Joost, bedankt voor je uitdagende overdenkingen. Ik ben bang dat je grotendeels gelijk hebt, zeker wat betreft het veelkoppige monster dat WUR heet. Als socioloog voel ik me natuurlijk ditrect aangesproken op je ´verwijt´ dat er geen oplossingen aangedragen zouden worden anders dan overheidsregulering. Ik vraag me echter af wat jouw eigen oplossing is. Toch niet het Interdisciplinair Werken? Joost, ik schat je echt hoger in.

Joost schrijft “De WUR blijkt inderdaad het spreekwoordelijke veelkoppige monster te zijn, met dito meningen. Het lukt blijkbaar niet om tot een gemeenschappelijke probleemperceptie te komen .... “.

LNV heeft boter op haar hoofd. Hoe kan je nu denken dat dat een universiteit met een algemene probleemperceptie komt van zo’n complex bijna politiek systeem? Het al 25 jaar praten in rondjes is uitgevonden bij LNV (oeps dit is een beetje ongenuanceerde uitspraak, verkeer en vrom kunnen er ook wat van). Met kennisprojectjes en discussie-avonden kom je er niet. De taak van een universiteit is het doen van onafhankelijk fundamenteel onderzoek. Het politieke debat hoort thuis in Den Haag. Scheiding der matchen. Ontkoppel dus beleidsadvies van het doen van onderzoeksprojecten. Nu loopt het teveel door elkaar. Ga eens buurten bij EZ zou ik zeggen, om te vragen hoe EZ dat doet.

WU(R) is gewoon een onderdeel van LNV gezien de grote hoeveelheid basisfinanciering die WUR krijgt. Joost beschrijft dus eigenlijk de situatie van zijn eigen miniserie. LNV is teveel verdeeld, teveel gericht op WU (ik noem de relatie LNV/WU bijna incestueus; lees het stuk van Joost nog maar eens na), geen formeel beleid, geen visie, en heeft een erg interne focus; zo zou ik het ministerie LNV willen bestempelen. Het ministerie van LNV zet nu in op duurzame voedsel. Prima thema, maar ik verwacht er helemaal niets van. Vergelijkbaar met de knuffelprojectjes van Marijke Vos in Amsterdam. Sympathiek maar niet echt met resultaat impact. Er zit gewoon teweing inhoudelijke kennis bij LNV, er zijn geen systeemdenkers en het schip is stuurloos (lees er is totaal leiderschap aanwezig).

Mijn advies aan het ministerie van LNV : (1) maak WU(R) helemaal onafhankelijk zoals alle andere universiteiten dat ook zijn en plaats de WU onder het ministerie van Onderwijs**. (2) Besteed vanaf nu onderzoeken openbaar aan (aan private partijen, aan andere kennisinstellingen, ...) ***, (3) hef jezelf op : de economische kan vh landbouwbeleid kan onder EZ gaan vallen. Landindeling en duurzaamheid bij VROM. Voedselveiligheid (VWA) kunnen we vast ook wel ergens anders plaatsen (bij Klink?).

Joost heeft overigens helemaal gelijk als hij zegt dat we nieuwe combinaties moeten gaan maken (dat is immers de essentie van innoveren). Hiervoor hebben we inderdaad nuchtere denkers en bruggenbouwers (en mensen met systeem kennis) nodig. Ook mee eens. Joost slaat alleen de plank mis als hij zegt dat we ‘de wetenschap nodig hebben’. Neen, niet nog meer analyseren en onderzoeken. De kennis zit heden ten dagen in de maatschappij, universiteiten hebben al lang geen kennismonopoly meer. En om echt een duurzame maatschappij en economie te gaan bouwen is er maar een remedie : duurzaam ondernemerschap promoten. De werkgevers en de werknemers uit de private sector zullen het moeten gaan doen. Niet de overheid en al helemaal niet de arena “wetenschap”. Ik noem dit op weg naar Nederland Innovatieland 3.0. link

@ Joost, ik weet dat je een privé blog schrijft. Ik respecteer het feit dat je meedoet in het publieke debat en zelfstandig nadenkt. Wat mij betreft ben je HET voorbeeld van een ambtenaar 2.0. Maar ik kan het niet laten om de discussie te gaan verbreden naar het gehele ministerie en naar de relatie WUR-LNV. Ik ben heel erg blij dat je met een dergelijke bijdrage de discussie opent.

** en voor iedereen die ook mijn mening wilt weten over TNO-EZ, zie alhier mijn opinie : link1, link2

*** ik weet best dat er een raamcontract is met WUR, ook weet ik dat formeel onderzoek ergens anders mag worden neergelegd. In de praktijk gebeurd dat niet zoveel, omdat het voor de ambtenaren lekker makkelijk is om naar de WUR te gaan (geen drie offertes nodig, geen prijsonderhandeling, geen vervelende inkoopcontracten, ....).

Ik ken Nederland niet genoeg om hierover verder veel te kunnen vertellen. Maar dit weet ik wel: iedereen preekt steeds weer voor zijn eigen parochie. De ene kerk heeft daarbij meer aanhang dan de andere. Geldt zo voor de gemiddelde onderzoeker als voor de gemiddelde NGO of politieker of ondernemer. Iedereen grabbelt naar eigen welvinden in de collectemand. En dan is het op.

Eigenlijk valt het in één zin samen te vatten: 25 jaar geleden leed Ethiopië honger en vandaag is het weer van dat.

En het is slechts een kwestie van tijd, dan is de honger ook terug bij ons in het land. Nederland en België stonden in de CIA Factbook van 2008 al in de top 10 van landen met hoogste buitenlandse schulden. De toon die China tav de USA aanslaat omtrent de dollar willen we wel horen, wat ze over ons vertellen wil de pers hier dan weer niet geweten hebben. De gevolgen laten zich niet eens raden.

Wat ik hierboven intikte is dus een volstrekt onwetenschappelijke bewering en bovendien ook nog politiek incorrect. Het bedrijfsleven komt er geen moer meer verder en de gemiddelde burger voelt zich niet aangesproken.

Het wordt heel hoog tijd dat we gaan zeggen waarop het echt staat, zonder achterhoedegevechten.

@ Steven, eens met je bijdrage. Natuurlijk predikt iedereen voor eigen parochie. Dus (1) diversiteit creëren, andere netwerk opzoeken en (2) bewust op zoek gaan naar tegengeluiden zeg ik altijd. Het individueel grabbelen in de collectemand is voorbij de uiterste houdbaarheidsdatum. Nu meer dan ooit zijn we - ik praat nu ff namens een collectief - op zoek naar maatschappelijke verandering (ik in ieder geval wel). Zeggen waar het op staat hoort daar inderdaad bij.

Maar daarnaast is echt authentiek leiderschap EN lef hebben op bestaande instituties af te breken zodat we nieuwe systemen kunnen opbouwen, ook meer dan ooit relevant. Banken maken er een zooitje van, boeren verdienen niets, teveel praten over innovatie en niet doen, teveel gegrabbel in de collectieve ton, hakken in het zand zetten, ....  . Zo blijven doorleven kan niet.

We staan aan de vooravond van noodzakelijke maatschappelijke verandering. Goedschiks of kwaadschiks, we zullen (moeten) gaan veranderen. (ook het Romeinse rijk is ooit gevallen, IBM was vroeger de grootste, de macht van USA is aan het afnemen). Dominante partijen zijn er ook niet voor eeuwig. http://www.foodlog.nl/cafe/bericht/grote_en_kleine_druppels1/

Dit is het discussie-onderwerp van de LinkedIn groep “Innovatie 2.0 - Community of Talents”. Bijna 3000 ondernemers en op verandering ingestelde personen delen daar hun inzichten. Meld je aan zou ik zeggen :-)

Wouter, die nieuwe media. Kruipt zoveel tijd in en mijn plaats is tussen de mensen ipv tussen de toetsen, maar ik heb me proberen vriend met jou te maken via LinkedIn, dus stuur me dan die groep is door.

Mijn uitval hierboven is een typisch vrijdagavondfenomeen bij mij. Ik zit in andere kringen als jij. Maak zoveel interessante ervaringen mee. Leer zoveel fantastische mensen kennen. Jij wellicht ook.

