Mooier verschil tussen Jamie en de draad hiernaast over Kraft/Cadbury kan er niet zijn. Jamie is een individu, met care en commercie, kennelijk in die volgorde.
Kraft/Cadbury bestaat uit klonen - kijk even naar die mannetjes (!) op het plaatje. Eerst de commercie dan de care.

Is dit echt een moeilijke vraag ofzo?

Ik geloof het wel Dick, zeker als we het stuk van Huib van gisteren er ook nog aan vastknopen. Misschien moet een begin van het antwoord wel komen van De Kloppende Keuken. Wordt vervolgd in maart.

De vraag is mij niet helemaal duidelijk, Dick. Hoe zou die wereld eruit zien als de Danones Unilevers etc wél van die paar miljoen van Jamie konden leven? Of bedoel je Jamie geen idee heeft hoe de wereld van de grootproducenten in de voeding eruit ziet, maar dat foodloggers dat wel hebben, of zouden moeten hebben?

Nog een keertje dan: wat moeten die grote fabrieken doen om te kunnen ‘caren’ zoals Jamie het daar staat te preken? Kunnen ze dat wel?

Jamie pleit voor ‘properly cooked home made meals’. Dat zit niet in het denkrepertoire en ook al niet in het ‘verdienmodel’. Met andere woorden, mooie woorden maar hoe kantel je een handel van letterlijk honderden miljarden - van Danone tot Coca Cola en van Nestle tot Cadbury’s - naar zo’n manier van doen. Dat kost miljoenen banen en kan niet ‘ff snel’. Wat je wel kunt doen is erover nadenken, want de preek kennen we nu wel. Nou de uitwerking.

Die grote multinationals hebben wel beschouwd zo’n 100 jaar bestaan.
Ongeveer net zolang als de sigaret. Over 100 jaar schrijven de geschiedenis boekjes over een periode van hele grote bedrijven die zich door een gebrek aan ‘care’ zich zelf weer om zeep hebben geholpen. Lees het boekje van Joel Bakan ‘The Corporation: The Pathological Pursuit of Profit and Power’. Hij stelt dat care niet in de genen van de onderneming zitten en ook niet in de doelstellingen en missie. Wat ervoor in de plaats komt: kleine, duurzame, overzichtelijke en localere ondernemingen. Die uiteindelijk meer werkgelegenheid zullen opleveren dan die gestroomlijnde grote. En waar het werken weer leuk bij wordt, zodat je niet meer aan het hoogst haalbare inkomen denkt.

Vraag: stel dat morgen Coca Cola (en vul elk ander groot merk in) niet meer zou bestaan, hoe erg zou dat zijn? Zie hier het probleem van de multinational.

Is de overdiversificatie en productdifferentiatie de uit de hand gelopen care? Denken deze bedrijven dat ze door de consument allerlei verschillende en kort op de markt zijnde smaakjes en zaakjes voor te schotelen een vorm van ‘care’ bedrijven? Zouden er echt medewerkers zijn die denken dat de consument om herfsthee, voorjaarstoetjes en kerstpudding zit te wachten? En dat die producten bedenken en op de markt brengen een vorm van ‘care’ is? Of is het louter profit gedacht?

Van Doorn stelt de goede retorische vraag. Nooit meer Coca Cola, hoe erg is dat?
Nooit meer Cup-a-Soup.
Veerman maakt een foutje: ‘Dat kost miljoenen banen en kan niet ‘ff snel’.
Dat kost geen banen, er komt werk. Hoeveel mensen maken samen Cup-a-Soup? Ik wed meer stropdashannesen dan mensen in de poedersoepkokerij.
Als Unilever en Coca omvallen is er weer inkomen voor iedereen in de voedselproductie, behalve voor aandeelhouders.
Heer Oliver is niet mijn grootste held meer, omdat hij Tefalpannetjes verkoopt en elektrische pepermolens, maar wat ie zegt, zo nu en dan, ik hoor het graag: koken doe je zelf.
De levensmiddelenindustrie, die onvoorstelbaar veel goeds gedaan heeft voor de mensheid, vergis je niet, die moet een eindje opdonderen, de keuken uit, en achter de keukendeur wachten met een mandje hulpmiddelen die ons t koken makkelijk maken en ons helpen nog beter eten te bereiden.
We moeten met de kennis van nu, terug naar - ik zeg maar wat hoor - 1948 toen ons vader en moeder dachten, deze wereld is het ongeveer, eindelijk. En Mansholt had toen, met de beste bedoelingen, de boel nog niet verknoeid.
Als iemand niet weet over Mansholt, dan zal ik t in hierna toelichten.

Wouter, vertel ons jouw versie van wat Mansholt heeft verknoeid.

