Achtergrond

dick veerman
reageer
  • De buitenlandse dienst van ons land houdt het buitenland in de gaten en rapporteert daarover aan het vaderland omdat het daar mogelijk wat aan heeft. Ik kreeg onlangs zo'n rapportje onder ogen. Daaruit blijkt dat Denemarken komende zomer vermoedelijk een vettax in voert. De tax moest oorspronkelijk gaan gelden voor fout fabriekseten dat door middel van zoet, zout en vet een extra hoge liking wordt meegegeven. 'Liking' - de 'lekkerheidsfactor' - is iets wat wij lekker vinden en dat vinden we omdat het in de natuur een tractatie voor ons was. Als het beschikbaar was, vraten we er ons het ongans aan. Dat was toen geen probleem, want het was bepaald niet iedere dag feest. Integendeel. Van onze natuurlijke hang naar zulk eten hebben voedingsmiddelenverkopers een verkoopmotor van jewelste gemaakt. Tegenwoordig kun je het iedere dag kopen, want dat verkoopt zo lekker. Zo werd de uitzondering gewoon. Dat is erger dan gevloekt.

    Terecht dus om er wat aan te doen. Maar ja, wat doe je dan met het vet dat als vanzelf in vlees, zuivel of plantaardige oliën zit? De Denen waren het oorspronkelijk niet van plan, maar omdat vet nu eenmaal één pot nat lijkt, moet dus alles belast worden. Ook al pak je wat onschuld mee, je hebt zo wel resultaat, moeten ze daar gedacht hebben.

    Ik voorspel u wat het resultaat is. Gewone producten - kaas, vlees en zelfs plantaardige oliën die zo 'goed' heten - komen in de verdachtenbank. Er komt een taxje op. Fabrikanten gaan moeite doen om te voldoen aan de vetnormen en fabrieken iets in hun grote op houdbaarheid ingerichte fabrieken waar we eindeloos van denken te kunnen eten. Met 'echt' eten kan dat niet, tenzij je het echt compleet wilt verkrachten.

    Resultaat? Over een jaar of 10 kookt echt geen hond meer zelf. Da's levensgevaarlijk, denken we dan, met al die vette producten. We eten dan allemaal hetzelfde uit dezelfde fabrieken, want het moet wel goedkoop blijven en dat lukt alleen als je heel veel van iets maakt. Het belangrijkste resultaat is wel dat we allemaal nog dikker worden. Hoe dat komt? Omdat het niet uitmaakt wat je eet, maar hoeveel en hoe vaak. En dat laatste hangt ernstig samen met het gemak waarmee je het kant-en-klaar in je open mond kunt duwen. Zelfs Marsen en Mayo werden zo dagelijkse én gezonde kost.

    Vettaxen zijn echt het domste wat je je voor kunt stellen. Het gaat nl. om ons gedrag - teveel, te vaak - en veel minder om wat we eten. Daarom was het varken vroeger veel vetter, veel lekkerder, braadden en bakten we nog niet in de plantaardige oliën en werden we toch niet dik. En daarom waren zelfs een ouderwetse Mars of een patatje met volvette mayo helemaal geen probleem.

    Is dat nou zo moeilijk te begrijpen? Het gaat niet om het eten, maar om het gedrag. Hoe verander je dat?
    Nou, niet zo dus. Integendeel. Laten we hier dus alsjeblieft wat anders verzinnen.

    Het tekstje van onze buitenlandse missie (d.d. 20 december jl.), ongecorrigeerd:

    Denemarken: vetaccijns - gezondheidsheffing op verzadigd vet in voedsel

    Een heffing van DKK 13 (bijna 2€) per kg verzadigd vet zou de Denen moeten helpen om een gezondere levenmiddelen te kiezen.De heffing gaat, als het aan de Deense regering ligt, gelden voor zuivelproducten, vlees, dierlijk vet, spijsolie, margarine en smeerbare mengproducten (boter met plantenvet).
    Alleen producten met meer dan 3,5 % vet worden belast.

    Het voorstel was oorspronkelijk al in 2009 aangekondigd door de regering, samen met hun ‘gedoog’partij.

    Volgens tegenstanders van de heffing maakt de nieuwe heffing alleen de staatskas gezonder; DKK 1,5 mld gezonder per jaar.

    Het probleem ligt in de berekening. In vlees wordt de inhoud aan vet per dier vastgesteld. Dat wil zeggen dat mager vlees net zoveel duurder wordt als de vettere delen van hetzelfde dier.

    Een ander probleem is dat de nieuwe heffing een administratieve belasting geeft en voor al bij invoer omdat er opeens een scheiding gemaakt moet worden tussen verzadigd en onverzadigd vet. Als de gegevens niet geleverd worden, komt er een extra hoge heffing op het product.

    De directeur voor consumentenbeleid Mogens Werge van de Deense supermarktketen Coop liet al weten dat een reeks speciale kazen en andere speciale producten van de schappen zullen verdwijnen omdat de producten te duur worden of omdat het te ingewikkeld wordt om ze te importeren. Het assortiment wordt duurder en saaier, volgens Werge.

    Voorlopig buigt men zich over de veel lange hearing antwoorden die voor de deadline van 4 november afgeleverd zijn door allerlei belanghebbenden en hun organisaties als reactie op het voorstel. Wijzigingen in de berekening liggen voor de hand, maar ook is voorgesteld om de heffing hoger te maken om het effect duidelijker te maken.

