Als betrekkelijke leek volg ik deze discussie met heel veel belangstelling.
Vanochtend trof ik op Schaap.nl een merkwaardig persbericht:

"Q-koorts: geen schapenbedrijf meer besmet
Er zijn geen melkschapenbedrijven meer besmet met Q-koorts. Dat blijkt uit de lijst bedrijven op de website van de Voedsel- en Warenautoriteit www.vwa.nl.... ...Voordat de VWA de adressen van de besmette bedrijven bekendmaakte, was er één besmet melkschapenbedrijf. Eerder waren er nog twee. Waarom die nu niet meer besmet zijn is onbekend"

Ervan uitgaande dat dit bericht klopt: Aansluitend op het begin van deze discussie doet dit m.i. ook vragen rijzen over de besmetverklaring van bedrijven.
Is het tankmelkonderzoek betrouwbaar, of is die afhankelijk van het moment van bemonstering ? Of kan het zelfs een gerichte keuze zijn om schapen buiten beschouwing te plaatsen ?

@ Paul, IKB is een kwaliteitsmanagement-systeem, door de sector zelf is opgesteld. Net zoals BRC en IFS niet bij wet voorgeschreven systemen zijn. IKB is (netzoals BRC en IFS) dus een soort van kwaliteitskeur. De VWA heeft daar niets mee te maken. De VWA staat maar voor twee activiteiten (a) zorgen dat er veilig voedsel op de markt komt, (b) dat consumenten niet worden misleid.

HACCP gaat echter sec en alleen over veiligheid. HACCP is de minimale eis die je moet hebben (BRC en IFS kunnen daarboven gezet worden). Onze wereld is zo complex, productiesystemen zijn complex en wij accepteren als maatschappij maar een heel minimaal risico. Dat is de reden dat HACCP minimaal bij wet nodig is. De tijd dat de boer of veehouder het even kwalitatief kon doen ligt decennia achter ons. Hoe intensiver, hoe meer verplichtingen. Hoe annoniemer de keten, hoe meer controlesystemen. Sorry, maar ik kom echt tegen dat inderdaad een hoop ondernemers zg onbewust-onbekwaam zijn.

Dus we ontkomen er niet aan: productcontroles, controles van de productieomgeving, controles van de kwaliteitsmanagementsysteem. En dan ook nog eens op twee niveaus : (a) vanuit de sector/industrie/notified-bodies en (b) vanuit de overheid. Ik verlang als consument heel erg veilig voedsel. Maar let wel, als producent blijf je altijd zelf eindverantwoordelijk. Dit is ook waarom ik vind dat geitenhouders zich nooit of te nimmer mogen verschuilen achter DG of achter de VWA. Ook kleine MKB bedrijven moeten daarom een goed opgeleide QA-manager hebben (of extern inhuren).

Dus integraal onderdeel van het werk van een boer of veehouder is het op orde brengen van zijn systemen. Hier mag wat mij betreft nooit of te nimmer op worden bezuinigd.

@ Willem, ik ben met tijd en wijlen ook behoorlijk scherp richting de VWA. Een van mijn medewerkers heeft een tijd daar gewerkt, en als de helft van haar verhalen klopt, dan is het ernstig gesteld. Het vasthouden van inhoudelijk expertise is moeilijk bij de VWA, en met tijd en wijlen hebben ze de neiging inderdaad 'teveel vertrouwen te hebben' (aan de andere kant zien we ook dat het voorkomt dat er alleen vanuit de procedure wordt gedacht). De VWA wordt inhoudelijk gecontroleerd en gecorrigeerd door de wetenschap en door de EFS (samenwerkingsverband van alle Europese VWA's)

Wie controleert op product en wie controleert de controleur en wie controleert die weer?
Op deze piramide met een dictator-achtig figuur bovenop zit niemand te wachten.
Licence to produce, strenge regelgeving op fouten helpen beter.
Zit je boel te belazeren of je produceert met verboden middelen of voor mijn part met illegaal personeel is er maar een straf.
Meneer, U voldoet met uw gedrag niet aan de regels, U kunt uw tent wel sluiten.
Daar kan geen controle op controle systeem tegen op.

