Het is wel aardig om de link te maken tussen dit idee en het prachtige interview (vind ik tenminste) dat ik vorige week had met marktonderzoeker Frits Spangenberg voor het AGD. Smaaklessen zijn, zoals hij het zou noemen, een (overigens verkracht en vooral op alleen maar ontvangend en niet actief vermaak gericht) receptje voor een oud probleem. Hop, ook hier past het wel en dus schreef de ministeriele tekstschrijver weer een leuke speech met oud strooigoed.
Maar het gaat niet werken als je mensen niet weet te raken en geen verbindingen weet te maken. En waarom zouden smaaklessen die alleen maar vermaak dat zijn doen?
Wie heeft ooit nagedacht over het resultaat van al die Weken van de Smaak die er inmiddels geweest zijn?

Ik vind het een boeiend voorstel van Mark. Het biedt vele haken voor een andere, betrokken en doorleefde houding ten aanzien van eten. Gek dat ze er niet aan gedacht hebben bij LNV. Nog gekker dat ze er bij Onderwijs of Volksgezondheid nooit aan gedacht hebben. Hou dat komt lees je een beetje bij Spangenberg. Het is de gesel van de risicomijdende hokjesgeest die veel zegt, maar niets wat echt ergens over gaat.
Griote problemen en grote oplossingen aan de orde stellen wordt beschouwd als luchtfietsen. En hier viel er zomaar eentje uit de lucht. Gratis, terwijl er legers consultants en ambtenaren zitten te ja-wat-eigenlijken-over-voeding-en-weet-ik-wat-allemaal.

Zijn er wellicht middelbare scholen die aan dit idee mee willen doen en de Haagse kaasstolp maar willen laten voor wat die is? U kunt het verschil maken!

En deep down denk ik dat Pierre Wind het er nog mee eens is ook! Pierre?

Zo’n schoolweek lijkt mij een prachtig idee. Een paar jaar geleden werkte ik mee aan een dergelijk project op een VMBO-school. De leerlingen die in projecten allerlei ‘eten’ onderzochten en analyseerden, inclusief de marketing communicatie eromheen was groot. In de kantine verkochten ze echter nog steeds vette happen. En op het schoolplein zat een rijtje meiden met een coole koker pringles en een frisdrank. We’ve got a long way to go.

Volgens een lerares die ik goed ken zal het een hele toer worden om iets dergelijks te laten opnemen in het huidige curriculum. Naar het schijnt doen met name de middelbare scholen hierover enorm lastig. ‘Ja, maar...’ is toch echt ‘s lands favoriete stopwoordencombinatie.

Moeten ze dat nu ook al op school leren?
Laat jongeren daar toch in groeien!.  Als kind eten ze wat ze moeten eten, daarna moet het zo weinig mogelijk tijd en/of geld kosten.  Wanneer ze nestjes willen gaan bouwen, wordt eten en koken belangrijk, als verleidingstechniek en om sociale netwerken te bouwen.  vervolgens gaat men zich zorgen maken over de voeding van de kinderen en ten slotte, als de kwaaltjes opduiken, gaat de m/v van middelbare leeftijd in zijn voeding op zoek naar de steen der wijsheid.

Dat is de orde der dingen.  Overal ter wereld.

Een “week van de smaak” moet gaan over genot, passie en sterke belevenissen.  een “week van de voeding” loopt vast op een preek met opgestoken vingertje

Nick, de eetweek - eigenlijk was dat de aftrap van een driemaandendurend project - waar ik aan meewerkte ging niet over ‘foei’ en ‘fout’ en ‘zo moet het’, maar om bewustwording, om smaak, om het productieproces, om de communicatie. Ze gingen zelf campagnes maken, producten bedenken, maaltijden bedenken. Heel goed in elkaar gezet allemaal, met presentatie van resultaat en bevindingen na afloop.
Alleen het effect op de praktijk van alle dag: pringels en fristi. Is dat ‘een kind eet wat het moet eten’?

Ja, want dat is wat de omgeving het kind voorhoudt. Ik heb een koter van zes zelden spontaan om zes slakken met lookboter horen vragen.

(Mijn moeder beweert dat ik de uitzondering was, ik wou er eten toen ik 5 was. Heel mijn kindertijd stond ‘slakkenjhuisjes’ dan ook mijn verjaardagsmenu)

Precies Nick, kinderen wordt iets voorgehouden door de ouders of de peergroup, zoals in het geval van Pringles. Kip met friet en appelmoes… met uitzonderingen zoals jij, of de dochter van een vriendin die liever een stevig stuk roquefort en meurende camembert at dan Goudse.

Ook dit vind ik een top idee, maar het moet veel eerder beginnen dan de middelbare school. Ik weet nog uit mijn ervaringen met het vak verzorging dat er ooit 1 kookles in zat, en die was alles behalve interessant of uitdagend voor de leerling.

Ik denk dat zoiets permanent vanaf peuter/kleuterschool en basisschool door moet, begin met verplichte schooltuintjes en de uitleg over wat groentes en fruit, vlees gevogelte en vis zijn. Ik ga der nog niet vanuit dat de situatie zo kwalijk is als in de UK, maar ideeen van Jamie’s actie met schooldinners en Project Sprout in Amerika zouden veel meer aandacht verdienen.

Je kan namelijk niet verwachten dat je mensen permenanent iets bij brengt met 1 week voor de voeding.

