nederlandse kip die naar brazilie gaat voor export wordt door een gangetje gereden op een kar, er komt een rek met naaldjes naar beneden die de kip een beetje inspuit met water, dit was op tv en werd toe gegeven. Zo wordt het gewicht wat opgevoerd (misschien om gewichtsverlies door transport duur en inkrimping door uitdroging te voorkomen, of meer gewicht, dus meer winst, water is goedkoper dan kippevlees, ik weet het niet).

Ik denk dat we toch een brug moeten slaan tussen de verschillende standpunten van elkaar. Ander blijft het bij ouwehoeren, vliegen afvangen en niet opschieten. De argumentatie begint zich te herhalen en draait in (klein)een kringetje rond. Als je echt iets wil veranderen zal je moeten proberen te verbinden. Zelfs hier op dit blog zie ik dat niet ontstaan en dan zijn we nog van goede wil over een goede zaak. Kan je nagaan.

Overmorgen zien we Kees Jan Vis van Unilever en ik weet ook dat bijvoorbeeld Akzo, of KLM enorm met duurzaamheid bezig is (duurzaamheid staat echt op de agenda, zelfs in een economische crisis), maar het gaat niet snel. En grote bedrijven willen niet hun winstgevendheid in gevaar brengen. Maar laten we ze de benefit of the doubt geven en er ook kritisch naar blijven kijken.

De omslag van rovers naar rentmeesters is niet 1,2,3 gemaakt. We zijn er te laat meebegonnen. Maar laten we het niet in de kiem kapot maken. Kleine hanteerbare ideeen aandragen lijkt me de enige weg. Dat betekent ophouden met wat ik noem 'intellectual snobbery' en concreet gaan helpen.

Kijk eens op http://www.innovatienetwerk.org/nl/organisatie/persoondetail/3/ waar die lui mee bezig zijn. Of het een uitweg biedt? Het zal velen misschien verbazen maar deze lui zijn buitengewoon goed op de hoogte van alle ins en outs van de onduurzaamheid van landbouwsystemen en komen met mogelijke oplossingen bv. de varkensflats. Typische oplossingen uit de koker van een ingenieur. Of stofkringlopen kunnen worden gesloten? Wanneer die systemen niet volledig gaan afwijken van bestaand, waag ik het op basis van mijn idee hoe die systemen in het verleden hebben gewerkt te betwijfelen of het haalbaar is.

Hendrik, ik ben bang dat we het erg eens zijn. 'Duurzaamheid' is maar al te vaak een keizer zonder kleren. Vaak is er zelfs helemaal geen keizer te bekennen. Naakt of niet, het is bijna triviaal.

Maar nu door, want je punt is helder. Door naar wat niet triviaal is aan het modieuze gekwaak over duurzaamheid: de noodzakelijke keuzen die mensen zullen moeten maken en die niet op een nog te ontdekken lijstje staan omdat ze altijd een keuze betekenen uit 2 of nog veel meer tegengestelde belangen.

Annechien, ik bewonder de wijze waarop je de belangen van de boerenstand voor het voetlicht brengt. Applaus daarvoor. Wat dat betreft zouden er meer moeten zijn zoals jij.
“Ik breng mijn eigen boodschap.”zeg je. Of je dan al die burgers met hun semi-religieuze wens naar duurzaamheid naar de mond moet praten, terwijl toenemende onduurzaamheid de regel is? Dat lijkt mij niets voor een rationele boerin.

