Echt Hollands

Die jongens van de gouden bogen zijn er vanwege al dat Amerikaanse. De hamburgers, het zompige brood, de frieten, de salades met de 1000 eilandensaus. En nu - tzal wel een innovatie zijn om wat te melden te hebben - hebben ze opeens Hollandse broodjes.

Met een Engelse naam.

Kun je het je voorstellen of maakt het je allang geen enkele bal of burger meer uit?

Duurzaam uitgeschaafd

Eind 1981 belandde hij nieuw in mijn studentenkeukengerei. Nu is hij uitgeschaafd. Mijn trouwe Brabantia kaasschaaf is losgekomen van zijn handvat en mijn vrouw besloot een nieuwe te kopen. De Brabantia deed trouw zijn werk in het veeleisende en multifunctionele studentenleven. Hij sneedt ook komkommers en wortels in plakjes en ontschilde meer dan waar hij eigenlijk geschikt voor was. Daarna ging hij mee samenwonen. Sinds 1989 kreeg hij een luxe leventje. Vrijwel dagelijks een douche in de vaatwasser. Nu, na bijna 29 jaar, dreigt hij het huis te moeten verlaten. Waarom eigenlijk? Hij schaaft nog prima. Het handvat is volkomen egaal gekrast, maar niet gebroken of gebarsten. Het blad moet weer even in de steel worden gelijmd. Dat is alles.

Wat een duurzaam ding, zo'n Brabantia! Bijna 29 jaar trouwe dienst is geen kattepies. Waarschijnlijk kunnen er nog wel 10 bij.

Tis te gek om hem weg te doen. Respectloos zelfs.

Een vraag derhalve aan de regering, ook al is die demissionair en mag die zich niet meer wezenlijke problemen bezighouden: welk logootje leert me nou om de boel gewoon even te lijmen en echt duurzaam te wezen?

Maak dat de kat wijs, van de patat

En toch geschokt. Natuurlijk wist ik het: kinderen weten niks over wat ze eten. Maar ik wist het van publicaties, van onderzoeksresultaten. Vooral Engelse scholieren schijnen beroerd te scoren. Geen idee waar melk vandaan komt.

Maar ik had nog nooit een levend kind ontmoet dat bewees dat het waar is. Vandaag. Een jongen van zes jaar. Twee hoogopgeleide ouders, vader organisatiedeskundige, moeder accountant. Jongen vraagt of ik wat te drinken heb. In ons dorp verzinnen kinderen redenen om even binnen te mogen. Meiden moeten vaak nodig plassen.

Op tafel liggen grote aardappelen. Voor een experiment straks, het zijn Agria’s, typische frietaardappelen.

Wat een grote aardappelen, zegt de jongen. Zijn ouders zijn geprezen, hij weet tenminste wat aardappelen zijn.

‘Ik ga straks patat maken’, zeg ik.

De jongen: ‘He, patahat? Ik wist niet dat patat van aardappelen wordt gemaakt.’

Wat een klap zeg, het is dus echt waar.

Schier onoverbrugbare kloof in warenkennis tussen bejaardenhuis en basisschool.

Elders op Foodlog wordt geroepen dat we kinderen ‘smaak’ moeten bijbrengen en liefst op school.

Tegen! Dat moet thuis. En voor de smaak uit gaat warenkennis. Thuis voor het oprapen, als je het er maar neerlegt.

Op de foto een Tefal hete lucht patatbakkerij waarvan het deksel zo heet wordt dat je er een ei op kunt bakken. Had de jongen het gezien dan had hij zijn ouders iets kunnen vertellen.

Voedingscentrum heeft gelijk, tenzij tegendeel wordt aangetoond

Kom, ik open eens stevig: dat ik niet kan aantonen dat het Voedingscentrum wordt bemand door vooringenomen neuzelaars die—om de nette uitdrukking te gebruiken—met graagte uit de hand van Unilever eten, betekent nog niet dat dit niet zo is.

Wie dit een voorbeeld vindt van gratuite en suggestieve krompraat, heeft overigens alle gelijk van de wereld. Als we zo beginnen, kunnen we alles en iedereen wel verdacht maken.

