Wie kent niet het al sinds eeuwen beroemde spinazie-geitenkaastaartje uit de IJsselvallei dat vorige week het beste nieuwe Streekgerecht werd. Uitgekozen door topbiokok Eric van Veluwen als hoofd van de jury. Zoals iemand van de organsatie al zei: gewone streekgerechten zijn truttig en saai (welke zijn dat eigenlijk?) daarom hebben we nieuwe nodig.

De verzonnen streek. Zelfs producten die weer/nog wel vakmanschap hebben, zijn dus al opgenomen in de Fantasiewereld van authenticiteit en ambachtelijkheid. Dat is alvast makkelijk, want als het aanslaat moet het gekopieerd kunnen worden door grootproducenten.

Beste wouter, ge hebt gelijk. Volkomen. Maar de basis aan dat fenomeen is en blijft het gegeven, dat eerste levensbehoeften commercieel geëxploiteerd ‘moeten’ worden. België was een van de weinige landen waar voor de basisproducten brood en melk een vaste maximumprijs was vastgesteld, en socialisten dat eerder wilden uitbreiden, maar binnen eu-verband sneuvelde dit concept in 2004. Negatief benaderd: we zijn dus overgeleverd aan de leugen en bedrog, die in de levensmiddelenconcurrentie de commercie moeten beïnvloeden. Positief: de drang om een beter product te leveren zou er gestimuleerd door moeten worden.
Het grootste gevaar blijft, waar ook wij over struikelen, begripsbepaling en misbruik van taal.
Wat is worst ? Is dat een product met minimaal 75 procent vlees en 24 procent vet en 1 procent toevoegingen om hygiëne en houdbaarheid te betrachten ?
Of is worst een product dat appelleert aan ‘grootmoeders tijd’ met slimme marketing en minimaal 8 procent onduidelijke stoffen van dierlijke, organische afkomst, sojameel, water, bindmiddelen, anti-oxicanten, kleurstoffen etc. en toch als ‘worst’ verkocht mag worden ?

Weer moet de verloedering van voedsel gezocht worden in de kwalitatief noodzakelijke aanpassingen om kwantitatief honderden miljoenen Europeanen te ‘vreten’ te geven uit een trog met brei. Er zit geen fundamenteel verschil tussen de wijze waarop de varkens in de bio-industrie gevoed worden en de burger afhankelijk is van zijn ‘supermarché-trog’. Een onomkeerbaar proces. Wij gelijken wel een milieuvereniging die angstvallig het zuivere en oorspronkelijke wilt bewaren, maar daar nimmer in zal slagen.
Blijft over: scherp protesteren en ageren tegen taalmisbruik. en dat doet foodblog.

Misschien moet Dick een klein hoekje van het scherm inruimen voor de ‘Leugentrofee’ van de week’. Anti-recame werkt. Mopperen niet.

Voor u een plaatje uit de hemel van het eerlijk (!) koken (gisteren klaargemaakt: vitelotte noir of zwarte truffelaardappel met eigen rucola, getruffeerde olijfolie en fleur de sel): http://picasaweb.google.nl/kookmarieke/Marieke/photo#5240571 333505565026

Behartenswaardig: “Anti-recame werkt. Mopperen niet.” Inderdaad, het moet met humor en sarcasme.

‘Neppers’ is bedoeld om ze te verzamelen. Eens in het kwartaal (het moet geen lawine worden) zo’n trofee met bijbehorend persbericht is gauw geregeld. De hele collectie ‘neppers’ uit ons verleden zijn we aan het uitzoeken om ze allemaal in dat katern te hangen.

Wouter, kun je een voorbeeld geven van een streekproduct? Op de site van Slow Food loopt momenteel een poll over de definitie van een streekproduct, dus ik denk dat er nog niet echt een consensus is over de betekenis van het woord. Op wikipedia praat men over producten die jij niet als streekproducten zou benoemen, maar waarbij het gaat om producten die hun oorsprong hebben in een bepaalde regio/streek.

Met vis is het makkelijker natuurlijk, die komt niet overal voor, maar koeien lopen wel overal, en dan zou kaas dus nooit een streekproduct kunnen zijn (tenzij hij gerijpt is in de grotten die je in geen andere streek vindt, de unieke omstandigheden?). Het hangt volledig af van je definitie, ga je voor streekrecept (daarvan maak ik een streekproduct), of ga je voor een product dat bepaald wordt door geografische factoren als klimaat, grondwater, aarde, etc…

Mijn eigen definitie:
Kleinschaligheid is een essentieel onderdeel, maar streekgebonden recepten/verwerkingswijzen (en nee, die kun je niet van de ene op de andere dag uitvinden!) of streekgebonden producten (nergens anders op deze manier te maken, door onze zilte wind) kunnen wat mij betreft uitgewisseld worden.

Hoeksche Waard Chips, Noord-Limburgse Ovivo pasta, inderdaad niet.
Maar Oosterscheldekreeft, Duindoornwijn uit de Wadden, Drents Heideschaap en Limburgse Stroop wat mij betreft wel.

