemics of obesity and diabetes, perhaps the foremost health problems of our era. In any health scientific endeavor, the response to this kind of abject failure would be to question the assumptions underlying the beliefs.
Katan and his colleagues respond instead by questioning the moral fortitude—the willpower—of the obese and the diabetic. The ultimate message of my book, as it was in my previous articles, is that there are plenty of reasons to doubt the conventional wisdom—the beliefs of Katan and his colleagues—and plenty of reasons to take seriously the hypothesis that refined and easily digestible carbohydrates and sugars are the fundamental problems in modern diets. To argue that this isn’t the case, or to dismiss the argument with hand-waving or name-calling, rather than rigorous tests, may make their lives easier and serve to protect their credibility. But it serves no one but themselves.
Tacitus vermeldde over de Germanen dat ze geen groente en fruit kweekte, alleen maar koren. Nu zal dat wel overdreven zijn maar het geeft wel het belang aan dat graan had indertijd.
En uit de veenlijken zou blijken dat de IJzertijd/protohistorische Germanen vooral vegetarisch waren: ze aten groente en graan en fruit, maar weinig tot geen vis en vlees.
Melchior, zou jij willen beweren dat de pathogenese - de oorzaken van het ontstaan van - obesitas dan voldoende duidelijk vast staat, ook al is die nog onvoldoende gemeengoed?
Juist Martijn Katan stelde vorig jaar nl. dat dat absoluut niet het geval is en propageerde daarom onbeschaamd de gezondheid van zijn inmiddels bekende kroket.
Desgevraagd antwoordde hij mij bij die gelegenheid dat hij zoekt naar onderzoeksgelden om de oorzaken te kunnen achterhalen.
@Lizet
Echt waar? Dat verbaast me. Otzi had hertevlees in zijn maag, en er is uitgebreide Germaanse mystiek over jagen te vinden. Kan het niet zijn dat veenlijken doodvonnisen waren, of mensenoffers zelfs en dat dat zijn weerslag had?
@p: er is uitgebreid onderzoek naar gedaan. Het hele verhaal over doodvonnissen en mensenoffers staat trouwens op losse schroeven. Er is nogal wat met deze lijken gerommeld om het interessanter te maken. Ook altijd geleerd dat het galgenmaal van deze veenlijken een soort planten/graanbrij was. Maar het schijnt dus anders te zitten, nu steeds meer botonderzoek gedaan kan worden met DNA-technieken. En het niet per definitie echtbrekers, misdadigers of geofferde mensen zijn die in het veen terecht kwamen. Vlees en vis kennelijk eerder uitzondering dan regel. Dat is niet strijdig met mystiek over jagen, of het eten van (delen van) het paard van de leider na diens overlijden. Er is natuurlijk ook het nodige botmateriaal gevonden van dieren, maar je gaat je melkkoe natuurlijk niet meteen opeten. Het laatste woord zal er nog wel niet over gezegd zijn.
En vergeet niet dat wij de geschiedenis met een Christelijke bril zien, dus de Germanen veel bloeddorstiger en heidenser zijn neergezet dan ze in werkelijkheid waren. Ook Tacitus schrijft als beschaafde Romein over de barbaarse Germanen.
Dat beeld is dus verschrikkelijk gekleurd.
Waarom moet het òf - òf zijn? Waarom zullen onze Germaanse voorouders niet hetzelfde ‘dieet’ hebben als de huidige natuurvolken (waarmee ik volkstammen bedoel die niet de beschikking hebben over winkels/supermarkten, maar moeten leven van wat de natuur hen biedt).
Als basis dient een graanproduct, en daarnaast eet men vlees als men daarover beschikt (lees: heeft kunnen vangen), en (of alleen, als er geen vlees is) groenten, bessen, fruit e.d.
Als er geen dier gevangen wordt, gaat men toch op zoek naar iets eiwitrijks, zoals larven. Dus echt alleen vegetarisch kan ik me niet voorstellen.
@Lizet
Tja. En niet elke stand zal wel hetzelfde gegeten hebben. Over Tacitus, het is uiteraard een bevooroordeelde Romein. Zelfs zijn beschrijving van de deugden van de Germanen worden vaak geinterpreteerd als vermaningen aan de Romeinen. Aan de andere kant is het geen totale fantasie: Bijvoorbeeld zijn vermelding dat de Germanen hun bruid een bruidsgift gaven (Wat niet veel gebeurde in andere culturen) komt overeen met de Morgenegabe.