Het Voedingscentrum zelf heeft met bovengenoemde louche redeneertrant overigens geen enkele moeite en vindt deze vorm van negatieve zwartmakerij zelfs salonfähig genoeg om ermee uit te pakken op zijn website. Na een kennelijk vergeefse greep in de bak met ammunitie om de verzadigde vetten nog maar eens de schuld te geven van alle ellende in de wereld, orakelt het letterlijk: “Dat onderzoekers het ongunstige effect van verzadigd vet niet kunnen aantonen, betekent niet dat het effect er niet is”. Huh?

We kennen dit soort redeneringen al van een resem twijfelachtige discussiepagina’s die internet 2.0 met zich mee heeft gebracht, en die de voorhoede vormen van een generatie die zich kennelijk niet zo heel veel meer aantrekt van de noodzaak tot onderbouwing van een standpunt. Dat ze echter nu ook worden omarmd door een instantie die van overheidswege ruime fondsen ontvangt om tegenover ons, consumenten, een eerlijk verhaal over voeding te houden, is geheel nieuw. En niet alleen dat. Het is ronduit zorgwekkend. Het is de ultieme arrogantie, een redenering uit de school van flutfilosoof Sjors Kettmann junior, bekend van de stelling “Ik heb gelijk omdat ik het zeg en omdat ik altijd gelijk heb”.

Maar misschien is dat beeld te somber. Misschien moeten we juist blij zijn dat het Voedingscentrum na jarenlange campagnes vol bangmakerij eindelijk toegeeft dat er geen enkel sluitend bewijs bestaat voor de vermeende schadelijkheid van verzadigde

vetten? Dat we, met andere woorden, weer rustig boter kunnen gaan eten in plaats van onszelf te kwellen met plantenzweet uit een knijpflesje waaraan een boterachtig smaakje is toegevoegd. Dat we eindelijk toe zijn aan een stapje terug in een fundamenteel gezondheidsdebat, waarin ons jarenlang is voorgehouden dat we, na miljoenen jaren evolutie, nu op het punt zijn aangekomen waarop chemici het beter kunnen dan de natuur. Dat we, met andere woorden, gaan toegeven dat we het eigenlijk ook nog niet zo precies weten met al die tegenstrijdige informatie die er omgaat in de uiterst complexe wisselwerking tussen voeding en gezondheid.

Helaas lijkt dat soort wijsheid aan het Voedingscentrum niet besteed. Het betreffende zwaktebod wordt gedaan in het kader van een campagne die ons “6 tips tegen vet” aan de hand wil doen. Let wel: niet “tegen hart- en vaatziekten” of “tegen zwaarlijvigheid”. Nee, “tegen vet”. Waarom? Vermoedelijk omdat Jan met de pet het anders wel eens verkeerd zou kunnen begrijpen. Je wilt toch niet meemaken dat degene achter het boodschappenkarretje in de supermarkt zou kunnen vermoeden dat het verhaal misschien iets genuanceerder ligt?

Even serieus: wanneer trekt de overheid nu eindelijk de stekker uit deze club, die met deze en soortgelijke capriolen steeds meer een karikatuur wordt van zichzelf? Ja natuurlijk, met zoiets trek je minder stemmen dan met fulmineren tegen een vierkantje textiel van enkele vierkante decimeters. Maar een serieuze benadering van het debat over de volksgezondheid, dat moet toch wat waard zijn?

Terug naar de waterbom

Wat doe je als tomatenteler in crisisjaar 2010? Je hebt al een paar jaar slecht gedraaid door tegenvallende prijzen met een dramatische climax in 2009. De hete adem van de bank hijgt in je nek. Precies. Dan kies je voor ]rassen die bij dezelfde inspanning iets meer kilo’s produceren.