Mogelijk ben ik nog meer verbaasd dat je de kern van de analyse en de boodschap van Frank niet hebt opgepikt. Maar achteraf gezien is dat misschien niet eens zo verbazingwekkend, omdat dit ook niet de analyse is van het LTO. Hier blijkt maar weer eens hoe divers de boerenstand is (was). Terwijl mijn voorouders van moederskant voor de oorlog tijdens de crisis afreisden naar Rolde voor een bijeenkomst van Landbouw en Maatschappij om daar in grote getale naar Jan Smid te luisteren, probeerden jou voorouders waarschijnlijk het percentage van het eigen graan in het bakgraan te verhogen. De leider van deze populistische beweging sprak daar in Rolde over het hoofdthema van Thomas Frank. De boerenstand waar jij uit voortkomt bleef haar liberale ideologie handhaven ook al hadden ze iets geritseld wat daar haaks opstond. “Farming is a field uniquely unsuited to the freewheeling whirl of open market”, zegt Frank, helemaal mee eens. Wanneer je de agrarische geschiedenis overziet is dat moeilijk anders te zien. Dat die ideologie niet die van de LTO is mag duidelijk wezen, immers zij draagt al jaren een andere ideologie uit, die van de vrijhandel. Dat die pseudo-liberale wereld en die pseudo-vrijhandel niet echt heeft bestaan is ook aan jullie natuurlijk niet ontgaan, maar uiteindelijk heeft deze halfslachtigheid (grootste verwijt) er wel voor gezorgd dat andere groepen hun kansen hebben gekregen en ook gegrepen. En dat is te merken in jullie portemonnaie. Inmiddels wordt een slecht functionerende profvoetballer vaak beter betaald dan onze beste boer.
Gezien het bovenstaande is het ook niet verbazingwekkend dat er door de praktijk gevoede rationele noties dwars door die uiteindelijk onhoudbare liberale theorie gaan lopen. Zie daarvoor het interview met Antoon Vermeer. Wordt het niet eens tijd die theorie eens aan te passen en wat meer praktisch te handelen?

En Dick je hebt gelijk, ik hoor mij ook wel echoën, wat dat betreft heb je volstrekt gelijk. Maar toch, die boodschap van duurzaamheid wordt overal te pas en te onpas gedebiteerd. In het lijfblad, gisteravond net gelezen, van natuurmonumenten een bijdrage over de Loonse en Drunense duinen. Geen woord over de werkelijke achtergronden van dit gebied, in plaats daarvan de wens naar duurzaamheid: Herstel Stuifzandlandschap.
Stuifzand was voor de boerenbevolking van toen rampzalig vanwege de schade die het aanbracht aan bewoning en akkers. Toch was de verschraling van de grond in de periferie en de daaruit voortkomende verstuivingen een onvermijdelijk gevolg van de “centripetal concentration”, het verzamelen van alle beschikbare nutriënten, waarbij daar zelfs de koeien het hele jaar op stal stonden om maar niets van de geproduceerde stront (nutriënten) te hoeven missen. Men kon niet anders. Dit onduurzame agrarische roofbouwsysteem kwam razendsnel ten einde toen het werd vervangen door de nog onduurzamere kunstmest landbouw. Geen woord daarover in dit blad. We kijken naar de prachtige natuur: De Loonse en Drunense duinen en die moeten duurzaam behouden blijven. Droom verder het ga jullie goed. Toen ik dat verhaaltje las kon ik mijn echo even niet laten. Opvoeden, dames en heren van Natuurmonumenten is ook een plicht, misschien.

Dick, je mag het dan wel in een zin hebben samengevat, dat is jou wel toevertrouwd, maar zo simpel ligt het echter niet. Zoals je aan bovenstaand voorbeeld wel hebt gezien.

Hendrik, kom op. Je punt is inmiddels volstrekt helder: wat tegenwoordig benoemd duurzaam genoemd wordt, is niks anders dan het maken van verstandige keuzen uit de conflicterende belangen van mensen en de natuur (die het zelf worst zal zijn, want alleen wij mensen dichten de natuur die belangen toe) om zomin mogelijk destabliserend om te gaan met nutrienten-extractie.

Zie je, dat valt in een (moeilijke) zin te zeggen. Ik ben het overigens met je eens. We moeten ophouden duurzaam te neppen en duidelijk maken dat het erom gaat een leefbare balans te vinden tussen ons aantal, ons verbruik, ons afval en wat de aarde aankan.

Wat is het in dat licht dat je de boerenbestuurders en boeren van dit land verwijt?

Hendrik, wat kun jij niet geloven van wat ik zeg? Welke boodschap wil je me geven met het citaat uit Thomas Franks boek?

Enne, ik breng mijn eigen boodschap. Daar sta ik zelf voor. Los van wat andere Mellema's te zeggen hebben.

