Van der Land, hoe krijg je het voor elkaar, ik zit te schateren aan de keukentafel (staat een computer op, kan ik lachen onder het koken).
‘Thee als middel om vocht binnen te krijgen’. Absoluut onomstreden, dat is miljardvoudig aangetoond. Veel handiger bijvoorbeeld dan via injectie of klisma. 
Maar wat doe je nou, je vertaalt de slogan van Lipton niet zuiver en legt hem ook nog eens uit.
Thea can do that, zegt Lipton. Jij droomt dat er ‘dus’ staat: ‘Thee kán dat allemaal (?) doen’, en voegt er aan toe, hoewel Lipton dat er echt niet bij zegt: ‘maar zeker is het niet’.
Wouter van der Land (ik kom weer tot bedaren, tranen van mijn wangen geveegd) wat zijn ‘semi ware claims’? Dat lijkt me een nieuw fenomeen. Je doet een uitvinding!

Wouter van der Land, ik begrijp niets van je laatste zin. Kun je die ‘ns verhelderen?

Klootwijk, Veerman, mijn punt hier is dat de grote eetindustriejongens juist met ethische thema’s aan het scoren gaan. Ik verklaar mij morgen nader.

Ik ben benieuwd. Ik begrijp dat je ethisch kunt scoren door te beweren dat je van theedrinken vocht binnen krijgt.
Kom je met een lijstje van andere open deuren waarmee de ‘grote jongens’ hun copywriters op pad kunnen sturen?

De grote voedingsindustriejongens! Lees het leerzame artikel van Jan Douwe van der Ploeg in de NRC van zaterdag. De grote jongens, waar Van der Ploeg ook Ahold onder rekent, krijgen een gefundeerde veeg uit de pan.
Het is maar een detail in het artikel, maar ik keek er van op.
Ik zag in de winter zakjes blanke asperges bij Albert Heijn. Ze kwamen uit Peru. Kort geleden, toen er al Nederlandse waren, lagen de Peruaanse er nog.
Ik moet ze niet. Ook niet in de winter. Maar mijn weerzin was meer emotioneel dan op kennis gebaseerd. Van der Ploeg maakt me wijzer:
‘Er ontstaan nieuwe circuits die plaatsen van armoe verbinden met plaatsen van rijkdom. De asperges voor de Noordwest Europese markt bijvoorbeeld worden in toenemende mate in de woestijnen langs de Peruaanse kust geproduceerd. Dat water daar schaars is doet er niet toe. Het schaarse water wordt verpakt als asperge geexporteerd. Dat kan omdat land, en vooral arbeid er zo goedkoop zijn.’
Grote jongens!

@Wouter K, dat bevestigd dus eigenlijk wat je al dacht bij Peruaanse asperges? 

Nu de hamvraag: Moeten we die Peruaanse asperges nu juist wel eten, om de boeren daar te ondersteunen, of juist niet omdat de Grote Jongens de boel bijelkaar manipuleren.

(even buiten de foodmiles en nonsens om die dingen uit Peru te halen als ze om de hoek gekweekt worden)

Het artikel dat Klootwijk daar noemt is het lezen meer dan waard. Hier een link naar een pdf-je ervan.

Er wordt vaak gekankerd op de afhankelijkheid van de WUR van het bedrijfsleven. Dit soort artikelen laat zien dat Wageningen wel degelijk onafhankelijk kan denken.

Het is tevens een mooi artikel dat laat zien hoe je over Tobintaksen kunt denken én wijzer kunt worden.

‘Nu de hamvraag: Moeten we die Peruaanse asperges nu juist wel eten, om de boeren daar te ondersteunen, of juist niet.’
Eeuwig dilemma.
Eten van dichtbij is om veel redenen beter. Maar als het van ver moet komen zit ik er mee dat ik niet weet en er moeilijk achter kan komen wie er aan verdient en hoeveel. Ik wil zielsgraag dat het grootste deel van wat ik uitgeef aan voedsel bij de boer terecht komt. Maar ik vrees dat de Peruaanse aspergetelers bijna niks krijgen en Heijn het meeste opstrijkt.

Vroeger was ook in deze blijkbaar zo gek nog niet. Zijn overheden inmiddels nog in staat één en ander terug te draaien of is de markt inderdaad vervallen aan het neoliberale gedachtegoed?