Stroop ook? Ja, (appel/peren)stroop ook, als dat een lange voorgeschiedenis in die regio heeft (met bijbehorende rassen). Die rassen en pannen kan ik ook meenemen naar Duitsland, maar toch vind ik het een streekproduct…

Ewout, we hebben het hier lang geleden over streekproducten gehad. Nick Trachet definieerde toen wat dat zijn.

Precies Wouter,Kwaliteit,en desnoods,,gezond,, op de koop toe.Voor mijn part met 10 procent korting.Verkoopt ,,kwaliteit,, ook beter.
En dan nog met z,n allen in de leerstoel gaan zitten,wat precies kwaliteit is.Maar dat is weer een ander verhaal.
Het is kul,dat streekgelul.Nou en of.En niet van vandaag.Al jaren zo.En dan die raffia touwtjes,die er omheen gebonden worden of die geruite minikleedjse erop,waarschijnlijk om te bevestigen,dat het om werkelijk degelijker,dan degelijker gaat.Of ,,ECHT,,.

Ewout ik heb me ook nooit erg verdiept in deze culinaire souvenircultuur. Jammetjes, sapjes, kaasjes. Alleen valt me de opleving op van handel in producten die niet eens bij een bepaalde streeknaam genoemd worden. Het moet al opwindend genoeg zijn voor de burger dat het een ‘streekproduct’ is. En de uitvinding van nieuwe streekproducten, van de ene dag op de andere, zie het spinazietaartje hierboven, is het uitvinden van nieuwe nep. Dat wil zeggen, van een nieuw betekenisloos reclametekstschrijversbegrip: het streekproduct. 

Spontaan komt in me op: de walnoten uit het gebied van Grenoble, streekproduct. Nee, ik zou ze blind geproefd niet herkennen, alleen maar erg lekker vinden. Californische walnoten zijn in principe ook streekproduct, maar de streek is krankzinnig groot. Dan is Franse kaas ook een streekproduct. Maar die Grenobelse walnoten moeten voldoen aan streek van herkomstregels, het zijn de enige walnoten met zo’n wijnafkorting die met een a begint. 

Limburgse (Herve) kaas, stinkt echt als geen andere, typisch streeks.

In Noordwest Frankrijk wordt haring anders gerookt dan in Nederland. Hij wordt plat uitgevouwen, ook de kop, zodat je twee helften van de kop ziet. Ingewanden en kieuwen er uit. Typisch streekproduct, zou ik tot eergisteren gedacht hebben. Ik was op Urk bij Gravis, een rokerij van de Kennemerlandgroe. Ze roken er makreel en haring in verschillende uitvoeringen. Tot m’n verrassing ook haring zoals de Fransen het doen.
Voor wie is die haring, vroeg ik. Voor de Fransen, zei Urk. Franse kippers worden het genoemd.

Waarom, zoals jij zegt bij dit soort spullen kleinschalige productie hoort ontgaat me.

O ja, Gulpener bier, onmiskenbaar een streekproduct.

Anne, jazeker is het kul. Wat zo jammer is, is dat de streeknep - waar kwaliteit onder zit - niet gebruikt wordt om weer modern vakmanschap neer te zetten. Ook die opmerking zit onder de doorklik van mijn vorige reactie.

Waar blijven de marketeers die dat snappen en er de taal en uitingen voor vinden? Zo ingewikkeld is het niet: dit is gewoon lekkerder en het is zo en zo gemaakt en niet zo en zo (knutselvoedsel is niet zo populair als je weet hoe het goedkoop wordt gemaakt).  Niet waar? Dan krijg je je geld terug. De consument begrijpt meteen de meerwaarde, want hij is niet gek, zo weet ook de Mediamarkt. Nou nog een Mediamarkt voor niet gekke kwaliteit.

Wouter, de kleinschaligheid geef je zelf al aan (tenminste, wat ik ermee bedoel): Als Unilever het brengt, vind ik het kolder als ze het een streekproduct noemen. Maar wat je nu zegt: als ik besluit dat ik de grenoblese walnotenboom in mijn tuin zet (analoog aan jouw rookverhaal), heeft Grenoble pech want dan is het geen streekproduct meer?

Je hebt gelijk; streekproduct, ambachtelijk, authentiek, als ze gebezigd worden is het al snel foute boel, getuige de Streken van Gijs (leuk kinderboek, wellicht).
Dat moet je eten terwijl je Boer zoekt vrouw en aanverwanten aan het kijken bent.

Nou,en of die limburgse kaas stinkt.Wij hebben 2 dochters,elk vriendje die ze meenamen over de vloer,kregen als allereerst van mijn man brood met limburgse kaas,het liefst gedronken,met het een of ander Belgisch biertje.Vervolgens een hele uitleg over,niet alleen kazen,maar zo wie zo lessen over het goede eten en drinken.Degenen,en dat waren de meesten,kenden hooguit de brie,milde soort.Nou ik kan je vertellen,dat dat wat voeten in de aarde had.Pap,niet gelijk met die kaas aankomen zetten hoor.Het ging ook mij te ver.De keuken rook zo ongelooflijk overheersend,dat je met welke andere hap,a.h.w.een hap kaas meenam.
Wouter,het huis was hier te klein,toen deze kaas plotseling niet meer op de specifieke manier gemaakt mocht worden.Het staat me bij,dat het in betegelde ruimtes moest.Man,man,maanden heb ik trouw het gemopper van mijn man hierover aangehoord.Sssst,op het laatst wel met het ene oor in en de andere even hard eruit.Het ging hem echt aan het hart.Hij kon maar niet begrijpen,dat zoiets overheerlijks om zeep geholpen werd.