    Er is nog niet bekend wanneer het nieuwe voorstel op tafel komt. De regering gaat er nog wel vanuit dat de heffing in de zomer van 2011 van kracht worden.

reageer

Je moet ingelogd zijn om te reageren en duimen uit te kunnen delen.

Heb je nog geen account, meld je dan nu aan!

Lees Gespreksregels, de 'appeltjes' & de ambitie van Foodlog voor meer informatie over hoe je dit doet en hoe je je bijdrage aan Foodlog kleur kunt geven.

  • Denemarken schaft de vettax weer af. Opgegeven reden: consumenten gaan naar het buitenland om hun inkopen te doen.

  • Had u het gemist? Denemarken doet de vettax weer de deur uit.

  • Het is gewoon een onderzoekje naar prijselasticiteit. Als eten te duur wordt kopen mensen het niet meer. En mensen die dat fout geachte vette eten niet kopen, kopen het uiteraard ook niet als het duurder wordt.

    Daar zijn de bevindingen mee wel neergezet.

    Natuurlijk werken prijsverhogingen consumptiedrukkend. Als je alles duurder maakt, zul je ontdekken dat er grenswaarden zijn die buitengewoon effectief werken. Deze vettax bewijst dus dat prijsverhogingen werken, niet de 'vettax'.

    Hierboven zegt Prof. Van Boekel dat de vetangst eens aan de kant moet. Je moet mensen gezonder laten eten. Minder en van alles wat en meer bewegen.

    Voedingskundigen zijn blij met ieder grammetje vet minder, ook al is het systeem verre van perfect. Tsja.

  • Eetschrijver heeft er een scherp stukje over, de vettax en de interpretatie van het persbericht van Maastricht Universiteit: http://eetschrijven.blogspot.com/

  • Universiteit van Maastricht: vettax werkt wél. Niet zo goed of vooral theoretisch onderzoek of is het bovenstaande lijntje misgelopen?

  • Reactie op: 14-01-2011 08:52
    De plaatselijke stemming op de website staat nu op 100% voor "Een vettax helpt wl. Als ongezonde producten duurder worden, eten mensen er minder van." ;)

  • Jan Paul, je discussiepunten zijn terecht, maar - als je me mijn scherpte niet kwalijk wilt nemen - ze zijn bijna exemplarisch voor de manier van keuvelen in de Kamer. Lelijker gezegd, het is een vorm van los van de motor praten die eiIn het stukje hierboven zie je waarom een voedingsmiddelenman als Tiny net als ondergetekende in het hoofdtekstje aangeeft dat een tax op vet een averrechts effect zal hebben. Er wordt teveel gekeuveld en te weinig geweten. Ook, nee, juist in de politiek. Dat is het hele punt hier.

    Dan het punt over taxes in het algemeen. Als het al zo is dat er eens gestudeerd moet worden, dan zou dat kunnen zijn op het gemak waarmee de overheid gelden binnenhaalt en distribueert. Overal om eens heen staan burgerinitiatieven op die geen geld hebben, maar het wel nodig hebben omdat ze effectief iets in de complexiteit van de werkelijkheid beter kunnen oplossen dan het dure en ineffectieve overheidsapparaat.

    Ik zou voor taxes zijn die gaan naar een nieuw op te richten ministerie van burgerinitiatieven. Die term komt niet van mij maar is uitgevonden door Jan Peter van Doorn. Het is geen ministerie van de overheid, maar van de burgers zelf. Het zou een eigen parlement moeten hebben dat besluit waar de centen heengaan. Mensen, buurten worden zelf verantwoordelijk voor hun werk. Begeleiding, vergaderingen van ambtenaren en de hele flikkerse zooi, incl. de accountingcontrole laten we achterwege. Die laten we over aan journalisten en burgers die er goed zicht op hebben; ze rapporteren over wat ze zien op een openbaar toegankelijk blog-achtig instrument. Daarmee is de controle theoretisch buitengewoon goed geregeld door iets heel menselijks dat bestaat uit een mix van integriteitszorgen en sociale controle.

    Daar doen we eens een experiment mee. Het officiele parlement hoeft maar 1 ding te doen: er de eerste 100 miljoen voor te voteren.

    Wat zou je ervan vinden om daar eens over na te denken? Ik stel voor om te beginnen op het vlak van voedsel.

    Zou dat gebeuren, nou vooruit, dan wil ik nog wel voor een 'vet'tax zijn op geraffineerd houdbaar. Het mag natuurlijk ook gewoon uit de alcohol- of tabaksaccijnzen komen. Dat lijkt me zelfs veel beter.

  • Simon, in een belendende draad staan de cijfers over de ontwikkeling van overgewicht en obesitas:

    in de VS. Daar heeft inmiddels 66% van de volwassenen overgewicht, daarvan is 33% obees . Het aantal kinderen met obesitas is sinds de jaren 80 verdubbeld; voor adolescenten zijn de aantallen verdrievoudigd. Het percentage obese kinderen is afhankelijk van de leeftijd. In de leeftijdscategorie tot 5 jaar is 5% obees. In de categorie tot 11 jaar is 12,4% obees en in de categorie tot 19 jaar 17,6% .

    In het Verenigd Koninkrijk heeft 67% van de volwassenen overgewicht; 23% is obees . Van de Engelse kinderen heeft 20% overgewicht . Via het Verenigd Koninkrijk bereiken Amerikaanse trends vaak Nederland. Mogelijk hebben deze cijfers dus voorspellende waarde voor onze BMI-cijfers. In Nederland kampt op dit moment op 53% van de volwassenen met overgewicht; 13% is obees. Voor Nederlandse kinderen ligt dit percentage op 18%.