En dus maak ik me voor het eerst in 44 jaar echt wel zorgen over wat er met ons gaande is.

Mensen kijken me meestal schaapachtig aan, als ik hen dit vertel. Dus zet ik die schuldencijfers hier effe onder. Want wie zijn de arme landen??
Echt spooky. Vooral als je dan op de opiniepagina’s van Aziatische kranten leest, wat men daar ginds over denkt.

Rank Country Debt – external - Date of information
1
World $ 51,780,000,000,000 2004 est.
2
United States $ 12,250,000,000,000 30 June 2007
3
United Kingdom $ 10,450,000,000,000 30 June 2007
4
Germany $ 4,489,000,000,000 30 June 2007
5
France $ 4,396,000,000,000 30 June 2007
6
Netherlands $ 2,277,000,000,000 30 June 2007
7
Ireland $ 1,841,000,000,000 30 June 2007
8
Japan $ 1,492,000,000,000 30 June 2007
9
Switzerland $ 1,340,000,000,000 30 June 2007
10
Belgium $ 1,313,000,000,000 30 June 2007

@ Steven, ik heb je als vriend bevestigd. Groep details zijn doorgestuurd. (ook ik maak vrijdagmiddag opmerkingen :-) )

@Wouter, wat je schrijft spreekt me aan. Ik heb me daarom aangemeld voor de ´community of talents´. Authentiek leiderschap hebben we inderdaad nodig, en visie. Zowel visie waar het naar toe moet, maar vooral ook hoe er te komen, en met behulp van welke middelen.
In je bijdrage over de Oswald vergroving lees ik overigens niet dat dominante partijen er niet voor eeuwig zijn, wel dat grote druppels de kleinere op gaan slokken. Verklaar je nader.

@ Rene, dat is is nog altijd mijn tweede versie van het stuk dat ik wil schrijven :-). Enfin, ook ‘groot’ gaat uiteindelijk ten onder (meestal door innovatie overigens), in de natuur betekent het dat de oliefase oproomt tot een olie-laag waardoor water en olie volledig zijn gescheiden. De olie-laag verdampt daarna weg (of wordt in de brand gestoken om de metafoor wat spannender te maken). 

Ook jouw opmerking deel ik helemaal “Zowel visie waar het naar toe moet, maar vooral ook hoe er te komen, en met behulp van welke middelen”. Spijtig genoeg hebben we wel de middelen als maatschappij, maar ontbreekt visie en de competentie om de juiste dingen voor elkaar te krijgen. Nog 25 jaar onderzoek of debat brengt ons nergens.

Zelf begeef ik me (actief) op twee communities : (1) foodlog ivm mijn eigen expertise en werkzaamheden, (2) LinkedIn : innovatie 2.0 Community of Talents (CoT). Bij CoT komt een grote diverse groep mensen uit alle sectoren die maatschappelijk willen veranderen door te vernieuwen. Super inspirerende club. (en oorspronkelijk geïnitieerd door het ministerie van EZ).

In het verhaal 25 jaar en geen stap verder. Er zullen ongetwijfelt onderweg goede ideeen geweest zijn maar dan komen de lobbyisten van de grote druppels( multinationals) om de hoek en je kunt niet ontkennen dat die succesvol geweest zijn.
En volgens mij is daar de oorzaak en gevolg te vinden.
Ergens in die 25 jaar had iemand moeten zeggen: Stop, want we hebben hier geen of onvoldoende zicht meer op. Neelie Kroes(miss Dubieus) deelt hier en daar eens boetes uit, die door de consument al betaald zijn en derhalve in de categorie “verkapte belasting” vallen.
Steven, China trekt op dit moment de kar van de wereldeconomie, gebaseerd op reserve valuta’s, maar ik vrees dat men ook daar een bubble creert.

Paul, ik wil hier niet overkomen als een wijsneus noch een oen. Maar desalnietemin hoor ik de verstandigste praat vaak uit een kindermond of anders gezegd: kinderlogica zegt bijv. “op is op”.

Geld is maar dàt waard wat de ander er als waarde aan verbindt. Dus, die Chinese bubble, ooit komt die er zeker. Maar zeker nog niet morgen. Een hedendaagse Chinese zegswijze: “Europeanen kunnen hard werken, Chinezen kunnen hard denken”.

Is er in 25 jaar niets verandert? Een neefje van mij had een wereldreis gemaakt. Wat heb je opgestoken en hoe ben je verandert, vroeg ik hem. Dat was moeilijk voor hem te beantwoorden, maar in hoeverre hij verandert was was wellicht het beste af te meten aan hoe hij zijn eigen situatie beoordeelde na zijn terugkomst.

Het lijkt of alles hetzelfde is als 25 jaar terug. Ik geloof er niets van. In mijn eigen sector is er gigantisch veel verandert op allerlei gebied. Aan onze weg waren de bedrijven 25 jaar geleden vrijwel gelijkvormig, nu is er een enorme diversiteit.
Het landbouwbeleid is enorm verandert: 25 jaar geleden een beschermde EU-markt waarin onbeperkt kon worden geproduceerd, daarna de gestage ontmanteling hiervan in verschillende vormen - quotering van zuivel en suiker, prijsverlagingen voor graan - vervolgens overgang naar een stelsel van inkomenssteun. Ook dit systeem is aan herziening toe.

De verschillende invalshoeken (technologen, biologen, sociologen, economen) zijn nadrukkelijk aamwezig en die mengen maar moeizaam. Toch meen ik in de landbouw een duidelijke verandering te zien. Zuiver protectionisme ten koste van ‘de anderen’ is iets wat op de terugweg is. Bij boeren zowel als bij beleidsmakers.

Is er slechts sprake van rituele dansen? Een kennis van mij is deeltijd-boer en deeltijd-ambtenaar. “Hoe zit het nu met die ambtenarij?” vroeg ik hem - met de gedachte aan ellenlange besluitvormingsprocessen. “De ambtelijke wereld is inderdaad soms wat traag, maar de uiteindelijke besluiten zijn kwalitatief behoorlijk goed. Zorgvuldige afweging neemt nu eenmaal tijd” was zijn verrassende antwoord.

Huib, nu moet ik je toch ernstig op iets wijzen. Je zegt zuiver protectionisme ten koste van anderen is op de terugweg.
Geven de landen of regeringen deze regulering niet weg aan multinationals en die trekken zich geen hol aan van basisproducenten, zij gaan voor de laagste prijs en dat niet alleen in de landbouwsector.
Dat multinationals slagvaardiger zijn dan overheden werkt daarbij ernstig in hun voordeel.

Nou, dankjewel Dick. Schrijf ik op een privé-blogje enkele constateringen n.a.v. de debatten die er zijn geweest over de toekomst van voedsel en landbouw, krijg ik de wind van voren en word ik vol in de verdediging gedwongen. Ik voel me niet in de positie om hier nu LNV te verdedigen, maar ik wil toch enkele opmerkingen maken.
Mijn punt is niet dat de wereld de afgelopen 25 jaar dezelfde is gebleven. Natuurlijk niet. Er is ontzettend veel veranderd. Alleen wat Steven terecht opmerkt, er lijden nog steeds mensen honger. Iemand op de Wereldvoedseldag zei het heel treffend: bij een FAO-conferentie waren alle landen het erover eens dat we de middelen in handen hebben om het probleem van de voedselvoorziening in de wereld op te lossen, maar tegelijkertijd was de constatering dat we het niet doen.
Mijn punt is nu dat de deskundigen bij deze debatten (bijna allemaal gelieerd aan Wageningen) vrijwel zonder uitzondering bezig zijn om hun eigen gelijk te halen, zonder over de grens van hun eigen paradigma te kijken. Paradigma’s die de afgelopen 25 jaar nauwelijks veranderd zijn: biologisch vs gangbaar, grootschalig vs kleinschalig, markt vs regulering.
Ik pleit er dan ook niet voor dat de Wageningen Universiteit met één mond gaat praten. Alsjeblieft niet, want dan is er helemaal geen vernieuwing meer mogelijk. De term ‘veelkoppig monster’ was dan geen juiste vergelijking. Veelvormigheid is juist positief. Wat ik graag zou willen, is dat wetenschappers eens los komen uit hun vaste denkpatroon en dat die koppen eens met elkaar in gesprek gaan en tot echte duurzame en werkbare oplossingen komen. En Wouter heeft gelijk, dat het daarbij goed is om aansluiting te zoeken met wat er zich elders in de maatschappij afspeelt.