Verder net dit gevonden: Ook in Jordanie 14.000 jaar oude sikkel gevonden. Dat is dus enkele millenia voor de eerste landbouw.
Als je Tacitus er nog even bij haalt: de Germanen verbouwden graan (maar niet efficiënt genoeg voor de Romeinen die hier de landbouw reorganiseerden om hun troepen te kunnen voederen) en groenten, aten appels en peren uit het wild evenals andere gewassen. Ze hielden vee, jaagden en visten wat. Ik denk dat de verhalen over veel vlees eten bij de Germanen voortkomen uit de beschrijvingen van de (rituele) (feestelijke) groepsbijeenkomsten. Je kunt ook de Siegfried erbij halen, waarin je ziet dat grote groepen jongelingen van hof naar hof trokken en daar ‘gastmalen’ afdwongen en geschenken omdat ze anders de boel op stelten zouden gaan zetten (lees: oorlog voeren). Daar gaat het wel om vlees op tafel, al wordt niet echt duidelijk omschreven wat er op tafel kwam. De Siegfried is natuurlijk wel flink wat eeuwen later.
Natuurlijk werden er al wilde gewassen geoogst vóór ze op het idee kwamen om sommige daarvan op akkers te zaaien. Daar kun je wel een sikkeltje bij gebruiken.
@Melchior, Dick,
Heeft iedereen die dik is (BMI>25) puur een insulineprobleem? Dat zal toch niet zo zijn?
Wouter, niet puur een insulineprobleem, maar dat het insulinesysteem het steeds moeilijker krijgt lijkt me wel. De pancreas moet voor een steeds groter lichaam produceren, werkt zich te blubber, kan zich schor schreeuwen. Ook schor wordt ie doordat de ontvangers van de boodschap (op spier, vet en levercellen) doof worden. Een schorre schreeuwer onder de doven. Dat wordt steeds erger. Mensen verschillen en bij niet iedereen gaat het even fout.
Weer een mooi stuk Melchior!
Toch knap dat je zo’n stuk in een landelijk dagblad krijgt. Misschien is er toch sprake van een kentering.
Renckens c.s. zullen blij met je zijn, de Meester Kackadorisprijs kan jou niet meer ontgaan :)
“Heeft iedereen die dik is (BMI>25) puur een insulineprobleem? Dat zal toch niet zo zijn?”
Wouter,
Wat je met zekerheid kunt stellen is dat vetweefsel een negatieve insulinestimulus nodig heeft om de normale outflux toe te laten. De enige factor die adipose weefsel aanspoort vet los te laten, is de relatieve afwezigheid van insuline. Voortdurend hoge insulinespiegels hinderen de normale outflux en het vet blijft ‘gevangen’. Er zijn bovendien aanwijzingen dat mensen met ernstig overgewicht op spier/leverniveau insulineresistent zijn, terwijl hun vetcellen juist extra insulinegevoelig worden.
Overigens is er een verschil van dag en nacht tussen subcutaan (onderhuids) vet en visceraal vet (vet in de buikholte). De BMI is daarom een problematische maat. Iemand met een beetje perifeer overgewicht (een gezellige dikkerd) kan uitstekend gezond zijn. Iemand met nauwelijks perifeer vet en uitgesproken viscerale vetopslag - een mager mannetje met de bekende ‘protruding potbelly’ - is daarentegen per definitie een cardiovasculair incident in de maak. Viscerale vetopslag is voor een belangrijk deel cortisol-gemedieerd. HPA-as dysfunctie (met platte cortisolcurves zonder dalen en alle daaruit voortvloeiende afwijkingen als insulineresistentie, veel small dense LDL, weinig HDL, veel Lp(a), te hoge triglyceriden, omhoog schietende stollings- en ontstekingfactoren etc.) is de cornerstone van coronairlijden. Suikerconsumptie (glucose/fructose) heeft vanaf een bepaalde treshold een direct HPA-as verstorend effect. De ergst denkbare combinatie is veel psychosociale stress en een hoge suikerbelasting.
Bewegen is een uistekende manier om HPA-as dysfunctie te corrigeren. Ik ben dus laatste die zal zeggen dat bewegen geen zin heeft. De boodschap van dit verhaal is dat het onzinnig is mensen met ernstig overgewicht bewegen als enige remedie aan te bieden.