    Het is niet ondenkbaar dat de Amerikaanse cijfers via het Verenigd Koninkrijk naar Nederland komen. Zo ziet de gebruikelijke historische trend eruit.

  • ..en voordat we verder nadenken over belastingheffingen en bestedingen: Het is de burger niet toegestaan om belastingen af te dragen onder voorwaarde van specifieke besteding. De enige invloed die de burger heeft op belastingbestemming gaat via het parlement.
    Retributies zijn een andere zaak. Mijn voorstel is in ieder geval pas over de fratserige vet, suiker, zout en andere eetbelastingen praten wanneer de bestedingen er van door de burgers verifieerbaar goedgekeurd zijn. (Referenda?)

  • @Jan Paul Het percentage rokers stagneert tegen de dertig procent en stijgt zelfs weer licht. Overgewicht (overconsumptie) ligt gelukkig nog ver onder dat percentage en ik denk dat daar met belastingen weinig in te sturen valt. De candibars en pringles vinden gretig aftrek en zijn al heel duur, Misschien moeten we toch even van de pavlov af dat de overheid het moet regelen. Zeker in zo'n complex vraagstuk als dit, waar veel relaties nog niet duidelijk zijn. Ik merk hier dat Jan Paul dat ook vindt, dus op weg naar andere ideeen dan maar.

  • @Dick en Marc,

    Begrijp me goed, ik pleit niet voor een vettax, wilde alleen aangeven dat voor de beoordeling van een belasting niet alleen naar de regulerende werking moet worden gekeken, omdat belastingen juist ook andere doelen hebben. Als je dan een andere belasting op een 'bad' kan verschuiven naar een belasting op een 'good', is dat interessant, in de zin van 'het onderzoeken waard'. Met mijn bescheiden kennis over vet en gezondheid durf ik het antwoord nu niet te formuleren.

    Ik neem aan dat als er lieden zijn die een vettax bepleiten en kennelijk met een regulerend doel, er kennis achter ligt over de relatie vet eten - gezondheid. Als die eenduidig zou zijn, kan dat een motief zijn voor een regulerende belasting. Als de relatie vager is, pleit dat tegen een regulerende vettax, maar dan is het nog wellicht een motief voor een inkomstengenererende tax die en passant een beetje een goede richting op duwt.
    Als de relatie negatief zou zijn (minder vet maakt ongezonder), dan is vet sowieso op voorhand niet direct een aangrijpingspunt voor een tax, noch van de eerste noch van de tweede categorie.

  • Jan Paul, dat een belasting a priori bestemd is om inkomsten voor de staat te genereren is wat mij betreft een waarheid als een koe. Het grappige is dat alcohol- en tabaksaccijnzen nooit zijn ingevoerd met het oog op gedragsverandering van de burgers, het was, zoals jezelf ook al aangaf, een manier om geld op te halen door de staat.

    Met de vettax is het wat mij betreft anders gesteld deze wordt voorgesteld met als expliciete motivering om de consumptie van vet terug te dringen (en het levert de staat natuurlijk een boel poen op). En dan wordt wat mij betreft het kader van de dicussie inderdaad beperkt tot de effectiviteit van het belastingsinstrument (nog even afgezien van overwegingen van proportionaliteit/rechtvaardigheid etc).

  • Jan Paul, simpele vraag: als het om een belastingverhoging gaat, waarom zou het dan een vettax moeten heten?

    Ik wil weten: wat motiveert de belastingverhoging? Heb jij het antwoord?

  • @Dick,
    Overheid betaalt nu allerlei andere dingen met een alcoholaccijns. Of een tabaksaccijns. Allemaal niet gekoppeld aan uitgaven voor specifieke doelen. Wat is het verschil? Of 'kun je ook niks' met een overheid die alcoholaccijns heft en aan van alles en nog wat uitgeeft?

    @Simon,
    Ja, roken is minder door hogere prijzen, is gewoon empirisch vastgesteld. De prijselasticiteit van sigaretten is (volgens info KWF) -0,4, die van shag -0,23.
    Dat is het aardige van prijzen, die werken ook bij degenen die niet geloven in de werking ervan. Populaties reageren anders dan jouw aselecte steekproef.

  • @ jan paul Aangenaam je weer eens te treffen. Waar social networks niet goed voor zijn.
    Maar terug naar de kwestie: zou roken nu echt teruggedrongen zijn door de hoge accijns? Ik betwijfel dat zeer. Enigszins stigmatiserend: juist binnen economisch zwakkere groepen wordt meer gepaft dan binnen de economisch sterkere groepen. Het stigmatiseren en ontmoedigen werkt sterker. Het feit dat ik in een akelig stinkend bushokje op mijn werk moest gaan roken, in plaats van lekker starend naar een tekst gaf de doorslag.... Stigmatiseren werkt dus wel degelijk, maar heeft sociaal mogelijk onwenselijke consequenties...
    Voor dat ontmoedigen mag overheidsgeld worden ingezet voor mij, maar niet via extra taxen op ingredienten waar sec de relatie tussen oorzaak en gevolg niet hard is vast te stellen...

  • Dan kunnen ze het beter maar niet invoeren. Zou snoep-en-snack-taks niet wat zijn? Of niet-vers-produkten-taks? of kant-en-klaarmaaltijden-taks?

