Mag ik voorstellen deze discussie te verleggen naar een debat over de vraag: waarom draaien we door als 1 miljard mensen hongeren en er nog een stel niet veel te eten hebben?

Zit er een fout in de manier waarop we voeding produceren, verwerken en verkopen? Is er misschien een ander 'managementsysteem' nodig?

"Het punt is dat er inderdaad te veel productiecapaciteit is. In bijv. de Oekraïne ligt volop land braak en tegelijk wordt er aan de andere kant van de wereld oerwoud platgebrand voor landbouw (daar zouden boeren tegen moeten protesteren!)"

Huib, wie licht er hen over in? De boerenbelangengroepen maken zich in
Vlaanderen) net zorgen over (dreigend) teruglopende oppervlakte landbouwgrond. En jagen er hun leden mee op de kast.

Geldt hier dan volgens jou ook weer "De boerenlobby is zeer sterk, maar zeer ineffectief" ? Want net dit punt verzuurt de relaties met tal van actoren in de samenleving. Die actoren die de boeren beter aan hun zeide zouden weten.

In een razend tempo jaag ik alle onderwerpen die ik nog voor columns in gedachte heb er doorheen, maar wat kan het mij schelen. Om te beginnen met vraag 2: inderdaad is er te veel productiecapaciteit. Die bestaat echter niet uit het aantal boeren maar uit de oppervlakte grond die in gebruik is (vermenigvuldigd met de opbrengst die daar van af komt). De economie zijn werk laten doen lijdt idd tot failliesement van de armoedzaaiers (overigens blijkt ook vaak dat in een landbouwcrisis juist die boeren het loodje leggen die vooruitstrevend zijn. Zie bijv. de beschrijving in "De Graanrepubliek" van de Groninger boer die gemikt had op grootschalige, intensieve gemechaniseerde teelt en bijna ten onder ging). Hetpunt is juist dat het effect van het verdwijnen van boeren geen oplossing geeft: het land gaat naar de buurman. Oorzaak van landbouwmalaise is nimmer dat er te veel boeren zijn. Ook in andere sectoren is men blijer met het vrije-marktsysteem als het goed gaat dan wanneer het slecht gaat. Maar landbouw staat bepaald hulpeloos tegenover overproductie. Extensiveren, minder input van kunstmest, etc., is maar zeer beperkt mogelijk. Ook in periodes met lage prijzen is de meest rendabele strategie om gewassen goed te verzorgen. Oorzaak van landbouwmalaise is ook nimmer dat er te weinig subsidies worden gegeven. Dat landbouw principieel onmogelijk zou zijn zonder subsidies is een bekediging die ik niet wens te accepteren. Ik, voedselproducent(!) werkzaam in een minderwaardige sector?? Het punt is dat er inderdaad te veel productiecapaciteit is. In bijv. de Oekraïne ligt volop land braak en tegelijk wordt er aan de andere kant van de wereld oerwoud platgebrand voor landbouw (daar zouden boeren tegen moeten protesteren!) Er worden vele miljarden aan landbouwsubsidies uitgegeven en nog is er geen garantie dat boeren wat verdienen. De boerenlobby is zeer sterk, maar zeer ineffectief. Subsidies worden veelal besteed om overschotproductie over de wereld te verslepen (exportsubsidies) of in stand te houden. En als er teveel voedsel geproduceerd (kan) worden is subsidie voor voedselproductie absurd (in het belang van boeren) Boeren eisen dat ze ondersteuning krijgen tegen onethisch lage prijzen. De (inkomens)subsidies zien zij als reddingsvest. Maar als er op een schip dat tegen een ijsberg aanvaart maar voor 1 op de 3 opvarenden een reddingsvest is en "sommigen meer kans maken op een reddingsvest dan anderen" dan wordt dat onethisch gevonden. Liberalisering erkent die oneerlijkheid, maar zegt feitelijk: we verwijderen alle reddingsvesten zodat iedereen gelijke kansen heeft. (weer een tricky vergelijking?). Mijn ideeën voor landbouwbeleid gaan een andere kant op. Subsidies inzetten zodat niet minder maar meer reddingsvesten aanwezig zijn. Te grote productiecapaciteit en liberalisering leidt tot langdurige periodes waarin boeren elkaar afmaken. Daarom moeten subsidies ingezet worden om productiecapaciteit te benutten voor zaken waarvan wel afzetmogelijkheden zijn: energie, natuur, industriële grondstoffen,etc. Achter het landbouwbeleid zitten politieke motieven. De voedselcrisis heeft bij overheden angst veroorzaakt. Al die voedselrellen dat geeft wel een enorme troep. Zij vragen de landbouw vooral om maar zo veel mogelijk voedsel te produceren. Twee keer zoveel vraag in dertig jaar,en de prijzen dan ook op een mooi niveau, welke boer(enorganisatie) vindt dat nou geen aanlokkelijk beeld. Laat ik wel duidelijk maken dat de ontnuchtering in de landbouw behoorlijk groot is dit jaar, na het rooskleurige beeld vorig jaar tijdens de voedselcrisis. Acties van zuivelboeren zijn daarvan slechts een van de zichtbare verschijnselen.

Dat inderdaad een heel belangrijk punt, Wouter. Toch hebben(hadden) telers wel een middel in handen.

In de tijd van de groenteveilingen kenden de telers doordraai. Zij droegen over iedere kilo geveild product een bedrag af dat in een fonds werd gestort. Op momenten van overproductie werd een deel van de producten uit de markt gehaald (doordraai). De telers ontvingen een minimum uitbetaalprijs uit het fonds. Dit was een heel goed zelfreinigend systeem.

