Achtergrond
-
Ze hebben niets met elkaar, maar het is boeiend om twee psychologen naast elkaar te lezen. De Nederlandse professor in de sociale psychologie Roos Vonk (Radboud Universiteit, Nijmegen) en de Amerikaanse psycholoog Hal Herzog (hoogleraar University of North Carolina) kwamen beiden onlangs met een nieuw boek in het Nederlands.
Roos Vonk, die ik verweet religieus te zijn over onze verhouding tot dieren, bezorgt ons Menselijke gebreken voor gevorderden. Ze laat er de worsteling in zien tussen wie we zijn en wie we willen zijn. We zijn doodgewone mensen met een hang naar het directe genot, maar willen, zegt ze, mensen zijn die het goede willen doen in het algemeen belang.
Ze weet dat we niet deugen. We zijn hedonisten, directe genotszoekers, maar zijn op aarde om toch te deugen. Dat geeft namelijk veel meer genot. Waarom blijft onduidelijk. Zij vindt het. Het zou heel goed het standpunt van een zelfbenoemde elite kunnen zijn.
gewone mensen deugen niet
'Deugen' hoort bij de ethiek die schuilgaat achter het geleerde Griekse woord dat ze gebruikt: eudaimonia. Deugen is voor Vonk het achterlaten van aardse genoegens. Het is het gevoel van geluk dat je overkomt door 'het juiste' te doen en het verwarrende aardse te laten. De sociaal-psychologe Vonk blijkt zich geheel te plaatsen in de traditie van de oude Stoïcijnen. Vanuit de bestudering van het menselijk gedrag, kiest ze voor een vergeestelijkte mens. De gewone die we in de straten tegenkomen kent ze uit haar onderzoek maar al te goed. Die bevalt haar niet. Mensen verknoeien de wereld met hun primaire emoties en verkeerde intuïtieve gedrag.
De Griekse Stoïcijnen pleitten zo'n driehonderd jaar vóór het Christendom voor het opgaan in een vergeestelijkt leven vanuit een correct oordeel over hoe de wereld in elkaar steekt. U zou het kunnen zien als een religie zonder goddelijke God. Bij hen heeft de vergeestelijkte mens Zijn rol. Ik had het dus mis. Vonk is een stoïcijnse uitverkorene, geen neoreligieuze.
Of dat uitmaakt? Ik denk het niet. De vraag is nl. wie bepaalt hoe de wereld echt in elkaar steekt en of en hoe je 'gewone mensen' op basis van hun 'foute oordeel' mag veroordelen. Vonk aarzelt niet en geeft een antwoord: dat bepaal ik. Ik noemde dat haar 'piemeldenken'. Van Vonk mag je geen dieren eten, maar je mag ze wel in gevangenschap houden. Ze heeft honden en varkens.
Als professor ontstijgt ze haar onderzoek en kiest ze voor een rol als profeet van het Goede dat ze ons wil verkopen. Naast dat Goede is geen ander.
gewone mensen zijn gewoon mensen
Vonk's collega in de psychologie Hal Herzog schreef een boek over onze relatie tot dieren. In We aaien ze, we haten ze, we eten ze maakt hij duidelijk wie we zijn. Gecompliceerde en zich inconsistent gedragende wezens. Wij Westerlingen - voor Oosterlingen ligt het anders - houden van onze kat en hond. We doneren aan de Dierenbescherming tegen de bioindustrie, maar laten de kat er lekker van eten. We haten slangen en muggen, maar gaan naar bed met onze poes. We eten koe en varken, maar aaien de hond. Het dier vergeven we, onszelf niet. We zijn dol op Poekie, terwijl ze nestjes uithaalt en alleen maar doodt voor haar plezier.
Hoe dat komt? We zijn mensen, geen goden. In zijn interview met de Volkskrant van 28 mei jl. zegt Herzog: Onze houding tegenover dieren is ambigu en daar heb ik geen oplossing voor. We moeten erover discussiëren met elkaar en met dat doel heb ik dit boek geschreven. Gewone mensen zijn gewoon mensen, met al hun (on)hebbelijkheden. Het beste wat ze kunnen doen is het hebben over hun verschillen, zelfs over die in hun eigen persoonlijkheid.
Ik, trotse vader van 4 schatten van katten, spinnen-buiten-zetter, zuinige vleeseter en af en toe gedwongen doder van speelse kattenvangst voel het volledig na.
Mijn conclusie: Vonk is een Godin, Herzog accepteert de mens. Herzog is getrouwd met Mary Jean. Vonk heeft geen relatie.
