Duurzaam: ‘overheid moet kiezen’
Op vrijdag 20 november heeft het LNV Consumentenplatform gediscussieerd over het consumentenbeleid voor duurzaam voedsel. Ik wil graag de belangrijkste conclusies delen met de lezers van Foodlog en horen wat dit forum hiervan vindt.
Verduurzamen is een werkwoord! Stap voor stap werken aan verduurzaming van de voedselproductie en consumptie. De markt zal het echter niet alleen doen. Een van de leden van het platform zei: 'De consument is de mug en de productieketen een olifant'. Het platform concludeerde dat de overheid daarom richting moet geven en kiezen. Zij moet zorgen voor een eenduidige definitie van duurzaam voedsel, hierbij zullen keuzes gemaakt moeten worden. Deze definitie dient zowel in de keten als richting consument te worden uitgedragen. Consumenten hebben behoefte aan een soort ‘duurzaamheidsboodschappenlijstje’, want ze weten niet meer wanneer ze het goed doen. De overheid kan zich niet beperken tot het verleiden van duurzamer gedrag bij consumenten, dat zal te weinig effect hebben. En hier ligt ook een rol voor het bedrijfsleven, die zal moeten komen met aantrekkelijke producten die verleiden tot een duurzamere consumptie.
De overheid moet werken aan systeemverandering in de landbouw en aan het verduurzamen van ketens op Europees niveau. Door duidelijke kaders te stellen wordt beleid effectiever en is het voor consumenten mogelijk bewuste keuzes te maken.
Het platform signaleerde verder een gebrek aan warenkennis bij de Nederlandse consument; consumenten weten niet meer waar hun voedsel vandaan komt. Daarom adviseert het LNV Consumentenplatform de overheid actiever en prominenter dan nu informatie aan te bieden. Door de communicatie duidelijker en persoonlijker te maken. 'Zet een rolmodel in', 'Zorg dat duurzaamheid meer fun wordt' en 'Maak een voedselwijzer'. Men vindt het belangrijk inzicht te krijgen hoe supermarkten hun prijzen bepalen. Nu kunnen, om verschillende redenen, niet altijd reële prijzen worden gehanteerd. Dit kan leiden tot verwarring in de markt en bij consumenten en staat daarmee duurzaam consumeren in de weg. Ook ziet het platform een rol weggelegd voor de overheid als het gaat om misleiding van consumenten te voorkomen. Het platform vindt duurzaam voedsel een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de keten, nu is het belangrijk dat de overheid haar verantwoordelijkheid neemt en zorgt voor duidelijkheid.
Marijke Vos is voorzitter van het LNV Consumentenplatform
Reacties (22)
De consument dient de mier te zijn tov de olifant, niet de mug! Doodkietelen hoeft niet, maar de consument hoeft zich ook niet te laten vertrappen door de productieketen.
De overheid kan pas een rol spelen wanneer er een duidelijk herkenbare definitie van ‘duurzaam voedsel’ is, ontdaan van modekreten. En niet iedere twee maanden een andere definitie, of een aangepaste definitie, of een uitgebreide definitie (foodmiles, diervriendelijkheid, gezond).
En wat betreft het informatie aanbieden: laatst zag ik een ‘schijf van vijf’ van het Voedingscentrum in een ziekenhuis hangen. Apart, ruim bemeten vakje voor water en thee. Sinds wanneer is dat voeding? Dat soort overheidsvoorlichting kan beter achterwege blijven. Natuurlijk is voldoende vocht belangrijk, maar deze wijze van informatie presenteren behoeft zoveel uitleg, dat je het beter kunt laten.
“Daarom adviseert het LNV Consumentenplatform de overheid actiever en prominenter dan nu informatie aan te bieden. Door de communicatie duidelijker en persoonlijker te maken. ‘Zet een rolmodel in’, ‘Zorg dat duurzaamheid meer fun wordt’ en ‘Maak een voedselwijzer’”
Dat zijn nogal traditionele en weinig impactvolle commmunicatievormen. Begin eerst met beter te informeren per product. En kies voor simpele uitvoerbare tips: eens per week geen vlees, doe boodschappen met de fiets, eet groente van het seizoen..
Als ik dit stuk lees, krijg ik geen enkel gevoel van urgentie. Is die conclusie terecht? Wie gaat de vonk geven, waardoor er echt iets gaat gebeuren?
De meeste mensen (itt tot de bezoekers van Foodlog) willen niet precies weten waar hun eten vandaan komt. Die informatie is voor de meeste mensen al toegankelijk, toch koesteren de meeste mensen hun onwetendheid. Deze maatregelen zijn puur symbolisch en zullen dus ook geen fundamentele verandering teweeg brengen.