Frans,
Dank. Een kleine relativering: de impact van een verhaal als dit is vrijwel gelijk aan nul. Gelukkig heeft een ‘award winning’ collega van me binnenkort een artikel in Natuur Wetenschap en Techniek, een gerespecteerd medium waar de ‘gevestigde journalistiek’ lastig omheen kan. Wat betreft Renckens cs: zij kijken wel uit ;-) Die branden zich niet aan harde science, maar richtten hun pijlen uitsluitend op volstrekt onwezenlijke randfenomenen als homeopathie.
Melchior,
Interessant! Wat betreft die ontstekingsfactoren bij dikke mensen misschien nog iets toe te voegen (als leek)
CRP-eiwitten binden aan de receptoren die eigenlijk bestemd zijn voor het hormoon leptine, dat geproduceerd wordt door mensenlijke vetcellen om het signaal af te geven dat je genoeg gegeten hebt...VERZADIGD bent. Dikke mensen worden echt dubbel gestraft dus!
Please, corrigeer me als dit niet juist is…
Nog iets: dunnen mensen (zonder zichtbare dikbuik)kunnen ook buikvet/orgaanvet hebben toch? Is dit niet aan te tonen dmv retinol-binding protein 4 (RBP4)?
Beste melchior,
Waar kan ik je nomineren voor een journalistiek prijs ?
Het denken/schrijven buiten de “box” is helaas maar aan weinig mensen uitbesteed.
Na jaren lang slogans te moeten aanhoren als verzadidigd vet is fout en suiker heeft niks te maken met diabetes is mijn broek aardig afgezakt.
Recentelijk in krant nog de diabetes vereniging aan het woord “een suikerbeperkend dieet heeft bij diabetes geen toegevoegde waarde”
Je vraagt je toch af of deze mensen in hun hersenpan hebben.
Bijna van mijn stoel viel ik toen ik een dietiste een energieverijkend dieet hoorde voorschrijven met vooral extra suikerzakjes in de thee en koffie.
Gellukig hebben we de fantastische overheid die stevia (een gezond alternatief) op de verboden stoffen lijst heeft gezet, en discutabele produkten als aspertaam wel toelaten.
Hoeveel meer energie/gezondheid ervaren als ze stoppen/inperken van suiker is aanzienelijk.
De bloedhersenbarriere is erg gevoelig voor suikerspiegels.
Wanneer deze constant is er een normale doorlaatbaarheid, bij hogere suikerspiegels wordt de BBB(blood brain barrier)steeds permeabeler en kunnen er dus meer ongewilde stoffen de hersenen in.
Met vriendelijke groeten robertdevos
Voor de anderhalve man en een paardenkop in Nederland die serieus geinteresseerd zijn in de fysiologie van obesitas, hier een link naar de reactie van Gary Taubes op een kritiek van obesitas-specialist George Bray in ‘Obesity Reviews’.
http://www.proteinpower.com/drmike/wp-content/uploads/2008/0 7/taubes-response-to-bray.pdf
Taubes rekent hierin nogmaals - en nu op zijn knieën - af met het overbekende misverstand dat hier eloquent werd geventileerd door een zekere Jurgen: “Wanneer je meer vreet dan je verbruikt wordt je vetter. Een waarheid als een koe. Het maakt dan geen ruk uit of je die calorieen als vet, koolhydraat of eiwit tot je neemt.”
Michel.
Michel, deze halve paardekop vind het in ieder geval de moeite van het lezen waard. Taubes geeft een scherp argument en zou moeten vragen om tests waarin de effecten van (snelle en trage) carbs met en zonder vet worden onderzocht op hun bijdrage aan vetopslag.
Argumentatief staat de case nu wel. Testen: waar zijn de medici die hun naam eraan willen verbinden?
Wie zal het onderzoek betalen? Wie heeft er belang bij dat van het gros van de producten na het bekendmaken van de testuitkomsten alle plakkertjes [stoplichten, klavertjes en bewusteloos kiezen] moeten worden afgehaald?
Zal de overheid meebetalen? Die al -tig jaar voedingsadviezen laat geven tegenovergesteld aan de testuitkomsten?
Niet zo pessimistisch. Dat wetenschappers en voorlichters niet weten hoe ze iets dat goed heette nu slecht moeten gaan noemen is een communicatieve uitdaging. Dat ze niet weten hoe het moet, begrijp ik. Maar, man, wat een nieuwe kansen voor nwe communicatie, nieuwe producten, nieuwe claims ....