Vertel ook hoe Coca zijn aandeelhouders uit gaat leggen dat het ermee ophoudt, cq. leg uit waarom die andere bedrijven er nog niet zijn . Nee, nog beter: leg mensen uit hoe zo die ruimte en werkgelegenheid moeten maken. Goed nieuws - want ik ben het met je eens: er komt weer meer boeren- en etenswarenmakerswerk.

Sicco Mansholt is niks te verwijten. Hij zag dat oorlogvoerders twee wapens hebben. Het ene om mee te schieten, het andere om volkeren uit te hongeren. Het tweede wapen is effectiever. Als burgers (de vijand) geen voedselvoorraad hebben die ze taai maakt en waarmee ze lang in leven blijven en mogelijk de oorlog overleven, als ze niks te eten hebben hoef je alleen maar te wachten.
In Nederland was het tekort aan voedsel op het eind van de Tweede Wereldoorlog dramatisch en dat was niet eens omdat de Duitsers Nederland wilden uithongeren, het was het gevolg van de bezopen oorlog.
Mansholt was het tegendeel van een woesteling, hij dacht: nooit meer honger. En hij dacht het groot: nooit meer honger in Europa.
Hij vond gehoor en werd de architect van een - voor Europa - nieuwe vorm van landbouw. Grootschalig.
Gevolgen waren fantastisch (ik maak t kort). Enorme graanvoorraden, enorme vleesvoorraden, enorme bergen melkvet. Als de Russen komen kunnen ze ons in elk geval niet ons dagelijks kostje ontzeggen.
De voedselproductie in Europa werd gesubsidieerd door de burger, prima, en de grenzen werden gesloten voor eten van elders, ook prima.
Maar dat hield geen stand.
Overal in de wereld wordt op Mansholtiaanse wijze voedsel geproduceerd en overal in de wereld gebeurt hetzelfde. Enorme hoeveelheden van enkele producten. En zo goedkoop dat er voor een idioot die iets anders maakt geen moer aan te verdienen is. Bijna alle producenten in de Nederlandse agrarische industrie bukken onder de bulkdoctrine.
Mansholt zelf zag dat ook in, maar toen was hij al te oud om nog lawaai te maken in Brussel en omstreken.

Wouter, dank! En nou die tweede stap. Waarom zal de toekomst (ik denk het ook) anders zijn?

Meneer Klootwijk,
Mogelijk heb je de Graanrepubliek gelezen en de inhoud voor geschiedschrijving aangezien.
Ik verzeker je het verhaal van Westerman heeft nauwelijks iets met geschiedschrijving van doen.

Behalve met honger en armoe na WO II had ons land al te kampen met de gevolgen van een economische crisis eind jaren twintig begin jaren dertig, alsook daarvoor WO I, waar we weliswaar niet actief aan deelnamen, maar wel de gevolgen van ondervonden. Tegelijkertijd - na WO II met een moeizaam herstel - raakten we onze rijkdommen overzee kwijt. Alle gelegenheid voor de industrie om massaal goedkope zakjes en pakjes op de markt te zetten.
Het einde van de Unilevers, Colafabrikant etc. is dat een vrome wens, een voorspelling, een verwachting of een vaststelling?

Deel twee van het Mansholtverhaal.
Bij grootschalige voedselproductie, die echt nodig was, verdween kleinschalige, en daar is de fout gemaakt. Die had nooit verwaarloosd mogen worden.
Ik heb het niet over kleinschalig in romantische zin, maar over ‘kleinere’ productiebedrijven die aan bepaalde grondgebonden of omgeving gebonden landbouw deden. Weggevaagd. Gevolg: als nu op ons grondgebied een oorlog uitbreekt zijn we opnieuw de klos. Omdat er geen fijnmazige wijze van voedselproduceren meer is. Schakel de groten uit in de voedselproductie en honger is je deel, vijand. Maar een miljoen kleinere voedselproducenten kun je niet uitschakelen, vraag maar aan oorlogstrategen.
En nee hoor, hier is geen reden om bang te zijn voor een oorlog, maar we moeten ons wel realiseren dat grootschaligheid, bedoeld om miljoenen mensen te voeden, dezelfde miljoenen kwetsbaar maakt en dat was nou net niet de bedoeling van Mansholt.

Heer Kaput, uw bijdrage is cryptisch. Ik moet nu Foodlogbezoekers uitleggen wat u bedoelt. Journalist Frank Westerman schreef een boek dat De Graanrepubliek heet. Het gaat over ondermeer Mansholt, maar over veel meer, het boek vertelt iets over wat zich in de jaren na de Tweede Wereldoorlog afspeelde in voedselproducerend Nederland en in Europa.
Heer Kaput, u schrijft hierboven een krakkemikkige recensie over dat boek.
Over doen en laten van Mansholt en wat er de gevolgen van waren, daar zouden we het over kunnen hebben, beter dan over uw mening over een (naar mijn smaak weergaloos goed) boek.