@Nick. Ik begrijp je kritiek, en wil toevoegen dat het inderdaad vooral leuk (!) moet zijn. Niet gortdroge kost, maar de mogelijkheid om iets wat je als kind bezig houdt op eetgebied te onderzoeken. En in de aanloop naar je eigen project wat thematisch onderwijs: smaaktestjes gebaseerd op Klosse (kleur, textuur, etc.), enzymale proefjes met degustatie van de resultaten, ‘wat is rotting en waarom vinden we het lekker’, de oorsprong en de voordelen van het omnivoor zijn, logo’s en hun waardes (:-)), er kan veel.
Je kunt je toch wel voorstellen dat die onderwerpen in projectvorm best leuk kunnen zijn voor een middelbare scholier? Papa en mama weten het niet Nick. In elk geval in Nederland niet.

ieekkkssss Week van de Voeding? Jakkes, Orwelliaans… Maar: Hardstikke mooi dat er hier over de o zo vrolijke Week van de Smaak hebben. Laten we in de goede foodlog stijl eens kijken op wat daar goed aan is en wat er beter kan. Deze Week heeft al heel wat knoppen en knopjes “om” gezet, zeker ook bij kinderen. Dus wat willen jullie weten van de Week van de Smaak om het ofwel nog beter te laten werken of elegant om zeep te helpen?
(en voor de niet ingewijden: Biologica organiseert met andere partijen de Week van de Smaak)

Ik sta zelf vier keer per jaar in een kookworkshop mét kinderen (alleen willen de ouders ook altijd mee komen, vervelend)
Buitenschools, uiteraard, op een familiedag van ABC (Arts Basics for Children: http://www.abc-web.be ) van de geniale Gerhard Jäger.  Hij brengt koken onder bij de kunsten, wat ik wel aardig vind.

Kinderen moet je laten “smosjteren” (kliederen) met voedsel, het is voor hen een AHA-ervaring dat voedsel niet kant-en-klaar op een bord komt en “moet” omdat het “gezond” is. Thuisgekomen willen ze onmiddelijk allemaal soep/eieren en wat nog allemaal koken.

De interesse voor smaak komt pas later:  de geur is het laatste van onze zintuigen om open te bloeien.

Peter, gelukkig: er zijn dus resultaten bekend. Kun je eens toelichten welke? Of moet je helemaal niet naar resultaten vragen?

Ik hoor net van Pierre Wind dat hij in het weekend zal reageren.

Is het nodig om kinderen kennis te laten maken met smaken en geuren. Ik denk van wel. Mijn zoontje heeft afgelopen jaar een spreekbeurt gegeven over zintuigen. Dat werd afgesloten met het proeven van citrusfruit (zoet - mandarijn en suikerwater, zuur - citroen en verdund azijn, bitter - grapefruit, zout - water met een beetje zout).

Het was bijzonder om te zien dat veel kinderen de smaken niet konden plaatsen en sterker nog nog nooit zuur of bitter geproefd hebben. Er bleken 2 groepen te zijn, een groep die alleen zoet lekker vond en een groep die ook andere smaken lekker vond.

In het kringgesprek kwam naar voren dat het verschil tussen de groepen voornamelijk aangeleerde eetgewoonten zijn. De zoete groep dronk en at vooral ‘gemakkelijk pakjesvoedsel’ de andere groep at ook wel verse groente, fruit en at ook wel eens ‘vreemde dingen’.

De steekproef is te klein de uitvoering niet wetenschappelijk verantwoord, maar als dit de trend is dan eten we over twintig jaar alleen maar zoet voedsel. Ik hoop op een verplicht vak ‘zintuigen - hoe proeft en ruikt de echt eten’.

Laten we het hebben over Nick’s invalshoek: leave it alone, het komt vanzelf.  Maar - zegt hij geloof ik - laat ze wel klooien.

Nick praat over de vorm waarin je het aanbied, hij heeft het immers over 4 sessies op school.

Klooien en ontdekken is ontzettend belangrijk. De kans krijgen om te klooien en te ontdekken is voorwaarde om te kunnen klooien en ontdekken.

De vraag is dan zou je het van overheidswege moeten organiseren? Tsja, ik denk het wel. Industrie en ook telers zullen datgene verkopen wat de beste prijs of waar hoge volumes van verkocht kunnen worden. Met suikerziekte, toenemende gewicht per generatie en andere onaangename zaken zullen we onze kinderen, in ieder geval mijn kinderen wil ik het, moeten laten ontdekken.

Ronnie: correctie: NIET op school

Nick, welke leeftijdsgroep laat jij vier keer per jaar ‘smosjteren’? Het klinkt als jonger dan een middelbare scholier. Ik heb niet de indruk dat we met elkaar in tegenspraak zijn. Hooguit heerst de gedachte dat ‘de week van de voeding’ droge kost is. Dat hoeft toch niet? Of is het zo dat ALLES wat door een school wordt opgenomen in het curriculum, per definitie niet leuk is?

Leeftijdsgroep: “vanaf acht jaar” (en dan nog flexibel). Dat staat op de website die ik aangaf.

Dat laatste is zeker in het middelbaar waar: wat op school wordt gepropageerd, is per definitie “niet koel”.

Dergelijke projecten zijn meer iets voor jeugdbewegingen (waarmee we hier in B natuurlijk goed bedeeld zijn).  Scouts, Chiro, KAJ, KLJ… Daar gaan kinderen (nu ja, adolescenten) vrijwillig naartoe.

Op weekends en op kamp koken kinderen vanaf 11 jaar bij de scouts in principe zelf.  het komt erop aan als begeleider zo weinig mogelijk te intervenieren en ze te laten doen. Als volwassene moet je dan wel stalen zenuwen en geen honger hebben, terwijl ze bezig zijn en een eigen “cuisine” uitvinden.
“Foute” voeding, aangebrande pannen en hongersnood hebben kinderen nog nooit kwaad gedaan voor de duur van eenweekend of kamp.  Maar wél grappig!

Dus inderdaad niet de leeftijd van een middelbare scholier, maar meer van een lagere school leerling (groep 3 of 4 in Nederland). En daar heb je een andere vorm van onderwijs nodig: smosjteren. Maar voor een HAVO of VWO 4 zestienjarige gaat dat niet op.