Van der Ploeg maar op landbouw als Balkenende IV is gevallen..

@Wouter K. zou het ook niet komen dat de wereld nu dichter bij lijkt dan voorheen? Ik ben het eens met die kreet ‘think global act local’. Maar als ethiek om de hoek komt kijken, hebben we allemaal boter op ons hoofd. Hoe moeten we weten langs welke kassa’s en door welke handen die asperges, boontjes en god-weet-wat allemaal niet gaan eer wij ze de laatste keer langs de lieve cassiere bij AH halen? 

@Veerman & Klootwijk, hier dan mijn beloofde toelichting, al kan het inderdaad een open deur zijn. Er worden steeds strengere eisen gesteld aan teksten op verpakkingen en in reclame-uitingen. De motivatie daarvoor: de gezondheid van de consument moet bewaakt worden.

De hamvraag is of het inderdaad een sucesvol middel is om de bevolking gezonder te maken. Als het zo is, moeten de regels misschien nog strenger worden, zodat we nog gezonder worden.

Voor Unilever is deze ontwikkeling een bedreiging, maar deze is onmiddellijk omgevormd tot een kans. “Wil je gezond, dan kun je het krijgen”, riepen ze in de board room. De EU zal niet zover willen gaan dat “bewezen gezonde” producten niet als “bewezen gezond” aanbevolen kunnen worden.

De situatie voor:
Onder het Lipton-merk wordt massathee verkocht, geproduceerd door goedkope arbeidskrachten in Kenia.

na:
Lipton zit vol anti-oxidanten die goed voor je zijn en helpt de Keniaanse economie.

Het probleem is, uiteraard, dat die garantie van gezondheid er echt niet is. Kenia wordt misschien beter van Unilever, maar van het drinken van Lipton-thee word je niet opeens gezond. En water kun je ook op een andere manier nemen.
Strenge eisen voor gezondclaims leiden tot de ontwikkeling en promotie van “gezonde producten”, die dat maar heel beperkt hoeven te zijn. Dit bedoelde ik met een semi-ware claim: het is aangetoond dat anti-oxidanten goed zijn voor de mens, maar zonder dosering en de rest van je dieet erbij te betrekken, maakt Lipton je nog niet gezond.

Het doel van de strengere eisen wordt denk ik niet of maar zeer beperkt gehaald. Ik denk dat je overheidsgeld op een betere manier kunt inzetten om burgers gezonder te laten leven.

Oww, dus omdat ze eerst arme negertjes zonder hoed in de zon thee lieten plukken en thee nu plotseling uit water blijkt te bestaan is thee nu MVO:
- omdat we het niet meer beoordelen op zijn FT (fair trade) aspect, maar op zijn gezondheidskant via de afgeleide water omdat je van teveel anti-oxidanten mogelijk oranje uitslaat
- omdat we MVO niet meer beoordelen op persoonlijk leed maar op de algemene economische situatie van Kenia die ergens vast wel iets goed doet voor iemand in dat land (en daarbuiten)

Die arme negertjes plukken nog steeds. Net als toen die nwe campagne er nog niet was.

En dat leidt via een derde weg tot een betere wereld? I am lost.

Nee, het leidt juist NIET tot een betere wereld, beweer ik. Door alleen de communicatie aan te pakken worden de mensen nog niet gezonder en worden de arbeidsomstandigheden nog niet beter. Daarnaast beweer ik dat het geen oplossing is om de communicatie dan maar NOG strenger aan te gaan pakken, vanwege de hierboven geschetste uitweg.

OK, het maakt toch niet uit. Het gaat om je houding. Eerlijke bedrijven en mensen doen eerlijke dingen. Oneerlijke doen altijd alsof en komen er uiteindelijk juridisch mee weg.

Daar ben ik het roerend mee eens. Als we nou reclameschrijvers ‘ns aan een ethische code gaan helpen. Zoals nette banken in de jaren ‘90 van de vorige eeuw hebben afgesproken dat ze geen prostitutie meer financieren. Rabo ontwikkelt nu een dergelijk charter voor food- en agri. De bank zou de reclameschrijvers erin mee kunnen nemen (food is de grootste markt ter wereld in omzet). De regel is heel simpel: we schrijven geen teksten meer die bedoeld zijn om mensen producten te laten kopen onder valse suggesties.