“De producten van Gijs komen van kleinschalige producenten. Op de verpakking is ruimte voor het verhaal achter product en leverancier. Zoals ‘scharrelballetjes van varkensboerderij de Jofrahoeve uit Esch in Brabant’ en ‘ambachtelijke moestuinjam volgens het familierecept van Barones van Verschuer’.” (VMT online)

Gijs is inderdaad een moderne, vrije interpretatie van een streekproduct. Het wordt niwet gedefinieerd door terroir of oude tradities, maar door bedrijven die een bovengemiddelde kwaliteit van iets leveren. Op elk product staat het hoe en waarom ervan, dus de consument zal geen verwarring ervaren met “streekproduct” in de fundamentalistische zin van het woord. Men verwijst naar het dorp van herkomst, ja, en de naam ‘Gijs’ is een beetje Oud-Hollandsch.

Op de eierdozen staan zelfs kapot gepikte kippen afgebeeld, staat in Adformatie, want ze willen “eerlijk zijn”.

Op 22 september weten we of de jam, de soep en de eieren echt zoveel lekkerder zijn als met de verpakking gesuggereerd wordt en hun prijs waard zijn.

Ewout vraagt: ‘Als ik besluit dat ik de grenoblese walnotenboom in mijn tuin zet (analoog aan jouw rookverhaal), heeft Grenoble pech want dan is het geen streekproduct meer?’
Dat is nou eens een interessante kwestie. Je hebt soorten walnotenbomen, rassen. Maar ik heb me laten vertellen dat de grondsoort waarop ze groeien een belangrijke factor is die mee smaak bepaalt van de noten. Als het over wijn gaat vinden we dat al doodgewoon, daarom kennen wijnzeikers wel het woord terroir en weten ze niet de Nederlandse vertaling. Bij noten hoor je dat niet vaak; terroir.
Bij fruit is het eigenlijk nooit uitgebuit. De kersen uit de Betuwe waren weliswaar beroemd (mijn ouders zweerden er bij), maar zat het hem in de klei van tussen twee rivierarmen?
Als je een notenboom uit Grenoble bij jou achter een hunnebed plant oogst je er over 20 jaar geen Noix de Grenoble van maar Zandstuivers. Ook goed, maar toch anders.

Terroir en climat.

Wat terroir doet, kun je proeven bij een wijnstokken-vermeerderaar in Noord-Oost Frankrijk, op het drie provincie-punt tussen de Marne, de Elzas en de Bourgogne (waar op een paar hectares na geen wijn meer wordt geteeld). Daar worden de nodige cabernet-sauvignons, merlots e.d. vermeerderd tbv de beroemde hoge prijzen Bordeaux. Van Margaux tot Lafite, via Petrus tot nog veel meer. Als aardigheid kun je daar in het Noorden proeven wat die rasstruiken voor zielig bocht maken als ze niet in de goeie zuidelijke grond staan. Zelfde struik, totaal ander product. Dat kunnen zelfs niet-wijnzeikers met de ogen en neus dicht proeven.

Maar nou gaat datzelfde druivenstokje naar de Spaanse Navarra, onder de Pyreneeen, waar het over het algemeen modelBordeaux’s (meervoud, want er zijn er tientallen, die onderling sterk verschillen) oplevert. Of het gaat veel verder op reis. Naar Chili, Californie of Australie, waar het dat ook al kan.
Wat is dan ‘terroir’?

Daarom hebben de Fransen nog een woord uitgevonden: ‘climat’. Dat is het totale samenspel tussen een plant (tot op ‘kloon’niveau - er zijn bijv. tientallen soorten Syrah, de een kan wat beter tegen alleen maar steenbodem dan de ander, weer een ander houdt meer van ochtendzon etc), de samenstelling van de ondergrond (=terroir), de zonligging, het aantal zonne-uren door het jaar heen en de temperatuurs- en neerslagontwikkeling door het jaar heen.

Met andere woorden: als we geen onderscheiden ‘climats’ hebben in Nederland dan hebben we ook geen streekproducten. Maar als ze niet uit een zorgvuldig ontwikkelde traditie komen ook niet. Streekproducten zijn we in Nederland domweg vergeten te cultiveren. Daarom hebben we ze niet, nog los van de climatvraag.