Als niets van het curriclulum ‘koel’ is op de middelbare school, moeten we dan ook stoppen met het geven van Nederlands? Ook dat kan - in theorie in elk geval - zelf geleerd worden door te doen. Vraag maar aan zeilmeisje Laura.
Ik vind het kortom, geen sterk argument om het niet te doen.

Smojsteren, wat een heerlijk woord. Ik val nu pas weer in de draad. Dat is wat we met de werkgroep Voedsel van de Experimenteel Archeologen doen. Liefst buiten, bij een open vuur bij de ijzertijdboerderijen in Lelystad. Bezoekers komen meedoen, vooral de kinderen. Dat is geweldig. Wat gebeurt er als je een ei in de hete as van het vuur legt. Wordt-ie lekker van! Hoe doe je dat, koekjes bakken van noten en graan en honing op een platte steen. Knoeien en smullen. Vermoedelijk ben ik de zandbak nooit geheel ontgroeid, maar om dit met kinderen te delen: een wonder!

Tijd voor wat eerste hands informatie.Zoals een aantal van jullie weten ben ik docent bij een horeca MBO opleiding. Ik kom er steeds meer achter dat eten het laatste is waar ze mee bezig zijn. Ondanks dat ze een horeca opleiding volgen. Hoe gek dat ook moge klinken. Vriendjes,de nieuwste i-pods,hyves, muziek, games etc. is wat ze op die leeftijd bezig houdt.

Als we met smaak bezig zijn dan vinden ze dat best wel leuk, maar de aansluiting is er nog niet in hun hersenen. Ze zijn gewoon nog niet zo ver. Het meeste vinden ze dan ook niet lekker. Waarom? gewoon omdat ze het nooit eerder hebben gezien en thuis niet eten. En wat de boer niet kent......Als ik ze vraag voor welk gerecht ik ze in de nacht wakker kan maken, dan krijg ik steevast pasta, pizza, broodje pindakaas te horen. Italiaans eten is duidelijk geïntegreerd in de huishoudens. Wellicht omdat het niet veel moeite kost om te maken en iedereen het wel lekker vindt in het gezin.

Ze doen de opleiding omdat ze dat leuk lijkt, met nadruk op leuk. Ze kennen het van de vakantie baantjes en hebben daar veel plezier aan beleefd. Velen zullen ook niet in de horeca eindigen, er wordt nogal onrustig heen en weer geschoven van opleidingen in die leeftijdsgroep.

De eerste proeves is altijd weer een feest. Ze zijn dan vanuit de keuken zo druk bezig met alle kookprocessen en materialen om drie warme elementen op het bord te krijgen dat ze gewoon de zaak vergeten te zouten om maar een voorbeeld te noemen.
O ja smaak....

Pas als ze in de laatste fase zitten van de opleiding gaat smaak een rol spelen. Immers door de stage ervaringen worden ze met hun neus op de feiten gedrukt. Dan nog zijn er maar een paar die met een bovengemiddelde interesse naar eten kijken en ook op avontuur gaan naar smaak. Dat is de realiteit.

Tijdens de opleiding plant je een zaadje waarvan je hoopt dat deze tot bloei komt.

Nog even over het curricilum. Deze wordt opgelegd door ministerie O&W;daar hebben we geen invloed op. Dat ontstaat door overleg met de sociale partners. Is een feit. We moeten in de komende jaren talen en rekenen voorrang geven.(binnen de kwalificatiedossiers is dit steeds belangrijker aan het worden) Sport is ook een verplichting-min of meer- en dan hebben we nog LL&B;(het vroegere maatschappijleer) en coaching. O ja we willen ze dan ook nog een vak leren waarvoor steeds minder tijd wordt ingeroosterd. Dus ik wil hiermee zeggen dat de scholen niet moeilijk doen, maar het Ministerie. Scholen voeren slechts uit!

Hebben jullie het 20.00uur journaal gezien?
Daarin laten ze kinderen van 4j. uit een dorp in Frankrijk zien, die bezig zijn wortelen te schrapen om wortelsoep van te maken.[op school]
Dit in het kader van dat kinderen te dik werden en door goed en volwaardig te eten er zonder problemen gewichtsverlies plaats vind.
Voor de liefhebbers nog het 22.00 uur.

Epode. Leuk initiatief en het lijkt te werken. 20.000 euro investering. Geen geld.

Ailko, dank voor de bijdrage. Eerste hands informatie maakt wijzer. Ik krijg de indruk dat je de handdoek gegooid hebt. Denk je echt dat pubers niet te motiveren zijn? Als je gelijk hebt gaan we een weinig verheffende tijd tegemoet. Bij voorbaat dacht ik ook wel dat een deel van de leerlingen niet mee zou gaan, maar dit is toch een stuk negatiever dan ik had gedacht. En dat terwijl jouw kinderen een keuze gemaakt hebben die juist zou moeten motiveren?! Treurig.

Mark, en allen.

Dat is geen drama.
Ze zijn gewoon nog te JONG, ze zijn er nog niet mee bezig. 

Toen ik zes-zeventien jaar was, leek koken me ook een corvee en eten iets dat zo snel mogelijk voorbij moest zijn om iets leuks te gaan doen (ik overdrijf wat, maar toe).

Er bestaan geen wijnproevers van zeventien, of het zijn gedrilde apen (ik heb overigens mijn grootste twijfels bij sommeliers van 23, wat hebben die al meegemaakt?).  Om smaken en geuren te vergelijken moet je eerst een referentiebibliotheek in je hersens opbouwen.  daar is een minimum aan bagage en ervaring voor nodig.  Tijd en oefening.