Logisch, want een paar kilo meer kan het verschil zijn tussen overleven of ten onder gaan. Maar het heeft ook bijwerkingen. Smaak en kwaliteit rennen terug. Tomatentelers weten maar al te goed wat dat betekent. In 1990 haalden ze zich de woede van Duitse consumenten op de hals, die hun producten waterbommen gingen noemen. Een naam met een nare bijsmaak, die tot op de dag van vandaag nog argwaan opwekt bij de kopers van hun producten. Wat maar weer aangeeft hoe moeilijk het is om je imago weer op te poetsen na een misstap. Eens een boef, altijd een boef.

Na die bommen van 1990 is er veel veranderd in tomatenland. Eenderde van de tomatentelers heeft gekozen voor smaakrassen, zoals bijvoorbeeld Campari, beter bekend als Tasty Tom (er zijn inmiddels vele varianten). Tweederde koos voor grovere losse of trostomaten, vleestomaten of pruimtomaten, die in kwaliteit ook veel beter zijn dan de verouderde rassen van voor de rel. De telers die voor smaakrassen hebben gekozen plukken minder kilo’s dan hun collega’s. Tweederde, om precies te

zijn. Ze hebben dus een aanmerkelijk hogere kostprijs en zijn daarom veel kwetsbaarder als de prijzen in de goot liggen.

Tuinders zijn doeners en geen praters. Zij hebben hun gloeiende best gedaan om een betere tomaat te telen, maar schreeuwen dat niet van de daken. Nou ja, ze schreeuwen wel, maar spreken dan een andere taal.

Twee jaar geleden hoorde ik al dat sommigen het strijden moe zijn. Zij willen gewoon weer kilo’s plukken, omdat de kleintjes bij nader inzien soms niet het rendement geven dat zij nodig hebben.
Wat zou foodlog doen als het tomaten zou telen en nu moest beslissen wat te doen?

Tomaten worden met de hand geoogst. En dat allemaal voor een paar centen:

foto: Henk Bouman

Nog een vergissing

Naar aanleiding van de kaasvergissing in huize Veerman afgelopen weekend, stuurde een trouwe Vlaamse lezer zijn recente vergissing.
Ook hij dacht thuis te komen met iets dat niet bleek te zijn wat het lijkt.

Welk product gaat schuil onder deze ingrediëntendeclaratie?

(het etiktje is wat vaag, vandaar dat de namen nog even apart vermeld zijn)

Toegevoegd zat. 27/2, 19:49h (de onthulling):

Vissen naar duurzaam

'Duurzaam' groenwassen is foodlog's woord voor 2010. Vanavond doet de Keuringsdienst van Waarde zijn versie, op zoek naar 'duurzame' vis.
Kijk even of het klopt. Op NED 3, 20:25h.

Hier alvast een aardig voorbeeld van groengewassen vis uit ons archief
- MSC-makreel

Poetsen met Dasty

Dasty, da's beter dan wat dan ook. Dat zeggen klanten zelf en dus is het waar.

Je kent Dasty nog niet? Het is een ongelukje. Iemand ontdekte dat niets, nee geen enkel A-merk, beter ontvet dan het goedkope merk van de Wibra (€ 1,69 voor een hele spuitfles vol). Keuken, badkamer en zelfs je motor worden binnen een wip ontvet door dit schoonmaakspul. Het ontvet zelfs zo goed dat je de boel nog even na moet doen met groene zeep voor een beschermend vetlaagje.

Er is inmiddels een fanclub op Hyves. Een marketeer die het aanprijst omdat het niet aangeprezen wordt. Een motorfanaat die het tot in Frankrijk toe promoot (ik kwam Dasty zelf al tegen op een Frans forum van een Franse dame die speciaal naar Nederland komt voor de Dasty).

Het product wordt gemaakt in de buurt van Seveso (Italie, je-weet-wel van die chemische ramp), maar het schijnt veilig te wezen

Zijn er foodloggers die de keuken ontvetten met het vuil-vliegt-er-zelf-af Dasty? Of hebben die nog probatere (en misschien toch wel minder milieuonvriendelijke) middeltjes?