De operationalisatie is ook heel gemakkelijk. Het kan meteen mee in het anti-gezondheidsnep voorstel van Martijn Katan, afgelopen vrijdag in Nova: een panel en klaar is Kees. Maar dan wel het laatste woord leggen bij dat panel.

Nee, regels over reclame voor en claims op producten hebben niks met gezondheid te maken. Het is ook helemaal niet het doel van de regelaars om gezondheid te bevorderen, zoals Van der Land hierboven suggereert.
Je mag gewoon niet liegen en misleiden. De levensmiddelenindustrie is aan misleiden verslaafd, dus noodgedwongen sleutelt Brussel aan de regels. 

Ik ben zelf voorstander van de eis om alles wat je beweert te onderbouwen. Hoeft niet altijd op de verpakking, maar bijvoorbeeld op de website van het merk. Als er op een blikje sardines staat:"nieuwe verpakking”, dan kun je als koper opzoeken wanneer die verpakking is ingevoerd en wat er nieuw aan is. Bij een verwijzing naar de gezondheid van anti-oxidanten, moet de consument doorverwezen worden naar relevante medische literatuur. Misschien moet je beweringen over smaak aan de consument zelf overlaten.

Daarnaast ben ik voor het definiëren van een aantal begrippen die veel worden gebruikt bij het aanprijzen van waren. Het hier klassieke voorbeeld: wat “vers” genoemd wordt, mag niet ingevroren zijn geweest. Als een biermerk zegt dat het bier met “natuurzuiver bronwater” is gemaakt, moet het duidelijk maken wat dat is en wat het verschil met standaard gezuiverd water is.

Hiermee zijn we er nog steeds niet, maar helderheid en standaardisatie van begrippen is het begin van kennisoverdracht. Pierre Wind kan de rest doen.

Er was ooit een Amerikaans biermerk dat eerlijkheid als campagne-thema had. Met weetjes hoeveel hersencellen je kwijt zou raken per fles, enzo. Die richting is de volgende uitweg. 

Er was ooit een biermerk...... etc
Vraag aan Wouter v/d Land: bestaat dat merk nog?

@Klootwijk,
Er is bij mijn weten nog niemand bij de EU geweest die het begrip “nieuwe verpakking” aan heeft gepakt. Dit is pure misleiding, meestal is het meest nieuwe de rood op gele tekst “nieuwe verpakking”. Daaruit volgt dat misleiding op zich toegestaan is door de EU-wetgever.

Men wilde, bij mijn weten, met de strengere eisen een eind maken aan beweringen van gezondheid op ongezonde producten. Dat de motivatie daar weer voor was om de burger gezonder te maken, was idd een conclusie van mij, maar waarom zouden ze dat anders doen? Ik zal het proberen na te zoeken.

Waarom zou je gaan vertellen dat je hersenen afstompen van teveel alcohol? Dat weet het publiek al.
Er valt ik weet niet wat aan slechts te vertellen over gezonde producten. Teveel water is slecht voor je.  Teveel anti-oxidanten ook, zegt WUR voedingsleerprofessor Frans Kok. Teveel wortelsap ook, zegt zijn VU-collega Katan dit weekend in zijn VK-column. Maar daarom hoeft er op een wortel nog niet te staan dat hij de gezondheid kan schaden.

Het probleem zit’m niet in wat je niet vertelt, maar in wat je aan onwaars zegt of suggereert.

@Ailko, ik ga het proberen te vinden.
@Dick, door dingen niet te vertellen kun je juist heel erg suggestief zijn. En ook door de waarheid te vertellen kun je misleiden.

Een goed dieet volgen is ingewikkeld. De sleutel is een combinatie van goede voorlichting/onderwijs/opvoeding en heldere informatie van producentzijde. 

Daarom is zo’n panel zo aardig. Maar wacht, ik zie het probleem alweer opdoemen: de vragen kunnen suggestief zijn.

Ha, oplossing. Er is maar 1 vraag (en wat variaties daarop): wat belooft dit product?