Dit is nu een verschil met een beroep dat geleerd moet worden zonder betreffende achtergrond en een levenswijze zoals het bij boeren en tuinders voorkomt.
De jeugd kiest voor een opleiding en constateert na enige tijd dat het eigenlijk niet zo leuk is als verwacht.
Dan begint het veel te makkelijke studiehoppen.
Opleidingen worden door slechts een klein percentage voltooid.
Is dit niet ook een verschijnsel van onvoldoende betrokkenheid bij een gekozen opleiding?
De kleine zelfstandige die de kneepjes van het vak overbracht op de volgende generatie is vervangen door een manager die je een deelgenoot maakt van een productieproces.
Gevolg: de zesjescultuur.
In de landbouw zie je ook wel dat er door specialisatie minder interresse is bij de volgende generatie.
Bij gemengde bedrijven van vroeger was er meer variatie en daardoor steeds wat nieuws te ontdekken.
Mijn kinderen hadden de biggen ook wel gezien totdat het Piëtrain ras zijn intrede deed, bonte biggen in allerlei variaties daar raak je niet op uitgekeken. Bij de huidige fabrieksmatige aanpak is het sleur geworden en derhalve voor vele potentiële opvolgers geen echte ontdekkingstocht
Bedenk daarbij een aantal slechte jaren en overstelpende regelgeving en de interresse om te gaan boeren is verdwenen.

Paul, ik lees in je relaas niet echt het gedachtegoed van een puber. Meer dat van een vakman met een paar frustraties? Het gildentijdperk is afgesloten, maar houdt dat in dat we in een zesjescultuur zijn beland? Het is maar wat je er zelf van wilt maken.
Op de keper beschouwd gaan we dus een leuke tijd tegemoet in de landbouw en veeteelt: het lijkt er op dat gemengde bedrijven de ‘way to go’ zijn en dat meerdere gewassen naast elkaar een betere oogst en minder vermoeiing van het land oplevert. Onderzoeken in Zuid Amerika wijzen die kant op, zo zag ik in een documentaire. En het klinkt in mijn oren te logisch om niet waar te zijn. Alleen bestaan er geen landbouwmachines die hierop uitgerust zijn. We noemen dat: een uitdaging. Tijd om onze kinderen hierin te betrekken.....

@Mark, het laatste wat je mij zou kunnen kwalijk nemen is dat ik de handdoek in de ring heb gegooid. Ik kom gewoon, na vele malen mijn kop te hebben gestoten bij de jeugd, tot deze conclusie. Zo simpel ligt dat. Net zoals Nick zegt, niets triests aan, is de tijd der dingen. Als je blijft drammen dan brand je ook af als docent, ik heb dat te veel gezien bij collega’s. Want de jeugd trekt gewoon zijn eigen plan, moet ook gewoon exact diezelfde route afleggen die wij hebben afgelegd om er achter te komen hoe de zaken werken.

Ik ben het helemaal eens dat smaaklessen niet gaat werken. Mensen moeten geinspireerd worden, ze moeten eerst opnieuw eten gaan beleven, waarna je ze een stuk kennis bij kan brengen en ze zelf kunnen gaan experimenteren. Ook wij zijn aan het denken hoe we jongeren kunnen inspireren. Dat kan op vele manieren, maar je moet ze wel echt betrekken bij eten en ze opnieuw leren koken. De vraag is waarom koken en eten niet meer in het curriculum van de scholen staat. Zonder een goede eetopvoeding zal je ook niet gaan vragen naar lekkere dingen, want dan is alles wat niet op een hamburger lijkt eng. Het praktijkcentrum gaat deze zomer er mee aan de slag. Wil je meehelpen, wees welkom

Lars, Nick zegt hierboven waarschijnlijk precies waar het in protestants Nederland nog aan schort. Het gaat niet om het opvoeden van kinderen. Het gaat om het opvoeden van ouders bij het op-voeden van hun kinderen. Smaaklessen voor kinderen moeten smaaklessen voor ouders zijn.

@ Dick, Smaaklessen voor ouders, interessante gedachte (wel erg paternalistisch hoor!). In principe ben ik er een voorstander van dat kinderden wekelijks kook en smaaklessen zouden moeten krijgen op de lagere school. Wel vraag ik me af, of het veel zoden aan de dijk zet (zie ook reactie Lars). Marc heeft wat mij betreft dan ook gelijk, we moeten op zoek naar het ‘haakje’.

Als ik me niet vergis zijn de huidige smaaklessen overigens ontwikkelt door Wageningen Universiteit (WUR). Dat heb ik een vreemde actie gevonden. Smaaklessen ontwikkelen en geven, dat zou geen taak moeten zijn van respectabele universiteiten (en wij willen niet weten hoeveel geld er is omgegaan in de ontwikkeling). Verder begrijp ik niet zo goed waarom LNV met dit soort initiatieven bezig is, hoort het ontwikkelen van les pakketten niet thuis bij het ministerie van onderwijs?

Al met al wordt ik toch niet vrolijk van dit soort knuffelballonetjes voor knuffelprojectjes van het ministerie van LNV. Waarom komen ze nu niet eens met een goede visie rondom ons eet-systeem? Wat gaan we doen met onze boeren? Dat lijken me veel belangrijkere onderwerpen. Nee, om vele redenen wordt ik niet blij van een zin zoals “Gisteren werd de Horecava geopend met een ministeriële blije ballon: smaaklessen op Middelbare Scholen worden gegeven”.

Beste minister, beste ministerie, zullen we nu met belangrijkere projecten aan de slag gaan?
- de toekomst van onze boeren, tuinders en veehouders (de FoodBubble).
- verduurzaming van voedsel (en nologologo):
- transitie van het R&D;systeem in Wageningen (meer maatschappelijk waarde voor minder kosten)
- de machtsverhoudiningen in de voedselketen en het effect op burgers en ondernemers.

Lars: WILLEN mensen eten beleven?  Ze moeten verder niks.
Maar alle communicatie uit de voedingssector (zelfs die van een succesvol merk oven) is erop gericht te stellen dat koken in de zin van eten klaarmaken passé en onhip is.  Hieraan kan binnen buitenschoolse activiteiten wel wat worden gedaan,al spelend, experimenterend en uitdagend (maar hou het AUB uit het curriculum).