Vraag het je buren

We denken allemaal dat we altijd dezelfde Cola willen. Dat zal ook wel kloppen, want Coca moet Coca zijn, anders nam je wel Pepsi. Maar wist je dat om die reden winkeliers denken dat tomaten, sla, speklappen, rundervinken, komkommers en gekookte ham ook altijd hetzelfde moeten smaken? Als je er goed over nadenkt is het een hele maffe gedachte. De afgelopen weken kreeg ik door verschillende boerderijbezoekjes 4 dozen met ieder tien eieren. Niet een hetzelfde, want ze kwamen van echte boerenscharrelaars. 40 verschillende echte eieren, niks merkei of 'scharrelei'. En prachtig dat ik het vind, want misschien zitten er wel spannende verschillen tussen. Ieder ei is in ieder geval weer anders. Ik bekijk ze goed voor ik ze breek. Nee, het gaat nog verder. Ik vergelijk ze en kies welke ik neem. Een kleintje voor een snel gebakken eitje op brood. Een grote voor een forse Atkins omelet met spek en salie zonder brood. Achteloos een eitje pakken is over. Het is een avontuurtje: welke zou het beste wezen?

Zelfs binnen 1 doos zal het me worst wezen of ze hetzelfde zijn. Na m'n 48 andere eieren wil ik niet meer anders. Ik wil ze zelfs zo-allemaal-anders uit mijn super.

Stel je nou voor dat Jumbo of C1000 of AH voortaan allemaal verschillende tomaten, komkommers eieren en nog veel meer vers had staan, met de naam van teler en waar die woont erop natuurlijk. Voor mijn part gaan ze het eerste uur allemaal voor dezelfde prijs. Daarna met een plusje voor de hardlopers, die het populairst zijn.

Zou dat de winkel niet hartstikke spannend maken?

Doe me een lol: vertel hier wat je er zelf van vindt en vraag het je buren, die ene links en die andere rechts of die van boven en van beneden. Vrienden en familie mogen natuurlijk ook mee doen.

Een handelsstunt in de Tweede Kamer

Wie verdient teveel en wie te weinig aan ons eten? Ondanks het struikelende kabinet houdt de Tweede Kamer commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit op dit moment zogenaamde 'open gesprekken' die duidelijk moeten maken hoe het zit. Volgens de NMA - de Nederlandse Mededingingsautoriteit die moet waken over eerlijke prijzen - is er niets aan de hand. De super krijgt niet teveel, al krijgt de boer bar weinig. Hoe het zit weet nu nog steeds niemand. De boeren vinden dat ze te weinig krijgen. De supers vinden dat ze niks fout doen, behalve dan zorgen voor wat consumenten willen: veel voor weinig. Maar, zeggen de supers, er is wel degelijk een schuldige als je die wilt aanwijzen en dat is 'de handel'.

'De handel'? Wie is dat?

We lieten het ons laatst uitleggen door wat tuinders. Die zitten de laatste tijd nogal in de penarie zodat foodlog met hen in gesprek kwam. Hier werd al eens geschreven dat de NMA en zijn collega LEI misschien wel niet zulke goeie accountants zijn. Er zijn heel wat centen zoek en het zijn nou juist de centen waar een boer of tuinder wel beter van zou kunnen leven. De redactie sprak wat tuinders die wel weten waar dat zoekgeraakte geld blijft: 'in de handel'.

Wie is dat dan en waar woont die 'handel'? Heeft de Tweede Kamer 'de handel' wel gebeld om ook eens open gehoord te worden? Want kennelijk zijn de boeren en de supers het ergens over eens: er gaat wel degelijk iemand met de buit vandoor.

De tuinders die ik sprak zijn er in ieder geval duidelijk over: met de handel bedoelen ze niet de super want die koopt helemaal niet bij hen aan de deur. Het gaat allemaal via anderen. Dat is ook logisch, want als Albert Heijn of Jumbo spruitjes of paprika's verkoopt, dan is het partijtje van die ene teler helemaal niet genoeg of nou juist weer veel te veel. Iemand moet het bij elkaar vegen en die doet dat dus ook. Daar is weinig voor nodig. Een telefoontje, een PC-tje en een burootje, desnoods een rijdend.