LNV heeft daarvoor ook een verantwoordelijkheid, zeker. Maar Wouter, het is niet zo dat LNV het fundamentele onderzoek van de Wageningen Universiteit bepaalt. De relatie LNV- Wageningen Universiteit is dezelfde als de relatie van OCW met de andere universiteiten. Wel is er een inniger relatie voor het zogenaamde beleidsondersteunend (en dus niet fundamenteel) onderzoek dat de instituten die gelieerd zijn aan de Wageningen Universiteit uitvoeren (voor de niet-Wageningers onder ons WUR = Wageningen University and Research Center). Dat is een erfenis uit de tijd dat diezelfde instituten nog onderdeel van het ministerie waren. Die relatie wordt overigens steeds losser en er is steeds meer ruimte voor niet-WUR onderzoek, maar misschien minder snel als jij zou wensen. Er is overigens ook een voordeel: door het intensieve contact tussen LNV-ers en onderzoekers, sluiten de onderzoeken goed aan bij de beleidsvragen en is de benutting van het onderzoek bij LNV beter dan bij andere ministeries.

@ Joost, ik vind het het goed stuk van je en moedig dat je dit plaatst. Meer veren ga k niet in je ... plaatsten :-) Het laatste wat ik wil is je persoonlijk aanvallen. Debat is juist nodig, niet op de man/vrouw maar wel op basis van rationele argumenten. Het onderwerp wat je beschrijft is juist heel belangrijk om te begrijpen waarom het is zoals het is.

@ Huib, natuurlijk is er veel (inhoudelijk) veranderd (internet, GPS, kassen zijn zuiniger, GMO, ...). Zoals Joost schrijft, zijn de thema’s/ paradigma’s niet veranderd. Nu is dat natuurlijk logisch, maar leidt er wellicht ook toe dat beleid niet snel genoeg kan meebewegen. De kennis van je die deeltijd ambtenaar is heeft natuurlijk gelijk, als ondernemer neem je beslissingen binnen dagen-weken, als politicus mag/moet je de tijdschaal maanden-jaren hanteren bij het nemen van besluiten. Maar niet die van tientalllen jaren ! (denk eens aan de snelweg tussen DenHaag en Rotterdam, privatisering van de zorg, ..). Ook de politiek moet zich aanpassen aan de snelheid van haar omgeving. Paul maakte daarover een zeer terechte opmerking : “Dat multinationals slagvaardiger zijn dan overheden werkt daarbij ernstig in hun voordeel.”. De politiek heeft denk ik drie grote nadelen op dit moment (1) de snelheid is te traag, (2) de inhoudelijke kennis is weg, (3) we zijn toe aan sociale innovatie waarbij ook de politiek en ambtenarij zich sterk moet gaan aanpassen aan onze moderne 2.0 maatschappij.

Dan toch nog maar even inhoudelijk.

Wageningen Universiteit (WU)** is inderdaad relatief onafhankelijk. Al heb ik wel zorg over de zeer dominante inbreng van een paar grote bedrijfspartijen op het (fundamentele) onderzoek : Unilever, FrieslandFood, Heineken, .. Door deze inbreng zie ik diverse onderzoeken waarvan je je kan afvragen of ze niet te toegepast zijn en dus in concurrentie met private aanbieders (dit gevaar ligt ook op de loer bij TUD, TUT,TUE). Het aandeel bijzonder hoogleraren in Wageningen is (te) groot (40%) en creëert ook een schijn van belangenverstrenging. Daarnaast hebben enkele hoogleraren een wel erg bijzonder politieke rol (bijvoorbeeld Rabbinge die eigen politieke overtuigingen heeft en deze ook gebruikt binnen Den Haag en de FAO, zie ook de Rode Hoed debatten). LNV bepaalt inderdaad niet het beleid aan de WU. Juist daarom zou je er een ‘gewone’ Universiteit van kunnen maken. Plaatsing onder het ministerie van OCW -zoals ik in mijn reactie aangeef- is daarom op zijn plaats.

Joost heeft gelijk, de relatie DLO en LNV is historisch. De banden worden inderdaad losser. Dus ik zou zeggen, knip de navelstreng nu maar helemaal door (sneller handelen hoort nu eenmaal bij Politiek 2.0). Als ministerie moet je je onafhankelijk laten informeren via diverse kennisbronnen. Ik ken voor ALLE DLO instituten minimaal 2 alternatieven die EN goedkoper EN kwalitatief beter zijn. Om een voorbeeld te geven op het ‘nieuwe’ beleidstermijn : duurzame voeding. DLO heeft daar heel beperkte kennis over, terwijl Milieubureau Blonk en CML (leiden) daar al tientallen jaren mee bezig zijn. Hoe reageert DLO op zo’n nieuw thema? Gewoon even een bestaande afdeling een andere naam geven zodat het LIJKT dat het past bij de LNV beleidsdoelen. Joost schreef : “Er is overigens ook een voordeel: door het intensieve contact tussen LNV-ers en onderzoekers, sluiten de onderzoeken goed aan bij de beleidsvragen en is de benutting van het onderzoek bij LNV beter dan bij andere ministeries”. Juist dat is nu de essentie van mijn kritiek, inteelt noem ik dat.

De fusie van DLO met Wageningen Universiteit eind jaren 90 is in mijn ogen een grote politieke blunder geweest. Het profiel van WUR is daardoor niet meer helder geworden voor het grote publiek. De management stijl van de huidige directeur van de WUR Aalt Dijkhuizen helpt al helemaal niet. Dijkhuizen denk dat WUR een klassiek gerunde multinational is (met bijbehorend salaris voor de CEO). Bij het grote publiek denk men dat WUR een Universiteit is, de nuance dat er een verschil is tussen het private DLO en de Universiteit kent niemand. Jij en ik weten dat (sommige) DLO-instituten LNV afdelingen lijken te zijn (want voor een groot gedeelte afhankelijk van LNV, wiens brood men eet, wiens ..... ). Dus losknippen die historische banden. Nederland heeft het nodig, LNV en WUR ook. De toekomst kan alleen maar beter worden.

Heel snel ontvlechten is mijn advies dus. Lees het boek van Groen en Vasbinder er maar eens op na Innoveren - begrippen, praktijk, perspectieven . De Arena’s van Wetenschap, Politiek en Bedrijfsleven mogen NIET teveel worden vermengt. Vasbinder zou ik als ik bij LNV zou werken maar eens uitnodigen, hij is een van de grootste experts rondom vernieuwing en innovatie management die ik ken.

Samengevat : diversiteit betekent dat je experts ook van buiten WUR betrekt. Beleidvorming is niet een taak van een kennisinstelling, maar wel van het ministerie. De kennis hoort daarom in Den Haag te zitten. Universiteit kan onder OCW geplaatst worden, de kennisinstellingen gaan volledig privaat (dus zonder basis-financiering of gegunde opdrachten van het ministerie). De potentiële besparing is ongeveer 150 miljoen euro. Doe je het goed, dan kan je LNV als ministerie opheffen (zie ook mijn eerdere reactie). De rationele argumenten zijn er volop, nu nog de politieke moed om dat pad te gaan bewandelen.

** WUR = WU (=universiteit) + private DLO-instituten (=kennisinstellingen)

@Joost, heel goed dat je zo blogde. @Dick, prima dat je Joost’s reuzeblog in de spotlight zette, want dat verdient ie.
Ik ben nog geen 25 jaar toehoorder van de debatten over wereldvoedselthematiek, misschien net 25 weken. Maar het moest (in Wageningen) toch al van mijn hart. Sommige debatten nemen een pornografische wanstaltigheid aan. “Je kan niet zeggen wat het is, maar je herkent het als je het ziet”. Ik voel regelmatig iets “naars en onoirbaars” in de betogen van sprekers, zonder dat ik kan bespeuren dat het nare of oneerlijke mensen zijn, integendeel, de meesten zijn aimabele, integere en erudiete mensen. Maar toen een adviesbureau op Wereldvoedseldag weer zo’n debat realiseerde in een etablissement dat Mammoni heette was voor mij de maat vol. De Mammon and I, kon het treffender?