Goudse kaas die echt uit het Zuid-Hollandse Gouda komt is onbeschermd. Zijn we vergeten! Waarom? Geen idee, maar daarom mag zelfs Australische kaas Gouda heten. Nee niks geen ‘Gouds type’, maar voluit Gouda. Er bestaat alleen officiele Noord-Hollandse.  En nou gaan we gauw spinazie-taartjes uitvinden en doen zelfs doorgaans verstandige koks als Eric van Veluwen of Keizer Streek kleren draagt. Ik hoop maar dat hij voor de prijsuitreiking heeft vastgesteld dat de spinazie niet van de lokale Albert Heijn kwam ;-)
Misschien wil Eric - die regelmatig meeleest - het hier wel komen vertellen.

hollanders zijn een zuiver streekproduct. ze voldoen volledig aan de eisen. unieke herkomst, grondsoort, biotoop, en wat belangrijks is voor een streekproduct: een echt streekproduct herkent ge ook in het buitenland.
een echte Appellation d’Origine Contrôlée dus… :)

Beste mensen,nog genoten van dit weekend vol heerlijke zon.Of Gijs nu wel of niet wijs is,ik in ieder geval wel.Heerlijk buiten gegeten.Daarvoor een appel van de boom gehaald,geloven of niet,warm aanvoelend.En lekker.Terwijl,oorspronkelijk de bedoeling was geweest:tentoonstelling Sonsbeek[Arnhem],samengesteld door Anna Tilroe.Gelukkig open tot en met 21 september.

Anne, jij dus ook, warme appeltjes van de boom. En zo leuk, je hoeft het maar over wijnzeikers te hebben en Dick Veerman barst los.
Foodlogcontribuanten zijn in het algemeen - er is een uitzondering - meer dan gemiddeld gelukkig met hun bestaan.
En Marieke is het ultieme streekproduct. Ik denk dat ze echt lekker is. Wel lang stoven.

Ik ga een flesje halen, voor bij de cantharellen ;-)

Het was heerlijk, een rooie Bourgogne 2002! Zalig, eindelijk weer ‘ns iets over wijn, een echt streekproduct!

Beste Wouter,

Beetje “azijnige” reactie op dit concept. Muggenziften over de betekenis van streekproducten e.d. hoort m.i. meer thuis op een site ter bevordering van de Nederlandsche Taal.
Waar het hier om gaat is dat er eindelijk door zowel producenten ( wel of niet
streekgebonden ) en een retailer producten worden aangeboden die zijn ontwikkeld
en gekozen op smaak, niet op prijs.
Lijkt me eerder toe te juichen dan af te kraken.....

Ron Kadiks zegt:  ‘Lijkt me eerder toe te juichen dan af te kraken.....’ Dat er producten zijn ontwikkeld en gekozen op smaak, zegt Kadiks, verdient applaus op Foodlog en geen azijnfontein.
Het staat er, het staat echt in het azijnige stukje: ‘Graag, doe mij kwaliteit’.
Ik wil zo graag goed spul zonder humbug. Bij Gijs op de klompen van Frau Antje is de boodschap diffuus. Streekgedoe of topkwaliteit?

Uit betrouwbare vernam ik dat de spinazie uit eigen tuin kwam, de kaas uitstekend was en de ‘streek’pancetta afkomstig was van lokale slager Rob Rijks.

Tenminste iets om gerust over te wezen ;-)

Geweldig,
dan zijn we het helemaal eens, is alleen de boodschap nog niet echt duidelijk,
die is n.l. Topkwaliteit met een streekgebonden achtergrond, niets meer en niets minder.
Ben benieuwd wat je van de totale presentatie en productrange vindt, vanaf week 39 in een aantal Plus winkels te vinden, daarna volgt een uitrol naar meerdere vestigingen.

@Ron, je juicht en jubelt.  Ik ben sceptisch. Als je uitstraling niet klopt, hoe wil je dan verkopen? Voorbeeldje. De baronesse van Verschuur maakt Gijs’ jammetjes. Waar? In haar keuken. Dat gelooft niemand als ze bij iedere Plus staan. En hoe moet dat straks met Gijs’ verse appels, eieren, kaas, ham, kersen en aardbeien? Hoe kan ik geloven dat ze van de man of vrouw zijn van wie ze zeggen dat ze zijn?

Ik hoop en geloof met je dat het kwaliteit is. Dat is brood- en broodnodig in de Nederlandse supermarkten, maar als je uitstraling niet klopt, krijgt je kwaliteit geen tijd van leven. Ik geloof dat Wouter dat bedoelt en begrijp dus niet dat je het zo met hem eens bent. Je noemt Wouter een zeurderige kritikaster. Dat ben ik niet met je eens. Dit soort initiatieven is te nodig en dus moeten ze niet worden verknoeid door marketingfouten. Het is uitstekend om er op te wijzen.

Marketingwoman,
De kracht van dit concept is ( onder andere ) dat er ook “nee” kan worden verkocht, indien de Baronesse bijvoorbeeld uitgekookt is in haar keuken. De meeste leveranciers van de producten onder “Gijs” zijn trouwens ( al dan niet op afspraak ) te bezoeken, zodat je zelf kunt zien waar de producten vandaan komen.
Ik noemde Wouter geen zeurderiger kritikaster, maar zijn stukje “azijnig” omdat het een mooi initiatief, waar hard aan is gewerkt door een aantal mensen, afkamt.
Het feit dat een grote club als Plus zich daarachter schaart, zegt al genoeg over de levensvatbaarheid van het concept, en zegt ook iets over de kracht van de marketing rond het concept. Het is ook typisch iets voor marketeers om elkaars akties tot op het bot te ontleden en van commentaar te voorzien, concepten bewijzen zich echter in de praktijk. Laten we dat dus afwachten en met elkaar hopen dat de ontwikkelingen positief zijn......