Wat klopt er niet omtrent het verhaal van Mansholt, Hendrik?

Belangrijke toevoeging vind ik: Mansholt was zelf boer en nog wel van socialistische huize. Tijdens de jeugd van zijn vader was de ernstige landbouwcrisis van rond 1870 toen door stoomschepen opeens grote hoeveelheden graan van de pas ontgonnen Amerikaanse prairies werd ingevoerd. Mansholt wist wat het betekende als de landbouw aan het vrijemarktmechanisme werd overgelaten.

Deel drie van Kloots Mansholtverhaal.
Het is goed dat voedsel voor iedereen beschikbaar is en dus moet het goedkoop zijn. Wat Mansholt niet kon dromen is toch waar geworden. Voedsel is in het deel van de wereld waar wij leven zo goedkoop dat we het samen minder waard vinden dan water en liever geld uitgeven aan de Efteling dan aan een pastinaak.
Ons dagelijks eten kost bijna helemaal niks. Zover had het nooit mogen komen. Voedsel dient de belangrijkste kostenpost te zijn van je huishouden. Dat is voedsel in driekwart van de wereld. In Europa zijn auto, huis en psychiatrische hulp kosten van belang. Voedsel is er gewoon, altijd en overal en het kost minder dan een wc-eend. Een gruwelijke vergissing (naar later, in 2030 ongeveer, zal blijken).

Hendrik: nu is het aan jou. Wat klopt er niet aan de Graanrepubliek?

Wat we hier nu bespreken zit - ik denk dat het in de komende paar weken duidelijk te krijgen is - midden in de kern van de vraag die onder Jamie’s verhaal ligt.
Er is iets misgegaan in ons denken en manier van doen. We hebben - net als de oude Soviet Unie - onze eetproductie geïndustrialiseerd om het goedkoop te krijgen en nooit meer honger te hebben. Maar er kwam iets mee dat minder leuk is. Laten we dat vooral eens helder krijgen.

Afgelopen zaterdag deed ik een interview met iemand die kennis van zaken heeft op mondiaal niveau en die het heel helder zei: ‘we zitten midden in de derde landbouwcrisis sinds 1870.’ Deze leidt weer terug tot de diversiteit die Wouter op zijn boerenjournalisten klompen aan voelt komen. De ene vraag is of de grote voedselconcerns (= de verwerkers en de verkopers) hun logistieke kwaliteiten gaan gebruiken om er meer waarde voor ons allemaal van te maken. De andere vraag is HOE.

Eerst naar Westerman en Hendrik: wat is er niet goed aan de analyse van dat boek?

Overigens: wie meer wil lezen over Mansholt, leze Johan van Merrienboer

Ik had al in m’n gedachten om de graanrepubliek te gaan lezen, ik denk dat ik het boek toch maar ga aanschaffen. Ik vind dit een interessante discussie, misschien wat voor foodlog om eens in de tijd belangrijke personen uit de agrarische geschiedenis te belichten???? Ook met het oog op het gewaande gebrek aan goede leiders.

Ruilverkaveling, dat woord heb ik hier nog niet gehoord, maar heeft veel teweeg gebracht. Jos, vergeet dan Slichter van Bath niet, als het om agrarische geschiedenis gaat.

Voor zover ik het kan beoordelen, klopt het boek De Graanrepubliek vrij aardig. Ik ben een kind vanuit het Oldambt. Het gebied waar De Graanrepubliek speelt. En bovendien een kind van een Oldambtster graanboer.

Mansholt is inderdaad de grondlegger van de landbouwpolitiek van na de tweede wereldoorlog. Mansholt zag in de loop van zijn leven dat de landbouwpolitiek moest veranderen. Hij had toen echter geen invloed meer om de landbouwpoltiek te beinvloeden. En wellicht had hij toen ook niet helemaal scherp hoe het roer om moest.

De hervormingen van het Europees landbouwbeleid gaan langzaam. De vorming van de visie waar we met de hele Europese Unie van Noord naar Zuid, Oost naar West toe moeten is heel moeizaam. En wordt ook mijns inziens moeilijk gemaakt doordat er steeds nieuwe landen toetreden. Maar bovenal ligt het manco om met zoveel landen, meningen en visies een gedeelde visie te ontwikkelen. De EU is traag in haar besluitvorming. Met ingang van dit nieuwe EU kabinet zijn de bevoegdheden van het Euro-parlement uitgebreid en moeten we afwachten hoe dat uitpakt. Tot nu tot had het EU kabinet veel invloed en was de invloed van het parlement op veel onderwerpen marginaal.