Ik zie in de landbouw gelukkig veel mensen die niet meedoen aan breedsprakige debatten, die gewoon aan het werk zijn, vaak ook vaak in het veld, en met echte mensen. Die met plezier en durf zich in de steeds sterker wordende onderstroom van werkelijke innovatie storten. En dan denk ik maar wanneer ik zo’n oudere (meestal-) heer die opeens het licht gezien* heeft hoor blaffen over hoe het allemaal beter moet: Ach de honden blaffen, de karavaan terkt verder. Laten we het minder over blaffende honden hebben, maar over de karavaan vol met vooral empirisch uitgewerkte ideeen.
Ik weet het, ik heb het makkelijk, ik mag als een nieuwe danser in de veiligheid van het open veld tijdelijke standpunten kiezen op zoek naar betere. Niet iedereeen is die vrijheid gegund.
De belangrijkste vraag voor mij is niet “hoe we de wereld kunnen voeden” maar “welke wereld willen we voeden”. Deze laatste vraag komt echt te weinig aan bod.

*(waar ik misschien ook wel toe behoor)

@ Peter, ik ben het met je eens. De karavaan -met ondernemers en empirisch uitgewerkte ideeën- trekt verder en laat de honden maar blaffen. Wel heb ik het gevoel dat het ook belangrijk is de richting van de karavaan te beschrijven. Dat is toch een van de functies van de politiek en ons democratisch bestel? Beleid wordt in veel grotere mate bepaald door ambtenaren dan door onze politici denk ik (de 4e macht). Als beleidsambtenaren te eenzijdig luisteren naar 1 organisatie, of teveel naar een paar blaffende honden dan is dat niet goed. Daar zit mijn persoonlijke zorg. De blaffende honden bepalen op dit moment indirect zoveel de kaders en de richting dat ze dus alsnog de karavaan sturen.

Op kennis gedreven authentieke leiders met een heldere visie hebben we denk ik hard nodig.

(ik ben niet echt een wereldverbetaar , een prettig duurzaam en gezonder NL (en Europa) zou wel okay vinden. Mijn vraag is dan ook : “met welk type voedsel willen ons voeden opdat we op een duurzame manier (sociaal, financieel, milieu, ..) nu en in de toekomst gezonder en gelukkiger kunnen worden”

Soms dromen we van een maakbare wereld. De wereld die we naar onze hand en naar onze idealen kunnen zetten. We willen de wereld structureren en indelen.Dat alles gaat meestal niet. Wij mensen maken deel uit van die wereld. We moeten ons redden in een verwarrende steeds veranderende wereld. Daardoor willen we structureren om handvaten te krijgen. Dat geeft meer zekerheid. Echter....

Veranderingen gaan langzaam en daardoor zijn ze voor ons niet makkelijk te zien. Ze gaan stapje voor stapje. Vele stapjes maken samen een grote stap. Om dat te kunnen zien moet je wel kijken. Je moet stilstaan om te zien en je ervan bewust zijn.

Deze stapjes zijn lichtpuntjes en moeten we eruit lichten om elkaar te inspireren en te motiveren.

Een voorbeeld:

Eergisteren sprak ik met een aantal mensen van Jumbo. We spraken over veranderingen in het winkelschap. Zeven jaar geleden begon een Zuidlimburgse varkenshouder aan een idee om onderscheidend vlees in het schap te krijgen. Hij bouwde een Canadese strooiselstal en legde er een bepaald soort varken in. Dat varkensvlees ligt bij Jumbo in het schap onder de naam Jumbo Bewust. Onderhand is het zo dat vier andere varkenshouders zich bij hem hebben aangesloten. Langzamerhand verbreidt dit zich. Kijk maar eens op: http://www.eetbewustervarkensvlees.nl.

Het gaat tergend langzaam, maar je moet het wel willen zien!

Als je ontwikkelingen ziet, kan dat je motiveren. Ervoor zorgen dat je doorgaat en de moed erin houdt. Uiteindelijk zullen we dan toch wat bereiken. Niet voor iedereen, maar wel zo dat er te kiezen valt uit verschillende kwaliteiten.

Zo zie ik het!

Ook Jumbo erkent dat veranderingen langzaam gaan.Zij verwachten dat zo’n proces wel 15 jaar duurt.

@ Annechien. Mooi voorbeeld en ik deel ook je mening dat we maar heel beperkt onze wereld kunnen maken en structureren.

Toch zijn er onderwerpen die we echt op een hoger niveau zouden moeten regelen en dus ook bespreken. Alles overlaten aan eigen initiatief gaat mij te ver, sommige zaken moet je ‘maatschappelijk’ regelen. Ik noem er een paar.:
- de zin en onzin van gezondheidslabels (IKB).
- cross-subsidie : AGF vs A-merken. Waarom is er zo groot prijsverschil tussen de boeren-verkoopprijs en de consumentenprijs.
- het onafhankelijk neerzetten van een milieu/duurzaamheidsindicator
- de lage prijzen vd boeren (melk en agf) : subsidie vs markt. Zelfvoorziening vs wereldmartk.
- vestigingsbeleid van supermarkten en de dominantie van enkele partijen (waaronder Jumbo ook hoort over een paar jaar).
- ijzer in kelloggs. En dan bedoel ik niet kelloggs als product, maar wel de zin/onzin van het pimpen van voedsel.
- de rol van -in mijn ogen niet afhankelijk onderzoek bij DLO- en het effect op de beleidsvorming bij LNV.

Of tewel veel van de onderwerpen waar we hier op foodlog al lang over praten. Mijn indruk is dat Den Haag het grotere geheel, het ‘eetsysteem’, niet overziet. Gecombineerd met besluitenloosheid en gebrek aan visie is dat killing. Hoe blij ik ook wordt en ben van allerlei fantastische initiatieven van ondernemers, ik ben somber over onze politiek. We lijken visie en stuurloos te zijn. Daar is een debat -met kennisdragers- toch voor bedoeld?

We zouden eigenlijk eens een lijstje moeten maken van onderwerpen waarvan we vinden dat ze in een maatschappelijk debat besproken zouden moeten worden. Bij een volgende verkiezing kunnen we dan aan elk van de politieke partijen vragen wat hun mening is over de deelonderwerpen in het eet-systeem.

En Jumbo? Net zoals alle 6 supers in Nederland heeft Jumbo ook een gedeelte vd sleutel in handen. Ze gaan de sleutel echter maar heel beperkt gebruiken denk ik. Ook Jumbo zit vast in het huidige ‘eetsysteem’. De foodbubble gaat er daarom komen :-(

Het is niet opmerkelijk dat 25 jaar gepraat is maar niets is gebeurd. Tot oktober 2008 werd een economische luchtballon doodleuk opgepompt en zolang dat ging was elke verandering onmogelijk. Beursbelangen, politieke belangen, multinational belangen waren allemaal verbonden aan schaalvergroting en globalisering. Dat dit ten koste ging van alles wat ooit waardevol was werd door enkelingen opgemerkt en besproken maar konden het almachtige systeem niet breken.

Sinds oktober 2008 is dat anders. Het almachtige geldsysteem ontplofte door de kredietcrisis en bracht alle dominosteentjes aan het rollen. De gigantische andere bubbles ontploffen de een na de ander, soms wat traag door publieke fondsen (zorg, onderwijs), andere wat sneller door marktwerking (automobiel, huizenmarkt). Voedsel komt ook aan de beurt maar gemotiveerd door grote maatschappelijke, ecologische en economische stromingen die niets met voedsel te maken hebben maar het enorm beinvloeden en uiteindelijk zullen transformeren.

1. Maatschappelijke stroming: De welvaartziektes (hebzucht, eigenbelang, burn-outs, stress, diabetes, agressie, massa-migraties, discriminatie, armoede) zijn zo’n enorme last voor de maatschappij dat het niet meer op te brengen is door een gebarsten economische bubble. Er is een groeiende tendens om de maatschappij te stimuleren tot “gezondheid en vitaliteit” waarin voedsel, water, culturele diversiteit, sociale cohesie, spiritualiteit, vrije tijd besteding, nieuwe ruimtelijke organisatie, enz een bijdrage leveren aan de transitie.