Je schrijft: “De vraag is waarom koken en eten niet meer in het curriculum van de scholen staat”.  Die “niet meer”! Als er fenministen meelezen zouden ze nu moeten woest worden. “Huishoudkunde” was vroeger een vak voor meisjes die de rest van hun leven aan de haard zouden staan.  Scheikunde en fysica waren niets voor hen. Jongens kregen NOOIt kookles, vroeger.

De school moet zich bezig houden met de grote vakken (lezen, schrijven, Cultuurontdekking, Wetenschap) daar komt ze al vaak te kort. Sporten, auto rijden en koken, net als godsdienst, horen niet thuis in het onderwijs, dat zijn privé-aangelegenheden.

Nick schreef “De school moet zich bezig houden met de grote vakken (lezen, schrijven, Cultuurontdekking, Wetenschap) daar komt ze al vaak te kort. Sporten, auto rijden en koken, net als godsdienst, horen niet thuis in het onderwijs, dat zijn privé-aangelegenheden.”

Hulde, Nick slaat de spijker helemaal op zijn kop wat mij betreft! Hier ben ik het helemaal mee eens. Graag super goed onderwijs rondom de grote vakken (en dat vraagt gewoon tijd en inspanning).

Heb zelf al een aantal jaren actief deelgenomen aan de Week van de Smaak. Het gaat eigenlijk helemaal niet om smaak, maar smaak is wel een middel om mensen actiever te betrekken bij hun eten, niet alleen voor waar het vandaan komt, maar ook waarom het goed voor ze is of juist niet. Smaak is het spul wat in eten zit waardoor je tong gaat dansen, waar je vrolijk van kunt worden en waardoor je je eten meer gaat waarderen.

Wat mij het meeste aanspreekt van de Week van de Smaak, Smaaklessen en andere groepsactiviteiten rondom eten, is de sociale functie van eten en het er over hebben. Als ondernemer kom je bij die activiteiten in aanraking met zeer diverse mensen, zoals kinderen, hun ouders, leerkrachten en ouderen. Door het contact vang je bewust en onbewust signalen op waar je je voordeel mee kunt doen of die je op zijn minst aan het denken zetten.

Afgelopen jaar heb ik bijvoorbeeld meegedaan aan de lekker chaotische Voedsel Doe Manifestatie van Pierre Wind in het ADO stadion. Resultaat daarvan is nu dat ik op een school in Den Haag een soort aardbeiencollege met proeverij en al ga houden. Die school weet straks dat de ene aardbei de andere niet is, eerder ga ik er niet weg.

Een ander evenement was in ons eigen dorp, waarbij we met behulp van producten uit ons eigen Land van Oirschot de jeugd en de oudjes in de gemeente met elkaar verbroederd hebben. Erg leuk daarbij was ook het optreden van Pierre, waarbij hij liet zien dat bezig zijn met eten ook heel leuk kan zijn. De appels met dropsaté en cappuccino van aardbeien gingen er goed in.
Dit project heeft er weer toe geleid dat we nu niet alleen met de plaatselijke zorginstellingen vaker activiteiten rondom eten organiseren, maar dat we er ook andere zorginstellingen door geïnspireerd hebben. En van het een komt weer het ander.

De school moet zich bezig houden met de grote vakken (lezen, schrijven, Cultuurontdekking, Wetenschap) daar komt ze al vaak te kort. Sporten, auto rijden en koken, net als godsdienst, horen niet thuis in het onderwijs, dat zijn privé-aangelegenheden.

Volgens mij is dit wat kort door de bocht. De grote vakken moeten de hoofdmoot vormen inderdaad. Kinderen moeten ook de gelegenheid krijgen zich te ontplooien. Aan het einde van het basisonderwijs moeten ze klaar zijn voor het vervolgonderwijs. Daar zijn meer uitdaging dan slechts de grote vakken.

Gelukkig heeft onze school een breder curriculum, als ik merk wat kinderen leren van knutselen op vrijdagmiddag. Samenwerken, iets bedenken en ook nog maken en ga zo maar verder. Ook belangrijk.

@Jan: fantastisch om te lezen. Zo’n sessie met Pierre Wind zou ook voor foodlog lezers en schrijvers een wereld kunnen openen. Ik heb een jaar of 2 geleden van zijn enorme enthousiasme mogen genieten.

1. “Smaaklessen voor ouders, interessante gedachte (wel erg paternalistisch hoor!)”, zegt Wouter de Heij.
2. “Maar alle communicatie uit de voedingssector (zelfs die van een succesvol merk oven) is erop gericht te stellen dat koken in de zin van eten klaarmaken passé en onhip is”, zegt Nick.

Nick slaat de spijker op z’n kop en Wouter mist vlgs mij waar het om gaat: we hebben de overdracht van onze manier van eten (’cultuur’, noemen we dat met een wetenschappelijk woord) ge-outsourced aan belanghebbende reclamemakers en andere op stukloon staande verkopers. Die nieuwe manier van eetcultuur-overdacht die geen mensencultuur maar een commerciële wenselijkheid overdraagt is de normale modus geworden. De suggestie dat smaaklessen effectiever zijn via ouders heeft dus niets met paternalisme te maken, zoals Wouter denkt, maar met het feit dat ouders van kinderen inmiddels al de 2e en 3e generatie niet cultureel maar commercieel opgevoede mensen zijn die geen ‘verse habitus’ en weinig eigen keuken- en kooktechniek en handigheidjes hebben kunnen ontwikkelen.