Het gaat er meer om hoe komen we tot een nieuw landbouwbeleid. Een nieuwe visie en strategie op voedsel en landbouw.

Nog even over Klootwijks analyse: grootschaligheid is een bedreiging als er opnieuw een oorlog uit zal breken, omdat de fijnmazige voedselproductie er niet meer is. Troost we hebben ook nog een ander probleem: bij oorlog moet je de techniek uitschakelen. Onze afhankelijkheid van elektriciteit en andere hulpbronnen is enorm. Als daar een kink in de kabel komt, ligt letterlijk onze hele voedselproductie op zijn gat! Geen mens staat daar bij stil. Maar het is een feit.

Ik noem: Hoe melk ik 150 melkkoeien met de hand? Hoe voer ik 5000 varkens met de hand? Hoe zorg ik dat er voer komt? Hoe plet ik mijn eigen tarwe voor mijn varkens? (zit gewoon in mijn eigen silo..)Hoe maken we kaas? Hoe vervoeren we..... En ga zo maar door. Ook daar ligt onze achilleshiel.

Ik heb even geen tijd, Jos uit de polder, onze Nederlandse Marokkaan uit
Sefrou vertelt hier nu over voedsel en landbouw in Marokko.

Absoluut een aanrader: Frank Westermans’s De Graanrepubliek.
Neem dan wel de uitgebreide editie, met het toegevoegde hoofdstuk over de onderwaterzetting van akkerbouwgebieden.
Het kan toch niet waar zijn dat ik het boek al gelezen heb en jullie nog niet???

Zoals de achterflap vermeldt: ‘Lang geleden dat u nog een goed boek gelezen hebt?’

Hendrik, ik neem aan dat jij nog terugkomt.

Wouter, je hebt Mansholt nu neergezet en laten zien dat je hem in zijn tijd moet zien. Nu de toekomst. Hoe ziet de onafhankelijker toekomst eruit? Wat kosten de producten straks, wie verwerkt ze, wie vervoert ze naar ons en wie verkoopt ze? Annechien stelt op dat punt een paar relevante vragen. Zijn de antwoorden ‘terug naar 20 koeien en 100 varkens’ en ‘de boer maakt zelf kaas, slacht zelf zijn varken en je gaat het halen op de fiets’?
Geef eens een schot voor de boog. Een beetje dromen mag.

Een andere vraag nog: zullen we mobiele telefoon en onze laptop missen in 2040 als we de goedkoopte van voedsel weer hebben weten af te schaffen?

Fast food = waste of life?

Het mooie van Mansholt was dat hij het deed vanuit een verbeter de wereld gedachte: nooit meer honger en een sterk Europa. Dat dit een beetje uit de hand is gelopen heeft niet veel te maken met de goede intentie, dat kan gebeuren. Wat vervelend was dat het mooi (of lelijk) samenviel met een andere gedachte die in de 60 en 70er jaren in opkomst was: bigger is better of wel de introductie van de economy of scale. Daar paste de landbouwpolitiek mooi in, dus reden om wakker te worden was er eigenlijk niet.
‘Bigger is better’ bleek, hahaha met de kennis van nu, alleen maar te kunnen bestaan door de kleinere aanbieders uit de markt te drukken (op basis van prijs)of over te nemen. De enorme vraatzucht van de grotere ondernemingen is nog niet uitgewoed. Maar wij weten inmiddels wel beter. We zijn wakker geworden. We willen weer naar de menselijke maat. Ondernemingen in de buurt waarvan we de eigenaar kennen. Voor negen van de tien producten is dat mogelijk, nog steeds. misschien niet voor Coca Cola, maar dan maar geen Coca Cola.

Gloort het einde van de Unilevers? Wens of verwachting? Goeie vraag Lizet. Het is zeker geen wens. Maar wel een verwachting. Ik zie ze nog niet wakker worden. Het is nog steeds machtsdenken (was het maar marketing) dat er speelt. Ze denken nog steeds, net zoals vele politici, dat het nog wel gefixt kan worden. Maar de geest is uit de fles.