2. Ecologische stroming: De klimaatveranderingen, CO2 uitstoot, grondstof tekorten, overconsumptie, enz zijn ook een enorme last voor de maatschappij daar de vervuiling en de veranderingen in onze leefomgeving onze eigen overlevingskansen minimaliseren. Er ontstaan nu snel, dankzij de gebarsten geldbubbel, initiatieven en aandacht om de maatschappij weer in balans te brengen met de natuurlijke omgeving. Dit was voor oktober 2008 ondenkbaar maar nu zijn er co-creatie projecten en gemeentelijke initiatieven voor de vergroening van de daken, wijken en steden, met zelfzuiverende structuren, watermanagement en zelfs binnenstedelijke voedselproductie en nieuw biodiversiteit. Bedrijven die gebouwd hebben aan geconcentreerde schaalgrootte (super voedselproducties) worden logistieke milieubelasting aangerekend waardoor zij geen bestaansrecht meer behouden voor de lange termijn. Er is weer een snelle tendens naar lokale voor lokale voedselvoorziening.

3 Economische stroming: Nu de wereldeconomie is ontploft kan die niet in zijn geheel weer hersteld worden. Daarvoor zijn de misstanden te complex, te divers en te gigantisch. Hierdoor ontstaan er besloten waardesystemen die eerste de lokale economie weer opbouwen vanuit meerwaarde principes en zich daarna verbinden met andere eilanden. In die lokale economien wordt co-creatie van lokale ondernemers, burgers en gemeentes versterkt waarin ook de voedselvoorziening en transformatie van eetcultuur aangepast aan de lokale beschikbaarheid van producten.

Daarom leven wij op alle fronten een enorm boeiende tijd die ons de komende generaties bezig zal houden. Het is een normale cyclus die door de moderne technologische en communicatieve middelen zich snel en uiterst effectief zal ontwikkelen. Daarom zie ik het als de grootste uitdaging van de mensheid ooit tot nu toe en een onstuitbaar proces.

Wouter, ik vind dat we ook voortgang moeten maken. Naast wat ik hierboven schreef, vind ik ook dat een ieder zijn eigen verantwoordelijkheid heeft. Zelf kun je wel stapjes maken.

Ik vind het een heel goed idee om lijstje van onderwerpen te maken, die maatschappelijk besproken moeten worden. Overigens is het niet alleen de politiek die alles maakt. Het zijn de mensen samen die zorgen voor… In de hoofden van de mensen moet iets ontstaan dat er meer aandacht is voor goed eten, faire prijzen, gezondheid voor mens en milieu.

We moeten ons ook richten op de supermarkten. Zij moeten ook ‘willen’ en hebben ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid. En ‘willen’ is meer dan iets doen om af te zijn van de maatschappelijke discussies. Nee, ook bij supermarkten moet ‘willen’ van binnenuit komen. Hopenlijk hoeven we dan niet meer spreken van het ‘blauwe gevaar’ uit Zaandam, maar kunnen ook zij onze bondgenoot worden. Maar goed daartoe moeten we wel met ze in gesprek en ze stimuleren.

Jean-Paul,wat doen we dan met deze vaststelling : “Terwijl er nu naar schatting weredlwijd 350 miljoen huishoudens een inkomen hebben van 13.000 dollar (8.670 euro) of meer, zullen er dat tegen 2030 al 2,1 miljard zijn.”

Het blauwe gevaar uit Zaandam raakt aardig ingeperkt, zodat de strijd tussen supers alleen maar toe zal nemen. In de publiekspers was het vooral foodlog die wees op de inkoperstrechter. Inmiddels is die gemeengoed in de algemene pers, na het spel van Jumbo:

Uit BN/de Stem van afgelopen weekl:

“Straks maken drie inkopers de dienst uit”

Voor de achterblijvers zijn de druiven zuur. Sperwer, van Plus en Spar, kon het eindbod van Jumbo niet overtroeven. Sperwer koopt met een twintigtal sterke - maar stuk voor stuk kleine - familieketens als Jan Linders, Dirk van den Broek of Coop samen in via het machtige Superunie. Die inkoopcombinatie wordt kleiner nu Jumbo daar vertrekt. Bovendien zijn er geen kansen meer om uit te breiden, nu de vrijers Super de Boer en C1000 zich hebben verloofd.

Er blijft vriendelijk gepraat worden over eigen gelijken, maar onderwijl zagen we niet dat de economie keuzen over ons maakt, in plaats van wij over het nut dat economie voor ons kan hebben. Wellicht verandert dat inmiddels een beetje, zeker nu ook runner up en luis in de pels Jumbo ‘part of the system’ is geworden.
Ik geloof dat dat een heel korte samenvatting is van JP’s woorden, maar wat sceptischer.

@ Annechien. Natuurlijk hebben we zelf ook de verantwoordelijkheid om zelf kleine stapjes te maken. Mijn mijn collega’s binnen TOP doen we dat elke dag : vers opnieuw uitvinden, nieuwe efficiënte milde technologien introduceren, gezondere producten lanceren (smartness from nature, niet functional foods). Daarnaast helpen we tientallen kleine producenten om met nieuwe initiatieven te komen. Soms zelfs gratis. Daarnaast ben ik dag en nacht (en weekend) bezig met ons eetsysteem, schrijf kleine reacties, help aan de achterkant journalisten die inhoudelijke kennisvragen hebben. Ik doe mijn best. :-) (PS het wordt tijd om eens een kopje koffie te drinken denk ik)

@ Jean-Paul, goede reactie. Ook ik heb sterk het gevoel dat we naar een nieuwe maatschappelijk evenwicht aan het transformeren zijn. Deze gedachte maakt me positief!

“Modern seed companies are reducing crop diversity – and this could have serious consequences for food supply as the climate heats up, researchers claimed at the World Seed Conference in Rome this week.”
[url=http://www.foodnavigator-usa.com/]http://www.foodnaviga tor-usa.com/[/url]

We willen oh zo slim zijn…

@wouter, je schreef “- de rol van -in mijn ogen niet afhankelijk onderzoek bij DLO- en het effect op de beleidsvorming bij LNV.”
Ik ben blij dat je ons soms toch “niet afhankelijk” noemt ipv “niet onafhankelijk”

;-)

Ik ben wel benieuwd waar je nu dat leiderschap verwacht ... het lijkt zover weg. Ik word meer gegrepen door wat jij en Annechien schrijven over eigen leiderschap. Zelf doen en zien of ik met “ Nuchter Denken, Bruggenbouwen en Over Muren Kijken, en niet vanuit vaste stellingen naar de huidige problemen kijken, intelligente combinaties kan maken en kennis kan combineren van verschillende wetenschappen om zo tot duurzame oplossingen te komen”. Voorwaar een uitdaging. Als ieder die oppakt.... dan verschuift er wat.

@Steven, het inkomensniveau van huishoudens is relatief aan wat je met het inkomen kunt doen in je omgeving. Er zijn besloten communities waar men heel gelukkig leeft zonder geld. Wat is rijkdom? Dagelijks kunnen eten, gezond en vitaal in het leven staan, van liefde en samenhorigheid genieten of wat je jaarinkomen is? Al sinds de jaren 80 is er een negatief verband tussen materiele rijkdomontwikkeling en het welzijn van de mens. Geld alleen maakt niet gelukkig en creert al helemaal geen stabiele economie.

@Wouter, natuurlijk stemt dit gelukkig. Eindelijk gaan we transformeren en helpt alles mee. Als je ziet wat in amper een jaar al is gebeurd qua creativiteit en nieuwe innovaties dan overtreft dat vele decennia hiervoor. De angsthazen zijn al diegenen die nog een belang hebben in de oude economie maar die zullen allen snel moed moet opbouwen om nety zo gelukkig, hoopvol en doelgericht te worden als jij en ik. MIJ hoor je niet klagen.