Het klimaat op de Olympos is nu eenmaal ongenaakbaar.
gerelateerde berichten
-
Vanavond besteedt de voorpagina van NRC Handelsblad aandacht aan de onderzoeksfraude van de tot voor kort als zeer succesvol beschouwde hoogleraar...
-
Vanmorgen verscheen in de Volkskrant een column van Roos Vonk. Tussen haar en mij is het sinds een lange draad hier over haar 'hoogleraren-brief' niet...
-
Nadat professor en receptencolumnist Marcus Huibers in de Volkskrant had laten weten dat hij zich voor lul gezet voelde door een ongenuanceerde Roos...
-
Dat concludeert een zwaar bemand Nederlands wetenschappelijk onderzoek. De Tilburgse hoogleraren Marcel Zeelenberg (economische psychologie) en...
-
Onderzoeken die in de media komen over (on)gezondheid van bepaalde soorten voedsel, komen vrijwel altijd uit de koker van belangenorganisaties. Mensen...
-
Dat meldt De Telegraaf. Uit het bericht blijkt dat de Universiteit geen nieuws over onderzoek meer naar buiten wil brengen zolang het niet 'peer...
-
Eetcolumnist Joep Habets las het hier al eerder besproken onderzoek van een Nijmeegse en twee Tilburgse professoren naar het hufterige ego van de...
-
Meer dan honderd Nederlandse hoogleraren hebben een pamflet ondertekend waarvan een deel van de tekst vandaag in NRC-Handelsblad staat. Op een...
-
Vlees is emotie. We eten het als we het dier niet kennen. We eten het niet als het van een aaibaar dier is. Kennen we het dier niet, dan eten we het....
46 reacties
Ik vind deze reactie
cheap Christian Louboutin
Jimmy Choo Shoes
Ik vind deze reactie
Ik ben geen fan van Gruenberg, niet van z'n boeken (eentje gelezen en dat was genoeg voor mij), niet van z'n stukjes, die ik overigens meestal oversla. Een enkele keer vind ik een stukje wel geestig of heeft hij een punt. Dit keer niet.
Je poging de door jou zo geminachte Willem nu te gebruiken voor een "discussie" om je gedrag tegenover Roos Vonk te rechtvaardigen (zie je nou wel dat ik gelijk heb, Grunberg doet het lekker ook) is evenmin erg verheffend. Misschien moet je eens naar jezelf kijken. Misschien moet je eens alle passages die je over Roos Vonk op foodlog geschreven hebt, onder elkaar zetten en aandachtig doorlezen.
Ik vind deze reactie
Wat vond je van Grunberg?
Ik vind deze reactie
Dick Veerman: "Dit is het allerlaatste stuk over haar" en "Ik heb alles over Vonk nu wel gezegd".
Mogen we je daaraan houden? Het is zo langzamerhand behoorlijk pijnlijk en genant geworden. En dan bedoel ik niet voor Roos Vonk. Prima als je totaal andere uitgangspunten hanteert, maar dit vind ik ronduit treurig.
Laat ik ook iets literairs bijdragen. In het kader van boeken over de relatie mens-dier beveel ik de schitterende roman "De Wand" van Marlen Haushofer aan, vertaald in het Nederlands.
Ik vind deze reactie
Het is een mooi Grunberg-stukje. Ik genoot ervan. Kopje: Ellendig. Laatste zin: "Maar wellicht vindt [Vonk] het onrechtvaardig toneelstukken te lezen, terwijl chimpansees ook veel prachtigs produceren".
Ik heb alles over Vonk nu wel gezegd, dat schreef ik al.
Niettemin is het voor het dagelijks vermaak hier wellicht een aardig idee voor de lezers om met Willem van gedachten te wisselen over zijn lezing van het Grunberg-stukje. Ik geef het bij deze:
Zaterdag stond er een interview in de Volkskrant van Wilma de rek met hoogleraar sociale psychologie Roos Vonk. 'De mens is een ellendig wezen', zo parafraseert De Rek de gedachten van Vonk. Ik vrees dat zij die spreken over de ellendigheid van de mensen nooit zichzelf bedoelen. Vonk vindt mensen niet belangrijker dan dieren. Zij ziet weinig verschil tussen 'eigen volk eerst' en 'eigen soort eerst'; een regenworm is net zoveel waard als een mens. Vonk woont dan ook samen met varkens, kippen, honden en een poes, niet met een mens. Het interview eindigt met: 'Ik vind liefde niet iets waar je concessies aan doet.' Vonk zou het toneelstuk 'The Goat, ow Who is Sylvia?' van Albee moeten lezen, waarin een man verliefd wordt op een geit. Maar wellicht vindt zij het onrechtvaardig toneelstukken van mensen te lezen, terwijl chimpansees ook veel prachtigs produceren.