Mijn schoonmoeder is als arbeidersdochter geboren op een smalle strook drassige veengrond in Meerland, dat is nu minderland (wrang grapje) midden in de Blauwe Stad bij Winschoten. Daar hebben mijn zoon en ik op 2 februari 2008 op de plek waar ooit het graan groeide en bloeide de heruitgave van de Graanrepubliek van de schrijver Frank Westerman in ontvangst genomen. De overmoedige mens geloofde daar in het straatarme Oldambt een hemel op aarde te kunnen creëren. Wat dat betreft leek de filosofie van onze moderne bestuurders als twee druppels op die van de daar woonachtige communistische arbeiders. Het prachtige verhaal “De Graanrepubliek” van Westerman gaat over de teloorgang van zowel de Groningse hereboer als over de communistische arbeider.
Twee Groninger boeren spelen een hoofdrol in deze historische roman, aan de ene kant de socialist Sicco Mansholt en aan de andere kant de liberaal Boelo Tijdens. Hoewel ik het boek met heel veel plezier heb gelezen heb ik toch fundametele kritiek op hoe de economische ontwikkelingen van de landbouw en de persoon van Mansholt zijn neergezet. Vooral het neerzetten van de achteruitgang van de landbouw door de voortdurende schaalvergroting als een soort natuurverschijnsel, als een van god gegeven noodzakelijkheid, heeft niet mijn instemming. De hele strijd van de kleine en middelgrote boeren in de boerenbeweging van Landbouw en Maatschappij komt niet aan de orde. Heel het debat van voor de oorlog over vrijhandel en productiebeheersing wordt niet besproken. Verbazingwekkend is dat het program van Jan Smid van L en M in analogie met de Amerikaanse New Deal, na de oorlog door Rooms Rood integraal in een haast fascistisch corset(Windmuller en De Galan) wordt uitgevoerd. Voor de arbeider te veel om dood te gaan en te weinig om goed van te kunnen leven. Voor de boer is de herstart veelbelovend. Als de economie begin jaren 60 roodgloeiend loopt komt daar met minister Roolvink een einde aan. Wat betreft Mansholt geeft het boek haast een karikatuur van de persoon in kwestie. De romanfiguur Mansholt lijkt in de verste verte niet op wie hij werkelijk was. Mansholt eigen biografie “De Crisis” geeft mogelijk een beter beeld van wie hij werkelijk was. Te meer daar de broodschrijver Johan van Merrienboer met weinig passie de figuur Mansholt aan ons presenteert. Wel een heel leesbare biografie.
Mansholt wordt door Westerman weggezet als een marxistisch socialistische ideoloog die in hoge mate verantwoordelijk is voor de schaalvergroting en de groei van de agrarische productie. Dat is wat mij betreft wat te veel eer. Immers de ontwikkelingen in Europa liepen redelijk parallel met wat er zich elders (Vooral in de VS waar het pleit beslist werd) op landbouw gebied afspeelde. Voor mij is Mansholt juist de man met het sociale gezicht die met zijn vangnet (uitsaneringsregelingen) de hele transitie acceptabeler en soepeler heeft laten verlopen.

Unilevers zorgen voor een constante aanvoer van beheersbare kwaliteit, die zodanig is te sturen dat deze aanvoer constant tegen het maximaal gewenste bestedingspatroon van de grote massa aanschurkt, en snel kan schakelen tussen zelfgecreeerde modes, ook binnen het gewenste schuifgedrag van de gemiddelde consument.
Consumenten hebben hierdoor op hun beurt een vaste hap in hun budget waarop de rest van de economie is gebouwd.
Zou je door decentralisatie van de voedeslproductie alle consistentie op losse schroven zetten, dien je eerst een alternatief te hebben voor het bestedingspatroon wat bovenop voedsel zit. Anders krijg je een erg ontevreden en onzekere bevolking.
En daarom heeft iedereen die wel denkt een antwoord te hebben op de vraag van Dick op z’n hoogst een onvolledige utopie bedacht.
Amen.

Of iets geniaals, natuurlijk.

Maar de geest leidt niet naar 60 jaar geleden. Niet naar die kleinschaligheid. Niet naar potentate directeuren met sigaren. Niet naar inefficiente arbeid die ruggen kost. Niet om old boys netwerken of vriendjespolitiek. Het gaat om de nieuwe moderne kleinschaligheid. Democratisch, duurzaam, bevredigend en vervullend werk, winstmarge op basis van reele toegevoegde waarde, geen imaginaire beloften die alleen maar op angst inspelen, transparantie door hele ketens (wie niet transparant wil of kan zijn doet niet mee). Eerlijk delen. Intrinsieke kwaliteit en vakmanschap en niet pseudo of slechts voor het oog.
Waar alles dan ook zijn intrinsieke waarde krijgt. Het beoordelen daarvan wordt een aparte en nieuwe vaardigheid. Dat het een niet wordt bevorderd ten koste van het ander (lage voedsel prijzen maken hoge mobiele kosten en marges mogelijk).

Ja, Jan Peter, ik geloof dat je met dit sprookjesachtig klinkende ideaal gelijk hebt. Voor een minderheid van -zeg- 15 of 20% van de markt. De rest, dat gaat gewoon door. Gewoon, omdat we het ook willen.

