Achtergrond
-
Een frisse, delicate en subtiel geurende tropische vrucht. Een bron van heerlijke herinneringen. Ik dacht dat ik ze nooit meer zou ontmoeten.
Ik liep in de Chinese supermarkt tussen de verse groente en fruit en kon een verbaasd “Ooo!” niet onderdrukken. Op een schap lagen enkele schaaltjes met rode vruchten die ik ken van vroeger, van toen ik nog in de tropen woonde. Er stond Tubtimjan Rose Apple (red) op. Ik vermoed dat tubtimjan de Thaise naam voor de vrucht is, want daar leek de verpakking vandaan te komen; rose apple is een rare benaming, want de vrucht is noch appel noch roos noch roze van kleur. In Paramaribo noemden we deze lekkernij in het Surinaams Nederlands pommerak.
De vrucht van de pommerak ziet eruit als een peer, maar is in werkelijkheid een bes. Ze groeit aan een behoorlijk grote boom uit de mirte-familie: Syzygium aqueum of S. malaccense. Botanisch is het hier opletten geblazen, want er zouden meer dan duizend soorten Syzygium bestaan en tropische bomen kunnen nogal variëren. Binnen deze plantengroep is de pommerak in elk geval nauw verwant met de kruidnagel (S. aromaticum).
Toen ik in Paramaribo woonde, stond er een grote pommerakboom in mijn tuin. Tweemaal per jaar verschenen er hevig paarsrode bloesems aan. Het waren draadbloemen, meer borstel van meeldraden dan bloemkelk. Als ze afvielen, vormden ze een paars tapijt op de grond. Dan verschenen de vruchten. Eerst wit, dan roze, ten slotte dieprood. Het was makkelijk waar te nemen wanneer ze rijp werden. Op een namiddag zou ik terugkeren van het werk en een boom vinden vol kinderen, die in alle richtingen uiteenstoven als ik aan kwam rijden. “Hebben jullie aan een plastic tasje gedacht?” riep ik dan. Neen, dat hadden ze niet, en schoorvoetend kwamen ze terug. Ik gaf hun twee zakken: “Een voor jullie en een voor mij!” Ja, dat vonden ze een deal en ze zaten zó weer de boom in. Op die manier had ik dan voor enkele dagen weer een ruime voorraad verse pommeraks, en dat tweemaal per jaar. In de pommeraktijd hoorde ik ook ’s nachts in de boom altijd gerucht en gefladder. Dan waren het geen kinderen, maar vleermuizen die zich aan de vruchten te goed deden.
De vrucht was krokant met een dunne gewaxte rode schil, maar vanbinnen zat sneeuwwit vruchtvlees met een wattige textuur. Dat zag er op het eerste gezicht droog uit, maar bleek bij het bijten verbazend sappig. Het parfum van de vrucht was ook heerlijk. Moeilijk te beschrijven, maar nu je het zegt, misschien komt de geur van een roos wel in de buurt. In het Engels noemen ze deze vrucht ook wel watery rose apple, in het Frans pomme d’eau.
De pommerakboom komt uit Zuidoost-Azië, maar hij is met geestdrift geëxporteerd naar alle tropische gebieden. Pommeraks gedijen enkel in een equatoriaal klimaat, warm en met véél regen. Ook de bladeren zouden worden gegeten, en het hout van de boom is erg gezocht, want hard en veerkrachtig.
Pommeraks zijn heel delicaat. Wanneer ik er een emmer van meenam naar het werk, om onder collega’s te verdelen, dan kwamen de vruchten meestal geblutst en lekkend aan. Daarom had ik nooit verwacht er ooit in een Brusselse supermarkt te vinden. En toch. Dat betekent dat er nu nog maar één tropische vrucht is die ik ooit heb leren kennen op mijn reizen, maar nog nooit in Brussel heb gezien, en dat is de caju (cashew). Op enkele zeldzame soorten na, misschien. Ik vermoed dat er een probleem is met de volksgezondheid om verse caju’s te importeren, maar daar schreef ik zo’n vier jaar geleden al over.De pommeraks in de supermarkt waren elk zo’n acht centimeter en waren individueel verpakt in netjes zoals er ook worden gebruikt om de flessen uit de taxfreeshops op luchthavens mee te beschermen. Vervolgens waren ze met vijf stuks op een piepschuimen schaaltje verzegeld. Behoorlijk wat voorzorgen voor zo’n bescheiden en weinig bekend stukje fruit. De prijs: 5,50 euro per kilogram! Voor deze jongen met heimwee naar de tropen is dat nog aanvaardbaar, maar voor wie er eerder nog nooit een heeft geproefd...? Daarenboven wordt er wel erg veel piepschuim mee gewogen bij de prijsbepaling.
En dus bekroop me de twijfel. Hoe smaakt pommerak uit vliegtuigimport? Heel vaak zijn tropische vruchten, ingevoerd in onze streken, maar een schim van wat hun smaak betekende wanneer ze aan de boom rijpten in de tropenzon. Neem nu de avocado’s: tachtig procent van die vruchten in onze winkels is zo goed als oneetbaar, omdat ze te vroeg geplukt zijn. En veel tropisch fruit rijpt ook nooit meer verder nadat het werd geplukt. Om minder schade op te lopen tijdens het transport, eisen de distributiemaatschappijen dat men vroeg oogst, dan zijn de vruchten steviger. Dat is ook zo met tomaten, aardbeien en zelfs met gewone appels. De voordelen zijn er uitsluitend voor de distributie, de consument heeft het nakijken. En baalt.