  • @John, omdat het (a) niet helpt, (b) nadruk legt op vet-terwijl-vet-niet-slecht is (lees nog eens de reactie van Tiny na).

  • De overheid heft toch altijd belasting om met het gekregen geld andere dingen te financieren. Dat is juist het idee van belasting.

    Men heft het liefst extra belastingen op ongezonde, schadelijke zaken. Denk maar eens aan wegenbelasting, hogere belastingschijven, tabaksaccijns. Op die manier wil de overheid een soort opvoedende rol vervullen. Vet-taks past daar prima bij.
    Daar waar de overheid wil de burgers positief wil beïnvloeden, kan men belastingvoordeel krijgen. Denk aan hypotheekrenteaftrek, aftrekbaarheid studiekosten en kinderopvang etc...

    Wat zou er niet goed zijn aan dit systeem?

  • Jan Paul, ik las je stukje op de site van Natuur en Milieu. Ik geef je heel kernachtig mijn kritiek: een overheid die geld nodig heeft maar kennelijk ineffectief is, verdient minder.

    Ik ben in principe voor een goede en zelfs sterke gemeenschap (ik vermijd het woord overheid). De overheid die jij beschrijft staat de komende Civil Society die overal om ons heen opkomt - en waar ik in ieder geval hoop stel - in de weg door geld weg te zuigen en er slecht mee om te gaan.

  • Jan Paul, het spijt me, ik kan niks met een overheid die een vettax heft om er andere dingen mee te doen. Als dat nodig is kun je de overige belastingen verhogen.

    Vanwaar zoveel woorden om zoiets eenvoudigs te stellen?

    Een en ander staat overigens los van de vraag of de overheid wel effectief is. Het is een publiek geheim dat onze overheid kraakt in zijn voegen en dat vettaxen, zoals jij bevestigt en Tiny heel helder maakt, schaamlappen zijn voor ineffectief, cq. misplaatste bestuurlijke drang zijn.

  • Verdachte u hebt onder invloed deze vrouw doodgereden.

    Dat zeg ik edelachtbare, het was niet ik, het was de alcohol.

    Eigen verantwoordelijkheid of niet is nog niet helemaal in de wet geregeld.

    Daarbij zeggen de wetenschappers ook dat weliswaar 95% van het gedrag uit geconditioneerde, automatische reflexen bestaat, maar dat het bewustzijn ook een soort 'veto-recht' heeft op dat gedrag.

  • pardon: ik blijk niet meer te kunnen tellen en ging van punt 2 naar 4...

  • erik@ en anderen...
    "In Nederland hebben we echter, gelukkig, met elkaar gekozen voor een land waarin “de sterke schouders de zwakkeren ondersteunen”. En daar ben ik het ook helemaal mee eens. Ik heb er dus geen probleem mee dat de basispremie voor de gezondheidszorg omhoog gaat.", zegt Erik

    1. De kosten voor de gezondheidszorg zijn in 10 jaar zowat verdubbeld; vorige week een scherp programma op de VPRO, waarin alleen al voor depri-pillen betoogd werd dat die met 80% (!) terug gebracht konden worden. Half Nederland is 'depri'. Vooral als een BN-er of de poes dood gaat…

    2. Bijna iedereen met gezond verstand had vorig jaar door dat de honderden miljoenen kostende Mexicaanse-hype van de regering niet in orde was. Het overheidsbeleid ten aanzien van de gezondheid rammelt op meer punten: een harde inventaris van onnodig medicijngebruik zoals onder 1) aangestipt ontbreekt volledig; de pharma-industrie is een soort Albert Heijn met een zééééééér groot aantrekkelijk aanbod dat aan de man MOET worden gebracht

    4. Het aantal mensen dat de veel te hoge (en van jou mag tie nog hoger...) zorgkosten niet meer kunnen betalen 'boom't. Het aantal mensen dat gewoon hun premie niet betaalt, is eveneens sterk groeiend. Bedroeg een goed jaar geleden (dec 2009) al meer dan 300.000 ! (bron CBS)

    5. Het aantal mensen dat een toeslag op de zorgverzekering nodig heeft idem dito.. Ruim 5 miljoen volwassenen kwamen in 2009 daarvoor in aanmerking. Meer dan VIJF MILJOEN..! (bron CBS)

    6. Het is een verdomd grijs gebied waarin artsen en ziekenhuizen declareren. Als je morgen je auto laat repareren krijg je een kostenspecificatie. Als je je zorgverzekeraar over om een TOTAALOVERZICHT VAN ALLE VOOR JOUW GEDECLAREERDE KOSTEN vraagt, krijg je nul op het rekest. Hooguit een spec. van het eigen risico. Na 7 maanden dreigen en een beroep op de wetgeving ‘persoonsgegevens’ kreeg ik eindelijk het totaalbedrag van Zilveren Kruis. Maar niet in functie van. Waarom ? Vertrouwelijk info van de Zorglevernacier: lees Ziekenhuzien. Omdat in het declaratiesysteem nog steeds een post onder andere noemer kan worden gecodeerd, omdat de behandelingswijzen te dynamisch (nieuwe methodieken zijn….
    Als ze dus behandelien voor ongezonde boulimia nervosa' en dat duurt aan medicijnen en tijd net zoveel als het weghalen van een baarmoeder, dan krijg je de code ‘baarmoeder’.. :-)
    Er is absoluut onvoldoende controle op de honderden miljoenen (!) handelingen in ziekenhuizen….
    En weet wat het gekke is ?
    Toen ik particulier verzekerd was, declareerde IK de rekeningen en controleerde ze op functionele integriteit. Toen kon dus dat wel....