Voor die paar telefoontjes schijnt die figuur zoveel te krijgen dat we wat de boer krijgt en wat de super betaalt lang niet hetzelfde zijn. Daar zit een berg tussen waar iedereen maar een beetje over zwijgt en die onze NMA en het LEI niet zomaar in de boeken kunnen vinden. Dat zou eens afgelopen moeten wezen. Kan die Tweede Kamercommissie niet eens een handelsstunt uithalen door even goed door te vragen?

Nu praten ze daar over moraliteit en het stunten met voedselprijzen. Van mijn moeder leerde ik al dat je met eten niet mag spotten, dus dat doet het altijd goed voor in de krant. Moeten ze de politie niet eens afsturen op die handel en gaan uitzoeken hoe die heet, waar'ie woont, wat'ie verdient en daar precies voor doet? Het is nl. hartstikke logisch als je even goed nadenkt. Tussen de boer en de super zit iemand die voor de super en de groothandel hun handeltjes bij elkaar veegt. Anders hebben ze nl. nooit precies wat ze nodig hebben en moeten ze zelf iedere dag als een gek het hele land door naar die 75.000 boeren om hun spulletjes bij elkaar te vinden. Zo zit de wereld niet in elkaar en daar heb je dus tussenhandelaren voor.

Wie zijn dat, wat verdienen ze en wat doen ze daarvoor? Tweede Kamer Commissie, weet u zeker dat u iedereen aan tafel heeft?

Sapkuur

Wanneer je rustig voor het koelversvak in de super wilt blijven kunnen staan zonder vragen te stellen bij het gebodene: sla dit artikel over. Maar wil je weten wat de pret is van de Knorr Vies, Cool Bests, koelverssappen van huismerken en dergelijke, blijf dan even hangen en ga mee op onze speurtocht. Soms willen culischrijvers namelijk wel eens rustig achter de schermen kijken en proeven van producten. Zonder hijgerige pr-mensen, dikke persmappen en geschreeuw. Liever een degelijk sapcollege, zodat we beter weten waar we het over hebben. En dan gewoon met eigen neus, ogen, en mond producten vergelijken. En dat mochten we in Wageningen, bij foodlogger Wouter de Heij.

Afgezien van het sap dat je zelf perst en direct opdrinkt is vers vruchtensap zelden echt vers. Ook al staat er met koeieletters vers geperst op het pak. Dat is alleen maar verkoopverhaal, net als licht gepasteuriseerd. Dat klinkt net zo als ‘een beetje zwanger’. Een sapje is gepasteuriseerd, of niet, maar niet een beetje. En soms is een sapje zelfs twee of drie keer gepasteuriseerd. Dag vitaminen, dag mineralen, dag smaak. Maar er moet toch iets gebeuren om zo’n sapje veilig en houdbaar te maken? Je wilt toch geen bacteriën en wakkere schimmels in je jus-tje? Tijd voor het sapcollege van Wouter van TOP. Want we hadden nogal wat vragen.

Pasteur en Pascal
Waar worden de sappen en smoothies van gemaakt? Meestal is dat concentraat, maar het kan ook zijn dat het fruit bewerkt is en ingevroren, en je hebt sap direct uit vruchten. Concentraat is al gepasteuriseerd vóór je er sap voor de klant van maakt. En sap maak je ervan door water aan het concentraat toe te voegen, en soms nog wat andere spullen.
Om het sap houdbaar en veilig te maken kun je het op vier manieren behandelen. Pasteuriseren, dat wil zeggen tot grote hoogte (80-95 graden C) verhitten, komt het meest voor. Maar ieder voordeel heb se nadeel: weliswaar veilig en houdbaar, maar geen of weinig vitaminen en mineralen over, en de smaak is duidelijk minder. Fabrikanten voegen dus smaak en vitaminen kunstmatig toe. Want van een gemiddelde sinaasappel verdwijnt meer dan de helft van de vitamine C. Die mag je van de wet gewoon aanvullen tot de honderd procent die het zou kunnen zijn in optimale natuurvorm. Als het maar vitamine C is toch? Maakt het uit….
Je kunt ook mengen, sap direct uit fruit met concentraat. Dat mag, dan heet het in ons land gewoon vers. Maar dat is het natuurlijk niet. Want er zit gepasteuriseerd concentraat in. Staat meestal niet op het etiket, maar dat geeft niets, joh, ‘t is gewoon jus, moet kunnen….
Nieuw is het proces van pascaliseren, onder hoge druk brengen van de flesjes sap. De druk wordt opgevoerd tot 6000 bar, en gedurende enkele minuten blijft het sap onder druk staan in de verpakking. Om het even in beeld te brengen: onze pressure cookers beschikken over ‘slechts anderhalve bar’. Een ontwikkeling die het lab nauwelijks heeft verlaten is PEF, wat staat voor pulse electrified field. Dat is nog meer iets voor de toekomst.