@Dick, leuke samenvatting vanuit een supermarkt optiek. Jumbo heeft recent vanuit de Stad van Morgen een oorkonde ontvangen voor Multidimensioneel Ondernemerschap door als enige in het land een A Score te behalen. C1000 scoort een B hetgeen op zich uitstekend is. AH en SdB scoorden een C om verschillende redenen. De grote vraag is of Jumbo de kracht van de betrokkenheid van een familiebedrijf kan blijven vasthouden nu het als een grote Mammoet mee gaat spelen in het stervende Mammoeten tijdperk. De SdB mentaliteit is heel anders dan die in Jumbo of C1000. Ik verwacht dan ook dat de A score van Jumbo zijn langste tijd heeft gehad maar laat me graag positief ten behoeve van onze maatschappij.

Zelf kijk ik met belangstelling naar de oude buurtsupermarktformule van de SPAR met een lokale betrokkenheid, kleinschaligheid en inkoop uit de omgeving. De structuur moet misschien aangepast worden aan de eisen van deze tijd maar het concept is interessant om te volgen. Ook Sligro heeft mijn belangstelling. Niet wegens hun EmTe of Golff onzin maar wegens de kantenklaar maaltijden formule waarmee zij heel veel zouden kunnen doen binnen het totale verduurzamingspakket. Helaas is de managementmentaliteit in Sligro nog niet optimaal om die kans grootschalig te benutten, maar wat niet is kan nog komen.

Tsja en dan zijn er de innovatieve nieuwkomers die vanuit het niets ineens de hele wereld op de kop kunnen zetten nu de openingen er zijn. Die mogelijkheden onderzoeken wij vanuit onze co-creatie communities in de Stad van Morgen ook.
Wie wil co-creatie kartrekker worden “voedsel”? Neem gerust contact op.

@Onno, iedereen met een visie en de guts om de nek uit te steken heeft nu kansen te over. Leiderschap is vaak een kwestie van opstaan en beginnen. Als je je een beetje verdiept in wat er gaande is in de wereld dan zul je ook merken dat het oude bos van grote bomen in brand staat en de nieuwe plantjes op de kale plekken zich ontwikkelen. Veel wordt er nog gekeken naar de bosbrand maar ondertussen groeit de nieuwe begroeiing en ontstaat er steeds meer ruimte. Kansen dus te over voor nieuwe leiders die op willen staan.

@Wouter, we gaan een kopje koffie drinken.Is een goed idee. Probeer ook in de Rode Hoed te komen. Zie je daar misschien.

Ontvlechten van de hybride organisaties, en voorkomen dat er meer hybride organisaties ontstaan. Dat is een van onze uitdagingen denk ik. Ik kon het niet laten om een langer stuk te schrijven).

@ Onno, ik moet je teleurstellen, inderdaad een type fout :-) WUR bestaat uit heel veel inhoudelijk slimme mensen die het over het algemeen goed bedoelen. Als organisatie(vorm) klopt het echter niet. De relatie tussen LNV en WUR is incestueus. Sorry. Verder moeten we het samen - met alle aanwezigen hier- gaan doen. Wachten op onze overheid heeft geen zin. Zoals Jean Paul zo mooi schrijft “samen gaan transformeren”

@ Jean Paul, heb je een linkje naar het rapport waarin de Multidimensioneel Ondernemerschap resultaten van de supermarkten staan? Ik denk dat heel interessante materie is voor de lezers (en schrijvers) van Foodlog.nl

@Annechien. ook ik probeer in de Rode Hoed te zijn.

@ Jean Paul, Als je tijd hebt, kom dan ook donderdag a.s. naar de Rode Hoed. We praten dan even verder over je vraag rondom de kartrekker.

Jean-Paul, toen ondergetekende weigerde omdat hij graag zijn handen vrij houdt om zelfs tussen de nieuw begroeiing de nieuwe begroeiing te kunnen laten zien, had jij toch een trekker gevonden?

Ik heb wel een suggestie voor je van iemand die de guts, denkkracht en eerbaarheid heeft, maar wil eerst die persoon contacten.

Dick, dat besluit heb ik duidelijk begrepen en ondersteun het ook. Als onafhankelijke criticus en hoog gewaardeerde prikkelende spreker bij onze congressen ben je van onschatbare waarde om co-creerende processen aan te wakkeren. Ik kijk uit naar je voorstel. Wouter heb ik net ook hierover gesproken en we bellen straks weer. Zelf ben ik inderdaad met iemand bezig maar die heeft nog geen ei durven leggen. Het is ook geen gemakkelijke taak. Je moet je voorstellen dat er ineens een heleboel belangen en ogen naar je gaan kijken: ondernemers die succesvol willen zijn, innovaties die doorgang willen vinden, gemeentes, verenigingen, politici .......organisatie van werkgroepen, congressen. Ik ben begonnen met een cursus voor alle kartrekkers binnen de Stad van Morgen om juist om te leren gaan met kartrekkerschap over 100den co-creerende zelfstandige ondernemers en toch nog een gezinsleven te hebben. Ook een boeiend proces dat jij ongetwijfeld ook hebt doorgemaakt toen je met Foodloig begon.

@Wouter, ik wilde geen commerciele uitingen hier doen maar via deze link
http://www.lulu.com/content/paperback/multidimensioneel-onde rnemerschap-index-2008---supermarkten-nederland/4719870
kan men voor 3 euro een exemplaar downloaden (dus niet de gedrukte versie kiezen!!!) van de analyse eind 2008. Dat is toch al bijna gratis ;-). De 2009 volgende versie is in de maak maar dit keer vanuit de Stichting STIR, los dus van de 5K Groep van adviseurs.

@ Jean Paul, doe actief mee in de discussie op Foodlog, en het wordt je vast wel vergeven :-)

en die bosbrand startte 15 Augustus 1971, en blussen maar… mooie samenvatting Jean-Paul!

Tsjonge, dat wordt een gezellig clubje in de volgende Rode Hoed. Zwaaien, herkennen, vergissen, de verkeerde een zoen geven, koffie voor, wijn na en tussendoor een hapje van Eric van Veluwen.

Terug naar het onderwerp: in gelul kun je niet wonen en je kunt er ook al niet ‘duurzaam’ van eten
Er wordt al 25 jaar geluld, maar er worden al 25 jaar geen grote en meeslepende coalities gesloten, hoor ik als verwijt klinken. Euhmmmmmm, ik mis de vraag nog wie er nog meer kritisch gaat wezen op zo’n (van het nieuwe goed of het oude kwaad, altijd zelfgenoegzame) coalitie, in m’n eentje ga ik dat echt niet redden, dan verhuis ik liever. Daar hadden JP en ik al eens een heldere discussie over.
Wie denkt dat’ie het ‘systeem’ kan veranderen in alle managementtaal van hierboven vergist zich deerlijk. Dat systeem - ik weet dat zo verschillende mensen als Mac van Dinther en Wouter Klootwijk moeten schateren om het woord alleen al - gaat nl. zijn eigen gang. Die twee, in al hun verschillen, hebben dus gelijk: zolang de intello’s lullen, gebeurt er niets. Je moet het publiek weten te raken. Dat zijn niet de 2 a 3 % (minder nog waarschijnlijk) van de mensheid die het bovenstaande bereid zijn uit te lezen, laat staan te begrijpen.

Wijze heren van hierboven - want boerenwijze en -slimme dame Annechien is de enige in deze draad die ziet dat het met stapjes en prikjes gaat - wat zijn uw plannen om een deuk in een pak boter te slaan in plaats van heerlijk door te lullen?

@Dick, 25 jaar lang (en langer eigenlijk....maar de barsten ontstonden 25 jaar geleden) was er een enorme dam (het geldsysteem van materialistische lucht en machtsposities rond deze lucht) die alle verandering stopte uit geldbelang. Deze dam is sinds eind 2008 gebarsten en nu vloeit het opgepotte vocht met kracht, alles verwoestend en alles verschonend. Niemand stuurt iets, controleert iets maar we roeien wel mee op de stroming die is ontstaan. Duurzaamheid is niets anders dan “de houdbaarheid van het menselijk bestaan op oneindig plaatsen”. Door op het voortstuwende water te roeien hebben we mooie kansen. In het water gaan staan en de massa tegen proberen te houden is gewoon dodelijk.

Niet lullen maar poetsen, of in dit geval: eten.