Kennelijk vindt een overheid die geld besteed aan smaaklessen dat niet goed. Dan moet die overheid zich ook afvragen hoe je die correctie het beste kunt laten plaatsvinden. Jonge ouders zijn daar perfect voor: die maken zich zorgen om hun koters en zullen een bestede euro beter laten renderen dan een dagje hier en daar bij een kind dat iedere vorm van fun leuk vindt.
Ik zou zeggen: het is een kwestie van slimme amplificatie door te snappen hoe mensen en hun cultuuroverdacht nou eenmaal werken. Het Franse Epode en het Brusselse project waar Nick aan refereert (waar ouders bij willen zijn) zijn vanuit dat perspectief dan ook slimmer te noemen dan ons Hollands-protestantse ‘gij zult weer echt leren eten door onze smaaklessen en er nog fun bij hebben ook’.

Overigens: smaaklessen zoals ze ooit uit Frankrijk naar Nederland zijn komen waaien, komen uit de koker van een stel culi’s die vonden dat kinderen de smaak van een echte kip, een echte zalm, een rijpe goeie aardbei en rauwmelkse camembert moesten kennen. Boze tongen beweren dat dat gebeurde door een column van Johannes van Dam die bij toeval door een ambtenaar werd opgemerkt. Hij was geen socioloog en geen culi en ging er dus op zijn eigen manier mee aan de haal. Dingen kunnen soms raar lopen, want wat Van Dam bedoelde of wat een socioloog zou doen is het nooit geworden. Hoe dan ook, wij hebben er een moralistisch ding tegen de commerciële cultuurcreatie van gemaakt en houden dat - zoals moderne Nederlanders dat plegen te doen - angstvallig verborgen onder een laag ‘fun’.

Pierre Wind zal me ongetwijfeld terecht wijzen. Toch?

Dick: schreef: “Die nieuwe manier van eetcultuur-overdacht die geen mensencultuur maar een commerciële wenselijkheid overdraagt is de normale modus geworden”

Het succes van de boeken “SOS Piet” (van tV-kok Piet Huyzentruyt/VTM, nu al aan de derde kaskraker toe: Vol.III).  De auteur zegt daarover: “ik doe wat vroeger grootmmoeders deden/ de mensen leren dat niet meer van hun ouders, dus moet ik dat doen”.

Precies, dat is waar het om gaat. We geven onze eetcultuur niet meer door. Erwtensoep wordt in de volgende generatie alleen door Unox gemaakt omdat ze niet weten hoe dat er spliterwten in moeten (als het zo doorgaat).

Nick, waarom is in je ogen geen goed plan om dit in het curriculum op te nemen?

Ik denk dat Nick dat hierboven al duidelijk gezegd heeft: daar zijn scholen niet voor. Mensen geven de verschillende onderdelen van hun cultuur via verschillende kanalen door.
Scholen zijn er om de basis van taal, reken- en wiskunde, natuurwetenschappen door te geven. Concertgebouwen, musea, theaters, Lowlands, open lucht voorstellingen, restaurants, TV, radio, Internet en thuis zijn er om heel andere dingen door te geven, w.o. eten.

Als we dus smaaklessen willen moeten we duidelijk definiëren waarom we dat willen (welk doel we willen bereiken?) en waarom dat het beste kan zoals we het doen (welke middel is het geschiktst?). We leven in een tijd waarin de communicatie in het openbare luchtruim heviger is dan ooit te voren (zelfs deze site doet eraan mee). Er verschijnen per maand meer eetboeken dan ooit. Er wordt op radio, TV, in kranten en bladen meer over eten gepraat dan ooit (nee, dat is geen resultaat van Smaaklessen). Toch is dat kennelijk onvoldoende want we hebben ook nog smaaklessen geïntroduceerd naast de in de geschiedenis van het Nederlands onderwijs altijd al door leerlingen gemolesteerde lessen muziek en godsdienst die ook in andere kanalen thuishoren.
Communiceren over een onderwerp doe je daar waar het aan de orde is: in de keuken, op de plek waar het gemaakt wordt of op de plek waar je het koopt of eet. Daar is het relevant. Hoe je smaaklessen - ik ben VOOR het principe - relevant is een heel pertinente vraag die wijze belastingbetalers zich mogen stellen. Er zijn immers al genoeg leuke ideeën waar geld aan wordt weggegooid. Via een koppeling met ouders lijkt een logische weg.

Ook is het relevant te maken in een chemie of biologisch les. Hervé This is prima in zulke lessen in te bouwen (hyperboeiend, kinderen gaan thuis zijn experimenten doen, pas maar op). Frits Muskiet, Martijn Katan, Jaap Seidell en zelfs querulant Melchior Meijer kunnen daar hun plaats hebben. Zulke lessen hebben immers toepassingsgebieden nodig en mensen van alle leeftijden moeten leren dat ze zelf een oordeel moeten vellen als de wetenschap het met zichzelf oneens is of lijkt.

In lessen chemie en natuurkunde kun je - ik geef het meteen toe - ook stoppen wat er eigenlijk allemaal aan onhandigs in PC-tje of je mobieltje zit en kun je jonge mensen een gevoel geven voor iets wat nooit iemand ze geleerd heeft of zal leren: hoe je een beetje zuinig en verstandig met dure grondstoffen omgaat. Toch is dat uiterst relevant in een maatschappij die moet verduurzamen.

Je mag het formele onderwijs niet laten opdraaien voor de luiheid van de burger . De meesters en juffen hebben zo al genoeg aan hun rekker.
Wat voor sukkels zijn het die, ipv zelf een cultuur door te geven, steeds weer de last leggen bij de scholen (en dan nog liefst de lagere of de middelbare).