Wolk en schimmel
En dan zijn er nog een aantal zaken waar je op moet letten. Vers sap zakt uit, dan krijg je een drabje onderop de bodem van de fles en helder vocht boven. Teken van vers. Maar de meeste supers willen niet zo’n rommeltje hebben staan, het moet er lekker wolkig en gelikt uitzien. Dat wolkige krijg je echter alleen bij bewerking, zoals pasteuriseren. Maar pasteuriseren is verhitten en dan is het sap dus niet vers meer.
Is het nog te volgen? Want het kan best nog wat ingewikkelder. We hebben het nog niet over schimmels en gisten gehad. Die zijn niet zo gezond voor de mens. Maar bij het verouderen van voedsel worden ze wakker, steken ze de kop op, van die leuke witte vlokjes drijven er dan op het sapje en gaat de verpakking bol staan. Dat wil je dus ook weer niet. Behandel je het sap niet, dan is de houdbaarheid onder gekoelde omstandigheden een dag of acht. Niet handig voor de tijd die nodig is voor transport, overslag, verkoop, voorraad. Een supermarkt wil graag dat sap langer houdbaar is. Met concentraat is dat geen probleem. Dat concentraat ligt in het vriesveem rustig een paar jaar te wachten tot het sap mag worden.

Bij vers sap ligt dat gevoeliger. Daar kun je met pascaliseren dus een oplossing voor vinden. Het sap wordt niet verhit maar onder druk ‘gereinigd’ en de smaak blijft vers. Goed, ik sla het bacterieloos afvullen van de flessen – hoewel niet onbelangrijk – even over, want al die techniek achter het sap. Proef je dat ook?

De proef op de som
Eerst proefden we blind, daarna met kennis.
Eerst proefden we sinaasappelsap, daarna een aardbeien-bananensmoothie.

Vier gele sapjes komen voor onze neus te staan. Van koelverse jerrycanjus tot gisteren vers geperst. Het AH sap en Cool Best eindigen onderaan. Unaniem lekker vinden we het gepascaliseerde sap, nog lekkerder dan hetzelfde sap gisteren vers geperst. Zo snel gaat de smaak dus achteruit als je niets doet. Want het verse sap had ook al bijna geen geur meer.

Vier roze - één trouwens viezig bruinroze - sapjes volgen, we gaan aan de aardbeienbananensmoothie. En weer is AH de minst smakelijke, met veel vieze banaan. Je snapt niet dat mensen twee euro neertellen voor een literpak van deze drab. Weliswaar een mooi pak, waarvan de inhoud eveneens niet zo lekker is, blijkt Innocent. Daar tel je drie euro voor neer. Wij genieten van de gepascaliseerde smoothie en de verse mag er ook zijn, maar heeft al aan smaak ingeboet en lijkt mij wat wateriger. Misschien wat uitgezakt, wat minder wolkig?