    Dus voorzichtig met de opmerking dat hogere premies betalen een vorm van sterke schouders (solidariteit) is. Kosten voor dikte en de gevolgen daarvan is maar 1 aspect voor de sterk gestegen kosten.

    Voorlopige conclusie:
    a. Er is iets mis met ons zorgstelsel. Onder mom van solidariteit worden opgelicht door de zorgverstrekkers in samenwerking met de zorgverzekeraars. Een ordinaire vorm van bevolkings-exploitatie.
    b. Een zorgtax voor ongezond levende mensen is absoluut dicriminatoir; zorg eerst maar voor een sluitend systeem.
    c. De hype tegen dikke mensen riekt verdomd veel naar de anti-rook hype. Alsof we daarmee ons zorgsysteem mee op orde kunnen houden of krijgen.

    ps.
    Ik heb eens de percentages van doodsoorzaken bij elkaar opgeteld. Drank, te weinig beweging, roken, wrong BMI, astma, verkeersongelukken, sporten etc. etc. etc. etc....
    Ik kwam op een kans van meer dan 160%, terwijl ik wetenschappelijk kan bewijzen dat er slechts 100% van de mensen ergens aan dood gaan. Valt dus nog mee :-)

  • @Simon: "Immers: de ongezonden zullen minder lang gebruik maken van de gezondheidszorg dan al die gezonden die op hoge leeftijd dure voorzieningen nodig hebben"

    De ongezonden zullen ook minder lang premie (en belasting) betalen, toch?

  • Hallo Simon, long time no see, en dan ineens op foodlog.

    Ik begrijp dat als als je mij als overheid kiest, ik een vettax mag doorvoeren, en de huidige overheid niet?

    Laat ik het zo uitleggen: de overheid stelt zich dikwijls zo notoir onbetrouwbaar op, dat rationele overwegingen inzake belastingen vroeger of later wel worden gekaapt, waarna de belasting in kwestie niet voor de beoogde nobele doelen maar voor eigen al dan niet verborgen agenda's wordt ingezet.
    Dat is natuurlijk wel waar.
    De vraag is echter ook of dat erg is.
    De tabaksaccijns is een mooie perverse belasting, in die zin dat de overheidsinkomsten mede afhankelijk zijn geworden van rookgedrag dat we nu juist niet wilden hebben. Toch valt ook vol te houden dat het maar goed is dat die accijns er wel is: zonder accijns werd er echt meer gepaft.

  • Jan Paul heeft gelijk: met belastingen wordt inkomen voor de overheid gegenereerd . Mij dunkt dat met de inkomsten-, vermogens-, vennootschapsbelangen, BTW, WOZ, accijnzen, enzovoorts enzovoorts er al ruim genoeg inkomsten worden gegenereerd. Het lijkt mij in dat geval een zaak van prioritering als de overheid een rol ziet/heeft in het reguleren van de gezondheid van het individu en niet nog ergens een schepje bovenop doen, waarbij ik Jan Paul zijn overwegingen wel vertrouw, maar die van een anonieme overheid minder.
    En overigens: de basispremie voor ongezonde levenstijlen verhogen lijkt me ook niet echt productief en niet terecht. Immers: de ongezonden zullen minder lang gebruik maken van de gezondheidszorg dan al die gezonden die op hoge leeftijd dure voorzieningen nodig hebben.
    Meer bewegen en vooral minder eten.. eigenlijk is het simpel. Maar onze genen zetten ons ertoe aan om in tijden van overvloed vooral veel te eten, zodat we de tijden van schaarste door kunnen komen. Maar die tijden van schaarste zijn in een nog steeds groeiend van de wereld uitgebannen... Dat snappen onze prikkels niet. We kunnen de mens niet die kant op veredelen, dus moet het met voorlichting en best practices en grazen misschien wat ontmoedigen: geen candybars in bedrijfskantines etc.

  • Of een 'vettax' of een 'koolhydratentax' uiteindelijk een goed idee zal blijken of niet, kan ik nu nog niet overzien. Maar zeker is wel dat de discussie hierboven wel vanuit een erg smal perspectief wordt gevoerd, namelijk alleen vanuit het perspectief van de (gedrags)regulerende werking van belastingen. Helpt een vettax een bepaald doel (gezondheid?)?

    Hoofddoel van belastingen is echter niet reguleren, maar inkomen voor de overheid genereren waarmee een waaier aan activiteiten kan worden bekostigd. De tax op arbeid is niet bedoeld om arbeid weg te pesten (al is dat ten dele wel een neveneffect). Een tax op toegevoegde waarde is niet bedoeld om waardevermeerdering te voorkomen. Een forse heffing op de winning van olie en gas in ons land is niet bedoeld om de energiebedrijven weg te jagen.
    Daarnaast zijn er belastingen die een regulerend effect beogen: de regulerende energiebelasting, het woord zegt het al. Die heeft als onvermijdelijk neveneffect een inkomstenstroom tot gevolg. Destijds is bij de instelling ervan gezorgd dat andere belastingen daalden, en de totale lastendruk gelijkbleef.
    En verschillende belastingen zijn hybride: én inkomen genererend én regulerend. Tabaksaccijns, brandstofaccijns, verpakkingenbelasting.