Waar ik eigenlijk een beetje bang voor ben, is dat het ‘nieuwe’ streekgebonden product meer een hype is, dan een blijvertje. En dat het de echte ouderwetse streekproducten die toch al onder druk staan (droë worst, Texelse schapenkaas om er maar een paar te noemen, horen Zeeuwse mosselen ook bij) daardoor onzichtbaar worden. Want de neo-jammetjes en geitenkaasjes mogen wat mij betreft kwalitatief een uitstekend product zijn, ze horen niet tot ons oude culinaire culturele erfgoed. Het kan marketingtechnisch gezien slim zijn om een kreet als ‘streekgebonden’ voor een moeilijk aan de man te brengen categorie lokale producten in te zetten, maar dat is - zoals veel marketingconcepten - aan veroudering onderhevig en wordt dus over een paar jaar weer afgeschaft. Daarmee heeft het begrip een lading gekregen die mijns inziens schadelijk kan zijn voor de ‘echte’ streekgebonden producten, zoals te vinden in het boek van Hielke Vermeulen, die zich voor Slow Food jarenlang heeft ingezet voor de Ark der Smaken. Is het erg dat ons land maar weinig streekproducten met een AOC kent? Welnee. En er mogen ook nieuwe producten met een regionaal karakter bij komen. Maar noem het dan niet uit marketing oogpunt streekproduct. Want dan denk ik aan een heel ander soort streken.

Ron, dat zou ik ook zeggen als eigenaar/aandeelhouder van een van de leveranciers

Ewout, maakt dat wat uit? Ron weet vast wel dat hij heel makkelijk te googelen is. Iedere slager die ervan getuigt dat er meer is dan Stegeman en Zwan is wat mij betreft een zegen.

Nee, het gaat er natuurlijk ook niet om dat hij geen goede waar zou leveren, maar wat ik zie is dat de discussie niet zuiver gevoerd wordt doordat de ene kant zegt: de producten zijn van goede kwaliteit en daar moet je niet slecht over praten, terwijl de andere kant zegt: deze producten worden niet aangeprijsd voor wat ze zijn en dat doet zo mogelijk andere producten zelfs slecht.

Maar inderdaad, echte slagers, die bijv. nog een ezeltje weten te vinden/leveren (of paardenworsten maken for that matter), die moeten we koesteren.

Overigens vind ik het goed/belangrijk dat beide kanten aan het woord zijn, soms krijg ik wel het idee dat degenen die het onderwerp van discussie zijn (PvdD, om er eentje te noemen) hier niet makkelijk mee komen praten, ook al zou dat voor de balans van de discussie heel gezond kunnen zijn. Ik vind het knap en prettig dat iemand als Lizette (of was het Lisette… Die van Wakker Dier) hier geregeld komt meepraten…

Bedoelde je deze reactie bij draad waarin Jacobus zich teleurgesteld toont over gesloten debatten? Zo ja, geef het even aan en zet het daar, dan haal ik deze weg.

Nee, hij staat goed hier :o) (ik realiseerde me dat ik Ron niet moest wegjagen, om bovenstaande redenen, vandaar)

OK, het argument dat je geeft, is nl. een vd redenen om voor geslotenheid naast 7 permanente open debatten.

Beste Dick en Ewout,
Had gisteren ook niet de bedoeling om me te verbergen, anders had ik wel een mooie schuilnaam verzonen. Mijn mening was dan ook gestoeld op de ervaring die ik heb binnen genoemd project. Daarnaast is het volgens mij voor deze website in het algemeen prettig als er zoveel mogelijk mensen mee kunnen praten over datgene wat ons dagelijks ( en ook ‘s-nachts! ) bezighoudt: Lekker eten, met alle randvoorwaarden die we maar kunnen verzinnen daaromheen....