Ik zou niet zo verbaasd zijn als het opeens losging. Ook dan is het overigens weer oppassen geblazen.
Het gaat niet gebeuren. Er zijn gewoon teveel ego’s die moeten toegeven dat ze tientallen jaren fout zaten. Je eigen hachje redden is in de politiek altijd belangrijker geweest dan opkomen voor de mensen die ervoor gezorgd hebben dat je überhaupt in de politiek kon plaatsnemen…
En ik ben niet pessimistisch, ik ben een zeer gelukkig mens. Ik ben hooguit realistisch…
Linktip:
http://leisureguy.wordpress.com/2008/09/13/diabetes-2-epidem ic-from-pollution/
ON 10 July 1976, a reactor at a chemical plant near the small town of Seveso in northern Italy exploded, sending a toxic cloud drifting into the summer sky. Around 18 square kilometres of land was contaminated with TCDD, a member of the notorious class of industrial chemicals known as dioxins.
The immediate after-effects were relatively mild: 15 children landed in hospital with skin inflammation and around 3300 small animals were killed. Today, however, the accident casts a long shadow over the people of Seveso, who are suffering increased numbers of premature deaths from cancer, cardiovascular disease and, perhaps surprisingly, diabetes (American Journal of Epidemiology, vol 167, p 847).
To some diabetes researchers, Seveso serves as a warning to us all. Ask why diabetes is epidemic in the 21st century and most people will point the finger at bad diet, laziness and obesity. According to a small but growing group of scientists, though, the real culprit is a family of toxic chemicals known as persistent organic pollutants, or POPs. If these researchers are right, POPs - which include some of the most reviled chemicals ever created, including dioxins, DDT and PCBs - may be key players in the web of events that lead people to develop the disease.
Interessante link die weer eens laat zien dat we misschien onder de lantaarn naar onze verloren sleutel lopen te zoeken, terwijl hij ook helemaal buiten ons voedingspatroon kan liggen.
Zo komt alles op losse schroeven als je naar 1 grote verklaring zoekt. Pragmatisch is het verstandig om niet te zoeken naar ‘1 big theory’, maar alle feiten serieus te nemen.
Is dit niet een eigen thread waard, Dick? Het koppelt diabetes los van “lifestyle” en het geeft aan dat er wellicht wel degelijk een link tussen biologische teelt en gezondheid ligt. Alleen kunnen er nog steeds van deze POP’s in biologische geteeld en gefokt eten komen via allerlei andere wegen (Teelt op oude grond waar ooit DDT is gebruikt, om maar eens wat te zeggen)
Verdomde newscientist, overigens; altijd het neusje van de zalm achter de paywall.
He, dat blad moet zich kunnen betalen ;-)
Morgen in Cafe? Of nou meteen: dan moet je zelf even een tekst schrijven en zet ik het er voor je op.
En nu, na alle verhalen en theorieën een gewoon stukje praktijk.
Door een spataderontsteking heb ik 2,5 week op de bank doorgebracht. Geen beweging dus. Wel overgewicht. Ben ik daardoor aangekomen? Neen. Ik heb mij strikt aan het Atkinsprincipe van de eerste fase gehouden: eet niet meer dan 20 gram koolhydraten per dag. Resultaat: 8 kg afgevallen. Beweging: geen.
Geloof me mensen, het is WAAR. Beperk koolhydraten (lees: suikers en meelhoudende producten) en je verliest (over)gewicht.
he daantje,
dat is te gek dat je zoveel bent afgevallen. ik ben nu al 3.5 week in de inductiefase met per dag niet meer dan max. 10 kh. resultaat: 0. ik geef echter nog niet op en blijf nog ff doorgaan. misschien dat die 100 mg betablokker die ik nog slik het afvallen tegenhoudt?? ben al gestopt met co-aprovel 150 en slikte eerst selokeen 150, nu 100 per dag.voel me wel beter dan vóór die 3.5 week. drink nu ook meer ( kraan) water. ( 3 tot 4 liter per dag)ik geef nog niet op..jij verder veel succes met je atkins.
Ik ben zelf afgevallen met behulp van wetenschappelijke bewezen supplementen van http://www.slankafvallen.com maar 4 kilo in 6 maanden ofzo, maar ik heb niet mijn dieet aangepast.