Zoals de natuur zich niks aantrekt van mensen die vinden hoe de natuur zich moet gedragen, trekt de markt zich niks aan van ons, rijke dromers in kantoren met personeel.
Het gaat vanzelf.
Spanje kampt met een probleem. Van de mensen die men in vreemd idioom tot de ‘werkende bevolking’ rekent (doet de rest dan niks?) zijn er nu 25 miljoen zonder werk, althans zonder inkomen uit werk, althans zonder inkomen dat ergens geadministreerd wordt.
Dacht je dat die 25 miljoen Spanjaarden allemaal voor hun huis of onder een boom, onder een brug, niks doen de hele dag tot ze doodvallen?
Het is een stille economie waar aandeelhouders geen vat op hebben. Veel van die 25 miljoen werklozen maken op een of andere manier voedsel. Kipjes, akkertje, kasje.
Bij veel mensen die in kantoren en fabrieken niks meer kunnen verdienen ontstaat vanzelf een andere economie.
Dat gaat ook in Nederland gebeuren. Gezegend met de gezondste landbouwgrond, met het beste zoete water in overvloed, plek genoeg om iedereen te voeden.
Ook in Nederland neemt het aantal werklozen toe en het tij keert niet voorlopig.
Het aantal bewoners neemt hier af en wie er woont kan zich wentelen in geluk en overvloed. Maar moet het zelf doen. Kippen en bonen en spelt. Geen spookbeeld, integendeel, wij krijgen in Nederland met maar hooguit 9 miljoen werklozen te maken (want de andere 6 miljoen die hier wonen zijn in Den Haag niet bekend als werkzoekend). Die 9 miljoen werklozen geven ons te eten, dat hoef je ze niet te vragen, dat gaat echt helemaal vanzelf. Nee niet morgen, maar over een paar jaar. Omdat we dan samen arm zijn. Een zegen.

‘Omdat we samen arm zijn. Een zegen.’ Wouter, dat is wellicht een heel verfrissende visie. Het zou veel schelen aan onduurzaamheid. In ieder geval aan foodmiles en meer van die modieuze begrippen.

Maar ik denk toch dat dat niet is wat Jamie Oliver in zijn hoofd had toen hij het had over ‘caring and being commercial at the same time’. Is er een tussenweg of moet het zo radicaal?

Overigens: mensen die leven zoals Wouter aangeeft, zijn er al wat langer. Met name in Zuid-Europa. Ze telen tomaatjes, aardappelen en meloenen waar je nog nooit van hebt gehoord. Ze zijn nog eens heerlijk ook. Het zijn geen nieuwe rassen, maar heel oude. En ze verdienen zich scheel, want ze verkopen ze voor een forse mep op markten, waar mensen die door de week met dassen lopen er de hoofdprijs voor betalen. Vanwege de lekkerte. Met hun hoofdprijs gaan ze terug naar hun bescheiden huisjes op de hei. En ze leven er rijk van. Met mobieltje en laptop erbij. Nota bene, want ze zijn allesbehalve gek.

Na al deze uitwijdingen vraag ik me af .... gaat care niet vooral over de vraag of je zelf trots kunt zijn op je product? Als je dat als Unilever oprecht kan zeggen is er toch geen probleem meer? Hoelang zou dat gaan duren?

En trots en commercieel gaan m.i. beter samen dan (kies er maar een) trots OF commercieel.

@Joris: nou nog een keer maar dan in begrijpelijke taal

@Josien: hoe weet je dat de rest gewoon doorgaat en hoe weet je dat de rest niet gewoon die minderheid van 20 tot 25% gaat volgen.

En waarom, als je mag dromen, komen er altijd weer mensen die zeggen dat dromen niet bestaan. Dan heeft het ook geen zin om te dromen.

Ik schreef net een reactie. Die zomaar in het niets verdween. Weer een droom weg?

Dromen mag, maar van dromen kun je niet leven. Dromen helpen me soms om na te denken over wat ik graag zou willen.... Maar de economie is een belangrijke drijfveer in de uitoefening van mijn beroep. Zonder profit, geen people en planet.

Het is ook goed om weer met beide benen op de grond te komen. We hebben een paar nieuwe uitdagingen. Wat doen we met de problemen die grootschaligheid met zich meebrengt. De afhankelijkheid van techniek. De afhankelijkheid van hulpbronnen. Een ramp als er geen elektriciteit meer is. We leven er zomaar overheen. Ook daar zouden we eens over moeten dromen. Hoe gaan we dat doen?

Om even een gemene droom te dromen. Als ik onze maatschappij in zijn achilleshiel wil pakken, schakel ik de stroomvoorziening uit. Wat dan? Allemaal hulpeloosheid en anarchie. Of is dat maar een boze droom? We doen er niets mee.