Ik heb met belangstelling alle commentaren gelezen en het verbaast mij een beetje dat zoveel mensen geconditioneerd zijn door hetgeen ze direct om zich heen zien, zonder zich af te vragen hoe bepaalde zaken in feite (heel simpel ook)kunnen werken. Wij zullen het in Nederland niet zo makkelijk voor elkaar krijgen om echte, onderscheidende streekproducten te maken, om de doodeenvoudige reden omdat men denkt “dat het niet uit kan”. Niemand heeft het echter serieus geprobeerd op de manier zoals het zou moeten. Natuurlijk, er zijn allerlei producten beschikbaar met zg streekeigenschappen, maar in hoeverre verschillen deze nu echt van de gangbare producten? Ik wil mij hier beperken tot de vleesproductie, maar kan eenzelfde betoog houden mbt de zuivelproductie, of zo u wilt mbt de groenteproductie. Of, noch hilarischer, mbt de biolische productie. Een streekproduct is een product dat in al zijn facetten geproduceerd is in de streek, met ingrediënten welke afkomstig zijn uit de streek. Dat geldt in het bijzonder voor het voer dat mestdieren verstrekt krijgen. Maar er komen ook raseigenschappen bij kijken, slachtleeftijd etc. Echter, als zoals het in de traditionele mesterij te doen gebruikelijk is, een dier met allerhande voer (en meer in het bijzonder soja, manioc en afvallen uit de voedingsmiddelenindustrie) wordt afgemest en daarbij nog een paar bieten krijgt die in de regio zijn geteeld (maar afkomstig zijn van de grote multinationale zaadhandels en dus zuiver en alleen op rendement zijn geslecteerd), hoe kan je dan nog praten van een streekproduct. Het eindproduct zal nauwelijks afwijken van de gangbare producten. Uit ervaring heb ik kunnen constateren dat streekproducten wel degelijk “un goût de terroir” (noem het een grondgebonden smaak) kunnen hebben. Een varken dat veel eikels en noten heeft gegeten smaakt nu eenmaal anders dan een varken dat alleen maar meel heeft gegeten. Als dat varken nu ook nog zo is gefokt dat zijn ingewanden deze materie kunnen verteren, met daarbij voldoende spiermassa om het dier die ingrediënetn zelf te laten zoeken, nou, dan heb je pas een streekproduct. Melk afkomstig van koeien die in het dal gegraasd hebben geven een andere kaas dan melk van koeien die op 800 meter hoogte hebben gegraasd. Het is waar, in de zuideuropese landen is de streekgebonden specialiteit een hot item, waar de producent en retailer redelijk normale marges op kunnen maken (dus ook niet gedwongen worden om concessies te doen in de productie). De consument: niets dan lof van die kant, want hij/zij vindt op zijn bord terug wat hem beloofd is: een product dat zich in positieve zin onderscheidt van de massaproductie en dat geen multinationaal sausje nodig heeft om nog ergens naar te smaken. Misschien een beetje lang, maar ik dacht dit maar even kwijt te moeten.

Robert, wat me nou niet duidelijk wordt, is je positie tav Nederlandse streekproducten. Zijn ze er of zijn ze er niet? Behoudens wat molshopen, hebben we hier geen bergen en dalen van betekenis. We zijn in essentie een zeedelta. We hebben wel verschillende ondergronden in overgang naar vaster land: zand, klei, leem, mengsels. We hebben wat warmere gebieden (Limburg) en wat lichtere (Zeeland), etc.

Ik begrijp vooral dat je zegt dat een scharrelballetje nog geen streekballetje is, omdat het komt van een varken dat in een Brabants Peeldorp biologische mais uit de VS at en een paar m2 vrije uitloop had, terwijl het niet meer is dan een biologisch gehouden industrievarken dat maar liever niet meer uitloop moest hebben vanwege alle ziekteproblemen die daardoor kunnen ontstaan.

Maar Dick, Robert is uitvoerig helder. Zelfs als je een varken een biet geeft uit je eigen tuin is de worst die van je beest gemaakt wordt geen streekproduct want het zaad van de biet komt van een grote multinationale zaadhandel. Dat zegt Robert in duizend woorden.
Streekproducten (geeuw) zijn niet interessant (meer). Vindingrijke kleine en groterschalige producenten in tuinbouw en veeteelt en zorgvuldige verwerkers van hun producten, daar moeten we het van hebben.

Dick, ik zal proberen wat compacter te antwoorden op je vraag en dan proberen de constatering van Wouter ook gelijk mee te nemen.
Gezien mijn eerder beschreven ervaringen ben ik ervan overtuigd dat het ook in Nederland mogelijk is typisch streekgebonden producten te maken. Producten ook die zich kunnen onderscheiden van de eenheidsworst welke hier in onnoemenlijke tonnages worden geproduceerd. Zoals je al zei, wij hebben niet alleen verschillende klimaatzones in Nederland, maar ook verschillende grondsoorten. Geloof het maar, een Opperdoese ronde smaakt anders (toch Wouter??) wanneer hij geteeld wordt in het veengebied rond Utrecht of op de zandgronden in Drente. De oorsprong van echte streekproducten gaat vaak ver terug in de historie. Dus alvorens een streekproduct te lanceren, moet eerst onderzocht worden waarom zo’n product nu typisch daar gemaakt werd en nergens anders. Dan moet er een regelgeving opgetuigd worden, die een aantal criteria heel precies vastlegt. Ik denk niet dat het uitmaakt of het uiteindelijke product door fabricant X of Y wordt gemaakt, op voorwaarde dat ook die fabricant zich strikt houdt aan het (wettelijke) kader dat bij de productie van dat bepaalde product hoort. De regelgeving voor streekproducten moet zeer strikt zijn, want zo gauw er gesjoemeld gaat worden met ingrediënten of productiemethoden, kun je het succes van zo’n streekproduct wel op je buik schrijven. Ik ben het in dat kader dan ook niet eens met Wouter, want (geeuw), wat we de laatste decenia hebben zien passeren, was niets anders dan “nieuwe wijn in oude zakken”.... Het ligt misschien ook een beetje aan onze cultuur: eten, en vooral lekker eten en daarvan genieten is toch eeuwenlang als zonde getypeerd. Het lijkt wel of we daar misschien wel vanaf zijn, maar het zit nog stevig verankerd in onze genen… Het ontwikkelen en vermarkten van een authentiek streekproduct kost erg veel energie en geld. Als het slechts gezien wordt als “handel”, dan kun je er beter niet aan beginnen. En zonder overkoepelende controle-apparaat, moet je er geeneens aan willen beginnen.... En dus ga ik uiteindelijk met Wouter mee: ondersteun initiatieven die er op gericht zijn de (smaak)kwaliteit van ons “dagelijks brood” (om maar even een open deur in te trappen)positief te ontwikkelen. Misschien toch nog een kans voor de biologische productie, want ook hier dreigen ze zich uit de markt te prijzen met eenheidsworst producten....