De luiheid van de burger! Uitstekend gezegd. Ik noemde in mijn eerste reactie hier Frits Spangenberg. Hij is door zijn boek ‘De grenzeloze generatie’ nogal aangevallen door columnisten die hem verweten een jaren ‘50 moralisme terug te willen. Ik sprak hem er 2 weken geleden uitgebreid over. Het boek gaat over Nederland en geeft geen oordeel. Het constateert o.m. wat de gevolgen zijn van het outsourcen van verantwoordelijkheid. ‘De regering’ (die niemand meer echt serieus neemt) moet het oplossen. Een ‘commissie van wijzen’ moet een oordeel vellen waar we zelf te lui voor zijn. En komt die met een oordeel dan moet er weer nieuwe komen, omdat die een oordeel heeft dat ons niet bevalt. Maar zelf hebben we geen oordeel behlave dan dat wij er niks mee te maken hebben en dat het onpersoonlijke ‘MEN’ het moet oplossen.
‘WE’ doen iets aan gezondheid in Nederland. ‘WE’ hebben smaaklessen. ‘WE’ hebben ook Ik Kies Bewust. ‘WE’ hebben het geregeld. En ‘we’ nemen nog een slok en verzinnen nog iets om wat minder belasting te betalen.

@Dick: Wat een apart beeld van school is dit? Cultuur is altijd onderdeel van school geweest heb je vroeger geen muziek, toneel of handenarbeid op school gehad? http://www.cultuurplein.nl/ of http://cultuurnetwerk.nl/cultuureducatie/cultuur_en_school.html

@Nick: inderdaad je mag de school niet voor de luiheid van de burger op laten draaien. We zitten volgens mij kwa standpunt niet ver uit elkaar, enkel het niet op scholen willen hebben verschilt..

Kijk naar de reactie van Jan Robben en de sessies van Pierre Wind die helpen echt om wat in beweging te krijgen. De focus moet breder zijn dan scholen, maar scholen moet je ook niet uitsluiten.

Kinderen zijn 5 a 6 uur per dag op school. De schoolgang maakt ook deel uit van de smaak-, cultuurvorming en beleving van kinderen.

Ja, Ronnie, en dat waren altijd de lessen die uitvielen omdat de leraar overspannen was geraakt. Heb je een idee hoe dat komt?

Enne ... Pierre wordt natuurlijk niet overspannen, maar dat is dan ook een performer eerste klas. Zo’n meester of leraar wenst ieder kind zich: iedere dag naar de Stadsschouwburg.

Verdomme, waar blijft Pierre nou, want hij zou dit weekend reageren? Nou vooruit, er zit inmiddels een flinke draai in de discussie die deze draad eindelijk op stoom brengt.

@Dick: je leest mijn reactie als smaaklessen ‘uitsluitend op school’ in plaats van de door mij bedoelde ‘ook op school’. Op de basis scholen is er meestal één leraar op een klas die ook muziek geeft. Op het vervolg onderwijs zijn het meestal nederlands en wiskunde leraren die het niet trekken is mijn ervaring.

Er zijn voldoende kleine initiatieven die er echt toe doen. Niet gefinancierd door de overheid buiten curriculum. Die initiatieven komen naar school (in ieder geval naar die van mijn kinderen) hartstikke mooi.

Wat in deze discussie ontbreekt is hoe het wel moet, ik hoor alleen maar hoe het niet moet. Het lijkt wel een protestmars, kom op nu even je goede ideeën ventileren hoe we dit initiatief buiten de overheid en buiten curriculum gaan aanpakken.

Protesteren en ‘nee’ zeggen is meestal eenvoudig terwijl oplossingen vinden en zoeken ontzettend moeilijk is!

Ik lees hier te weinig over het feit dat voedsel kant en klaar aangeboden wordt en het de haastige moderne mens overbodig maakt om een paar uur in de keuken te gaan staan.
Nu zal ik niet gaan stellen dat de klok 50 jaar terug moet maar de kern van het hele verhaal ligt daar wel.

Ronnie, foodlog heeft inmiddels een reputatie: eerste kritisch afbreken om dan even kritisch weer op te bouwen. Anders blijft het rommelen, zoals al genoeg gebeurt en heet de site geen toegevoegde waarde. Je zag er hierboven Peter Jens - een van de financiers, via de overheid weer natuurlijk - al iets over zeggen.

Als je goed leest, zie je die elementen al een beetje doorpiepen, maar het moet eerst even ‘door de bodem’. Van-de-heup-oplossingen zijn vaak schijnoplossingen die de taboes die de boel verpesten onaangeroerd laten.
Nederland heeft er nogal eentje: grenzeloze on-eigen verantwoordelijkheid. Politici zijn zo gek om die niet aan de orde te stellen. Misschien zijn ze er wel mede onderdeel van.

Dick, tijd om de omslag te maken zou ik zeggen :).

Paul, inderdaad er is geen noodzaak om te koken dus smaakbeleving zal verdwijnen als er niets gebeurt.

Ik wacht nu op Pierre Wind.

Die Pierre laat je mooi zitten! :-)

Zullen we allemaal hard gaan roepen?

..enne, ik zal Biologica’s projectleider Jasper Vink morgen vragen om een mooi overzicht te produceren van wat de Week van de Smaak heeft bewerkstelligd. Sturen aan de redactie of in een post zetten?

Ik ben juist van mening dat een school meer basis en maatschappelijke vorming moet geven. Zoals dus basisgedeeltes van de huishoudschool. Hoe hou je een huishoudboekje bij, hoe vul je een belastingformulier in, en hoe soliciteer ik. Dat zijn Fundamentale en essentieele zaken die op school niet worden onderwezen, en waar de gem. Nederlander ook niet veel kaas van heeft gegeten. Basislessen overleven in de samenleving, en niet alleen maar leren en schrijven en rekenen leren, de leuke intelligente mensen der uit plukken en de rest een beetje aan zijn lot overlaten.

Peter, volgens mij is de Week van de Smaak precies hetgeen Jan Robben gisteren om 14.32 heeft beschreven, alleen dan 300-400 keer en door het hele land, en steeds net weer iets anders.