Ik zie jullie allen (?) bij de Rode Hoed!

Karine (te herkennen aan een rode roos tussen de tanden)

Jean-Paul, dat klinkt als een Chinese parabel (waar ik het nog bij eens ben; Engelsen zeggen dat ook heel mooi: ‘you can’t argue with motherhood’). Concreet: hoe gaat er geroeid worden?
Toen de Rode Hoed begon waren er nog 6 inkopers van supers. Die bepalen voor 70% wat wij thuis eten. Inmiddels, nog geen 2 maanden, verder zitten we er met 3.

Een daarvan bekent Annechien - verantwoordelijk voor 20 mio varkens - dat’ie niet zo snel kan, terwijl onderwijl de logica van het marktspel waarin hij zit ervoor zorgt dat dat nog een beetje langer gaat duren dan ze zouden willen (en dat klopt; ik begrijp dat standpunt volledig!!!!). Niets ten nadele van Jumbo dus, want die heeft lef gehad (met z’n Jumbobewuste varkens en zijn Volwaardkippen, die nu zijn ingepikt door AH nadat Jumbo eerst de kooltjes uit het vuur had gehaald). Maar nu, nu ze na A echt B moeten zeggen en de strijd in Nederland gaat tussen de drie laatsten?

Jij noemt in je hierboven genoemde supermarktonderzoek de discounters Lidl en Aldi de slechtste. Het zijn juist de partijen die geen bubble creeren, omdat ze hun operationele kosten tot een minimum beperking en de grootst mogelijk waarde in de eindprijs aan het product laten. Verwarring. Hoe moeten we roeien en op welke golven of stroom? Want om welke stromen of golven gaat het: die van de onwetendheid van het publiek (en zijn intello’s) en de modes waarop nieuwe handige ondernemers - zie Gijs - hun weg vinden?

Geen Rode Hoed voor mij dit keer, ik zet dan kleine stapjes in een zuidelijke tuin. Het systeem? Ach, dat zijn wij; in al ons falen en in de oneindige schoonheid van de gebroken mens. Ben het met Annechien roerend eens, er zijn heel veel kleine stappen, die tergend langzaam maar zo sterk als uitzettend ijs nu al voor grote veranderingen zorgen. Count your blessings, ik ben best groots op de aandacht van steeds meer burgers en consumenten voor wat ze kopen en eten. We moesten ook met z’n allen van ver komen toch?

Dus Peter, geen grootste en meeslepende verhalen en coalities maar mensen duidelijk maken wat ze eten, hoe dat komt en wat ze ook zouden kunnen eten? En tegen welke prijzen.

Ik raapte net langs de bospaden rond mijn zuidelijke (Franse) tuin tamme kastanjes. Voor niks. Ik ben ze nu aan het roosteren. Er is niemand op foodlog die aandacht besteed aan het feit dat het kastanjeseizoen net begonnen is terwijl ons Nederlandse Staatsbosheer vergeten is die in onze bossen te planten. Nou vooruit, die vergeven we. Maar de plantsoenendienst?

en dat vertel je mij, die in La Chataigneraie woont? Het is al weer twee weken geleden dat men van heinde en ver ons bos in kwam voor de kastanjes. Prachtig gezicht al die rapers. In het voorjaar komt men massaal op de boslook (daslook) af. Yummie! En inderdaad, keep it simple, but not stupid…

Poeh, ik heb ruim vijftien jaar geleden twee tamme kastanjes in de tuin gezet. Dus, ja, kastanjes, maar ook kweeperen, en late(re) stoofperen.

Trouwens, wanneer ik het me goed herinner staan er in de bossen bij Breda tamme kastanjes. 
Ik ben het met Peter eens: count your blessings, stapjes vooruit, maar ook: een beetje bescheidenheid over wat je meent nodig te moeten hebben in deze wereld om gelukkig te zijn. Of klinkt dat al naar de zondagpreek?

Een heel andere vraag: wie kan alvast voorspellen waar Marc Jansen van de Nederlandse supermarkten en de Engelsman Tim Lang (namens zichzelf) het over gaan hebben en waarover ze het wel en niet eens zullen worden?

Welke vragen zou Felix Rottenberg hen - misschien wel voorafgaand aan hun betogen - moeten stellen om het spannend en concreet te laten worden, ipv het zoveelste gesprek in een geschiedenis van 25 jaar?

@Dick, terwijl jij alweer mijn eigen spaanse nostalgie oprakelt met de kastanjes (Ook in de bossen en tuinen van Aranjuez zal weer de geur van gepofte kastanjes het herfstgevoel bekoren) moet ik toch jouw Aldi en Liddl opmerking over mijn index aanpakken.

Aldi: Dat is een formule die maatschappelijk uitstekend functioneert in crisistijd, 2 x winst dus (maatschappelijk en ondernemers winst....in tijd van crisis, wel te verstaan! Geen crisis dan is er ook geen echt maatschappelijk belang, zoals we jarenlang hebben kunnen zien in Nederland. Aldi begon pas echt op te rukken toen de NL portemonnee in de knel kwam). Aldi is de tegenpool van welvaartmerk AH, qua leiderschap maar niet qua duurzaamheid. Op dat gebied scoren beide leiders even slecht. Aldi presteert slecht op algemeen milieubeleid en maatschappelijk beleid rond personeel en de klant.

Liddl: Dat is een heel ander verhaal. Aldi is altijd duidelijk geweest m, maar et haar formule. Liddl is al jaren aan het experimenteren. Zij komt uit het kielzog van Aldi qua oorspronkelijk concept maar wil richting de middenmoot evolueren. Geen dicount en geen merksuper maar ergens er tussen in. Wat Liddl al jaren uniek maakt is de bazaar tussen het voedsel. Maar de uitstraling blijft zweverig en de consument weet niet wat ze aan Liddl heeft.

Om goed te scoren als supermarkt op de MO Index moet men optimaal bedrijfskundig scoren (5K model) en maatschappelijk (4 x winst model). Dat is geen gemakkelijke zaak.

Voor een aardige botsing/gedachtenuitwisseling (net hoe je het wilt zien) tussen een aantal van bovengenoemde denkrichtingen (mn economen vs sociologen) zie de Boerderij.nl site: discussie veehouderij,Zuivelmarkt is een tredmolen. Geleid door Josien Kapma, met interessante bijdragen van ene Hans uit Brasil

De link van de draad waar Huib het over heeft: Zuivelmarkt is een tredmolen

Ik schreef net wat bij die draad. Daar vindt een concrete discussie plaats, niet in metamanagementtaal die zich verliest in de analyse van de taal die de analytici bezigen, maar in concrete tav de echte problemen. Ik poogde er een drietal scenario’s neer te zetten voor de boereneconomie, dat wil zeggen de basis van onze eeteconomie.

De indeling in Biologen, technologen, sociologen en economen is een statische analyse, één van de structuren. En structuren zijn dingen die niet zo snel veranderen. Ook de politiek kent ze van nature: communisten, sociaaldemocraten, confessionelen, liberalen. Maar structuren veranderen. Communisten zijn verdwenen, en CU, SP en PVV zijn alweer moeilijker te plaatsen in dat schema.

Het is ook mogelijk een meer dynamische analyse te maken. Als je van een willekeurige politieke partij het verkiezingsprogramma bekijkt van 4 jaar geleden zal dit al enigszins gedateerd lijken. Van 8 of 12 jaar geleden moet je misschien al op de kaft kijken van welke partij het is.
In mijn eigen sector, de landbouw, is de situatie danig opgeschud, door een voedselcrisis met sterk oplopende prijzen direct gevolgd door een periode met sterk dalende prijzen. Dit heeft gigantisch meer gevolgen voor de wijze van denken dan 10 jaar met gemiddelde prijzen. Voorbeeld: de EU stelde 280 miljoen euro beschikbaar voor de zuivelboeren. Reactie van de EMB: wij hebben gevraagd om enige vorm van regulering, maar die krijgen we niet. Wel geven ze ons een bedrag, waar we helemaal niet om gevraagd hebben.
Vijf jaar geleden was kritiek op exportsubsidies not-done, sterker nog, het werd amper serieus genomen omdat “er altijd mensen zo nodig tegen hardwerkende ondernemers moeten aanschoppen”. Nu is kritiek op het stelsel van inkomenssteun niet bij voorbaat verdacht.