Eigenlijk zou je best weer eens kunnen discussiëren over herinvoering van dit systeem. Dit kan je ook wel opzetten zonder veilingen.

Zelf denk ik dat er nog een fenomeen een rol speelt. In de fysica/natuurkunde wordt dit "de tijdconstante" genoemd. Handel in AGF producten (computers en LCD schermen overigens ook) is typisch iets wat op korte tijdschalen plaatsvind. Het product heeft een beperkt houdbaarheid, dus je wilt als handelaar geen voorraad (buffer of stock) hebben. Aan de andere kant van de keten zitten de tuinders en telers, het duurt vele maanden voordat een gemiddelde AGF product is uitgegroeid. Een tomatenplant leeft 10 maanden als ik me niet vergis. Een tomatenplant is echter geen machine die je aan of uit kan zetten/

Bij een voedselproducerend bedrijf kan je eventueel de productie (tijdelijk) minderen door tijdelijk personeel naar huis te sturen en de machines uit te zetten. De vaste afschrijvingskosten zijn relatief laag t.o.v. de volledige kostprijs, kortom je kan wat meebewegen met de vraag. Doordat deze tijdschalen (1 dag voor handel, 10 maanden voor een tomatenteler) niet op elkaar aansluiten is het zeer last om werkelijk marktevenwicht te realiseren. Het resultaat? : zie de reacties van Huib. Dit probleem is denk ik niet 'oplosbaar' (tenzij we vertrouwen hebben met schaalvergroting of diversificatie van product(kwaliteit). ).

Huib, nogmaals mijn dank voor de reactie. Hulde. Ik zit toch nog met twee vragen (1) de rol van subsidies?, (2) is er niet gewoon "teveel" productiecapaciteit? Zouden we niet gewoon de economie zijn werk moeten doen en de "armoedzaaiers" gewoon failliet laten gaan? Of zit er nog een politieke drijfveer achter "voor voedsel niet afhankelijk willen zijn van andere landen", dit speelde als ik me niet vergis na de 2e wereldoorlog. Zou je over deze twee vragen je visie en opinie over willen geven? Alvast bedankt.

@ Willem : of gewoon als tweede natuur je tekst selecteren en kopiëren naar je klembord. (dat is wat ik doe).

Tsja, Willem: gewoon account aanmaken en inloggen! (echt we geven niemand je gegevens door)

Als we het zonder Captcha's doen staat de hele site vol spam.

Shit tiep net een hele tekst ben ik het woord vergeten in te vullen.

Ben ik een luchtfietser of niet, je doet hier heel mooie bijdrages, Huib, waarvoor dank!

Het punt is het volgende. Wat in ecomomisch taalgebruik koele, technische termen zijn heeft in het alledaagse leven soms een minder fraai uiterlijk. Wat ik beschreven heb zijn uitwerkingen van de termen prijsinelasticiteit en noodzaak om tot marktevenwicht te komen. Zelf heb ik een hele tijd beweerd dat het marktmechanisme in de landbouw niet goed werkt (vanwege de prijsinelasticiteit) maar dat het desondanks bereikt moet worden met als gevolg negatieve effecten als leegloop van het platteland, honger en mensen met bootjes die naar elders trachten te gaan. Weinig overtuigend voor economen realiseerde ik mij later. Hoezo, het marktmechanisme werkt niet? Oplossingen anders dan die uit de markt zijn altijd ongunstiger dan die onzichtbare hand van de markt. Je kunt deze tegenstelling niet serieus nemen met welles/nietes discussies als gevolg. Ik heb getracht ze te integreren en kwam tot het volgende: Uiteraard werkt het marktmechanisme uitstekend, evenwicht tussen vraag en aanbod wordt ten allen tijde bereikt! Alleen gebeurt dit zodanig dat de gevolgen al te vaak verwoestend zijn. (daarmee zeg ik nog steeds hetzelfde als eerder). Als vraag en aanbod ongeveer gelijk zijn is er niets aan de hand, dan zijn alle oplossingen vrijwel gelijkwaardig. Als de productie lager is als de vraag kan niet alle vraag ingevuld worden: vraaguitval. Tot zover het theoretisch beeld, het praktische ziet er uit zoals ik eerder schetste: rijke consumenten die mopperen op de hoge prijzen maar desondanks blijven consumeren (je kunt niet zonder voedsel nietwaar) en arme consumenten die hongerig naar bed gaan of alleen maar rijst kunnen betalen (de hongerlijers). Als de productie(capaciteit) hoger is als de vraag kan niet alle productiecapaciteit benut worden: productieuitval. Inhoudende boeren die in verwondering zich afvragen waarom de tussenhandel/consumenten niet de kostprijs willen betalen - maar die desondanks doorgaan met produceren, rente en aflossing gaan ook door - en boeren die geen zaaizaad, kunstmest, etc. kunnen betalen en hun productie zien dalen tot ze soms zelf honger lijden (voedselproducenten die honger lijden, kunt u zich dat voorstellen?? De armoedzaaiers als hongerlijers) en als gevolg het platteland verlaten op weg naar de stad of naar fort Europa. Hongerlijders en armoedzaaiers bedoelde ik als geuzennaam, ik heb compassie met hen (hoewel, van honger en armoede ken ik het ware gelaat niet in de verste verte). Dergelijke termen kunnen overtuigend werken, ze kunnen ook tricky zijn of verwarring zaaien. Vandaar dat mijn vraag was of er lezers waren die passende termen hadden voor boeren en voor consumenten die wel mopperen en in verwarring zijn maar toch doorgaan met produceren c.q. consumeren.