    Onvermijdelijk hebben allerlei belastingen neveneffecten, sommige gewenst, andere ongewenst. Interessant wordt het als er grondslagen voor belastingen te vinden zijn die én het gewenste inkomen genereren én min of meer de goede richting opwerken met de neveneffecten.

    De kernvraag rond een vettax is m.i. dan ook niet: is het een geschikt instrument om gewenst gedrag te reguleren? Lijkt me niet: 'gezondheid' is een complex begrip, dat is niet met normstelling of fiscaliteiten rechtstreeks te bevorderen.
    Kernvraag lijkt me wel: zijn vetten (en eventueel koolhydraten, naast o.a. motorbrandstoffen, tabak, alcohol) een mogelijke grondslag voor een accijns waarmee de staat geld kan binnenhalen, en waarvan de neveneffecten min of meer positief zijn, grosso modo de gezonde richting opwijzen of daarmee in elk geval niet strijdig zijn?
    Dat zou dan nog wel eens interessant kunnen zijn. Op zijn minst om nog eens wat nader op te studeren.

    De parallel met groene belastingen is in deze redenering groot. Zie o.a. een eerder essay dat ik daarover schreef: http://www.natuurenmilieu.nl/page.php?pageID=43&itemID=4120&editieID=4105

  • Dick, dat stuk sloeg ook de spijker op de kop. In Nederland hebben we echter, gelukkig, met elkaar gekozen voor een land waarin "de sterke schouders de zwakkeren ondersteunen". En daar ben ik het ook helemaal mee eens. Ik heb er dus geen probleem mee dat de basispremie voor de gezondheidszorg omhoog gaat.

    Door zelf echter te kiezen voor minimale dekking en maximaal eigen risico, in combinatie met een bewuste levensstijl (en daar hoort ook sport, vlees en een biertje bij) en een bewuste opvoeding van mijn kinderen (dus ook goed tandenpoetsen zodat de tandartsdekking minimaal is) geef ik alsnog invulling aan mijn eigen verantwoordelijkheid.

  • Eens, Marc, het gaat om 'zelf kunnen willen'. Maar dat is allemaal begripsmatige fijnslijperij. Hoe krijg je het voor elkaar?

    Mensen kunnen zelf minder dan de predikers van individuele verantwoordelijkheid willen geloven, cq. wat individualiteit is iets waar ze liever niet teveel over nadenken. Het leidt nl. tot nogal wat bestuurlijke verantwoordelijkheidsvraagstukken.
    Daarom schreef ik kortgeleden dat stukje over Rutte & Broccoli.

  • Dick, het nadeel van twijfelen aan de individuele verantwoordelijkheid, is dat daar nooit een ondergrens aan zit. Oftewel, wanneer moet je dan wel ophouden met "pamperen".

    Wat we tegenwoordig proberen te bereiken met "sociale media" was vroeger gewoon opvoeding en basisonderwijs. Ook daar zijn de verantwoordelijkheden (ook van ouders!) onduidelijker geworden.

  • Dick, dat hangt er ook een beetje vanaf wat je onder eigen verantwoordelijkheid verstaat. Bij mij betekent het in deze specifieke context: niet afhankelijk van (politiek gemotiveerde) beleidskeuzen van staat en overheid; maar zelf als individu de keuze maken. Social media kunnen wat mij betreft een flinke ondersteunig bieden, maar mensen zullen echt zelf moeten willen. Hoe dat "zelf willen" ontstaat, daar zit m de kneep denk ik.

  • @ erik, eens. Mijn punt is vooral dat de fiscale weg niet de weg is om gedragsveranderingen te bewerkstelligen wegens de geringe effectiviteit. Dit geldt naar mijn mening zowel voor positieve als negatieve fiscale prikkels.

    Verder eens met jou punt over grotere bewustwording en eigen verantwoordelijkheid.

  • "Er zijn al obese mensen die tegelijkertijd ondervoed zijn!", stelt Erik. Dat is een onderwerp dat hier inderdaad al regelmatig voorbij is gekomen.

    Maar nou dat andere punt: onze eigen verantwoordelijkheid.

    In een belendend draadje zegt de echte internist Van Berkum achter de media-avatar "dr. Frank" dat het onethisch is om de verantwoordelijkheid bij individuen te leggen. Hun biologische drive naar 'fout' eten is nl. sterker dan hun rationele vermogens of zelfbeheersing.
    Ik ben geneigd daar na de nodige gesprekken met wetenschappers en veel vroegere invloeden van psychologen daar net zo over te denken. We zijn veel minder van 'onszelf' dan we graag zouden willen denken.

    Overschatten we onze 'individualiteit' niet enorm? Met andere woorden: hoe laat je iemand zijn individuele verantwoordelijkheid nemen? Het antwoord dat Frank van Berkum en ondergetekende proberen te vinden ligt in het helpen van mensen via sociale hygiene.

    Oeps, toen marktonderzoeker Frits Spangenberg (oprichter van Motivaction) het vorig jaar begon te hebben over de 'grenzeloze (lees: bandeloze) generatie' vond men meteen dat hij ouwe lullen taal uitsloeg.
    Gelukkig is Frits zelf niet het toonbeeld van Rouwvoetiaanse of Balkenendiaanse burgerbraafheid, al is hij wel netjes getrouwd met zijn man.

  • Arno, deze discussie staat los van het wel of niet eten van vlees. Wat ik echter wel herken, is dat vegetariërs per definitie bewuster bezig zijn met hun (dagelijks) menu. En bewust samenstellen, bereiden en eten is, net als het herkennen van de eigen verantwoordelijkheid, éen van de oplossingen.