@Dick: Ja, dat klopt ook. Maar voor mij is het dan zo, iets is pas echt dood als het in een kist ligt. Je ziet zeker in de economie dat de verantwoordelijke er te vaak met een hele grote zak met geld weg vlucht. En doodleuk alles over kan gaan doen.

@Wouter: Dank u voor de hele waslijst aan informatie die je iedere keer weer weet te produceren, ik lees het telkens met veel plezier. En dan toch 1 vraag, wie controleert het VWA, en zorgt er voor dat het VWA wel zijn werk doet? Ik krijg zelf als argwanende consument, die zijn informatie over dit soort zaken uit de media moet halen, toch altijd het idee dat VWA een beetje staat te lanterfanten. (of dat nou alleen maar bij de controle is op het rookverbod is mij niet helemaal duidelijk.)

Mijn voorbeeld voor de kaas is er ook 1 gebasseerd op gedeeltelijke informatie, ik heb tot zoverre begrepen dat er nog nooit iemand echt ziek is geworden van Rauwmelksekaas. De mensen die ziek zijn geworden van het eten van kaas, hebben altijd gepasturiseerde kaas gegeten. En dan geldt het ook nog is alleen voor zachte kazen. (Deze indruk werd bij mij gewekt door zowel McGee als Pollan.)

Wouter, ik had hierboven IKB varkens.nl link geplaatst, ik weet niet of je die uitgespit hebt maar er zijn al heel veel controlesystemen.
Ik heb uit die link deze eruit gelicht, maar het is "slechts" een onderdeel.
Nu ben ik met je eens dat risico's voorkomen moeten worden.
Je moet echter ook je werk nog kunnen doen, als je begrijpt wat ik bedoel.

http://www.ikbvarken.nl/nl_NL/Regelgeving.html

Als een slachtdier op het slachthuis goedgekeurd is voor consumptie, heeft de boer zijn best gedaan.
Die HACCP certificering is terecht maar bij veel dingen krijg je toch het idee dat of de ondernemer of de werknemer geestelijk gehandicapt is.
Beetje te veel, zeg maar.

Samengevat: we legt nog eenmaal uit hoe het productcontrole en audit systeem eruitziet in de VEEHOUDERIJ.

Marnix schrijft: "Dus met andere woorden, de voedselindustrie werkt exact hetzelfde als de economische wereld". Deze conclusie lijkt inderdaad te kloppen voor de veehouderij (en rest van de primaire sector?). In de verwerkende voedselindustrie is het aangehaalde "agency probleem" NIET aanwezig. We maken onderscheid tussen (a) directe productcontrole en (b) controle van het kwaliteitsmanagement-systeem.

A. Directe productcontrole:
Waarom? er zijn twee typen laboratoria. Unilever (of een andere producent), heeft de plicht om controles uit te voeren en een kwaliteitsmanagementsysteem (minimaal HACCP, meestal uitgebreid tot BRC/IFS) te hebben. Productcontroles mogen door een bedrijf ZELF worden uitgevoerd, maar er zijn ook tientallen externe (private) laboratoria (= vrije markt, bijvoorbeeld: www. foodconsult.nl of netherlands.silliker.com). Daarnaast zijn er 100% overheidslaboratoria zoals RIVM en RIKILT. De VWA voert regelmatig ook controles uit (steekproeven) en neemt monsters. Deze monsters worden dan bij RIVM, RIKILT of een van de externe private laboratoria geanalyseerd. Daarnaast is er een meldingsplicht voor voedselproducerende bedrijven, calamiteiten MOETEN worden gemeld bij VWA. Ook heeft de VWA het recht om ten alle tijden de 'boeken' in te komen kijken.