Kijk dit is nu zo’n voorbeeld dat mij de broek laat afzakken.... Waar hebben die gasten het in godsnaam over? Kwaliteit? Er bestaat geen woord dat voor zoveel uitleg vastbaar is als het woord kwaliteit…

Afzetpartijen samen in kwaliteitsproject tomaat
03 SEP 2008

Vers Direct Nederland, Prominent (The Greenery) en FresQ werken samen in een kwaliteitsproject, met het accent op een breed informatiesysteem. Deze week besluit de sectorcommissie groente en fruit over het project QACCP van de drie grote tomatenpartijen.

Het project betekent volgens kwaliteitsmanager Jacco Vooijs (FresQ) een kans om te besparen op administratielasten voor kwaliteitssystemen van afnemers. Zo gaan de partijen een blauwdruk ontwikkelen voor een informatie- en monitorsysteem waarin eenduidige kwaliteitsgegevens zijn opgenomen. ‘Bij iedere afnemer wordt op een andere manier informatie aangeleverd. Dat kunnen we automatiseren. Dan kunnen we meegeven hoe een product er bij staat. Dat is voor supermarkten niet belangrijk, maar wel voor de handel.’

Eén dag winnen
Het streven van de plannen is productinformatie gericht beschikbaar te maken voor schakels in de keten. Een belangrijk onderdeel van het informatiesysteem is het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door telers. Daarnaast is kwaliteitsverbetering een belangrijk doel van de afzetpartijen. ‘Het blijkt dat verschillende schakels van de keten weinig kennis delen over elkaar’s expertise, zoals kwaliteitseisen. Dat heeft er al toe geleid dat we nu één dag kunnen winnen door aan afnemers in de nacht te leveren in plaats van de ochtend. Dat zorgt ervoor dat er in de keten weinig tot geen voorraad meer nodig is.’

Volgens Vooijs kiezen de afzetpartijen ervoor transparant samen te werken in het kwaliteitsproject. ‘Als groente-en fruitpartijen hebben we niets te verbergen. We willen aan handelspartijen laten zien wat we doen.’ Het PT wil na een onderzoeksperiode nu de tweede fase van dit project gefaseerd financieren, om tussentijds te evalueren. Het PT wil dit jaar zo 63.000 euro steken in het project, terwijl de aanvraag twee keer zo hoog was.

Bron: Agrarisch Dagblad

Robert, en dan nu ook je ja of nee op dat bietenzaad van Klootwijk. Mogen de heideplantjes van de hei waarmee het Drentsch Heideschaap zich voedt, worden ingekocht in - zeg maar - Frankrijk? Wordt het beest dat die eet Heideschaap en verliest het zijn ‘Drentsche’ identiteit? Zul je het verschil proeven? Zo nee, waar houdt terroir op en waar begint het? Jij weet vast wel dat de Champenois het begrip AOC ooit hebben uitgevonden om hun product een formele identiteit te geven. Pikant: gebieden die vroeger niet Champagne-waardig waren, zijn het sinds kort wel. De wereld vraag naar ‘echte’ bubbels is zo groot dat zelf Champagne vloeibaar wordt. Dus maken we erbij. Centrale banken doen het net zo en zetten soms de pers even aan. Al even pikant is de geboorte van die Cabernet-Sauvignons van menig groot Bordeaux-huis in de Noordelijke Bourgogne, in een totale andere bodem en klimaat. Is Bordeaux dan toch een beetje Bourgogne?

M’n vraag en sarcasme lijken absurd puristisch, cq, onbeschaamd maar zijn geen van beide. Je definieert bijna een spel. Gaat het daarom? Of om kwaliteit? Is kwaliteit terroir + climat? Je geeft Klootwijk ‘dan maar’ gelijk aan het eind van je betoog, maar het is een wezenlijke kwestie waar bijv. Nederlandse boeren mee zitten.

Er zijn er zo’n 35.000 die echt door zouden moeten. Ik denk dat er zo’n 500-1000 door kunnen in het huidige spel van de supermakten en het machtspel van de handel. Probleem van de grote boerenorganisaties is dan ook: wat te doen met die andere 34.500. (nep)Streken selecteren? Of gewoon kwaliteit gaan heruitvinden?