Dergelijke effecten zie je in alle sectoren. Er kan 25 jaar over van alles gepraat worden, maar opeens kunnen allerlei ontwikkelingen (economische crisis, klimaat- of voedselcrisis) tot een stroomversnelling leiden. Zowel de besluiteloosheid als de daadkracht van de mensheid kunnen verbluffend zijn.

@Joost, ik waardeer het zeer dat je zo open bent en openlijk zoekt naar oplossingen. Jij steekt daardoor je nek uit. Super.

@Allemaal. Misschien doen wij nu op foodlog wel datgene waar Joost zich zo?n zorgen over maakt: veel discussiëren. De wereld analyseren. Lekker academisch. Maar om bij de titel van dit debat te blijven. We lullen veel, maar poetsen ho maar!

Ik constateer dat een ieder hier een eigen doel en intentie heeft. Prima. Dat moet ook? Maar wat gaan wij nu doen?

Ik doe een voorzet.
Ik agendeer vlees als een maatschappelijke dienst. Dat doe ik niet zomaar. Ik doe dat omdat ik vind dat de markt extra eisen aan dierenwelzijn, onderscheidendheid qua smaak etc. moet betalen, maar als de markt niet betaalt en de burgers wèl extra maatregelen willen dan is er een taak voor de overheid om dat te stimuleren. Dus de overheid kan de varkenshouder wel degelijk compenseren voor zogenaamde maatschappelijke diensten. Dat kan middels een fiscale stimulans of middels een investeringssubsidie voor de invulling van extra elementen/eisen. De varkenshouder komt tenslotte tegemoet aan een maatschappelijke wens. Het einddoel is dat we los van de overheid dit onderscheidende stukje vlees in het winkelschap krijgen.

Om dit te kunnen realiseren praat en discussier ik hier met verschillende mensen over. Op foodlog, maar ook met boeren, retailers en de overheid. Ik zoek naar wegen om tot realisatie te komen. We zijn al een eindje op weg. De overheid heeft verschillende stimuleringsmaatregelen in haar pakket. Dat is een goede basisvoorwaarde. De markt is lastiger. Daar ben ik jullie voor nodig. Dat moeten we samen doen. Retailers moeten dit ook willen. Niet om Wakker Dier voor te zijn, maar vanuit zichzelf. Varkenshouders proberen nieuwe stalsystemen uit. Zoeken met verwerkers naar die onderscheidende smaak. En dan de stap naar de markt. Als we een marktaandeel van 10-15% kunnen halen, doen we het goed en kan het economisch uit.

Dat is wat mijn doel is. Daar werk ik aan. Wat doen jullie?

Annechien, precies en daar zit ook - denk ik - Joost’s punt: wat helpt eindeloze metakletserij over waarom Hele-Grote-Analyses-en-Meeslepende-Intellectuele-Standpunten niet helpen? Natuurlijk helpen die niet, want het zijn alleen maar Hele Grote Analyses.  Het verschi moet gemaakt moeten worden in de praktijk door mensen die zich kwetsbaar willen maken en hun bijdragen aan hoe het anders kan bereid zijn uit te leggen en zich ook nog eens willen voeden met suggesties. Daarvoor biedt foodlog graag een forum omdat de grote onderstromen die feiten, feitjes en andere mogelijkheden van nature onder het tapijt vegen. Het heeft geen zin daar heel lang over te kletsen, want het is nou eenmaal zo. De kleine dingen laten zien hoe het wel kan - en hier laten we ook zien hoe het niet moet, met veel humor en plezier - is veel prakischer en leuker zodat het een groter publiek krijgt (want dat moet dat beter tenslotte wel kopen door te begrijpen dat het daar goed aan doet).

Vandaar mijn gekloot van gisteravond in de lijn hierboven. De Grote Feiten zijn zo ‘big & hairy’ - een mooi begrip uit de managementspeak - dat het gaat om de details. Is er een kartrekker nodig voor grote harige ideeen of gewoon een volksparlement (oeps, da’s een pleonasme) waarin we het over feiten, feitjes en mogelijkheden kunnen hebben om die in context te veranderen?

Dick, dat is het! Daarom schreef ik (gisteren 10.46 u.) over de Limburgse varkenshouder die vlees levert uit zijn Canadese strooiselstal. Dat zijn voorbeelden waar ik enthousiast van wordt. Zij inspireren me. Meer dan al die droge analyses.Soms moet dat wel, maar niet nu! Ik voelde me al bijna een eenzame boerin temidden van deze intellectuele analyses.

Ik vind dat foodlog een plek moet zijn waar mensen elkaar inspireren en stimuleren. Waar je kunt zien hoe dingen in de praktijk gaan. Hoe het anders kan. Welke hobbels je over moet. Hoe kunnen we elkaar echt helpen.

@ Annechien, als je wilt weten wat ik doe. Kijk dan ff hier topindepers.nl. Of te wel allemaal “doe” projecten rondom de implementatie van duurzame en nieuwe productietechnieken, de ontwikkeling (en introductie) van nieuwe gezonde -vers heruitgevonden- voedselproducten. Onze klanten vinden dit aansprekende cases en worden daar enthousiast van. Tegelijkertijd heb ik zelf heel veel behoefte aan een goede systeemanalyse EN met herontwerp (synthese) van ons eetsysteem. Het een sluit het ander toch niet ui? Ik hoop dat je blij wordt van dat soort practische projecten.

(ik besef dat dit een beetje een commerciële boodschap was)

Wie gaat dit verhaal vertellen bij het debat in De Rode Hoed? Ik vind het nu al vele malen interessanter dan wat de avonden tot nu toe hebben opgeleverd. Ik zoek naar mogelijkheden om dit verhaal naar een bredere groep te trekken, ook binnen LNV. Misschien een goede actie als vervolg op de Rode Hoed debatten?

De redactie hoopt dat de heer De Heij zich realiseert dat voor reclame in draden speciale code vereist is en fors duurder is dan adverteren in de kantlijn.

@Joost, de redactie zal ervoor zorgdragen dat jouw gevoel en deze draad bij de organisatie van de debatten - waar foodlog.nl inhoudelijk verder buiten staat - terecht komt.

@redactie. Ja De Heij begrijpt dat. De Heij wilt gewoon anderen inspireren met concrete tastbare projecten (dat is toch waar Annechien op doelde?). Hij zal dit niet meer doen.

Misschien is het beter ze te delen in hun concreetheid, dan ze te communiceren in een boodschap die de redactie in ieder geval als commercieel overkwam.

De Heij durft nu na deze terechte terechtwijzing zelfs geen projecten in concreetheid te delen met het foodlog.nl publiek.

De redactie heeft nou juist geen enkel bezwaar tegen concreetheid en begrijpt uiteraard dat commerciele geheimen niet op straat worden gegooid. Maar tussen delen en op straat gooien zitten vast vele tinten grijs.

wie weet in de vorm van een artikel - onderwerp : “vers groensap en de mariana trog” :-)

@redactie dankjewel
Volgens mij loopt de Foodlog klok nog op zomertijd ;-)

Joost, dat klopt. De technische dienst is alleen doordeweeks beschikbaar; alleen de redactie en de reagernde lezers werken 7 op 7 dagen.

Het is trouwens echt iets bijzonders, die klok van foodlog. Het zou automatisch moeten gaan. Maar dat wil niet. Foodlog.nl heeft een echte ‘ghost in the machine’ - de technici weten er geen raad mee.

Wat vinden jullie van het volgende idee om duurzaamheid af te dwingen in de schakel met de macht in handen. Liefst in wetgeving!

‘Winkelformule krijgen een ‘duurzaamheidstempel’

Dus niet producten met een logo optuigen, maar juist winkelformule.
Deze stempel krijg je pas als je x% van je totale winkelomzet verkoopt met ‘duurzame producten’. Deze producten zijn gedefinieerd op basis van een aantal criteria (diervriendelijk, milieu, boven kostprijs etc etc).

Dat legt de druk bij de retailer en maakt het onmogelijk om ‘excuus producten’ op te voeren.