De meest effectieve en directe manier om met de consument te communiceren is via zijn portemonnee. Als duurzaamheid, of beter gezegd onduurzaamheid, doorklinkt in de prijs is dat direct zichtbaar voor iedereen en kan de consument een bewuste keuze maken. Het lijkt me ondoenlijk om voor elk product de milieubelasting te bepalen, maar waarom niet beginnen met de meest belastende 20%? Het zou me niet verbazen als ook hier de 80/20 regel geldt, 20% van al het voedsel zorgt voor 80% van de lasten.
Kweekvis uit Azië is goedkoper dan Nederlandse kweekvis (mede) vanwege onduurzame productie. Wat is dan de meest effectieve manier om de consument een “bewuste” keuze te laten maken, voorlichting over de milieuproblemen in Azië die in het gunstigste slechts een klein publiek bereikt of de onduurzaamheid laten doorwerken in de prijs waardoor de reële prijs voor iedereen onmiddellijk zichtbaar is?
Duurzaam betekend: voorzien in de behoefte van nu zonder de mogelijkheid van behoeftevoorziening in de toekomst in gevaar te brengen.
Producten alszodanig zijn dus intrinsiek niet duurzaam in deze betekenis. Wel de productieprocessen. Geef producenten een duurzaamheids label net als auto’s. HOe roder het label hoe duurder de belasting die de overheid aan producent oplegt. Geld ook voor import.
Dan krijgt niet de consument de keus om te kiezen maar de producent krijgt de kans om zich positief te onderscheiden. Doet hij dit dan betaalt hij minder beslasting waardoor de producten vanzelf goedkoper worden, waardoor de consument dus eerder voor duurzaam geproduceerd kiest. Je kunt niet van de consument verwachten dat hij duurdere producten gaat kopen om fabrikanten duurzamer te laten produceren. Dit zal volgens mij wereldwijd geregeld moeten zijn. Label is gebaserd op materiaalkeuze, levensduur, en milieuverontreiniging. Ik zie kansen!
hoe duurder de belasting moet natuurlijk zijn des te hoger de “duurzaamheids"belasting!
Het woord “fun” in dit verhaal doet mij al de schouders ophalen… Wat een onzin!
En aan Maarten: “De meeste mensen (itt tot de bezoekers van Foodlog) willen niet precies weten waar hun eten vandaan komt”. Ik weet niet waar je die kennis vandaan haalt, maar ik ben hogelijk verbaasd. Mijn eigen (ik geef toe bescheiden) ervaring doet mij denken dat je mensen juist enorm kunt motiveren door hen te vertellen waar iets vandaan komt en hoe het gemaakt/geproduceerd wordt. Echter, dan praat je over producten welke zich werkelijk onderscheiden. Bij jam uit (sorry) van de Betuwe is dit natuurlijk niet opportuun....
“Het platform signaleerde verder een gebrek aan warenkennis bij de Nederlandse consument; consumenten weten niet meer waar hun voedsel vandaan komt.”
NOU EN?! Laat ze!
Robin, zover ik heb begrepen weet jij het wel degelijk (waar het voedsel vandaan komt, bedoel ik). Voel je dan nooit de behoefte om deze kennis met anderen (die niet weten) te delen. Niet voor de fun, maar omdat het delen van kennis voldoening geeft en omdat het delen van kennis de manier is om, op termijn, een einde te maken aan al dat gezwets in de ruimte.... . Simpel toch! Zie ik eruit als Don Quichote? Niet echt! Heb geen ezel, noch een harnas (een virtuele, dat weer wel) en gelukkig zijn er ook geen windmolens in mijn regio....
Ja, persoonlijk vind ik het hardstikke leuk om kennis te delen! Vandaar ook dat ik tijd en energie investeer in de Tokowijzer. :-)
Maar dat is toch niet te vergelijken met een overheid die ONS GELD gaat uitgeven aan voorlichting om ze vindt dat de Nederlandse consument moet weten waar zijn voedsel vandaan komt? Hou alsjeblieft op, als die consument dat graag wil weten is de informatie echt heus wel voorhanden. Laten we aub dat overheidsgeld besteden aan iets wezenlijks! Van mijn part geven ze het direct weg aan producenten, maar alsjeblieft alsjeblieft niet weer in zo’n zwart communicatieprojectenvoorlichtingawarenessgat! :-(
Flipse:
Als mensen zouden willen weten waar hun eten vandaan komt, waarom weten ze het dan niet? Het is niet alsof de informatie achter slot en grendel ligt.
Maarten, wij zitten hier in NL met een groot probleem: onze winkels zijn niet groot genoeg om de consument voldoende keus te bieden. De verantwoordelijke inkopers spelen op zeker en maken hier volop (mis)gebruik van. Daarbij moeten ze ook nog op hun marges letten. Dus zo godkoop mogelijk inkopen. Dat stompt af. Als je dat generaties lang volhoudt, ben je volledig afgestompt.