Mijn vrees werd ook hier bewaarheid. De vruchtjes zagen er wel mooi uit, maar smaakten nauwelijks naar hun volle parfum; de wattige textuur ontbrak grotendeels en was slechts licht krokant en appelachtig. Spijtig. Mocht u op een dag rijpe pommeraks tegenkomen, dan moet u ze toch eens proberen. Het is fruit dat vrolijk maakt. De smaak kan wel wat opgepimpt worden door ze met een snuifje (echt niet te veel) zout te besprenkelen en even te laten trekken. Ook in de tropen durven ze dat te doen.
Pommeraks worden niet alleen als handfruit gegeten. De onrijpe vruchten worden op azijn gelegd als condiment of tot gelei gestoofd. De rijpe vruchten kunnen dan weer tot een aangename coulis of compote worden verwerkt. Smakelijk.
bron: Nick Trachet © Brussel Deze Week
gerelateerde berichten
-
Nick Trachet gaat op onderzoek naar de perfecte wasabi, en wat nu eigenlijk het lekkerste is. Dat wordt raspen thuis, als je ze kunt...
-
Nick waagt zich op het Heksenpad. Het is met wat schroom dat ik me op het pad van de kruiden begeef. Want kruiden, dan begint iedereen plots over...
-
Wildpluk door Nick Ik wil weer een lans breken (of is het een sikkel?) voor de wildpluk van groenten en kruiden. We moeten de bloempjes en blaadjes...
-
Nick op zijn best! Hier spreekt zowel de zeebioloog als de lekkerbek. De tip van een glas Rodenbach bij deze lekkertjes ga ik zeker opvolgen!...
-
Hernieuwde kennismaking met een oude bekende. Het is de groente van late winter en vroege lente. Een exoot die we van de Indianen kregen om moeilijke...
-
Ik pakte in de Chinese supermarkt mijn moed in beide handen en greep een doerian vast. Ik snoof voorzichtig (je humais , zeggen ze in het Frans) en...
-
Vandaag is het de tiende dag dat ik alleen maar grijs zie buiten. Een lichte mist hangt boven de plas achter ons huis en de populieren zijn...
-
Mijn mailbox stroomt vol kookboekenspam, want december nadert. Zojuist nog over een Middeleeuws kookboek van Peter Brears om Kerst "net zo te kunnen...
-
Was het naar aanleiding van Chinees Nieuwjaar? Er lagen pakjes met gelige nootjes in de Chinese supermarkt. Ginkgonoten. En die komen van de...
6 reacties
Ik vind deze reactie
@Dirk: In Suriname groeit er inderdaad nog een vrucht die hierop lijkt en die in Suriname (Curacaose) appel werd genoemd. Andere textuur andere smaak dan de pommerak. (op Curacao wordt hij surinaamse appel genoemd ) De pommerak is groter, zwaarder en peervormig, voller van smaak en de textuur is anders dan die vd appel.
Ik vind deze reactie
Robin, over de "varianten" (je bedoelt variëteiten?) moeten we nog zwijgen. Zoals ik in het artikel vermeld: er zijn gewoon bijzonder veel soorten (species) Syzygium, blijkbaar honderden, zoniet duizend. Deze hier leek in ieder geval uiterlijk heel veel op de pommerak uit mijn tuin in het Van Dijkproject (bij "tweede rijweg") in Parbo.
Over 'wattig', dat is hier belgisch ('de la ouatte'), zeg maar katoenachtig, wolkig. het vruchtvlees zag er droog uit, maar was bijzonder sappig, vandaar die verwijzing naar water in ander talen. Ik was er verlekkerd op.
Dirk: De naam pommerak heb ik ter plekke geleerd. Er werd over nog één onderscheidbare soort gesproken; de "cayenne-appel" (pomme cayenne) die nooit zo rood kleurde en kleiner bleef. Dat van die 'ijsappels' was wel een grappig verhaal ja, maar in mijn tijd daar (post decembermoorden) waren er al lang geen ijsappels meer te krijgen. Er bestonden lokaal ook nog "sterappels "(pommestèr) die niets met reinetten te maken hadden, ook niet met pommeraks. Op het gebied van fruit en groente zat ik daar vrij goed, want ik werkte voor LVV .
Ik vind deze reactie
Ja, ik denk dat Nick de Maleisische rozenappel te pakken had, de Syzygium malaccense. Dat is een andere dan de pommerak. Er zijn nogal wat varianten in dat geslacht, wiki geeft: een lijstje van 16 soorten.
Maar bij "wattige textuur" kan ik me niks voorstellen. Klinkt ook helemaal niet lekker. :-(
Ik vind deze reactie
Waterappels noemden wij die dingen toen we in Indonesië woonden. In het Indonesisch heten ze "jambu air". "Jambu" is een generieke benaming voor harde vruchten. "Air" betekent water. Een "jambu air" is dus een harde watervrucht. Hij smaakt, zelfs als-ie rechtstreeks van de boom komt, helemaal nergens naar. Wel ruikt-ie een heel klein beetje naar rozen, maar verwacht er niet te veel van. Het voornaamste gebruiksdoel van het ding is als dorstlesser.
Ik vind deze reactie
volgens mij heette deze vrucht gewoon appel in suriname, onze appel werd ijsappel genoemd, omdat hij in gekoelde toestand ingevoerd en ook verkocht werd, en stukken duurder dan die inheemse appel was, waarmee hij alleen de kleur gemeen had trouwens.