Rene: Ik was bij beide events die Jan Robben beschreef, en het klopt wat je zegt, 300-400 keer en door het hele land (en in totaal bijna 4000 events). Maar het is veel meer, het begon met een eigenwijze club mensen (en ja, je had m kunnen verwachten, daar hoor jij ook innig bij) die aanvoelden dat er iets ontbrak in Nederland. Nu is het concept sterk genoeg om er nog meer zaken (ook die hier op foodlog besproken worden) aan te koppelen en mensen laten meebeleven. Da’s trouwens veel leuker dan food te watchen …

Peter, uitstekend idee. Laat hij het vooral in een reactie van deze draad zetten. Mocht er zo ongelofelijk veel te vertellen zijn dat het niet past, dan geeft het systeem dat vanzelf aan. In dat geval kent Biologica het mailadres van de redactie.

Is Pierre op vakantie? Mijn weekend is al voorbij :)

Het is een leuke discussie zo langzamerhand.
Zo algemeen bekeken staan er meer dan één waarheid in. Er is iets te zeggen om smaak en voeding niet te verplichten op de scholen (middelbaar en lager). Zeker niet in een ‘uncoole’ vorm. Maar om het compleet te laten gaan omdat met leeftijd smaak komt is dubieus. De ervaring heeft immers toch wel geleerd dat de verschraling niet van de lucht is. En de Zeeverkenners en Woudlopers gaan dat hiaat niet vullen.
Ook de stelling dat er minder en minder gekookt wordt en steeds meer kant-en-klaar gegeten wordt is waar. Maar is dan de conclusie dat we accepteren dat koken hobby is? Zoals biljarten en pijltjes gooien? Niet in mijn ogen, temeer omdat er veel interesse voor koken, eten en smaak is (inderdaad meestal op middelbare school-plus leeftijd).
Hoewel ook ik Pierre Wind (en anderen) goed bezig vindt met zijn ambassadeurswerk, is ook dit niet afdoende. Het gaat te langzaam en bereikt niet genoeg mensen. Koken en eten is leuk. Niet omdat het moet. Niet omdat het gezond is. Niet omdat obesitas ons allen geld kost. Niet omdat we allemaal BD moeten worden. Maar gewoon omdat het een leuk, gezellig en belangwekkend onderdeel is van ons dagelijks leven. Omdat we dat weer centraal willen maken, maar de kennis niet hebben. Dus moeten we een modus vinden (gedeeltelijk is die er al) om eten in al zijn aspecten leuk te maken. Voor 8 jarigen, 14 jarigen, 18 jarigen en volwassenen. Ieder op zijn niveau. TV shows, ‘Weken van de smaak’, kookafvalraces, Pierre Wind presentaties, samen barbeque stoken met de padvinders en gewoon, met mama of papa thuis. In het weekend. Als jij samen met je broertje het toetje maakt op zaterdag…

Anything goes.

@Peter. De Week van de Smaak heeft - zo concludeer ik vanuit de berichtgeving op je site - een duidelijk bio-karakter. Een bijsmaak dus. :-) Niet dat ik anti-bio ben, maar het voelt een beetje als Kerst vieren met Katholieken. Anders dan ik wil. Maar misschien lees ik gekleurd? Best mogelijk.
Biologica’s Week van de Smaak is in mijn ogen een prachtig initiatief. Als bio ‘out of the equation’ gehaald wordt en er diversiteit is in aanbod (naar leeftijd en kennis) doet het veel.

Ik refereerde oorspronkelijk een beetje aan een project dat ik zelf heb mogen doen als 14 jarige: “energie”. Een kwartaal lang extra aandacht voor energie-gerelateerde onderwerpen en uiteindelijk een eigen project uitkiezen, uitzoeken en presenteren. In velerlei opzicht ben ik niet Jan Modaal, maar ik kan niet anders zeggen dan dat ik genoten heb. Ik weet het 28 jaar later nóg!

Koken en eten heeft afgelopen jaar meer in ‘the picture’ gestaan dan ooit. Allerhande hippe programma’s waarin wordt gekeken wie het beste kan koken. Op z’n minst opvallend dat we dan met zijn allen zo slecht eten.. nouja met zijn allen.. wij niet want veel bezoekers van foodlog hebben het belang van eten redelijk hoog op hun lijstje, schat ik. Eten is leuk, zei Mark Soetman al eerder. Zou het er dan aan liggen dat men geen tijd heeft om leuk te koken? Of dat het ze gewoon te gemakkelijk gemaakt wordt door producenten van allerlei gemaksvoeding, zodat ze er niet meer over hoeven na te denken?

Ik denk dat smaaklessen zoals Mark beschrijft waarbij verschillende vakken samen komen hardstikke leuk is. Ik wou dat ik dat had toen ik op school zat.. Maar ik denk niet dat we hierdoor allemaal koken leuker gaan vinden. Desalnietemin vind ook ik het zeer verontrustend dat er mensen zijn die geen maaltijd meer zelf kunnen bereiden.

Maar is het ook niet verontrustend dat veel mensen meer de eigen kleren kan repareren (naaien), en daarom maar nieuw shirtje kopen van 5 euro als een naadje is losgelaten?

Alles moet steeds makkelijker en sneller, zodat we tijd overhouden voor… wat eigenlijk? werk? hobby’s? tv kijken? Alles moet goedkoper en vervangbaarder, zodat we geld over houden voor.. precies

Allerhande hippe programma’s waarin wordt gekeken wie het beste kan koken

Ja, en allemaal uitgezonden door de commerciëlen. Wat dus betekent dat je drie minuten koken te zien krijgt en zeventien minuten aandacht voor de pakjes, zakjes en bakjes van de sponsors. Als we het dáárvan moeten hebben…

Een flink aantal van deze programma’s hebben een iets te commerciële inval, maar er zijn zeker aardige programma’s bij, waarbij juist het koken voor op staat. En dat de kok dan toevallig een pakje becel bakboter in zn handen heeft daar kan je wel doorheen kijken toch?