  • Naar mijn mening zijn er tal van positieve effecten als men minder tot geen vlees zou eten.

    Mensen, die dat doen zijn ook veel gemotiveerder om dat vol te houden.
    In de media zijn tal van voorbeelden te vinden om mensen duidelijk te maken waarom het beter is. En ook informatie is er voldoende te vinden op het Internet en in de boekhandel.

    Natuurlijk kan niet iedereen van de ene op de andere dag ophouden met vlees te eten, maar als men begint met één dag, heb je al gelijk wat voordelen te pakken.
    En wat betreft de sociale media zijn hierin al ruim voldoende mogelijkheden waar mensen steun en ondersteuning kunnen vinden.

  • In aanvulling: negatieve prikkels zijn ook vaak een uitnodiging om wegen te vinden om deze te vermijden. We gaan dus absoluut vetloze producten ontwikkelen met lekker veel koolhydraten. En vervolgens, zoals Tiny terecht opmerkt, ontdekken we dat we essentiële voedingsstoffen missen in ons voedingspatroon.

    Er zijn al obese mensen die tegelijkertijd ondervoed zijn!

  • @Marc: de positieve prikkel zou toch een gezond gewicht moeten zijn met alle bijkomende voordelen?

    Negatieve prikkels zijn vaak bedoeld (of worden aldus gecommuniceerd) om de maatschappellijke meerkosten van slecht gedrag te compenseren ("met tabbacsaccijns kunnen we de extra gezondheidskosten compenseren"). En daar ligt ook de denkfout. We zijn niet in staat om de negatieve prikkel te koppelen aan ons eigen foute gedrag. Kortom: terug naar grotere bewustwording van onze eigen verantwoordelijkheden.

  • Negatieve fiscale prikkels om gedrag te beinvloeden? Forget it. Gigantische accijnzen op alcohol en het drankgebruik daalde zeker enorm? 24% bijtelling voor lease auto's en niemand wilde zeker meer een leasebak. Alleen positieve prikkels hebben een (in de meeste gevallen zeer matig) effect. De enige uitzondering/en is/was wellicht de hypotheek rente aftrek en de WIR.

    Helaas is fiscale wetgeving altijd overschat als het gaat om het beinvloeden van gedrag. Het levert de schatkist natuurlijk wel een aardige duit op.

    Vettax zal leiden tot een administratieve nachtmerrie en een enorm complexe regeling om te kunnen differentieren.

    Een speeltje voor zogenaamd daadkrachtige politici, meer is het niet.

  • Tiny, ook ik ben het volledig met je eens. Wetgeving zou hier ingrijpen op complexe consumptiepatronen (wat jij en Walstra in jullie gezamenlijke boek 'voeding' noemen, itt 'voedsel') dat de 'oplossing' van het ene vraagstuk voor een onvoorspelbaar aantal andere de kop laat opsteken.

    Toch zijn er politici die nog steeds denken dat het 'over links' geregeld kan worden. Dat gaat niet, hoorde ik ook laatst zelfs een hoge ambtenaar (van PvdA-huize) in een vergelijkbaar geval zeggen. De grote vraag die rest is: hoe doe je het dan 'over rechts', of sympathieker gezegd, hoe zorg je ervoor dat de markt het oplost?

  • Ik neem aan dat met lege-calorien dan koolhydraten worden bedoeld. Maar die hebben we ook nodig (glucose), weliswaar niet teveel, maar toch. Ook hier gaat het om de balans. Dus, Dick, als levensmiddelentechnoloog vind ik dat we levensmiddelen moeten ontwerpen zodanig dat die balans gevonden kan worden door mensen bij het samenstellen van hun dagelijkse voedingsmiddelenpakket. Een tax maakt dat alleen maar moeilijker en is gewoon onzinnig.

  • Of Frank van Berkum, die tenslotte arts en dieetman is.

  • Ik ben benieuwd wat Tiny als levensmiddelentechnoloog daarvan zou vinden.

  • @Kees, ja dat vind ik een goed idee: lege-caloriëntax

  • Als we er nu eens een lege-caloriëntax van maken, en trouwens, geen taks, maar simpel diffrentieren in het BTW-tarief (0, 6 en 19%).

  • Wat is een super reactie van Tiny. Zo is het! Vettax is grote onzin.

    @Frank, en dat is waarom je tegen een vettax zou moeten zijn. Wellicht het enig om ooit eens een debat over te kunnen hebben: een suiker en koolhydraattax. Vettax en eiwittax zijn grote onzin. #wanneerhurenpoliticieenskennisin?

  • Dat blijft maar dooretteren, dat idee van een vettax. Volkomen krankjorem. Ik heb het altijd gezien als een speeltje van politici die daarmee hun zogenaamde daadkracht kunnen tonen. Wat ik het ergste hieraan vind is dat mensen het idee krijgen (of liever: bevestigd zien) dat vet slecht is, en dat is gewoon gevaarlijk. Vet is een essentieel onderdeel van ons voedsel en nodig voor de voeding (en ja, ik weet dat er verschillende soorten vet zijn, maar er zijn onderhand genoeg aanwijzingen dat het allemaal niet zoveel uitmaakt bij normale consumptie, dwz als je niet teveel eet). Het gaat om de balans van voedingsstoffen in een totaal voedingsmiddelenpakket en die haal je helemaal onderuit door zo'n onzinnige maatregel. En dan heb ik het nog niet over het ethische aspect dat een overheid mij meent te moeten voorschrijven wat ik wel en niet zou moeten en mogen eten.