Een adembenemende redenering die als warme wonderolie vanzelf tot deze conclusie leidt van Van der Land:
“Daaruit volgt dat misleiding op zich toegestaan is door de EU-wetgever.”
Maar misleiding is niet toegestaan. Alleen moeten burgers soms zelf aantonen dat ze bedrogen zijn. Als een nieuwe verpakking werkelijk niet nieuw is en je kunt bewijzen dat je zo ongelofelijk stom was om het product te kopen, alleen maar omdat het in een nieuwe doos zat, dan hangt de producent.
Maar het is een armzalig voorbeeld, want het begrip Nieuw misleidt niet echt.
Interessanter is Van der Lands opmerking dat je ook met de waarheid kunt misleiden. Dat probeert “Brussel” ook te bestrijden.
Een fabrikant van snoep verneukt burgers door op zijn zakken winegums te zetten: 0 % vet. Er zat nooit vet in, maar heel veel suiker.
Het is ook hier op Foodlog gepasseerd, ik meen dat Jacobus er op zijn website aandacht aan besteedde en ik heb er in kranten over geschreven; de stuitende pindakaasnep van Unilever. 25 % minder vet, stond op het etiket. Helemaal waar. Maar het vet was vervangen door suiker. 
Goed bezig he, de grote jongens van Unilever.

“Goed bezig he, de grote jongens van Unilever. “ Heeeeeel goed, want het is nog goedkoper in inkoop ook, terwijl de prijs van gezonde producten beter is. Vooral een gezondere marge dus.

Unilever’s eigen professor Meijer durft er desgevraagd niet over te praten en trekt een even beaat als duivels glimlachje.

En toch. Soms, Van der Land, staat Brussel misleiding niet alleen toe maar legaliseert het ook.
Als op de verpakking van bouillonblokjes een dik rood stuk rundvlees is afgebeeld moet er iets van rundvlees in het bouillonblok zitten. Men gooit het karkas van een oude koe in een kookpot met water en zet die zo lang te sudderen tot er een stroperige substantie ontstaat. Van die stroop gaat wat in een bouillonblok. Brussel heeft uitgevaardigd hoeveel er minimaal in dient te zitten. En raad eens hoeveel dan.
Ooit heeft Erica Terpstra in de regering gezeten. Staatssecretaris, ik weet meer niet van wat. Ze heeft zich verdienstelijk gemaakt in een nijpende bouillonblokkenkwestie. Ze heeft Europese uniformering weten te bewerkstelligen. De Nederlandse warenwet schreef een ander minimumgehalte voor aan koeienstroop in runderbouillonblokken, dan de wet in andere landen. In Belgie bijvoorbeeld hoefde er maar de helft in te zitten van wat in Nederland minimaal verplicht was. Dat heeft Terpstra gelijk weten te trekken. In alle landen van Europa zit er nu net zo veel (weinig) in als destijds in de bouillonblokken van Belgie.
En hoeveel dan, denk je?

@Klootwijk, ik durf niet te raden. Waarschijnlijk zit ik veel te laag als ik gok. De EU gedoogt ook nog steeds homeopathie, met zo ongeveer een molecuul aan werkzame stof per zwembad, wat vervolgens in mini-ampullen wordt verkocht. De bn-filosoof Herman Philipse heb ik daar weleens heel boze uitspraken over horen doen, maar hij stopte snel met een publiek figuur te zijn. 

Het begrip “nieuw” misleidt overigens wmb wel degelijk.

Water bij de vleesbouillon? Dat is geheel strijdig met de oorspronkelijke 18e eeuwse instructie voor het zelf maken van bouillontabletten. 

“Maar ik vrees dat de Peruaanse aspergetelers bijna niks krijgen en Heijn het meeste opstrijkt.”

Wouter K, ik lees daarnet dat Albert Heijn voor een paar miljoen euro zijn aankoopbeleid ethisch aftoetsen door Fair Match Support. Zij evalueren nu of hun producten ethisch worden geproduceerd. Als ze het tegendeel bewijzen, verandert Heijn zijn aankoopbeleid, en omdat ze referentieleider zijn, volgt de rest. Zo wordt gezegd.

“Als ik dit goed begrijp” hoef je enkel een bezorgde vraag te stellen aan AH en FMS vlooit het uit. Misschien moet hen die vraag dan maar eens gesteld worden van hieruit? 

Is FMS te vertrouwen?

Nick, da’s de vraag die ik me ook stel.