Ik ben bang dat het zuivere Drentsche dier met z’n zuiver ‘terroir de Drenthe’ in het licht van die cijfers een romantisch ideaal en spel is. De issue is: hoe vinden we kwaliteit weer uit in de 21e eeuw, hoe laten we er boeren van leven en overtuigen we consumenten ervan een groter deel van hun discretionair inkomen aan dat betere eten uit te geven? Het Drentsche dier is voor een very happy few. Eens, dat moest dan maar aan alle regels van de kunst voldoen. Of het nou te proeven valt of niet.

Maar in Godsnaam: laten we niet proberen het bij Plus op de plank te krijgen. Met alle respect voor supers: een Bentley verkoop je niet in een Skoda garage. Voor alle duidelijkheid: je bent gek als je een Bentley koopt want een VW Phaeton - de moeder van Skoda - is minstens zo goed en een Passat al meer dan een verademing. 

Als de heideplantjes een inburgeringscursus gedaan hebben, waarom niet. Daar zou onderzoek naar moeten worden gedaan. Een ander voorbeeld dat misschien duidelijker is, is die van het Texels lam. De producenten doen er alles aan om dat beest meer rendement te laten opbrengen, ipv de dieren aleen maar op de slikken, schorren en aanpalende weilanden te laten grazen, krijgen ze een behoorlijke hoeveelheid kant en klaar voer te vreten(pellets,waarvan niemand precies weet wat er in zit). Daarnaast wordt er naarstig gewerkt aan selectie om het dier nog meer vlees te laten aanzetten. Dacht je niet dat e.e.a. invloed had op de authentieke smaak? De resulaten van het Franse onderzoeksinstituut INRA spreken voor zich: er bestaat een duidelijke relatie tussen voer en de smaak van het eindproduct (vlees).We zijn daar trouwens in NL ook al achter gekomen, alleen dan gaat het grote geld weer spelen. Gaan we concessies doen, en hup, daar gaan we weer, de verkeerde kant op dus. Hoewel dit soort discussies zich eindeloos kunnen voortzetten, hierbij een voorbeel uit de praktijk. De nederlandse retailers munten nu niet echt uit als het gaat om vakkennis en kwaliteitsbewustzijn. Zij hebben dan ook een zware wissel getrokken op het kwaliteitsbewustzijn van de NL consument. Echter, die consument, hoewel in hoge mate onderontwikkeld mbt de kwaliteit van zijn dagelijkse hap, begint ook wakker te worden en is, meer en meer, bereid veel geld neer te tellen voor producten waarvan hij de meerwaarde thuis op z’n bord terugvindt. Kijk maar eens naar de verkopen van ILLY caffé bij AH.
Terugkomend op de streekproducten ben ik het wel met je eens dat het een niche markt zal blijken te zijn, waarop toch redelijk eenvoudig uitziende producten voor een te hoge prijs zullen worden aangeboden. Vergeet ook niet dat wij in NL qua oppervlakte te vergelijken zijn met die van een departement/regio in Frankrijk. Ik bedoel te zeggen, daar vind je ook geen 35 000 streekproducten per regio.... Voor NL zou je m.i. wel degelijk de Gelderse rookworst nieuw leven in kunnen blazen, door het product te onderwerpen aan een wettelijk kader, waarin precies omschreven staat wat erin mag, hoe het gerookt moet worden enz. enz.Dus, ik ben het in die zin met WK eens: stop meer energie in het ontwikkelen van kwaliteitsproducten. . Producten waarbij niet de sanitaire staat van de ingrediënten de dienst uitmaakt, maar waarbij de ingrediënten in hun waarde worden gelaten, zonder te worden verdoezeld door hulpstoffen en andere ongein. Als je die producten dan een regionaal tintje kan meegeven, is dat mooi meegenomen Gaat ook een schep geld kosten, maar misschien moeten we dan iets minderen (met de consumptie, bedoel ik). Overigens, volgens de Franse regelgeving is Bordeaux AOC slechts en alleen afkomstig uit de daartoe bepaalde streek. Een Cabernet S. uit de Bourgogne kan dus nooit een Bordeaux worden, of omgekeerd…

Het streekproduct ten voeten uit....

Telers: restaurant in Bakkum vervalst Opperdoezer
Aardappeltelers zijn boos op een restauranthouder uit het Noord-Hollandse Bakkum. De eigenaar van restaurant Api­cius verbouwt namelijk zelf piepers, die hij Bakkumer ron­de noemt. Dat is telers van de Opperdoezer ronde in het ver­keerde keelgat geschoten. Dat meldt Misset Horeca. 
Volgens de telers vervalst de restaurateur het bedreigde West-Friese streekproduct. Zij willen de Algemene Inspectie­dienst op Apicius afsturen. De AID doet op dit moment on­derzoek naar valse Opperdoe­zers.
De kok van het restaurant begrijpt de commotie niet en noemt de aantijgingen kinder­achtig.

Powered by TECNAVIA Copyright (c)2008 Agrarisch Dagblad, publicatie 04/09/2008