Naar Frankrijk
De smaak van het gepascaliseerde sap is duidelijk beter, verser. De houdbaarheid is dertig dagen. Daarmee kun je het verder weg transporteren en in het schap zetten in buitenlanden. En dat gebeurt ook. Want in ons land vinden de supers dit sap te duur. Pascaliseren doe je met een dure machine, en geld, tja, dat geven onze supers kennelijk niet zo graag uit aan kwaliteit, excellentheid, of hoe het vandaag of morgen weer genoemd gaat worden. Twee van hun zeer grote collega’s in Frankrijk hebben daar kennelijk geen problemen mee. Wij, hun klanten, moeten het doen met die prutjes en flutjes in dure flesjes, die weliswaar voor de smaak in het koelvak staan, hetgeen voor de houdbaarheid en veiligheid (want gepasteuriseerd, ook al staat dat er vaak niet op) niet hoeft. Laten we er maar een paar met namen noemen: Cool Best, de huismerken van AH, Knorr Vie. Zinloos in het koelvak, te duur voor hun kwaliteit.

Misschien is het allerverstandigste wel gewoon een sinaasappel te eten. En niet klokklok al dat sap achterover te slaan in een ommezwaai. Dan heb je én de vitaminen en mineralen, maar ook de nodige vezels te pakken! Want zolang we hier geen gepascaliseerd sapje of dito smoothie kunnen krijgen, zijn we van de gepasteuriseerde jus toch wel genezen?

Bergen vergeten moeders!

Gisteren. Midwolda, Noord-Oost Groningen. Ik sprak er voor 150 plattelandsvrouwen over eten en hoe het daarmee zit. Dat laatste is niks nieuws voor foodlog.nl. De ontdekkingen die ik er deed wel. We hadden het over koken, wat je niet meer kunt kopen, waarom er geen brood wordt gebakken van hun graan en het overdragen van koken op je kinderen. Terwijl in de stad overgrootmoeder de laatste was die dat haar kunsten nog overdroeg aan haar kinderen, is die traditie op het platteland nog springlevend. Geen kind de deur uit, zonder koken begreep ik. Dus trok ik de stoute schoenen maar aan: waarom zouden ze geen adoptie-moeders willen wezen?

Nou moet je weten dat veel van hun mannen boer zijn. Daarom knoopte ik er meteen een vrachtwagen eten aan die iedere week van daarginder naar bijv. een Amsterdamse, Utrechtse of Eindhovense markt zou gaan om daar opgehaald te worden door de Amsterdammers, Utrechters en Eindhovenaren die van hun pleegmoeders goeie spullen direct van het land en het seizoen zouden krijgen. Via Twitter en en een speciaal onderdeeltje van deze site zouden ze contact onderhouden over hoe zij hun kinderen leren ermee om te gaan. In de zaal zat een meneer van LTO, de boerenkoepel, wiens ogen begonnen te glimmen.

Foodloggers zijn natuurlijk verwend, maar wat denken we hier: zou het niet wat zijn voor Nederland?

En weet je wat ik daar in het hoge Noorden nog meer ontdekte? Er zitten de nodige fijnkokers bij, dus wie dacht dat je van zo'n adoptie-moeder alleen boerenkool met worst leert maken komt bedrogen uit. Net als degene die dacht dat plattelandsvrouwen alleen op het platteland wonen. Ze blijken ook in de steden te vinden en zijn lid omdat ze van het platteland houden. Nog mooier, ze blijken zelfs een netwerk te hebben met dezelfde soort dames in landen waar we helemaal bij gaan watertanden, zoals Italië, Spanje en zelfs Burkina Fasso. Tegen zo'n netwerk van dames kan toch geen vent meer op? OK, smaaklessen zijn leuk, maar wat zijn we toch een stel dombo's: doe ons moeders!

O ja, vanavond op Nederland 2, 20.50h, gaat Wouter Klootwijk's Wilde Keuken over aardappelen. Hij vertelt er dat aardappelen geen kilo heten, maar Nicola's, Doré's, Frieslanders en nog veel meer namen hebben. Ze kunnen vastkoken of kruimig zijn. De ene soort is geschikt om er zelf super chips van maken - zo leer je kinderen koken leuker vinden dan achter een kastje hangen. De andere soort is er eentje die het geweldig doet in een aardappelsalade waar je rustig 3 dagen van kunt eten. Moeder weet het. En opeens ontstaat er, het is maar een voorbeeldje, een heel nieuwe aardappel-markt die meer over laat voor de boer en ons geen cent te veel laat betalen.