Eens met Robin, bespaar ons de volgende golf van communicatiemeuk. Geef het geld dan aan een echt goed doel.
En bij Jam uit de Betuwe is het posthuum ;-).
Heus ik wil het feestje hier niet bederven, neem dat van mij aan, met al teveel hargneux!
Inderdaad de overheid moet kiezen:
Volgens het IEA komt in Nederland in 2006 (meest recente gegevens, ik weet ook niet waarom) 95,1% van onze totale energiebehoefte uit fossiel. Onze meest acuut bedreigende “onduurzaamheid” is dat fossiel. Ook al bedenk je net zo veel duurzaamheidslabels voor auto’s of voedsel als je maar wil, wanneer dat percentage niet drastisch naar beneden gaat is elk debat over die “niet bestaande” duurzaamheid verregaande volksverlakkerij.
Dus vanaf vandaag schreeuwt ook heel Groen Links en al die anderen weg met de kilometerheffing, op naar de gestaffelde brandstofprijzen voor alle sectoren.
Dan komt wat minder onduurzaamheid in landbouw en voedsel vanzelf.
Dat veel mensen geen idee hebben waar hun eten vandaan komt is omdat het ze weinig interesseert. Iedereen maakt een persoonlijke keuze waar hij zijn aandacht op richt. Mensen die tienduizend jaar geleden leefden wisten exact waar hun eten vandaan kwam en met welk voedsel je in leven bleef en waar je dood aan ging. Tegenwoordig kun je ook in leven blijven met een heel beperkt inzicht in de voedselketen, simpelweg door er van uit te gaan dat het voor je geregeld wordt (door de overheid bijv.) Mensen zijn meer geïnteresseerd in de nieuwste rampenfilm in de bios ipv de rampen die ons wel of niet kunnen overkomen met ons voedsel. Een teken van (collectieve)welvaart dat ze zich dat kunnen veroorloven.
Dit houdt niet in dat het geen zin heeft om het publiek voor te lichten. En dat zal op termijn effect hebben op iedereen, ook op degenen die hun interesse op ander gebied hebben.
Laten we het eens omdraaien: misschien zijn mensen wel veel meer geïnteresseerd geraakt in eten, dan ze dat - zeg - 20 jaar geleden waren. Omdat ze er veel rare - evenveel ware als onware - verhalen over horen.
Dat is een uitstekende basis om ze te voeren met echte verhalen, omdat het hen weerbaarder maakt bij het maken van hun dagelijkse eigen keuzen. Tuurlijk, je kunt ze ook rantsoenbonnen geven. Dat zal alleen niet echt lukken.
@astrid, ik ben het met je eens een duurzaamheidsindicator vergelijkbaar met auto’s zou niet verkeerd zijn. Wie zou in jouw ogen het initiatief hiervoor moeten nemen?
Ik denk dat Dick gelijk heeft. Nu meer dan ooit zijn consumenten juist wel geïnteresseerd in het verhaal.
Ik vrees dat ‘de mensen’ geïnteresseerd zijn in verhalen, die een ‘feel good’ effect bewerkstelligen. Waarheid en fact finding zijn daaraan ondergeschikt. Daar zijn maar een paar mensen in geïnteresseerd. Linda de Mol had met haar Schijt aan Sonja-dag minstens evenveel aanhangers als Sonja B. zelf.
Wat is waarheid?
Ja een duurzaamheidsindicator voor auto’s of voedsel feels good, maar zal niet veel helpen. Het blijft een nepper. Ik was ooit enige tijd geleden aanwezig op een bijeenkomst over CO2 en vervoer. Ik zeurde toen ook al over gestaffelde brandstofprijzen voor alle sectoren. Het enige juiste rempedaal wat je zachtjes kunt intrappen.
In de pauze kwam ik in gesprek met de secretaris van die club van mevr. Lier Lels en vroeg hem welk percentage reductie van CO2 hij in zijn hoofd had. Er kwam geen antwoord. De man was zozeer met wegbeprijzing bezig dat die gedachte blijkbaar niet bij hem op kwam. Denkt u aan 50%, 30%. 15%, 5% reductie vroeg ik. Het bleef doodstil. Maar bij 10% reductie zijn de files toch opgelost, spetterde ik nog tegen.
Opnieuw het bleef stil. Toch richt dat gerommel in de marge, die feel good schijnoplossingen zich tegen de logica, namelijk dat het bij het klimaat niet gaat om een procentje hier of daar, maar dat het gaat om substantiële reducties van het totaal.
Trouwens die facts die liggen voor het oprapen, daar kan het niet aan liggen.
Hendrik, dat was wat ik beweerde, de mensen zijn geïnteresseerd in het verhaal, niet in de al dan niet voor het oprapen liggende facts. Kijk naar de discussie over de griepprik. Emoties, ook zo’n marketingtool, daar gaat het om, niet om de feiten.