Maar goed we hebben het hier over eten. Ik denk er weleens aan. Gelukkig droom ik ervan dat er bij ons wel te eten is ten tijde van de boze droom. Maar niet bij allen die in dit land leven. Onzin? Een droom? Geen idee....

Wat ik wel weet is dat we techniek en grootschaligheid niet zomaar wegpoetsen. Dat is van deze tijd. Door een betere techniek kunnnen we meer controleren en kunnen we meer produceren. Dat is een feit die we niet wegpoetsen.

Wat wel kan is dat we techniek anders inzetten. Meer innovatie. Onderscheidendheid. Aandacht voor eten. In plaats van gedachtenloos wegeten omdat het moet. En niet meer weten waar het over gaat. Dat kan anders.

De grap is, Annechien, dat de techniek ons in staat gaat stellen om kleinschaligheid ook rendabel te maken (precies daar waar techniek 60 jaar geleden juist grootschaligheid afdwong. De lopende band, weet je nog).

En, je zegt ‘Zonder profit, geen people en planet’, maar dat kan je niet echt menen. Zonder people en planet geen profit. En met te veel profit, geen people en planet meer.

We leven een beetje in een wereld van boze dromen. We moeten daar een aantal mooie dromen tegenover zetten.

MVO nieuwsbrief komt net binnen. Melding wordt gemaakt van:

In 2050 kan de aarde 9 miljard mensen duurzaam laten leven. Dat staat in een nieuw rapport van de World Business Council for Sustainable Development (WBCSD). Het rapport werd gepresenteerd op het World CEO Forum te New Dehli, India.

Ze presenteren de volgende maatregelen:

Wil dit plan een kans van slagen hebben dan moet het bedrijfsleven zich schikken in deze scherpe eisen:
- Externe kosten zoals CO2- en waterverbruik en ecosysteemdiensten moeten op de balans worden opgenomen.
- De opbrengst van de oogst per ha land moet worden verdubbeld zonder dat dit ten koste gaat van land en watergebruik.
- Ontbossing moet stoppen en de oogst van geplante bossen moet worden verhoogd.
- Het CO2-niveau in 2050 moet ten opzichte van het 2005 gehalveerd worden door over te gaan op duurzamere energievormen en de efficiency hiervan dient te worden verhoogd.
- Overstappen naar een transportvorm met een laag CO2-verbruik.

Het hele rapport is te downloaden op:

http://www.duurzaamnieuws.nl/mvo/bericht.rxml?id=56191

Dit is een mooi draadje, vol nog verwarrende mooie en boze dromen. Vorige week sprak ik voor de boerenkrant van Nederland een nieuwe boerenbaas die ook droomt van veranderingen en aangaf zelf nog niet precies te weten wat ze betekenen. Daarna sprak ik iemand die volgende week aan het woord komt in diezelfde boerenkrant. Hij zei iets in de trant van ‘Nederland pubert’ en bedoelde dat er nieuwe vormen van landbouw aan het ontstaan zijn. Hij zei dat het vooral de vraag is hoe de logistieke systemen van grote partijen gebruikt gaan worden om de productie van kleinere en leukere naar de markt te brengen. Hij, geen marketeer maar een socioloog, zei ook dat supers misschien wel zin hebben in al die verscheidenheid.

Voor de verandering, Jan Peter. Wat bedoelen ze met ‘duurzaam’: leuk of haalbaar?

Duurzaam = niet opmaken

Da’s een beetje vaag, maar laten we er maar niet weer een punt van maken.

Aardig interview met de nieuwe boerenbaas. Hij leest zeker foodlog ;-)

Waarom wil iedereen toch steeds weten wat duurzaam is? Het lijkt wel dat hoe scherper we het proberen te formuleren, hoe minder we er aan hoeven te doen.

Jan Peter, wat het grootste probleem is op dit moment: profit noem ik het eerst. Maar in feite gaan people planet en profit samen hand in hand. Ze zijn alledrie belangrijk.

Tja en dan die techniek. Ja, die gaat wellicht nieuwe kansen bieden. Dat vraagt een hele omslag. Ook in ons denken. We denken in verwerking in groot, groter, grootst. Dus dat wordt een hele uitdaging. We zitten muurvast in de huidige systemen en daar komen we echt niet zomaar uit. Dat vraagt veel inspanning en doorzettingsvermogen. Dat zit er wel, maar..... Het losworstelen is moeilijk. Ik ben benieuwd.