Nou moeders die erbij waren, gaan jullie aan de Twitter (voor de eerste hulp, het snelle contact en het miljoenen bereik) en een siteje dat we hier met plezier aanhangen? Dan kunnen eindelijk dagelijks nog meer mensen dan alleen een paar honderdduizend TV-kijkers 1 keertje in het jaar nog meer horen over aardappelen, Ommelander tarwe en al die dingen waar stadse lieden geen weet meer van hebben en waar jullie tot gisteren ook alleen nog maar onderling over fluisterden?

Als jullie ja zeggen doen we het. Da's beloofd.

Vrouwen terug achter het TV-aanrecht

Volgens Loek Essers is het recente verleden weer heel actueel. Weg met kerels als Ainsly, Rudolph, Jamie en wie heb je nog meer? Terug naar die menselijke, maar wat aanrotzooiende vrouwen als Julia. Zou het dat geheim zijn?
Kijk even naar de video's. Ze zijn zo mooi ongelikt.

Lang voordat tv-chefs er zo gelikt uit moesten zien als Rudolph van Veen was de keuken het terrein van vrouwen. Ook op televisie waren het de vrouwen die de scepter zwaaiden over potten en pannen.

Die tijd is helaas voorbij. Begin jaren zestig kwam het summum van de Amerikaanse kook-tv in handen van Julia Child. Een soort vrouwelijke Jeremy Clarkson met twee linkerhanden die als verveelde expat-huisvrouw in Parijs een opleiding ging volgen aan de prestigieuze Parijse kookschool Le Cordon Bleu.

Omelet verpesten
Deze ervaring gebruikte ze om de Franse keuken te introduceren in de VS met het boek Mastering the Art of French Cooking. Dit was zo'n succes dat ze in Boston werd gevraagd om in een tv-programma uit te leggen hoe je een omelet bakt. Child verpestte dit op ongeëvenaarde wijze door de omelet tijdens het gooien naast de pan te laten vallen.

Ook dit legde de boomlange, enigszins gebochelde vrouw met extreem bekakt accent en hoog uitslaand stemmetje, geen windeieren. Na dit optreden kreeg ze een eigen kookshow: The French Chef.

Babbelen met doorrookte sherrystem
Ondanks dat de regie haar leerde een arm op de rug te houden tijdens het uitleggen van recepten krijgt ze het keer op keer voor elkaar een geweldige bende van de keuken maken. Pannen vliegen over het aanrecht, het meel spat tegen de muren en in haar enthousiasme gooit ze zo nu en dan met een grote armzwaai een pot met spatels om.

Ongestoord kookt ze verder, babbelend met doorrookte stem die de consumptie van minimaal één fles sherry doet vermoeden en hapt ze naar adem op een manier die Ron Brandsteder alleen kan evenaren als hij de slappe lach krijgt. Zoals iedereen zal begrijpen: deze top-tv is nog jaren vertoond.

Haar verhaal is samen met dat van Amerikaanse Julie Powell verweven in de film Julie and Julia waarin Powell in een jaar alle gerechten van Child kookt en daarover blogt. Meryl Streep zet een overvalste Julia Child neer en kreeg daarvoor een terechte Oscarnominatie.

Video
Gelukkig voor ons staan de oude afleveringen van The French Chef gewoon online. Net zoals de persiflages. Kijken dus.
Hieronder wat YouTube-video, maar de real deal staat bij PBS. En kijk even naar hoe je een Tarte Tatin laat mislukken.

Echt Hollands

Die jongens van de gouden bogen zijn er vanwege al dat Amerikaanse. De hamburgers, het zompige brood, de frieten, de salades met de 1000 eilandensaus. En nu - tzal wel een innovatie zijn om wat te melden te hebben - hebben ze opeens Hollandse broodjes.

Met een Engelse naam.

Kun je het je voorstellen of maakt het je allang geen enkele bal of burger meer uit?