Jan Aertsen (afscheidnemend directeur van Vredeseilanden) solliciteert openlijk naar onderaanneming door NGO’s voor zo’n taken. Het wordt gefinancieerd door een kerkelijke organisatie: ICCO.

Hoe betrouwbaar dat is, kan alleen maar bekend geraken wanneer a) iemand een pertinente vraag er naar stelt en b) gaat kijken wat er ter plaatse mee gedaan werd.

“Hoe moeten we weten langs welke kassa’s en door welke handen die asperges, boontjes en god-weet-wat allemaal niet gaan eer wij ze de laatste keer langs de lieve cassiere bij AH halen?” vroeg Ailko terecht. Da’s alvast een vraag.

Mij lijkt het vooral (maar ik heb een slecht karakter wat dit soort zaken betreft) het op maat bedienen van de distributie.

En het voor wat Vlaanderen betreft het solliciteren naar middelen. Lees zeker die link naar Aertsen.

‘Wouter K, ik lees daarnet dat Albert Heijn voor een paar miljoen euro zijn aankoopbeleid ethisch laat toetsen’, zegt Steven Schepers.
Nou dat toetsen doen Wouter van der Land en ik voor de helft.
Wil jij Zaandam even bellen Wouter L?

Het ICCO maakt ook een deel van het bestaan van Fair Match Support mogelijk. Het is een komische wereld, waarin wat je vroeger links vs rechts of moreel vs alleen-maar-commercieel noemde kennelijk helemaal niet meer bestaan. Of het helemaal klopt en betrouwbaar is?

Pikant: ik heb hen weleens voorgesteld controles in handen van journalisten te leggen. Dan zou het nl. wel kloppen.

Dick, journalisten zouden een bijdrage kunnen leveren. Maar hoe sta je in voor hun onafhankelijkheid of kennis? 

Niet, journalistieke marktwerking zal het moeten doen en is onze beste garantie. En zeker, met die kennis is het droevig gesteld.

Journalisten doen dat voor restaurants: Gault-Millau, Michelin etc., en hebben daar een zeker onafhankelijke reputatie voor.  Voor producten moet dit dus ook kunnen.

Nick, daar heb je een punt.

De RVU met de programma’s van Wouter Klootwijk (Keuringsdienst van Waarde) gaan al een stuk die richting uit, niet?

Zou Wouter L Zaandam al gebeld hebbben?

“Het probleem zit’m niet in wat je niet vertelt, maar in wat je aan onwaars zegt of suggereert.”

Dick, wat hier dan van te zeggen?

De Nederlandse winkelketen Kruidvat heeft de oordruppels van het merk Otalgan uit de rekken van zijn winkel in Aalst gehaald.

Het Koninklijk Oost-Vlaams Apothekers Gild diende een klacht in tegen Kruidvat omdat het met Otalgan een niet-geregistreerd geneesmiddel verkoopt. Dat vertelde Kruidvat niet.

Laten we gewoon eens voor Dick’s panel spelen:
Plaatje van, zoals hierboven en “thee can do that”.
Vraag: ‘Wat belooft dit product?’ of/en ‘Wat denkt u dat thee voor u kan doen?’
Antwoord: “Dat het hertstikke gezond voor je is.”
Vraag: ‘Waarom denkt u dat?’
Antwoord: “Omdat er anti-oksidingesen enzo in zitten en dat schijnt goed voor/tegen mezusenmezo te zijn”.

Op het gevaar af beschuldigd te worden een elitaire kijk te hebben, is dit waar het naar mijn idee om draait. Op de één of andere manier heeft bij een grote groep de idee post gevat dat thee heel erg gezond is voor je. Lipton/Unilever hoeft niets anders meer te doen dan simpel in te koppen met de suggestie dat thee ‘het’ voor je kan doen.
Geen Katanpanel dan maar? Nee, nee, juist wel, want een fraaier alternatief is er (vooralsnog, hoop ik) nog niet. Het zal feilloos blootleggen datgene dat met de huidige wetgeving juridisch niet aan te pakken valt. Feitelijk jokken vs juridisch liegen.

@Wouter van der Land:
Je zegt dat Lipton beweert dat thee “dat voor je kán doen”. Dan had er moeten staan: ‘Thea MIGHT do that’. Het verschil tussen een belofte en het zou mogelijk kunnen (maar misschien ook niet).