"Antoon Vermeer zegt dat we op een kantelpunt staan. Dat kantelpunt gaat over de omslag naar duurzaamheid maar dan wel zo dat boeren zelf ook nog te eten hebben."
Je moet als boer(in) wel erg onder druk van die commerciële meuk staan als je hier echt in gelooft. Ik heb je al een tijdje gevolgd en een paar keer live aangehoord, en ik ken wel een aantal boeren Mellema en kan uit dien hoofde haast niet geloven wat je zegt. There aint got no duurzaamheid! There will be no duurzaamheid! En zo als wij het momenteel geregeld hebben is het alleen maar de vraag hoe snel we het er doorheen jassen heb ik op een andere draad al eens beweerd. Wij twee wij leven blijkbaar op een totaal andere aarde. Ik zie een landbouw die steeds meer de kant van de onduurzaamheid op gaat. Dag en nacht hoor ik nu het gebrom van de gesubsidieerde onduurzame biogas aggregaat. Het omliggende land is een ecologisch dode weidewoestijn geworden. Op een onrendabel akkertje waar ik elke morgen langsloop dumpen die boeren nu hun jaarlijkse portie stront zonder ook maar iets te oogsten.
Deze boeren hadden gelijk. Wilde je nog een cent verdienen dan was je gedwongen die kant op te gaan. Momenteel staan hier in het noorden her en der boeren in de sprint hun voorbeeld te volgen. Hoezo omslag naar die (onhaalbare )duurzaamheid.
Zal wel van die greep naar de macht van die supermarkten. Een klein beetje heeft hij wel gelijk, maar hoe staat het met zijn hand in eigen boezem, hebben boerenleiders niet ook zelf schuld met hun pseudo-liberale horizonten die aan den einder staan? Hoe zit het eigenlijk met Vermeer's ideologie? "Ook wij moeten ons werk doen. Al je te veel produceert, blijf je een speelbal. Dat moeten we zelf oplossen."
Nog maar eens zoals gepost in een andere draad: In Thomas Frank’s boek “What’s the matter with Kansas. How conservatives won the heart of America” beschrijft hij de specifieke economische positie van de meeste boeren als volgt:
“Ironically, the farm is where Americans learned their first lessons in the pitfalls of laissez-faire economics a hundred years ago. Farming is a field uniquely unsuited to the freewheeling whirl of open market. There are millions of farmers and they are naturally disorganized: they can’t coordinate their plans one with another. Not only are they easily victimized by powerful middlemen (as they were by the railroads in the Populist’ day), but when they find themselves in a tough situation - when, say, the price they are gettin for wheat is low - farmers do not have the option of cutting back production, as every other industry does, Instead, each of those millions of farmers works harder, competes better, becomes more efficient, cranks out more of the commodity in question … and thus makes the glut even worse and pushes the prices still lower. This is called an ‘overproduction trap,” and it can only be overcome by a suspension of competition through government intervention. Such intervention is what the Populists and the farmers’ unions fought for decades to secure: it finally came with the New Deal, which brought price supports and acreage set-asides and loan guarantees.
For agribusiness, however, farm overproduction is the ideal situation. From their perspective, lower farm prices means higher profits and even greater power in the marketplace. Overproduction and all-out competition between farmers are thus to be encouraged by all available political means. While farmers are naturally disorganized, agribusiness moves in the opposite direction: like all industries, it seeks always to merge and acquire and choke off competition. And, also like other industries, it was finally permitted to do these things into the deregulatory climate of the Reagan-Clinton era.”

Hoe die ontwikkelingen er recentelijk uitzien wordt duidelijk uit het Heffernan Report: http://nfu.org/issues/economic-policy/resources/heffernan-report

Ja die oplossing, een begin van een oplossing, lukte in de VS tijdens de New Deal alleen maar een beetje onder Henry A. Wallace. Het wordt tijd om die episode te bestuderen.

http://www.nav.nl/content/view/217/51/

Het antwoord op die vraag vind je daar.

@ redactie. Waar gaan we verder met deze heel interessante discussie. Hier of Hier