Sommigen hebben dat een bijvoorbeeld in de jaren 90 geprobeerd. Door een eigen keten van boer tot winkelvloer op te zetten. Dat is mislukt en weer geheel terug naar basis gegaan. De Houbensteijn-groep heeft zijn slachterij verkocht en is terug gegaan naar alleen het houden van varkens. Zij hadden een goede gedachte, maar zijn terug bij af. Zij deden het op de traditionele manier en dat is niet gelukt. Hoe wel, is de worsteling die niet zomaar is opgelost. En het is de vraag of dat zal lukken.

Nou, Jan Peter,
ik bedoel dat de grootschaligheid van food-multinationals zorgt voor een consequente prijs en kwaliteit. Consumenten vertrouwen daarop, en weten zo welk deel zij niet aan voedsel hoeven te besteden. Wat zij aan geld over hebben, zorgt voor de luxe-economie die we in het westen hebben.
Zou het vaste budgetdeel voedsel variabel worden, is er geen televisieschermenproducent die nog een serieuze winstverwachting kan geven, immers, een slechte oogst en in kwartaal 4 kopen mensen niet de nieuwste 3d televisie, maar leggen ze geld bij op de aardappels.

Sony kan dus m.i. niet bestaan zonder Unilever. Of je moest iets beters bedacht hebben, waarbij je ook na schaalverkleining de economie in stand houdt.

Annechien ten Have Mellema zegt: ‘Tja en dan die techniek. Ja, die gaat wellicht nieuwe kansen bieden. Dat vraagt een hele omslag. Ook in ons denken.’
Het baart al geen opzien meer dat tuinbouwkassen netto energie opbrengen in plaats van gebruiken. Ik vind het geen vreemde gedachte om varkens hun eigen elektriciteit te laten opwekken (zie iets hogerop de varkenshoedster over het uitvallen van stroom, wat een ramp dat zou zijn. Duizend kleine centrales en warmte/krachtkoppeling zijn beter dat drie enorme. Maar ja, ga ze dat maar eens vertellen, daar aan de Eemshaven waar ze binnenkort kolen gaan stoken voor stroom.

Joris dat was precies het punt dat Dick maakte. Doordat ons voedsel zo goedkoop is, krijgen andere producten de kans. Vroeger was alles vers. De Unilevers hebben daar een gedeelte van afgesnoept met claims als constante kwaliteit en overal verkrijgbaar. Wel tegen een aanzienlijk hogere prijs. Maar onder het motto ‘het bier is weer best’ en andere goedverzorgde reclames, wisten zij een belangrijk marktaandeel te veroveren. En mind you ook de Unilevers zitten in de luxe economie.
Nu rijzen er drie vragen: Van de bestedingen aan levensmiddelen, wat is het gedeelte dat zeg maar de Unilevers hebben? En twee: In welke mate leveren de Unilevers (ook in de ogen van de consument) nog producten die ergens over gaan?En drie: is het erg dat televisiefabrikanten zich zorgen moeten maken?

Natuurlijk is profit het grootste probleem. Dat wil zeggen dat we pas wakker worden als het slecht met de profit gesteld is. Maar is niet het grootste probleem dat we overgefinancierd zijn. Dat we daarom meer volume moeten maken, dat daarom de prijs zakt en dat daarom de spreadsheets niet meer kloppen. We kunnen de rentelasten van groot, groter, grootst niet meer opbrengen. En omdat we zo groot zijn kunnen we ook niet meer terug naar kleinere concepten met toegevoegde waarde. We zitten gevangen in 200.000 komkommers per dag. Ik denk dat de Rabobank maar eens een paar miljard moet gaan afschrijven. Of investeren in een nieuwe manier van landbouw een veeteeelt.Misschien dat ze daarmee een nieuw gevolg creeeren. Zie ook het andere draadje.

leuke discussie gaande, ik ben een van de weinig zelfvoorzienende nederlanders, ik heb vee, groenten, eigen water en een houtkachel, tijdens schaarste (lees oa oorlog) heb ik genoeg, zelfs voor de verkoop, mag ik dan oorlogsprijzen (lees hongerwinter) prijzen vragen ? of ben ik dan “fout”

Giel heb net pause. Die gedachte alleen al is heeeel fout. Er komen sowieso onaardige mensen om jou van je landje af te gooien of iets dergelijks.
Dus de gedachte mij kan niets gebeuren..... ook fout!

Juist deze varkenshouder heeft ook een eigen biogasinstallatie. Ik maak mijn eigen stroom. En zit nu lekker warm bij de kachel van de warmte van diezelfde biogasinstallatie. En ook mijn varkens liggen op verwarmde platen en in een behaaglijke stal door de warmte van diezelfde installatie.

En wij maken voor een groot gedeelte van ons dorp elektriciteit.

Annechien,
Aan die electriciteit van jullie biogas betaal ik daar ook niet een beetje aan mee?