B. Controle van het kwaliteitsmanagemenetsysteem (QA).
Naast de directe controles van producten is er ook een controle-systeem (=audit systeem) dat gericht is op de kwaliteitsmanagementsystemen, deze audits zijn DRIE-voudig. Om een HACCP of BRC certificering te krijgen moet je systeem gevalideerd zijn door een externe onafhankelijke (private) partij (bijvoorbeeld: www.bureauveritas.com). Daarnaast komt de VWA periodiek (b.v. 1x per jaar langs bij gewone bedrijven, dagelijks of wekelijks bij b.v. vleesverwerkende bedrijven) om audits van het QA-systeem uit te voeren. Ten slotte controleren grote klanten hun toeleveranciers periodiek ook nog eens (en deze zijn meestal het strengst!).

Kortom er zijn echt heel veel checks-and-balances ingebouwd, in de voedselverwerkende industrie.

Ik ben razend nieuwsgierig naar de governance structuur in de veehouderij (en bij tuinders). Uit de ZEMBLA-uitzending, maar ook uit deze lijn, blijkt inderdaad dat er een Agency probleem is. Ik hoop dat DEZE conclusie vreselijk fout is! Oef, welke persoon met kennis gaat deze analyse onderuithalen?

@ Marnix, jij verwijst naar de rauwmelkse kazen, ik heb over dit voorbeeld op foodlog vaak gescheven. Overreguliering is er omdat deze sector zelf te weinig kennis heeft, en soms zelfs risico's bagatelliseert. Daarnaast zeg ik al jaren tegen boeren, veehouders en tuinders: "De dag dag dat je het mes zet in je product en dit gaat verpakken, ben je geen boer meer maar verwerker/producent. De eisen die aan verwerkers worden gesteld liggen echt heel erg hoog. Weinig boeren overzien de consequenties".

Klopt, in theorie konden ze doorgaan, maar het bedrijf is moreel kapot - da's je echte licence als accountant, nog steeds, zelfs als je in werkelijkheid een fraudeur zou zijn - en stelt niets meer voor.

Die grootschalige fraude zou uitgesloten moeten zijn. Maar KPMG heeft geloof ik in de afgelopen jaren miljarden betaald in settlements in verscheiden fraudezaken. En dat geldt eigenlijk voor de hele big 4. Ik zal niet in detail ingaan op de Enron-case en Artur Andersen(ze bestaan overigens nog steeds en hebben hun licentie), maar ik heb altijd het idee gehad dat de Amerikaanse overheid echt niet anders kon dan dat deze bedrijven kapot moesten want het schandaal was te groot om weg te stoppen. Enron was op dat moment het grootste bedrijf op aarde, omzetsgewijs gezien.

Ik krijg bij auditors altijd hetzelfde gevoel als dat ik bij kartelvorming krijg, datgene wat ze doen is toch niet tegen te houden. Het maakt niet uit wat de wetten en regels zijn.

Euhmm, Marnix. Ik heb het werk van zo'n auditor - nota bene eentje die je daar noemt - een tijdje van dichtbij mogen meemaken. Ze moeten voldoen aan regels. Die zijn door de overheid gesteld. Ze zullen daarbinnen de zaken die je aan de orde stelt proberen te regelen. Daarmee wordt de grootschalige fraude die je suggereert juist uitgesloten. Hou je je daar als auditor niet aan dan verlies je namelijk je licence, zoals Arthur Andersen overkwam. In een klap verdween door frauduleuze toepassing van de regels dat bedrijf, een van de grootste accountants ter wereld. Rücksichtslos.

Wouter heeft het over iets anders: hij vermoedt dat de controlelabs het volledige eigendom zijn van de belanghebbende koepels en dat de overheid de controle op hun eigen activiteiten daaraan overlaat. Een bedrijf dus dat tevens de baas is van zijn eigen accountant. Dat gaat, om het met een understatement te zeggen, wel erg ver en is niet handig. Noch voor de overheid, noch voor het lab, noch voor de opdrachtgever van het lab. Zo wordt nl. iedereen verdacht, terwijl het waarschijnlijk allemaal voortkomt uit een gevoel van 'laat-ons-nou-maar-we-regelen-het-wel'. Inmiddels weten we helaas dat de nodige geitjes al voor hun geboorte moeten ervaren wat daarvan kan komen. Hun houders erbij.
Tijd om ook daar ernstig van te leren.