  • In ieder geval beter idee dan vettax. Maar zou toch liever zien dat mensen hun voedingspatroon daadwerkelijk zelf leren aanpassen.

  • @delaatstepaling laat per tweet weten: "Kan die vettax niet worden omgevormd in een gemakstax? Zodat het meer loont, ook in de beurs, om echt eten te eten?"

  • Nog een paar ideetjes:
    -zouttax
    -alcoholtax (bovenop de btw en de reeds bestaande accijns)
    -"zittend beroep" tax
    -televisie- en computerspelletjestax (daarentegen een korting voor de Wii!)
    -autotax (meer fietsen!)

  • Ik wacht nog even op de koolhydratentax en de eiwittax. Ook daar kunnen we dik van worden, toch?

  • Geen taxatie zonder representatie. In hoeverre is het Deense parlement wat haar kennis inzake eetgewoonten betreft werkelijk representatief voor de individuele Deen? Enne, wat weet een gemiddelde parlementarier nu echt van dat complexe voedingsbestel en van de nog veel meer complexe individuele voedingsnoden?

    Wel denk ik dat de polemiek die zal ontstaan over het mogelijk invoeren van een vettax een heel aardig bijverschijnsel zal zijn, de discussie over vettax zal een enkele verdwaalde journalist met een verstandige hoofdredacteur toch laten denken over dierlijke vetten. Maar in godesnaam, niet invoeren, want de wet van de onbedoelde gevolgen zal creatief en bikkelhard toeslaan...

  • @rno, we weten wat je wilt en waar je voor staat. Je boodschap is luid en duidelijk geweest hier.

    Boy, je slaat de spijker op zijn kop: het gaat niet om wat we eten, maar hoe en hoeveel. Daarom haalt zo'n tax niets uit.

    De Denen berekenden welke prijsstijgingen zullen ontstaan. Ik voeg een door google translate vertaalde pagina even bij. Daar wordt de schatkist beter van en het zal geen zier uitmaken van waar het om gaat, ons voedingspatroon. Het zijn acties van een overheid die niet meer weet waar de snuit en de staart van het monster zitten.

  • Dus een mens dat zwaar lichamelijk werk doet en best wel eens een randje vet kan hebben op zijn bord moet daar extra tax voor betalen? Heel apart.

  • De administratieve lasten zullen voor de producent (want retail zal dit afwentelen naar hen) zal inderdaad groot zijn. Bij de verpakkingsbelasting zie je dat ook. De vervuiler betaald, is een prima principe, maar als Foodlog eens zou weten wat je als producent hiervoor allemaal moet doen ......:-(

  • Ik heb het interessant genoemd, omdat ik een groot voorstander voor het experimenteren in de praktijk**. De vet-tax is een goed voorbeeld van een safe-fail, het gaat natuurlijk werkelijk niets opleveren, maar zal tevens een ongevaarlijk (maar wel duur!) experimentje zijn***. In Denemarken gaan ze met centen en maximaal dubbeltjes per product spelen, natuurlijk gaat dat nergens over, maar ik geloof niet dat dit zo erg is als IKB. Verder weet ik niet of ik nu moet lachen of juist somber moet worden over de hoeveelheid naïviteit en domheid van een overheid die met dit soort voorstellen komt.

    ** okay, ik werd als innovatiemakelaar gevraagd, en dan mag ik niet helemaal cynisch zijn :-)
    *** ik geloof namelijk ook niet dat het zo gevaarlijk is als Dick denkt, de positieve effecten zullen er niet komen, maar grote negatieve effecten ook niet.

  • Jullie hebben waarschijnlijk al gemerkt, dat ik een iets andere kijk heb op voedsel.
    Ik leef namelijk niet om te eten. Ik eet om te leven.

    Een beperkte keuze uit de voedselwaaier weerhoudt mij er niet van om te genieten van het leven. Dat doe ik liever dan genieten van de dood. Of een lange tijd in en uit het ziekenhuis.

  • Ik lees dat jij het een interessant maar impactloos idee vindt. Ik ben bang dat we het misschien eens zijn, maar er verschillende argumenten voor hanteren. Op de keper beschouwd zeg ik dat het probleem - een verkeerd voedingspatroon - versterkt wordt door een vettax. Da's dus erger dan gevloekt.

    Ook al komen we op hetzelfde punt uit, onze argumenten verschillen in jouw 'leuk maar naief' en mijn 'slecht en gevaarlijk'.

  • Eens, zie ook http://www.slideshare.net/deheij/100715-pagina-interview-levensmiddelenkrant (onderaan pagina). Dom idee die vettax.

reageer

Je moet ingelogd zijn om te reageren en duimen uit te kunnen delen.

Heb je nog geen account, meld je dan nu aan!

Lees Gespreksregels, de 'appeltjes' & de ambitie van Foodlog voor meer informatie over hoe je dit doet en hoe je je bijdrage aan Foodlog kleur kunt geven.

Stoort een reactie je of staat de toon je niet aan?

sluit
Help de schrijver de juiste toon te vinden waarop je naar hem of haar wilt luisteren.
De schrijver ontvangt jouw bericht per mail. De Foodlog-redactie krijgt een cc.

Stoort een reactie je of staat de toon je niet aan?

sluit
Je bericht is succesvol verstuurd.